News - Thời sự                                                    
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mặt trận Xuân Lộc: Chiến thắng cuối cùng của một quân đội anh hùng bị bội phản

  

 
Thiếu tướng Lê Minh Đảo tại mặt trận Xuân Lộc 44 năm trước

Ngày 20/03, Định Quán là một trong 4 quận của tỉnh Long Khánh, dọc theo Quốc lộ 20, đường đi Đà Lạt, bị Cộng quân tràn ngập. Ngày 25/03/1975 Bộ chính trị Cộng sản Bắc Việt (CSBV) quyết định đốt giai đoạn tổng tấn công, tập trung lực lượng đánh chiếm Sài G̣n trước mùa mưa.

Sau khi quân đoàn 1 và 2 di tản, CSBV từ miền Trung theo Quốc lộ 1 và Quốc lộ 20 thọc xuống Sài G̣n. Thị xă Xuân Lộc, cách Sài G̣n khoảng 80 cây số, là ṿng đai bảo vệ phi trường Biên Ḥa và là cửa ngơ của thủ đô Sài G̣n. Từ đầu tháng 4-1975, Sư đoàn 18 BB, tiền thân là sư đoàn 10, được thành lập năm 1967 và các đơn vị Thiết giáp, Biệt động quân, Pháo binh đă rải quân trấn đóng trên một pḥng tuyến dài 20 km. CSBV mở đầu chiến dịch Hồ chí Minh bằng cuộc tấn công Xuân Lộc từ ngày 09 tháng 4. Trận chiến đẫm máu kéo dài 12 ngày, kết thúc vào ngày 21/04, một chiến thắng cuối cùng của Quân lực VNCH sau hơn 20 năm chiến đấu bảo vệ miền Nam Việt Nam.

Tướng Lê Minh Đảo- Tư lệnh sư đoàn 18- trước khi lâm trận đă phát biểu trước báo chí bấy giờ: “Đánh một trận cho thế giới biết tiếng!”

Đối phương, tướng Cộng sản cũng phải nh́n nhận Xuân Lộc là pḥng tuyến thép của QLVNCH:

Lê Đức Thọ: “Kết cục là anh em cũng không đánh được Xuân Lộc, bị thương vong nặng, phải rút ra”.

Văn Tiến Dũng: “Kế hoạch tấn công Xuân Lộc chưa tính hết được sự phát triển phức tạp của t́nh h́nh, chưa đánh giá hết tính chất ngoan cố của địch… Trận chiến ác liệt và đẫm máu từ những ngày đầu tiên. Các sư 6, 7, 341 của ta phải tiến công trong thành phố nhiều lần nhưng gặp phải sức kháng cự mănh liệt của trung đoàn 43 địch quân. Các đơn vị pháo của ta đă xử dụng nhiều hơn cơ số đạn dự trù. Số lớn tăng và xe bọc thép của ta bị hạ…” (Đại thắng Mùa Xuân).

Trần Văn Trà: “…vào cuối ngày 10 trở đi, t́nh h́nh trở nên căng thẳng. Địch phản công điên cuồng…” (Kết thúc cuộc chiến tranh 30 năm).

Tướng X. Smith, Trưởng pḥng Tùy viên Quân sự (DAO), tham mưu trưởng liên quân Hoa Kỳ, cảm phục và ca ngợi trận Xuân Lộc:

“Chiến trường Long Khánh chứng tỏ quyết tâm bảo vệ đất nước của quân đội VNCH và họ đă anh dũng chiến đấu chống lại địch quân đông gấp nhiều lần”

Nhân dịp Cựu thiếu tướng Lê Minh Đảo đến Toronto tham dự đêm gây quỹ do Hội Cựu Quân nhân QLVNCH Ontario tổ chức hôm 01/04, Thời Báo và VIETV đă phỏng vấn ông về trận đánh để đời nói trên.

*Ông có thể cho biết tương quan lực lượng hai bên trong trận Xuân Lộc?

Cựu thiếu tướng Lê Minh Đảo: “Mặt trận Xuân Lộc ác liệt ngay vào ngày đầu tiên 9 tháng 4 năm 1975 và kéo dài cho tới khi sư đoàn 18 rút ra khỏi trận địa vào ngày 21 tháng 4. Cộng sản Bắc Việt đă tung vào mặt trận này một quân đoàn gồm 3 sư đoàn là sư đoàn 341, sư đoàn 7, sư đoàn 6 và một sư đoàn pháo 130 ly, 122 ly và pḥng không, một trung đoàn chiến xa và các đơn vị đặc công.

Do bị thiệt hại nặng, Cộng sản tăng cường thêm trung đoàn biệt lập 95C cùng với sư đoàn 325. Lực lượng này do Tướng Hoàng Cầm chỉ huy, chính ủy là tướng Hoàng Thế Thiện, nhưng sau 5 ngày, quân số bị tổn thất nặng, họ đưa Trần Văn Trà xuống điều nghiên và sau đó Trần Văn Trà chỉ huy luôn các đơn vị này vào giai đoạn hai.

Về lực lượng VNCH, trong 5 ngày đầu tiên chỉ có sư đoàn 18 bộ binh trừ do có một trung đoàn tăng phái cho sư đoàn 25. Tiểu đoàn 82 Biệt động quân từ Lâm Đồng rút về tạm ghé Long Khánh để dưỡng quân và chờ về Sài G̣n. Chúng tôi đă trang bị tiếp tế cho tiểu đoàn này đầy đủ để sẵn sàng ứng chiến. Khi Cộng sản tấn công vào đêm 8/4 tiểu đoàn này kẹt lại và lực lượng này được đặt dưới quyền chỉ huy của tôi cộng với lực lượng địa phương quân, nghĩa quân thuộc tiểu khu Long Khánh. Về không yểm, có sư đoàn 3 không quân trú đóng ở Biên Ḥa.

*Diễn tiến trận Xuân Lộc?

Cựu thiếu tướng Lê Minh Đảo: Chiến trường Long Khánh gồm 3 mặt trận chính: Mặt trận ngă ba Dầu Giây do Trung đoàn 52 và một thiết đoàn chiến xa trấn giữ. Mặt trận núi Chứa Chan, Gia Rai do Liên đoàn 7 Biệt động quân và một đơn vị của Trung đoàn 43 Bộ binh pḥng thủ. Thị xă Xuân Lộc do thành phần c̣n lại của Trung đoàn 43 Bộ binh và các tiểu đoàn Địa phương quân bảo vệ. Bộ tư lệnh hành quân chính của chúng tôi đặt tại quận đường Xuân Lộc, ngă ba Tân Phong-Long Giao. Ngoài ra, c̣n hai bộ chỉ huy lưu động đóng ở các vùng lân cận.

Cộng quân tấn công theo chiến thuật tiền pháo hậu xung. Họ bắn khoảng 2.000 quả vào 5 giờ 30 phút rạng sáng ngày 9/4. Đến 8 giờ sáng họ ồ ạt tấn công theo hai mũi có chiến xa yểm trợ, nhưng bị chúng tôi đẩy lui ra ngoài.

Ngày 10/4/75, họ cũng tiếp tục pháo vào Xuân Lộc, tỉnh lỵ Long Khánh từ 2.000 đến 3.000 quả đạn. Thành phố tan hoang, thường dân thiệt mạng rất nhiều nhưng đơn vị chúng tôi tổn thất rất ít v́ tôi đă tổ chức trận địa trước và tôi biết pháo nó sẽ rót vào trong thành phố trong khi đó chúng tôi đóng quân ở bên ngoài chờ họ. Lần tấn công này họ huy động 2 sư đoàn 6, 7 và các trung đoàn thiết xa, tấn công khắp các mặt trận Đông, Tây, Nam, Bắc thành phố Xuân Lộc, từ ṭa thị chính Long Khánh đến sân bay, nơi nào họ cũng sử dụng quân số cấp trung đoàn. Cuộc chiến kéo dài trong 2 ngày, và cả hai phía giành từng ngôi nhà, từng điểm pḥng ngự. Ngày thứ ba, họ tiếp tục tấn công ác liệt như vậy. Tất cả là 3 ngày, mỗi ngày gần 3 trung đoàn, quân số tương đương một sư đoàn.

Sau ba ngày tấn công, Cộng sản vẫn không chọc thủng được pḥng tuyến. Trong ba ngày đó, thương vong của họ ước lượng khoảng một sư đoàn rưỡi cho nên tới ngày thứ tư, thứ năm lực lượng Cộng sản yếu dần, chỉ tấn công qua loa nhưng cường độ pháo vẫn như trước, liên tục dội lên các đơn vị pḥng thủ.

Sau 5 ngày chiến đấu, Trung tướng Toàn, Tư lệnh quân đoàn 3, Quân đoàn 3 nhận thấy tầm quan trọng của mặt trận Xuân Lộc nên mới tăng cường cho tôi Lữ đoàn I Nhảy dù với bốn tiểu đoàn: 1, 2, 8, 9. Tôi đưa một tiểu đoàn dù giữ sân bay Long Khánh, tăng cường thêm lực lượng pḥng thủ của Đại tá Phạm Văn Phúc, Tỉnh trưởng Long Khánh.

Ba tiểu đoàn Dù c̣n lại đánh từ ngoài đánh vô sau lưng địch, bọc phía trong và ở ngoài đánh vào cũng như một ổ bánh ḿ sandwich. Nếu chúng tôi không rút quân, tôi sẽ bắt được cả một tiểu đoàn Bắc quân bị quân Dù bao vây v́ họ bị triệt đường tiếp tế.

Trong trận Xuân Lộc, có những lúc chúng tôi một chống ba, có nơi một chống tới năm và có nơi như ở đồi Móng ngựa, chúng tôi chỉ có hai đại đội của tiểu đoàn 3 trung đoàn 52 nhưng phải chống nguyên cả một trung đoàn Cộng quân tăng cường chia làm ba hướng tấn công, coi như 1 chống 10.

Trận đồi Móng ngựa, tôi đă tổ chức hai tuần lễ trước rồi, chúng tôi tựa vào giao thông hào mà pḥng thủ. Tôi gài họ vào trong đó để họ lọt vào trận địa pháo của tôi. Tôi chấm tọa độ hỏa tập ở nhiều khu vực chọn trước v́ biết họ tới đó sẽ bị cầm chân. Trong này tôi đánh ra cầm chân họ, vô không được tất nhiên họ phải nằm ở đó. Khi họ nằm ở đó, tôi cho pháo binh bắn vào tiêu diệt. Pháo binh tôi đă đem tất cả ra ngoài và chúng tôi bắn vào trong thành phố yểm trợ các đơn vị nên họ bị thiệt hại rất lớn.

Tại ngă ba Dầu Giây, Cộng sản Bắc Việt đă đồng loạt tấn công chiến đoàn 52 Bộ binh từ ngày 12/4/75 bằng biển người, xe tăng và pháo binh. Lần lượt các tiền đồn, tuyến pḥng thủ của trung đoàn 52 từ Kiệm Tân về tới ấp Phan Bội Châu trên quốc lộ 20 bị tràn ngập. Cuộc chiến trở nên ác liệt vào chiều ngày 15/4/75 ngay tại xă Dầu Giây, giao điểm hai quốc lộ 1-20, giữa chiến đoàn 52 (gồm trung đoàn 52, lữ đoàn 3 Thiết kỵ, các lực lượng Địa phương quân Kiệm Tân, Long Khánh; khoảng 2,000 người) và binh đoàn 4 Cộng sản Bắc Việt (trong đó có sư đoàn 341 tổng trừ bị của Hà Nội từ Thanh Hóa vào), do Trần Văn Trà chỉ huy.

Trong trận chiến nướng quân khủng khiếp này của Bắc Việt, 1 người lính VNCH đă phải chọi với 10 bộ đội Bắc Việt có xe tăng và pháo binh yểm trợ. Chiến đoàn 52, hết đạn dược, cuối cùng phải tan hàng vào đêm 15/4/75, sau 4 ngày đêm cầm cự. Chín giờ đêm ngày 15/04, hầm chỉ huy của chiến đoàn 52 bị sập do trúng pháo, đại tá Ngô Kỳ Dũng, chiến đoàn trưởng cho rút quân về Biên Ḥa.

Được tin chiến đoàn 52 tan hàng, tướng Nguyễn Văn Toàn, Tư lệnh quân đoàn 3 sau khi tŕnh Bộ Tổng tham mưu đă ra lịnh cho không quân thả 2 trái bom “Daisy Cutter” xuống ngă ba Dầu Giây trong đêm 15/4/75. 10,000 quân Bắc Việt với chiến xa T54, đại pháo đang di chuyển trên quốc lộ 20 vừa tới ngă ba Dầu Giây bị trúng bom “Daisy Cutter” thiệt hại nặng.

Ngày 16/04/1975, t́nh h́nh bắt đầu biến chuyển khi mặt trận Phan Rang bể tuyến. Quân đoàn 2 Hương Giang của CSBV theo quốc lộ 1 xuyên qua Phan Rang xuống Phan Thiết để về Sài G̣n. Quân đoàn này đi vô B́nh Tuy ngang qua Xuyên Mộc về Bà Rịa để từ Bà Rịa tấn công Biên Ḥa, v́ họ không thể xuyên qua ngơ Xuân Lộc nên họ đi hướng đó, đồng thời Trần Văn Trà thay đổi kế hoạch, tấn công phi trường Biên Ḥa v́ họ biết sư đoàn 3 không quân trú đóng tại đây yểm trợ cho chúng tôi.

Trước t́nh h́nh này, quân đoàn lo ngại tuyến pḥng thủ chúng tôi nằm phía ở trên Xuân Lộc, trong khi cộng sản đă lọt được vào phía dưới, đi ṿng ngơ tắt về Biên Ḥa nên trung tướng Toàn thay đổi chiến thuật, đưa sư đoàn 18 bộ binh về giữ quốc lộ 1 từ Trảng Bom về Biên Ḥa. Mặt trận này do chuẩn tướng Khôi, tư lệnh lữ đoàn 3 thiết giáp trấn giữ. Tướng Toàn ra lệnh cho tôi rút càng sớm càng tốt.

Ngày 20 tháng Tư năm 1975, lúc 9 giờ sáng, Tướng Nguyễn Văn Toàn, có Đại tá Hoàng Đ́nh Thọ, Trưởng pḥng 3 Quân đoàn tháp tùng vào Xuân Lộc. Tướng Toàn ra lệnh rút toàn bộ lực lượng tham chiến ra khỏi Xuân Lộc trong nội ngày hôm đó do Xuân Lộc không c̣n giá trị chiến lược.

Trước khi Cộng quân mở trận đánh Xuân Lộc, rút kinh nghiệm của cuộc di tản chiến thuật của quân đoàn 2, tôi đă đưa bệnh xá sư đoàn, tất cả gia đ́nh binh sĩ về căn cứ Long B́nh để quân nhân rảnh tay đối phó với địch quân nên chúng tôi có thể di chuyển dễ dàng, binh sĩ không vướng bận “thê nhi”.

Lộ tŕnh triệt thoái là liên tỉnh lộ 22, đi từ Long Giao xuống ranh giới của quận Đức Thạnh ở B́nh Giă đi về Bà Rịa, con đường đó dài khoảng 30 cây số.

Giờ xuất phát là 7 giờ tối để tạo bất ngờ cho địch quân. Một đơn vị khi đang chạm súng mạnh và hàng ngày như thế này mà phải rút quân là chuyện khó vô vàn. Đánh th́ dễ, c̣n rút dễ hỗn loạn nhưng lệnh trên buộc chúng tôi phải rút.

Trước khi rút quân, tôi ra lệnh lữ đoàn dù và một tiểu đoàn sư đoàn 18 ở trên Núi Thị nă pháo vào các vị trí của họ và mở cuộc tấn công để làm cho họ tưởng rằng chúng tôi bắt đầu phản công để họ bận lo chống đỡ. Lúc đó, họ không ngờ chúng tôi đang chuẩn bị lui binh.

Tôi cho trung đoàn 48 đi đầu, có một đơn vị trọng pháo lớn tại căn cứ Long Giao yểm trợ. Sau đó là lực lượng cơ giới do đại tá Hứa Yến Lến Tham mưu trưởng hành quân dẫn đi, đem hết tất cả cơ giới nặng, cả xe, cả xác chết của binh sĩ ḿnh trong ngày hôm đó không tải thương được, bỏ lên xe chở về hết tất cả. Kế đó là lực lượng tiểu khu. Xong rồi mới tới lực lượng của tôi là trung đoàn 43 do đại tá Lê Xuân Hiếu chỉ huy. Tôi và ông Hiếu cùng đi bộ để theo dơi cuộc rút quân. Lực lượng sau cùng là Lữ đoàn 1 Dù và tiểu đoàn 2/43 của sư đoàn 18. Cuộc rút quân này tương đối an toàn. Chúng tôi đă đem tất cả toàn bộ đơn vị ra khỏi B́nh Giă vào ngày hôm sau lúc 9 giờ sáng.

Riêng tiểu đoàn Dù 9 giờ tối, mới tới quốc lộ. Tại đây, tất cả giáo dân của xóm đạo Bảo Định, Bảo Toàn, Bảo Ḥa đă tập trung sẵn hai bên vệ đường để theo chân lính di tản.

Do rút trễ, Cộng quân phát giác quân Dù lui binh, họ bám đuôi đánh vào đại đội pháo binh của Dù. 4 giờ sáng ngày 21/04, tại ấp Suối Cá, gần ranh giới Long Khánh – Phước Tuy, tiểu đoàn 3 Dù đă bị 2 tiểu đoàn CSBV phục kích gây thương vong. Sau khi đến nơi, tôi bay ngược trở lại với anh em Dù. Đến 12 giờ trưa, anh em Dù cũng rút ra được hết tất cả.

Ngoài những thiệt hại kể trên, cuộc rút quân trên liên tỉnh lộ 2 coi như đạt kết quả vượt mức mong đợi. Sư đoàn 18 Bộ binh được chỉ định về pḥng thủ tuyến phía Đông thủ đô Sài g̣n từ tổng kho Long B́nh đến kho đạn thành Tuy Hạ và Lữ đoàn 1 Dù có trách nhiệm bảo vệ quốc lộ 15 từ Long Thành về Bà Rịa.

Sau 12 ngày đêm chiến đấu kiên cường dù phải chống trả với một quân số nhiều lần, các lực lượng pḥng thủ Xuân Lộc đă gây tổn thất nặng cho CSBV, buộc họ phải đưa các quân đoàn của họ đi ṿng để tiến về Sàig̣n.

Chín ngày sau đó, ngày 30 tháng 4 năm 1975, hàng tướng Dương Văn Minh ra lệnh buông súng, Sài G̣n thất thủ.

*Với tư cách là một cựu tướng lănh, thiếu tướng có thể cho biết nhận định của cá nhân ông về cuộc di tản của quân đoàn 1 và 2. Có phải đây là nguyên nhân khiến miền Nam bị sụp đổ?

Cựu thiếu tướng Lê Minh Đảo: Cuộc di tản hai quân đoàn này chỉ là ngọn, gốc là Ban Mê Thuột. Tôi không có mặt ở đó nên không dám phê phán về hai cuộc rút quân này. Cố Tổng thống Thiệu và các tướng lănh vùng có nỗi khổ và khó khăn của riêng họ. Tuy nhiên theo ư kiến cá nhân tôi, tướng phải đi theo quân khi lui binh và cuộc rút quân phải được thực hiện trước khi bị tấn công. Gia đ́nh quân nhân, lương bổng không đủ sống, phải ở trong các trại gia binh. Người lính chiến đấu để bảo vệ gia đ́nh nên khi rút quân, gia đ́nh đi theo khiến cho cuộc rút quân trở nên khó khăn. Tôi nghĩ rằng, mất Ban Mê Thuột không có nghĩa là Pleiku, Kontum sẽ mất.

Nếu đă mất Ban Mê Thuột cứ để đó, ở đâu giữ đó, không cần phản công lấy lại Ban Mê Thuột. Trong 6 tháng sau đó, có thể sẽ có giải pháp thay đổi vận nước. Quân đoàn 1 và 2 rút quân khiến tinh thần quân nhân các cấp hoang mang, dẫn đến sụp đổ dây chuyền. Quân đoàn 2 mất dẫn đến t́nh trạng quân đoàn 1 bị cô lập, buộc quân đoàn 1 phải rút theo. Thực ra, chúng ta chỉ có thể kéo dài cuộc chiến đến năm 1976. Việt Nam chỉ là điểm nóng trong chiến tranh lạnh, nhưng ḿnh không có thể và không được quyết định vận mệnh của ḿnh. Ḿnh tiếp tục chiến đấu v́ đất nước này là của ḿnh. Người lính VNCH đă làm quá sức của họ và họ không hề than van.

Mỹ v́ quyền lợi của họ cũng như thế chiến lược của họ, họ bội ước với VNCH, bỏ rơi VNCH, đem Việt Nam dâng cho cộng sản Tàu để dễ liên minh với Tàu Cộng. Mỹ đă thắng Nga trong cuộc chiến tranh lạnh trong khi đó chúng ta bị bức tử.

*Thiếu tướng có nghĩ rằng mọi nỗ lực và gian khổ của quân nhân để giữ vững pḥng tuyến Long Khánh, xương máu của biết bao nhiêu chiến sĩ hy sinh trong trận này, cuối cùng cũng chỉ là “dă tràng xe cát”, nước lă ra sông…?

Cựu thiếu tướng Lê Minh Đảo: Là người lính, chúng ta chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc, v́ danh dự và trách nhiệm của một quân nhân. Tôi phải làm tṛn trách nhiệm đă được cấp chỉ huy giao phó. Nếu được làm lại, tôi cũng sẽ không thay đổi quyết định, sẽ ở lại chiến đấu như đă làm vào tháng 4 năm 1975. Sự hy sinh của chúng tôi không uổng phí v́ nhờ 12 ngày đêm đó, hàng trăm ngàn người có thể thoát khỏi Việt Nam vào những ngày cuối cùng của tháng Tư đen và từ đó h́nh thành nên Cộng đồng người Việt hải ngoại hiện nay.

*Thiếu tướng có bao giờ oán trách cấp trên đă bỏ ông ra đi vào giờ phút cuối cùng của cuộc chiến?

Cựu thiếu tướng Lê Minh Đảo: Người lính kham khổ, nghèo, thua thiệt, hy sinh mạng sống nhưng có bao giờ nghe họ oán trách cấp chỉ huy? Tôi cũng vậy. Tôi làm tṛn nhiệm vụ của tôi. Những người nào làm sai, họ chịu trách nhiệm với lịch sử, với lương tâm của họ.

Thế hệ chúng tôi hồi tôi mới qua đây tôi thấy anh em buồn lắm. Anh em có vẻ c̣n mặc cảm là người thua cuộc. Tôi thường nói với anh em đừng mặc cảm. Các anh em đă làm hết bổn phận của các anh em rồi. Hoàn cảnh cũng như bạn đồng minh không cho chúng ta có cơ hội thắng, nhưng các anh em đă làm đầy đủ trách nhiệm của một quân nhân.

*Vào thời điểm đó, Thiếu tướng có đủ điều kiện để cá nhân ông và gia đ́nh ra đi, nhưng ông quyết định ở lại cùng với vợ và 9 người con và trả giá chiến thắng bằng 17 năm tù Cộng sản. Ông có ân hận về quyết định này?

Cựu thiếu tướng Lê Minh Đảo: Tôi vẫn nghĩ rằng tôi đă quyết định đúng. Lúc ở trong tù tôi buồn lắm khi nghe con tôi phải đi bán guốc để sống c̣n. Năm 1979, khi các con tôi vượt biên thoát được đến bến bờ Tự do, tôi vô cùng nhẹ nhơm. Là người chỉ huy, tôi kêu gọi anh em quân nhân bám chiến tuyến đến khi có lệnh rút quân. Gia đ́nh của họ cũng ở sát cạnh họ. Làm sao tôi và gia đ́nh tôi có thể bỏ đi được. Như vậy là không công bằng, không xứng đáng là cấp chỉ huy. Dù chịu 17 năm tù nhưng lương tâm tôi yên ổn, và các con tôi có thể tự hào về người cha của chúng.

Buổi chiều ngày 29/04/1975, Tướng Đảo đă triệu tập một cuộc họp tại Bộ Tư lệnh sư đoàn 18. Ông đă nghẹn ngào nói với các chiến hữu :“Tôi sẽ ở lại chiến đấu với các anh em. Vợ con tôi vẫn ở lại Sàig̣n, không đi đâu cả. Tôi có trực thăng, nhưng tôi sẽ không bỏ anh em để bay ra Hạm đội”.

Ngày 29/04/1975, Sài G̣n hấp hối. Ngày 30/04/1975, Sài G̣n trút hơi thở cuối cùng. Cùng ngày, cựu Thiếu tướng Lê Minh Đảo t́m đường về vùng 4 Chiến thuật để tiếp tục chiến đấu nhưng khi đến Cần Thơ ông hay tin Tướng Nguyễn Khoa Nam, Tư lệnh Quân đoàn 4 và Tướng Lê Văn Hưng đă tuẫn tiết, ông quay trở về Sài G̣n và bị đày đọa 17 năm trong lao tù Cộng sản từ ngày 09/05/1975 đến ngày 05/05/1992. Năm 1993, tướng Lê Minh Đảo định cư tại Hoa Kỳ theo diện H.O. Ông là một trong 4 tướng lănh VNCH bị Hà Nội giam cầm lâu nhất. Ba tướng lănh khác là Cựu thiếu tướng Trần Bá Di, Cựu chuẩn tướng Lê Văn Thân (1932-2005) và cựu thiếu tướng Đỗ Kế Giai (1929-2016).

 

 

 

 

 

 

 

Cựu Tư lệnh sư đoàn 18 tại ṭa soạn Thời Báo

source: thoibao