hành trang cuộc đời                                                   
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Vấn đề hạnh phúc: Hạnh phúc và tuổi già -

        Vào dịp cuối năm, chúng ta lại sắp sửa có thêm một tuổi mới. Khi nói đến tuổi già phần lớn chúng ta thường có một thái độ bi quan. Tuổi già cũng thường hay được ví với những buổi hoàng hôn, xế chiều, hay của sự cô độc. Tuổi già cũng được so sánh với mùa thu trong thiên nhiên, khi những chiếc lá xanh bắt đầu phai màu và rơi rụng, trước khi trời chuyển mùa…

        Nhưng có một nghiên cứu gần đây của Brooking Institute cho thấy có một cái nh́n mới mẻ và lạc quan hơn về vấn đề tuổi tác, và khám phá ấy có thể mang lại cho ta một "nụ cười". 

        Brooking Institute, là một nhóm chuyên gia “think tank” rất nổi tiếng tại Hoa kỳ, trong những năm vừa qua có làm một nghiên cứu t́m hiểu về sự liên hệ giữa hạnh phúc và số tuổi của chúng ta.

        Bà Carol Graham là người đứng đầu cho nghiên cứu này, và cũng là tác giả của những quyển sách như là Happiness Around the World, The Pursuit of Happiness: An Economy of Well-Being.  Nhóm của bà Graham đă thăm ḍ và t́m hiểu các đối tượng trên nhiều quốc gia, và thuộc những nền văn hóa khác nhau, ở khắp nơi trên thế giới. Và trong thời gian qua, bà có công bố kết quả nghiên cứu của ḿnh về sự liên hệ giữa hạnh phúc và tuổi tác.

 Là một nụ cười

        Bà Graham chia sẻ rằng, qua những nghiên cứu của bà th́ tất cả những dữ kiện thu thập được đều xác định chung một điều, là mức độ của hạnh phúc sẽ tăng lên theo với số tuổi của ta. Và cái biểu đồ tŕnh bày cho sự liên hệ giữa hạnh phúc và tuổi tác, happiness and age chart, là h́nh của một “nụ cười”, a smile.

         Bà Graham chia sẻ, theo kết quả nghiên cứu này th́ chúng ta không cần phải tiếc nuối hay huyền thoại hóa hạnh phúc của tuổi thơ ḿnh, v́ hạnh phúc sẽ tăng trưởng tự nhiên theo với thời gian.

        Lẽ dĩ nhiên nó cũng dựa trên những yếu tố quan trọng như là ta phải có một sức khỏe tương đối và một mối tương quan tốt với người chung quanh. Thật ra th́ thiếu những yếu tố cơ bản này th́ vào lứa tuổi nào ta cũng khó có thể có được hạnh phúc. Vấn đề sức khỏe là một trong những vấn đề lớn của tuổi già, nhưng theo bà th́ phần lớn là người ta cảm thấy ḿnh có hạnh phúc hơn.

        Bà Graham nhận xét rằng, vấn đề tiền bạc bao giờ cũng có một ảnh hưởng trực tiếp đến hạnh phúc cá nhân. Nhưng khi những nhu cầu vật chất căn bản đă được đầy đủ rồi, th́ người ta lại bắt đầu đo lường hạnh phúc bằng cách so sánh những ǵ ḿnh có với người chung quanh. Có lẽ khi chúng ta lớn tuổi, ḿnh có tuệ giác hơn, biết chấp nhận và biết hài ḷng với những ǵ ḿnh đang có hơn.

Triết gia Cicero về tuổi già

        Một triết gia cổ Hy Lạp, Cicero, vào khoảng cuối đời ḿnh, ông có viết một tiểu luận về tuổi già, On Old Age, và có những chia sẻ rất lạc quan. Ông nói tuổi già có 4 vấn đề chánh như sau: ta không c̣n làm việc nhiều, sức khỏe yếu đi, những thú vui vật chất giảm sút, và cái chết gần kề. Nhưng theo ông th́ thật ra những vấn đề ấy không nhất thiết sẽ làm giảm đi hạnh phúc trong cuộc sống.

        Cicero viết, người lớn tuổi tuy không c̣n khả năng làm nhiều việc, nhưng họ có những kinh nghiệm và tuệ giác mà tuổi trẻ không có. Và v́ vậy khi làm việc ǵ, tuy ít, nhưng nó có hiệu quả hơn. Cơ thể và tâm trí người già không nhất thiết phải suy giảm, nếu như ta biết thường xuyên tập luyện. Và có thể ta không c̣n hưởng những thú vui về vật chất nhiều như xưa, nhưng người già có nhiều th́ giờ cho nhau hơn, cho bè bạn hơn, mà tự chính chúng là những thú vui rất sâu sắc trong cuộc sống. Và về cái chết th́ ông Cicero tin rằng sẽ không có ǵ là mất đi hết, nên ta cũng không cần phải lo sợ. Theo ông th́ tuổi già chỉ là một tiến tŕnh tự nhiên của đời sống.

 Trăng hay trời đă sáng?         Và có lẽ, kết quả nghiên cứu này chỉ tŕnh bày cho chúng ta điều mà ta vẫn biết, là hạnh phúc một phần là do hoàn cảnh chung quanh, nhưng phần lớn là do ở thái độ của ḿnh.

        Thiền sư Basho có viết một bài Haiku cuối năm,

                                                    Trăng hay trời đă sáng?

                                                    Sống lười, theo ư ḿnh

                                                    Thế là đă hết năm.

                                                    (Thái Bá Tân dịch)

        Trăng hay trời đă sáng là cũng tùy ở cái nh́n của ta, nhưng đừng bao giờ “sống lười theo ư ḿnh” bạn hả! Cuộc sống, như biểu đồ của mối liên hệ giữa tuổi tác và hạnh phúc, sẽ là một nụ cười, a smile, nếu như ta biết học bài học của cuộc đời và tiếp nhận nó một cách sáng suốt. Và ta cũng có thể tập cho ḿnh có một thái độ hạnh phúc ấy vào bất cứ ở lứa tuổi nào, phải không bạn?./. (nguyễn duy nhiên)