News - Thời sự                                                    
 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lư do Tổng thống Mỹ rút quân nhanh khỏi Syria.

V́ sao TT Trump muốn rút quân chóng vánh khỏi Syria? Đoàn xe quân sự Mỹ rời khỏi một Căn cứ ở Syria đêm 20/12. Tổng thống Trump dường như muốn tránh xung đột trực diện với Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như khẳng định quyền lực của ḿnh.


Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 19/12 tuyên bố  trên Twitter rằng: Mỹ "đă đánh bại Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng ở Syria rồi !", dường như ám chỉ việc rút quân như lời hứa ông đưa ra trong chiến dịch tranh cử. Phát ngôn viên Ṭa Bạch Ốc Sarah Sanders cho biết:  Washington đă bắt đầu đưa binh sĩ về nước, nhưng không nói rơ đây có phải toàn bộ 2.000 lính Mỹ ở Syria hay không ?.


Một quan chức Mỹ cho biết:  Ngũ Giác Đài sẽ mất khoảng 60-100 ngày để đưa toàn bộ lực lượng Mỹ tại Syria về nước. Giới phân tích đă đưa ra nhiều nhận định về nguyên nhân khiến Washington quyết định rút quân một cách đầy bất ngờ, và chóng vánh như vậy, theo Military Times.

Chuyên gia quân sự Kyle Kempfer cho rằng: Hành động này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và Ankara ngày càng tăng, có nguy cơ dẫn tới xung đột trên lănh thổ Syria. Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ muốn tiến vào Syria, trong khi dân quân người Kurd do Mỹ hậu thuẫn lại muốn ngăn chặn điều này. Mỹ đă phải chật vật suốt nhiều tháng qua để tránh mất ḷng cả hai bên.


"Một cuộc đối đầu giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ, Đồng minh chủ chốt trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), sẽ gây ra khủng hoảng địa chính trị nghiêm trọng trong Liên minh quân sự lớn nhất thế giới này", Kempfer đánh giá.


Miền Bắc Syria đă trở thành tâm điểm trong năm 2018, khi xuất hiện hàng loạt Lực lượng nổi dậy và phiến quân đan xen dưới sự hậu thuẫn của nhiều quốc gia. Mỹ đang dùng 2..000 binh sĩ, phần lớn là lính Đặc nhiệm, nhằm ngăn sự trỗi dậy của IS. Họ cũng đóng vai tṛ ngăn giao tranh giữa dân quân người Kurd, và quân đội Thổ Nhĩ Kỳ.


Việc Mỹ rút quân khỏi Syria có thể giúp nhường quyền kiểm soát cho Thổ Nhĩ Kỳ, giải quyết t́nh h́nh căng thẳng giữa hai thành viên NATO. Tuy nhiên, điều đó cũng có nghĩa rằng:  Washington sẽ bỏ rơi người Kurd, lực lượng đóng vai tṛ ṇng cốt trong việc đánh bại IS trên thực địa.
 

Đoàn xe Đặc nhiệm Mỹ và YPG ở phía Bắc Syria. Ảnh: Reuters.


Dưới sự yểm trợ của Mỹ, Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) với ṇng cốt là dân quân người Kurd đă tái chiếm nhiều vùng lănh thổ phía Đông Syria từ tay IS, gia tăng ảnh hưởng ở vùng Đông bắc giáp với Thổ Nhĩ Kỳ.


Tuy nhiên, hành động  này khiến Lănh đạo Thổ Nhĩ Kỳ tức giận, bởi họ coi Các đơn vị dân quân người Kurd (YPG) thuộc SDF, là mối đe dọa an ninh. YPG có quan hệ mật thiết với đảng Công nhân người Kurd (PKK), nhóm vũ trang bị Ankara và Washington liệt vào danh sách khủng bố.

Mỹ không coi YPG là nhóm khủng bố, nhưng  Ngũ Giác Đài vẫn hiểu được sự giận giữ của Thổ Nhĩ Kỳ. "Thổ Nhĩ Kỳ có lư do chính đáng để lo ngại về an ninh. Lănh đạo nước này đă hỗ trợ đắc lực cho chiến dịch đánh bại IS, khi cho chúng tôi sử dụng Căn cứ Không quân Incirlik. Vấn đề bất đồng giữa hai nước là việc chúng tôi hợp tác với SDF", Bộ trưởng Quốc pḥng Mỹ Jim Mattis phát biểu hồi tháng 1, nhấn mạnh PKK đă gây bất ổn ở Đông nam Thổ Nhĩ Kỳ suốt hàng chục năm qua.


Mỹ không giải quyết được ngọn ngành vấn đề, mà thường áp dụng chiêu bài "đưa đẩy" với Thổ Nhĩ Kỳ trong hơn một năm qua. Mỗi khi căng thẳng giữa Washington và Ankara trở nên lắng dịu, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan lại khiến t́nh h́nh leo thang. "Việc rút hoàn toàn lực lượng khỏi Syria có thể là phương cách làm Thổ Nhĩ Kỳ hài ḷng", Kempfer nhận xét


Joe Macaron, Học giả thuộc Trung tâm Arab tại Washington, cho rằng: Việc rút quân đột ngột có thể nhằm khẳng định quyền lực trong nước của Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong bối cảnh ông bị gây sức ép trong các vấn đề đối ngoại then chốt liên quan tới Nga và Arab Saudi.


Tổng thống Trump từng đề cập việc rút quân, khẳng định: Ông không thấy bất kỳ giá trị chiến lược và tài chính nào  trong việc duy tŕ sự hiện diện của binh sĩ Mỹ tại Syria.

 Ngũ Giác Đài và Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó thuyết phục ông chủ  Ṭa Bạch Ốc rằng: Mỹ cần duy tŕ lực lượng tại Syria. Tuy nhiên, hồi tháng 4, TT Trump vẫn đặt ra thời hạn 6 tháng để quân đội Mỹ kết thúc cuộc chiến chống IS. Đầu tháng này, Lực lượng SDF đă chiếm thị trấn Hajin, khu vực đô thị cuối cùng do IS kiểm soát. TT Trump tin rằng đă đến lúc phải rút quân khỏi Syria, dù IS vẫn là mối đe dọa.


Đặc nhiệm Mỹ khai triển ở Đông Syria đầu năm nay. Ảnh: Military Times.


Quyết định này cho thấy TT Trump đang xa lánh đội ngũ An ninh Quốc gia của ḿnh. Trong vài tháng qua, phe bảo thủ do Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton đứng đầu, và phe quân sự của Bộ trưởng Mattis đă đưa ra lập luận khác nhau về việc duy tŕ binh sĩ tại Syria.

Cố vấn Bolton ủng hộ tăng cường lực lượng Mỹ ở Syria để răn đe Iran, nhưng không đưa ra được biện pháp thực hiện. Hồi tháng 9, ông cố gắng thuyết phục TT Trump để Tehran đóng vai tṛ nhất định tại Syria. Tuy nhiên, ư tưởng xây dựng "khối NATO Arab" của Bolton bị đánh giá là không khả thi. Arab Saudi cũng không mặn mà với việc hỗ trợ sự hiện diện lâu dài của Mỹ ở miền Bắc Syria.

Ngược lại, Bộ trưởng Mattis từng cảnh cáo ư tưởng của Bolton có thể dẫn đến nguy cơ đối đầu với Iran, cho rằng: Mỹ nên ở lại để chống IS, và thúc đẩy giải pháp chấm dứt cuộc xung đột này. Ông ngày càng bị cô lập trong chính quyền TT Trump, đặc biệt sau khi Chánh văn pḥng Ṭa Bạch Ốc John Kelly, Đồng minh then chốt của ông, từ chức. Điều này dẫn tới quyết định từ chức của Mattis vào ngày 20/12, ngay sau khi TT Trump tuyên bố rút quân khỏi Syria.