hành trang cuộc đời                                                   
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Quy Luật Của Đời Người - Bệnh là một hiện tượng hiển nhiên trong cuộc đời. Có mang thân người là có bệnh. Mỗi chúng ta có thể trải qua một hay nhiều lần bệnh, không lúc này th́ khi khác, không nặng th́ nhẹ. Nếu người nào, đến giây phút này vẫn chưa một lần bệnh th́ đó là một hạnh phúc lớn. Nhưng ít ra, người đó cũng chứng kiến người thân của ḿnh bị bệnh và biết chắc rằng, đến một lúc nào đó, ḿnh có thể bị bệnh. Do đó, bệnh là một hiện tượng rất gần gũi với con người mà chúng ta ít nhiều đều có kinh nghiệm, hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp. Nói đến bệnh, ai cũng có thể nghĩ đến sự đau đớn, khổ sở, khó chịu, buồn bă, âu lo, sợ hăi và vô số những tâm lư tiêu cực khác. Hễ bệnh là đau. Điều này không ai phủ nhận. Nhưng điều quan trọng là làm thế nào, dù đau (về thân), chúng ta đừng có khổ (về tâm). Bạn có thể thắc mắc đến ngạc nhiên rằng bệnh làm sao mà không buồn không khổ? Tôi đă từng thắc mắc như vậy sau vài lần bệnh, nhưng sau đó, thay vào các thắc mắc là các bài học tự nghiệm ra được. Ở đây, tôi xin chia sẻ với các bạn một vài phương diện tích cực khi đang bệnh hoặc phải sống chung với bệnh.

      1. Bệnh là cơ hội để nhận biết tín hiệu cơ thể. Khi chúng ta bị một chứng bệnh nào đó, chúng ta đừng vội buồn phiền, suy sụp tinh thần, thấy sao ḿnh bất hạnh so với nhiều người khác. Bệnh là một điều tất yếu một khi chúng ta mang thân làm người, nên việc nó đến với người này, chưa đến với người khác, chỉ là vấn đề thời gian mà thôi. Không có ǵ bất công đâu.

      Hăy coi bệnh là cơ hội để ḿnh nhận được tín hiệu của cơ thể báo cho ḿnh biết có ǵ đó không ổn trong cơ thể của ḿnh. Ví dụ, khi nghe tức ngực, bạn biết rằng điều này nhắc bạn cần đến bác sĩ để khám, và như thế, rất có thể bạn sẽ biết và tránh được hoặc tŕ hoăn chứng bệnh mạch vành của tim trước khi mọi việc trở nên quá trễ. Hầu hết các chứng bệnh tiến triển từ nhẹ đến nặng và có những triệu chứng đi kèm.

        Nếu chúng ta biết cách lắng nghe cơ thể để kịp thời nhận được tín hiệu thay đổi và có phương pháp xử lư phù hợp, chúng ta đă phần nào biết giữ ǵn sức khỏe tốt và đem lại hạnh phúc cho bản thân ḿnh, cho người thân và cho xă hội. Một số bệnh hiểm nghèo, như ung thư, vẫn có khả năng chữa trị nếu được phát hiện ở thời kỳ đầu. Các bệnh khác cũng vậy. Do đó, sẽ không có ǵ đáng buồn khi chúng ta ‘nghe’ cơ thể không ổn. Thay vào đó, chúng ta nên vui, nếu không vui nổi th́ cũng b́nh tâm, v́ ít ra, ḿnh nhận được tín hiệu mà cơ thể gửi cho ḿnh. Hơn nữa, qua một lần nhận tín hiệu như thế, chúng ta phát triển khả năng lắng nghe cơ thể thường xuyên hơn. Nhờ đó, chúng ta biết cách điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt phù hợp hơn với cơ địa của ḿnh.

     2. Bệnh là dấu hiệu cho bạn biết rằng bạn cần điều chỉnh cho cuộc sống trở nên thoải mái hơn. Thông thường, khi biết ḿnh bệnh, chúng ta thường để tâm lư tiêu cực phát sinh. Bản năng sinh tồn thôi thúc con người muốn sống, nên không bằng ḷng khi bệnh đến với ḿnh, thế là tinh thần suy sụp, sợ hăi nảy sinh. Người nào có tâm lư như thế có nghĩa là đang góp phần đáng kể vào việc hủy hoại thân thể ḿnh và làm cho bệnh càng trầm trọng mặc dù có sự can thiệp của các phương pháp trị liệu.

      Rất nhiều chứng bệnh và cơn đau phát sinh do tâm lư căng thẳng. Các bệnh về tim mạch, huyết áp, dạ dày đều có liên quan đến t́nh trạng rối loạn tâm lư. Tâm lư không ổn định và mất thăng bằng là một trong những nguyên nhân rất dễ đưa đến rối loạn các quá tŕnh trao đổi chất trong cơ thể và gây nên bệnh. Do vậy, khi chúng ta bệnh, chúng ta cần nhận ra rằng đây là cách mà cơ thể báo cho ḿnh biết rằng tâm trí cần nghỉ ngơi nhiều hơn và học cách chuyển hóa những căng thẳng hiệu quả hơn. Làm như vậy là giúp cơ thể nhanh lành bệnh và pḥng bệnh về sau một cách hiệu quả.

3. Khi bệnh, chúng ta thấy nhu cầu chăm sóc tâm thức và đời sống tinh thần trở nên cần thiết hơn. Lúc đang mạnh khỏe, chúng ta những tưởng ḿnh là bất tử, nên việc chăm sóc đời sống nội tâm chưa phải là vấn đề cần thiết lắm. Khi bệnh, chúng ta mới cảm nhận được cảm giác chơi vơi, trống vắng và sợ hăi. Khi ấy, chúng ta mới nhận ra rằng cái ḿnh thật sự thiếu là một tinh thần vững chăi, một nội tâm kiên định để có thể vững vàng trong những t́nh huống như vậy. Từ đó, chúng ta học được cách chăm sóc tâm ḿnh.

      Thật ra, nhu cầu chăm sóc tâm thức cần được thực hiện thường xuyên chứ không đợi đến khi bệnh, v́ nó cần thiết hơn cả việc chăm sóc thân thể. Thế nhưng, thông thường, chúng ta ít để ư đến nhu cầu này nên chưa nhận ra. Do vậy, nhiều người sau khi bị bệnh, thường quay về với đời sống tâm linh nhiều hơn. Đối với bản thân tôi cũng vậy, bệnh lần đầu tiên, buồn và nản lắm. Sau đó, thấy tinh thần ḿnh bạc nhược. Như vậy là không được. Khi bệnh ḿnh bất an th́ những người thân thêm lo lắng chứ chẳng được ǵ. Rồi bệnh lần sau, tôi biết cách làm cho ḿnh cảm thấy khá hơn và bây giờ, khi mang trong người căn bệnh măn tính, tôi học được cách sống chung với bệnh và rút ra được nhiều kinh nghiệm trong quá tŕnh ‘chung sống’ này để cuộc sống dễ chịu hơn.

      Một điều có tính quy luật tôi rút ra được là lúc nào tâm tôi b́nh an và ít dao động, tôi có cảm giác ít đau đớn hơn. Nghĩa là, thân bệnh th́ thân ‘đau’, nhưng không v́ thân đau mà tâm phải ‘khổ’. Thật ra, khi thân đau, cũng chỉ có một vài bộ phận ở một vài khu vực đau mà thôi. Sự thổi phồng nỗi đau ra toàn thân và lan đến cả tâm là một căn ‘bệnh’ khác nan giải hơn cả bệnh lâm sàng ḿnh đang mắc phải. Khi nào chúng ta để cái khổ của tâm gắn với cái đau của thân, cái đau khổ ấy thống thiết và nhức nhối vô cùng

      4. Bệnh dạy cho chúng ta về vô thường. Già, bệnh, rồi đến cuối chặng đường của một kiếp người là chết. Tất cả những hiện tượng tự nhiên này diễn ra không ngừng trong con người và mọi loài mọi vật. Các giai đoạn (ta tạm gọi như thế, chứ thật ra không có ranh giới nào) sinh ra, trưởng thành, già cỗi và hư hoại đan xen nhau trải dài trên một chiếc trục gọi là ‘cuộc sống’ mà một cực là sự sanh ra trên cuộc đời và cực kia là cái chết. Ở mức độ vi tế hơn, chúng ta cần hiểu rằng trong mỗi tích tắc, bao nhiêu tế bào trong cơ thể chết đi và bao nhiêu tế bào mới được sinh ra. Thế nhưng, để ‘thấy’ được sự thay đổi th́ cần phải có những biến chuyển cụ thể, rơ ràng và lớn hơn. Một khi bệnh, chúng ta dễ dàng nhận ra rằng ḿnh đang ‘chuyển giai đoạn’.

      Ư thức được vô thường giúp chúng ta ư thức hơn về cách sử dụng và quản lư thời gian của bản thân cũng như điều chỉnh các mối quan hệ với những người xung quanh để có một cuộc sống ư nghĩa hơn. Chỉ có những người trải qua cơn bạo bệnh mới hiểu được trọn vẹn sức khỏe tốt là một thứ tài sản vô giá, để rồi sau đó, họ không phung phí tài sản ấy.

      5. Bệnh làm cho chúng ta tăng trưởng tâm từ bi. Khi ta bệnh, ta thấu hiểu nỗi đau của người khác nhiều hơn, nhất là những người mắc bệnh giống ḿnh hoặc bệnh nặng hơn ḿnh. Người xưa nói ‘đồng bệnh tương lân’ quả không sai. Trong đau đớn, chúng ta cảm thấy ḿnh không đơn độc chống chọi với căn bệnh này. Nghĩ đến những người cùng chịu nỗi đau giống ḿnh hoặc hơn ḿnh nữa, chúng ta có thể dễ dàng trải ḷng thương yêu đến cả những người không quen.

      Tâm đồng cảm, thấu cảm và chia sẻ với những người cùng bệnh rất lớn. Nếu chúng ta tiếp tục nuôi dưỡng tâm lành này, tức là chúng ta đang nuôi dưỡng tâm từ bi của ḿnh. Nhờ đó, chúng ta sẽ có những động thái tích cực và thiết thực góp phần giúp người bệnh vơi nhẹ nỗi đau bằng kinh nghiệm bản thân. Thực tế, khi chứng kiến bệnh tật, thân nhân người bệnh cũng mở rộng tấm ḷng và sự đồng cảm đối với những người bệnh. Các chương tŕnh ‘Ước mơ của Thúy’, “Nụ cười của Ben’ là những ví dụ sinh động về sự chia sẻ đồng cảm của những người có người thân từng là bệnh nhân nhi ung thư đối với những em bé có cùng số phận.

6. Bệnh giúp chúng ta nuôi dưỡng tâm khiêm hạ và biết đủ. Khi bệnh, chúng ta mới sực nhớ ra rằng cuộc đời ḿnh không phải là không có giới hạn. Giới hạn của con người là lẽ thường xưa nay, nhưng b́nh thường chúng ta không ư thức đầy đủ về những giới hạn của ḿnh. Nếu thấy người khác bệnh, chúng ta cứ tưởng bệnh chỉ đến với người đó mà không đến với ḿnh. Cho đến khi chính bản thân ḿnh hay người thân bị bệnh như bao người khác, chúng ta mới kịp nhận ra, ai cũng chịu sự chi phối của quy luật tự nhiên: đau, già, bệnh và chết.

      Ư thức rằng ḿnh không hơn ǵ người khác, ít nhất là trong quy luật tự nhiên này, giúp chúng ta bớt đi ḷng kiêu hănh và trở nên khiêm tốn hơn trong cuộc sống. Qua một lần bệnh, chúng ta có thể bớt đi ḷng tham cầu một cách đáng kể. Qua một lần bệnh, chúng ta có thể biết cách tổ chức cuộc sống ḿnh hiệu quả hơn và tốt hơn.

      7. Bệnh giúp chúng ta có ư chí và nghị lực hơn. Ư chí và nghị lực là kỹ năng sống cần được rèn luyện trong nhiều t́nh huống khác nhau trong cuộc sống. Thế th́ tại sao ḿnh bỏ qua cơ hội bệnh để rèn luyện kỹ năng này? Tôi bệnh nhiều lần và tôi nghiệm ra một điều, sau mỗi lẫn bệnh, tôi trở nên mạnh mẽ hơn, nghị lực hơn và rồi các lần bệnh đến và đi cũng nhẹ nhàng hơn.

Thật ra, tôi làm được điều này cũng nhờ nghĩ đến cha tôi, một người trở về từ chiến trường chỉ c̣n một cánh tay và một chân không bao giờ gấp lại được v́ một vết mổ, dù những năm tháng ở chiến trường, cha tôi chỉ biết cầm kim, dao mổ và ống chích chứ chưa bao giờ biết cầm súng. Với cánh tay đă mất, cha phải chịu đau đến ba lần cắt (lần đầu cắt bàn tay, lần thứ hai tháo khớp khủy tay v́ nhiễm trùng, lần thứ ba lại cắt tiếp v́ nhiễm trùng nữa). Thế mà cha tôi vẫn vui sống, luôn tích cực trong suy nghĩ và hành động, truyền nghị lực và sức sống c̣n lại cho những đứa con.

Thế nên mỗi lần đau bệnh, có khi nằm cả tháng trời, có khi đau răng nhức nhối khó chịu, lúc trật khớp chân mất cả tuần mới đi lại được và hiện tại là cơn đau dai dẳng đeo đẳng theo tôi từ mấy năm qua, tôi vẫn thấy không thấm vào đâu so với nỗi đau của cha ḿnh. Nghĩ như thế, tôi vượt qua cơn đau dễ hơn ḿnh tưởng. Cách nghĩ như vậy là liều thuốc giảm đau hiệu nghiệm nhất đối với bản thân ḿnh.

Trên đây, tôi chia sẻ những ‘lợi ích’ khi ḿnh bệnh. Nói như vậy không có nghĩa là tôi muốn bản thân ḿnh hay các bạn, hoặc ai đó bị bệnh. Bệnh là một hiện tượng nằm ngoài ư muốn của con người. Những điều trên, đơn giản là vài phương pháp mà tôi dùng đến mỗi khi bệnh. Đó là những phương pháp hỗ trợ các phương tiện trị liệu y khoa, làm cho bệnh mau lành và giúp người bịnh không hao tổn quá nhiều năng lượng để ‘chống chỏi’ với bệnh. Nếu thấy điều nào phù hợp với ḿnh, các bạn cứ thử áp dụng, tôi tin là sẽ có hiệu quả. Nguyên tắc chung để chịu đựng và sống chung với bệnh (đối với các bệnh măn tính và những thương tật vĩnh viễn do tai nạn) là khi thân đau, đừng để tâm khổ v́ cái đau của thân. Hăy xem bệnh là một ‘vị khách không mời’ và đối xử lịch sự với ‘nó’. Đừng xua đuổi v́ một khi bị xua đuổi, nó sẽ kháng cự. Việc chúng ta cần làm là tạo một môi trường thích hợp nhất để ‘nó’ tự ra đi. Hăy buông bỏ, nó sẽ tự ra đi không một lời từ biệt đó các bạn ạ./.

 [Cao Bá Tuấn]