News - Thời sự                                                                                           

                                                                     
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Syria : Damas cự tuyệt đàm phán về số phận Assad - Tuần đàm phán thứ hai để t́m giải pháp chính trị cho xung đột tại Syria tại Genève khởi đầu trong t́nh trạng bế tắc, khi phái đoàn Damas khăng khăng từ chối việc thương thuyết về số phận chính trị của tổng thống Bachar al-Assad.

AFP hôm qua, 21/03/2016, dẫn phát biểu của người đứng đầu đoàn đàm phán Bachar al-Jaafari, theo đó, số phận của ông Assad và quá tŕnh chuyển tiếp chính trị tại Syria là « hai chủ đề riêng biệt ». Về phần ḿnh, đối lập Syria thể hiện một sự « kiên nhẫn » trước thái độ cự tuyệt đối thoại nói trên của phe chính phủ.

Chế độ Damas tiếp tục được Nga và Iran hậu thuẫn. Cho dù rút phần lớn không lực ra khỏi Syria, không quân Nga vẫn tiếp tục hoạt động tại quốc gia này, đặc biệt trong các không kích nhắm vào các khu vực do tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo kiểm soát tại Raqqa và Palmyra. Về lập trường của Hezbollah, lực lượng nước ngoài thứ ba hậu thuẫn cho chế độ Damas, thông tín viên Khalifeh tường tŕnh từ Beyrouth cho biết :

« Hassan Nasrallah đă cố gắng giảm nhẹ tối đa các lư do và các hệ quả của quyết định rút quân khỏi Syria của tổng thống Nga. Đối với lănh đạo Hezbollah, đây chỉ là một cuộc triệt thoái một phần và điều này không có nghĩa là Matxcơva thay đổi lập trường chính trị trong hồ sơ Syria. 

Đối với thủ lĩnh này, Hezbollah, Syria, Iran và Nga thuộc cùng một phe. Nước Nga đă rút một bộ phận quan trọng ra khỏi chiến trường Syria sau khi đă thực hiện được các mục tiêu của ḿnh, đó là thay đổi mối tương quan lực lượng trên thực địa. Tuy nhiên, thủ lĩnh Hezbollah theo hệ phái Shia tin tưởng Nga cũng có thể tái triển khai nhanh chóng nếu cần thiết. 

Về phần ḿnh, tổ chức Hezbollah nhấn mạnh là họ không có ư đinh rút bớt quân khỏi Syria. Lực lượng này sẽ tiếp tục chiến đấu bên cạnh quân chính phủ Damas cho đến khi đánh bại được tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo và Mặt Trận Al-Norsa, chi nhánh của Al-Qaida. 

Theo thủ lĩnh Hezbollah, trong giai đoạn hiện tại, Hoa Kỳ ưu tiên một giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng Syria, sau khi mất hy vọng là chế độ Damas sụp đổ. Ông Hassan Nasrallah lên án Ả Rập Xê Út âm mưu phá hoại các đàm phán giữa người Syria với nhau. Thủ lĩnh Hezbollah cũng cho rằng con đường ra khỏi khủng hoảng sẽ c̣n dài và không thể nhanh chóng có được một giải pháp chính trị ».

Ngày 15/03/2016, vào lúc cuộc chiến bước vào năm thứ sáu, Washington và Matxcơva nắm trọn số phận của Syria và bắt buộc các phe xung khắc trong nước lẫn các đồng minh khu vực phải tuân theo luật chơi và quyền lợi của hai đại cường như thời chiến tranh lạnh.

Sau gần 6 tháng tham chiến, quân đội Nga bắt đầu triệt thoái khỏi Syria. Quyết định rút quân của tổng thống Vladimir Putin loan báo gây bất ngờ cho tất cả mọi thủ đô Tây phương lẫn Damas và Teheran.

Tổng thống Bachar al Assad chỉ được thông báo bằng điện thoại vào giờ chót theo như phát ngôn viên điện Kremly Dmitri Peskov. Trong cuộc điện đàm, tổng thống Nga giải thích với lănh đạo Syria là không quân Nga đă chu toàn nhiệm vụ lật ngược t́nh thế trong cuộc chiến chống khủng bố và gây thiệt hại nặng cho đối lập vơ trang.

Lănh đạo quốc tế duy nhất mà chủ nhân điện Kremlin thảo luận về lư do rút quân là tổng thống Mỹ Barack Obama trong đêm Chủ nhật trước khi ra lệnh cho bộ Quốc Pḥng Nga, vào sáng thứ Hai 14/03 triệt thoái phần lớn lực lượng viễn chinh.

Chuyên gia t́nh h́nh Trung Đông của viện nghiên cứu Mỹ Carnegie ở Washington, Joseph Bahout, nhận định : Mỹ và Nga đă nắm thế chủ động và độc tôn về hồ sơ Syria.

Thật ra th́ từ ngày đầu khủng hoảng, cả Nga lẫn Mỹ đều không muốn can dự trực tiếp vào xung đột tại Syria. Tổng thống Barack Obama đă từng tuyên bố “cho rằng Mỹ đủ sức làm thay đổi cục diện là một quan điểm sai lầm”. Trong khi Hoa Kỳ do dự th́ các lực lựợng nổi dậy được các nước dầu hỏa Trung Đông cung cấp vũ khí. Lần lượt xuất hiện các tổ chức thánh chiến như Mặt Trận Al Nostra, tức Al Qaida Syria và tổ chức Daech .

Tuy nhiên, chính hành động độc ác của tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo Daech chặt đầu công dân Mỹ và Tây Âu cũng như đánh chiếm phần lớn lănh thổ Syria và Irak đă buộc Hoa Kỳ thành lập liên quân oanh kích.

Về phần Nga, trong 4 năm đầu chỉ bảo vệ chế độ Bachar al Assad về chính trị và ngoại giao. Cho đến khi Iran báo động với Nga là quân đội Syria, tuy được vệ binh Hồi Giáo Iran và Hezbollah-Liban hết ḷng trợ giúp, sắp tan vỡ đến nơi, th́ tổng thống Putin mới can thiệp quân sự vào cuối tháng 9/2015.

Từ khi Mỹ, Nga trực tiếp “nắm lấy ” hồ sơ Syria th́ hai đại cường thảo luận riêng với nhau, rồi sau đó mới thông báo quyết định cho đại diện Liên Hiệp Quốc và các phe đồng minh của mỗi bên ở Syria. Theo nhà đối lập dân chủ Syria Haytaham Manna được AFP trích dẫn th́ Mỹ và Nga ấn định một “làn ranh đỏ” và buộc các cường quốc cấp vùng phải tôn trọng .

Cụ thể, Mỹ yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ không được can thiệp vào phía bắc Syria và yêu cầu Ả Rập Xê Út không cung cấp vũ khí cho đối lập Syria. C̣n Nga th́ kiềm hăm Iran không được manh động.

Thật ra th́ không phải Nga Mỹ muốn bắt tay nhau để chia sẻ quyền lợi bất chấp đồng minh khu vực. Theo chuyên gia địa chính trị Nga Fyodor Lukiakov, tổng biên tập tạp chí “Nga trong chính sách toàn cầu” và cũng là chủ tịch “ Ủy ban chính sách ngoại giao và quốc pḥng” th́ 30 năm sau khi chiến tranh lạnh kết thúc, Nga và Mỹ đều nhận thấy chỉ có họ mới hợp tác được với nhau như thời c̣n Liên xô cũ. Đây là “trật tự mới" của thế giới hiện nay. Các nước khác, hoặc không muốn hoặc không đủ sức làm.

Lệnh ngưng bắn và hoà đàm Syria được tôn trọng và duy tŕ là một bằng chứng cụ thể. Tuy nhiên, chuyên gia Nga Fyodor Lukiakov cũng tỏ ra thận trọng: không phải Nga Mỹ muốn ǵ là được nấy, nhưng ít ra thúc đẩy các phe xung khắc chọn con đường hoà b́nh.

Hồi tháng 2, khi tổng thống Syria đ̣i “giải phóng toàn bộ lănh thổ”, ông đă bị đại sứ Nga tại Liên Hiệp Quốc Vitali Tchurkin cảnh báo: ông Bachar al Assad phải nhớ là Nga đă đầu tư một cách nghiêm túc từ chính trị, ngoại giao cho đến quân sự.

Cũng trong chiều hướng này, Joshua Landis, chuyên gia Trung Đông của đại học Oklahoma nhận định: tuy bất đồng về ư thức hệ tôn giáo và lănh thổ giữa các phe tranh chấp rất sâu rộng, nhưng tất cả phải tuân thủ quyết định của những nhà cung cấp vũ khí cho họ tức Nga và Mỹ./.