báo điện tử TRÁCH NHIỆM do Khu Hội CTNCT Việt Nam Nam California chủ trương

                                                          *  hoạt động từ 26/4/2008  *
                      

"Những thông tin trên trang web này thể hiện quyền tự do ngôn luận của người đưa tin; và quyền được tiếp cận thông tin đầy đủ của người đọc."

                                                                                                                                              


 

 

 

 

 

 

click ==> Video Tổng Thống Trump bước qua khu Đ́nh Chiến Bàn Môn Điếm gặp Chủ Tịch Kim Chính Ân

video ==> President Trump Delivers 'Salute to America' Speech

***

Lá thư Tân Cương và mănh lc kim tin ca Bc Kinh

Thy My

 

C Trung Quc ti mt khu tri Tân Cương. nh chp ngày 04/06/2019.GREG BAKER / AFP

Như chúng tôi đă đưa tin, 22 quc gia thành viên Hi đng Nhân quyn Liên Hip Quc đă kêu gi Trung Quc đóng ca các tri ci to Tân Cương, được cho là đang giam gi mt triu người Duy Ngô Nhĩ, trong lá thư đ ngày 08/07/2019 gi cho ch tch Hi đng. Đng thái chưa có tin l này rt được các t chc bo v nhân quyn hoan nghênh, đc bit là Human Rights Watch.

Đáng ngc nhiên là ch vài ngày sau, xut hin mt lá thư khác, được 37 nước kư tên, bênh vc chính sách ca Trung Quc.

Hai lá thư trái ngược v Tân Cương

Nguyên văn lá thư đu tiên được công khai, c̣n lá thư th hai vn chưa công b cho công chúng. Tuy nhiên c hai lá thư đu bao gm yêu cu được coi là tài liu ca k hp th 41 Hi đng Nhân quyn Liên Hip Quc.

Trong lá thư th nht, đi s 22 nước bày t quan ngi liên quan đế« các báo cáo kh tín v vic giam gi tùy tin », vic « giám sát rng răi và hn chế các quyn t do » đi vi người Duy Ngô Nhĩ và các sc tc thiu s khác ti Bc Kinh.

Các nước này kêu gi Trung Quc tôn trng lut pháp ca chính ḿnh và các cam kết quc tế, trong đó có cam kết vi tư cách thành viên Hi đng Nhân quyn. Đng th« tránh bt giam tùy tin và hn chế quyn t do đi li ca người Duy Ngô Nhĩ cũng như các cng đng thiu s và người Hi giáo khác Tân Cương ».

Theo hăng tin M AP, trong lá thư th hai, nhng nước kư tên phn đi vic mà h gi là « chính tr hóa nhân quyn ». H bênh vc cho « các trung tâm hun luyn và giáo dc » - theo như cách gi ca Bc Kinh, và ch trích vic gi đó là các tri giam hay tri ci to.

Hăng tin Anh Reuters trích dn nhiu hơn, trong đó có mt đon bin minh cho các « n lc » ca Trung Quc : « Đi mt vi thách thc nghiêm trng ca khng b và cc đoan, Trung Quc đă thc hin mt lot các bin pháp chng khng b, chng cc đoan hóa ti Tân Cương, trong đó có vic thành lp các trung tâm hun ngh, giáo hóa ».

Tác gi Catherine Putz trên The Diplomat đă đim qua danh sách các nước kư tên trong hai lá thư đi nghch, và có nhng nhn xét đáng chú ư.

Bc Kinh đc thng

Hai mươi hai quc gia kư tên trong lá thư th nht ch trích Trung Quc, gm hu hết là các nước Tây Âu, và quc gia châu Á duy nht là Nht Bn. C th có th k (theo th t Alphabet tiếng Anh) : Úc, Áo, B, Canada, Đan Mch, Estonia, Phn Lan, Pháp, Đc, Iceland, Ireland, Nht Bn, Latvia, Litva, Luxembourg, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Tây Ban Nha, Thy Đin, Thy Sĩ, Anh.

Kư tên trong lá thư th hai bin h cho Trung Quc, gm hu hết là các nước châu Phi và Trung Đông. C th : Algeria, Angola, Bahrain, Belarus, Bolivia, Burkina Faso, Burundi, Cam Bt, Cameroon, Comoros, Congo, Cuba, Cng ḥa Dân ch Congo, Ai Cp, Eritrea, Gabon, Kuwait, Lào, Miến Đin, Nigeria, Bc Triu Tiên, Oman, Pakistan, Philippines, Qatar, Nga, Rp Xê Út, Somalia, Nam Sudan, Sudan, Syria, Tajikistan, Togo, Turkmenistan, Các tiu vương quc Rp thng nht, Venezuela, Zimbabwe.

T Global Times ca đng Cng Sn Trung Quc có tiếng là hung hăng, đc thng viết : « Ba mươi by nước đă viết thư cho Hi đng Nhân quyn đ ng h chính sách Trung Quc ti Tân Cương. Các nước này là đi din tiêu biu nht cho thế gii. Các chính quyn phương Tây đă gây áp lc lên Trung Quc v Tân Cương s phi xu h ». China Daily cho rng : « Ch có cư dân Tân Cương mi có quyn nói v nhân quyn ti đây, ch không phi nhng người ngoi quc ».

The Diplomat nhn mnh mt nghch lư : không có quc gia Hi giáo nào kư tên vào lá thư th nht, trong khi lá thư th hai bênh vc Trung Quc li có mt nhiu nước đo Hi.

Ch có Tây Âu lên tuyến đu

S vng mt ca Hoa K, vn đă ri khi Hi đng Nhân quyn Liên Hip Quc vào năm ngoái, là đc bit quan trng. Trong khi Washington ch trích mt cách có chn lc chính sách Trung Quc v Tân Cương, chính quyn Trump có v không mun đi xa hơn, ưu tiên cho đàm phán thương mi hơn là ch trích v nhân quyn.

Bài viết cWashington Post cui tun qua nhn đnh : « Hoa K l ra nên đi tiên phong trong vic vch trn và t cáo s tàn bo ( Tân Cương). Thay vào đó, b Ngoi Giao và Nhà Trng ch lên tiếng khi nào phù hp vi các ưu tiên ca ông Trump ».

S thiếu vng hu hết các quc gia Trung Âu và Đông Âu cũng đáng chú ư. Chng hn trong s các nước được gi là 16+1, mt công thc tp hp các nước Trung & Đông Âu và Trung Quc, ch có ba nước Estonia, Latvia và Litva dám đng lên ch trích Bc Kinh.

Các chuyên gia ghi nhn nhng nước châu Âu không kư tên vào lá thư đ̣i đóng ca các tri ci to Tân Cương, đa s có tham gia d án « Mt vành đai, mt con đường » ca Trung Quc. Hy Lp, mà cng Pirée đă giao cho Trung Quc điu hành đến năm 2052, cũng đng ngoài các ch trích.

Các nước đo Hi châu Á im lng

Ti Trung Á, Tajikistan và Turkmenistan đng v phía Bc Kinh, nhưng các nước c̣n li c gng gi thái đ trung lp. Điu đáng nói là đi vi Kazakhstan và Kyrgyzstan, Tân Cương đă tr thành vn đ ni b, vi nhiu cuc biu t́nh và các t chc xă hi dân s kêu gi chú ư đến thm trng ca người Hi giáo ti Trung Quc.

Cng đng thiu s người Kazakhstan và Kyrgyzstan nm trong s các nn nhân b đưa vào tri ci to, và các t chc xă hi dân s được h́nh thành trong s các thân nhân ca nhng người b mt tích ti Tân Cương. Thế nhưng chính quyn hai nước này vn không dám lên tiếng.

Nh́n chung ti châu Á, s vng mt ca Malaysia, n Đ, Indonesia cũng rt đáng đ cp đến ; và có th k thêm Bangladesh, Sri Lanka, Maldives.

Malaysia, đt nước có đa s dân theo đo Hi, đă nhiu ln bày t s quan ngi v chính sách ca Trung Quc ti Tân Cương, thm chí năm ngoái đă t chi gi tr mt nhóm người Duy Ngô Nhĩ v Trung Quc, gây gin d cho Bc Kinh. Tuy nhiên, ln này Malaysia li không dám kư vào lá thư ch trích s đi x tàn t đi vi người Duy Ngô Nhĩ và các cng đng thiu s khác.

Indonesia là quc gia Hi giáo đông dân nht thế gii, c̣n n Đ đng th ba, Bangladesh đng th tư, đu im tiếng. Sri Lanka và Maldives, hai nước thường chiếm trang đu các báo v vn đ n nn vi Trung Quc, cũng im lng.

Sri Lanka vn đă phi giao cng chiến lược Hambantota cho Trung Quc đến 99 năm đ tr n, mi đây li tiếp tc vay ca Bc Kinh gn 1 t đô la đ xây đường cao tc. C̣n Maldives, quc đo Hi giáo nh nht thế gii, n Trung Quc đến 3,2 t đô la, gn bng GDP ca c nước này trong năm 2017.

Sc mnh kim tin

Các đo quc Thái B́nh Dương, vn đă nhn vin tr t ca Trung Quc, trong n lc cô lp Đài Loan, cũng gi thái đ « im lng là vàng ». Philippines, vi tng thng Rodrigo Duterte thường b ch trích là hèn nhát trước Bc Kinh trong h sơ Bin Đông, li đt bút kư vào lá thư bin h cho Trung Quc.

Cho đến nay, nguyên th mt nước Hi giáo dám công khai đ kích Trung Quc là ông Recep Tayyip Erdogan. Tng thng Th Nhĩ K hôm 11/2 t cáo vic giam gi hàng lot Tân Cương là « ni nhc ca nhân loi », nhưng gn đây ông li đo ngược thái đ, nói người Duy Ngô Nhĩ « sng hnh phúc » !

Tht là cay đng cho nhng nn nhân Tân Cương, b các đng đo quay mt dưới sc mnh ca đng tin !

Đi vi hu hết các nước, trng lượng kinh tế ca Trung Quc là vic đu tiên h phi nghĩ đến trước khi công khai ch trích Bc Kinh. C̣n đi vi nhng nước như Nga, Rp Xê Út, Bc Triu Tiên vn thường xuyên b lên án v vn đ nhân quyn, th́ bênh vc Trung Quc cũng là mt cách đ t bo v ḿnh. Cũng không có ǵ khó hiu vi ch kư ca Cuba, Venezuela, Zimbabwe, Lào, Cam Bt.

Riêng Vit Nam, quc gia láng ging b sc ép nng n ca Trung Quc trên Bin Đông, và l thuc nng n vi Bc Kinh v kinh tế, ln đu tiên không thy đng cùng vi Nga và Bc Triu Tiên trong s nhng nước ng h Trung Quc. Phi chăng đây cũng là mt s kin đáng chú ư, trong bi cnh Vit Nam va được bu làm thành viên không thường trc ca Hi đng Bo an Liên Hip Quc ?