báo điện tử TRÁCH NHIỆM do Khu Hội CTNCT Việt Nam Nam California chủ trương

                                                          *  hoạt động từ 26/4/2008  *
                      

"Những thông tin trên trang web này thể hiện quyền tự do ngôn luận của người đưa tin; và quyền được tiếp cận thông tin đầy đủ của người đọc."

                                                                                                                                              


Video Chết Dưới Tay Trung Quốc #1 =>#4 - Sách Hay của Peter W Navarro và Greg Autry

 

 

 

 

 

 

 

 

 VIỆT NAM CỘNG H̉A

            CHÍNH PHỦ PHÁP ĐỊNH

 
LỜI KÊU GỌI ỦNG HỘ TT TRUMP CỦA LS LÊ TRỌNG QUÁT &  THƯ TỐI QUAN TRỌNG KÍNH GỬI TỔNG THỐNG HOA KỲ  

 

 
POWERFUL: VIETNAMESE Trump Supporter EXPLOSIVE Interview 8/14/19


Thông điệp Liên bang Hoa Kỳ 2020


CALIFORNIA THANKS TRUMP! Patriots at Walk Of Life, San Francisco show love for President Trump!


Interviews Sculptor Nguyen Thanh Thu by Le Xuan Truong

***

Tiếc Thương – phỏng vấn Điêu Khắc Gia Nguyễn Thanh Thu

Một trong những người mà LÊ XUÂN TRƯỜNG mời quư vị theo dơi buổi nói chuyện hôm nay, anh là một Điêu Khắc Gia, người đă để lại bức tượng nặng 10 tấn, cao hơn sáu thước taị Nghĩa Trang Quân Đội Biên Ḥa, nghĩa trang nơi hàng ngàn người lính VIỆT NAM CỘNG H̉A đă nằm im trong giấc ngủ ngàn thu vẫn chưa được t́m thấy những giây phút thật thanh b́nh. Thưa quư vị, Điêu Khắc Gia NGUYỄN THANH THU, tác giả của bức tượng TIẾC THƯƠNG:

LÊ XUÂN TRƯỜNG: Thưa anh Thu. Trước đây ở Nghĩa Trang Quân Đội Biên Ḥa, ḿnh có Nghĩa Trang nào trước đó?

ĐKG NGUYỄN THANH THU: Để trả lời anh Xuân Trường. Sỡ dĩ mà Nghĩa Trang Xa Lộ Biên Ḥa nó được h́nh thành sau Nghĩa Trang ở Hạnh Thông Tây G̣ Vấp, trước đó chưa có Nghĩa trang Biên Ḥa chỉ có Nghĩa trang Hạnh Thông Tây G̣ Vấp . Qua cái năm đó, vụ năm 68 vừa xong th́ Mỹ đổ thêm quân tham chiến, một cuộc chiến ác liệt, cho nên, lúc bây giờ Nghĩa trang Hạnh Thông Tây đă không có chỗ c̣n để chôn nữa, cho nên chính phủ mới thành lập Nghĩa Trang Xa Lộ Biên Ḥa.

LÊ XUÂN TRƯỜNG: Sau khi đề án Nghĩa Trang Xa Lộ Biên Ḥa được thành lập ra để giao cái Nghĩa trang Hạnh Thông Tây quá chật chỗ, không c̣n đất để chôn cất nữa.Vậy ai là người đưa ra cái đề án đó?

ĐKG NGUYỄN THANH THU: Dạ, cám ơn anh XuânTrường. Nguyên nhân là, lúc đó, Tổng Thống VNCH, ông Nguyễn Văn Thiệu, ổng có biết là ở bên Phi Luật Tân có một nghĩa trang mà Phi nó tự cao lắm, tự hào lắm, nghĩa trang đẹp nhất ở Á Châu. TổngThống mới mời tôi lên để nói tôi qua đó nghiên cứu có cái ǵ bên đó để về thành lập Nghĩa Trang Biên Ḥa của ḿnh. Tôi được đi qua nghiên cứu cái nghĩa trang đó. Khi trở về, tôi tŕnh dự án đó cho Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu. Từ đó, dự án được bắt đầu đưa qua cho Công Binh thực hiện, ủi đất để xây cất, đất đang ủi, đang làm xa lộ ở đó.

Lúc bấy giờ Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu có mời tôi lên, ổng có cho tôi biết, ổng có ư muốn là làm thế nào để thực hiện một tác phẩm ǵ đó ở Nhgĩa Trang Biên Ḥa. Từ xa lộ đi vô trong có một khúc lộ, ổng muốn đặt trước Nghĩa trang, trước khi vô trong, phải có tác phẩm ǵ đó. Ổng kêu tôi về suy nghĩ để thực hiện cái tác phẩm nầy. Lúc bây giờ, tôi muốn xin ư Tổng Thống một lần nữa, Tổng Thống cho biết cái ư nghĩa, quan trọng lá cái ư nghĩa như thế nào. Tổng Thống trả lời với tôi, TổngThống nói: “ Theo tôi th́ ḿnh làm thế nào để hậu phương biết cám ơn chiến sĩ của ḿnh mà họ đă chết chóc ngoài chiến trường”.

LÊ XUÂN TRƯỜNG: Như vậy, Tổng Thống muốn có một bức tượng đặt ở Nghĩa trang để vinh danh, đặt ở ngoài cổng?

ĐKG NGUYỄN THANH THU: Dạ. Sau nầy, ổng hỏi khi nào có thể tŕnh dự án được. Tôi có tŕnh lại với Tổng Thống, Tổng Thống cho tôi suy nghĩ một tuần lễ, tôi sẽ tŕnh dự án như Tổng Thống muốn. Lúc đầu, ông Tổng Thống mới bấm chuông, ông Đại tá Cầm bước vô, Tổng Thống nói: “Ông Thu có hứa với tôi là khoảng một tuần lễ ổng sẽ tŕnh dự án”. Sau nầy ra về, ổng có vỗ vai tôi và nói: “Anh là cục nhưn đó nghe, nghĩa trang của ḿnh có cục nhưn, anh làm thế nào, tôi hy vọng ở anh đó nghe”. Tôi ra về.

Công việc đầu tiên nằm trong trứng nước, trong bụng tôi, nó bào bào, cái ư nầy, ư kia, nói đi nói lại, tự hỏi ḷng ḿnh t́m đề tài.Trong thời gian đó, tôi hứa với Tổng Thống một tuần lễ, từ thứ hai đến thứ sáu. Tôi nhớ rơ lắm.

LÊ XUÂN TRƯỜNG: Trong một tuần lễ, anh có nghĩ là anh sẽ kịp để t́m đề tài?

ĐKG NGUYỄN THANH THU: Đó! Đó! Đă hứa rồi, trong cái tuần lễ đó, công việc ǵ cũng bỏ hết, ḿnh không có làm chi hết. Tôi nghĩ, t́m cái đề tài ǵ đây? Tác phẩm ǵ đây? Lúc bấy giờ, Nghĩa trang Biên Ḥa đang ủi đất, đang thành lập chứ có ǵ đâu? Tôi mới đi lên Nghĩa trang Hạnh Thông Tây. Lúc bấy giờ, chiến trường đang ác liệt, trực thăng nó xuống ào ào, chiều nào trực thăng cũng đem xác về, đến nỗi mà trong nhà kho xác, rồi một dăy ḥm hai ba chục cái đang sắp ngang đó.

LÊ XUÂN TRƯỜNG: Không có đất để chôn phải không ạ?

ĐKG NGUYỄN THANH THU: Có đất chôn nhưng cũng gần hết đất rồi nhưng mà xác nhiều đến nỗi trong mấy cái ḥm ướp xác, rồi mấy cái ḥm đang để dài dài, rồi mấy cái đang chôn nhiều đến nỗi phải làm tạm lều ra ngoài, cất lều, che sơ sơ để chất xác cho trực thăng mỗi chiều nó xuống. Tôi ở đó được ngày thứ hai đến thứ sáu, cảnh chết chóc th́ quư vị đă biết, ngày nào cũng khóc la, rồi con cái, vợ nữa, ôm nấm mồ khóc thiết tha trên nấm mồ, cảnh đau thương lắm. Tôi ở đó được sáu ngày như vậy, khi ở được sáu ngày rồi, ngày mai nữa là hết ngày, đến ngày phải tŕnh Tổng Thống, cho nên đến buổi trưa thứ sáu, đây là câu chuyện thật, tôi cứ nôn nóng như vậy. Trưa thứ sáu th́ tôi từ nghĩa trang Quân Đội Hạnh Thông Tây, tôi về G̣ Vấp. Ở vùng G̣ Vấp, nắng quá, tôi mới vô kiếm nước uống. Tôi quẹo đại vào một cái quán gần căn phố. Vô t́nh, tôi kêu một ly nước chanh uống, bỗng nhiên, tôi thấy một anh lính Nhảy Dù, ảnh vô đó từ trước, ảnh cũng từ Nghĩa trang Hạnh Thông Tây về trước đó. Khi tôi bước vô th́ tôi ḍm qua ảnh, thấy ảnh đă uống đâu bốn năm chai bia rồi, th́ thôi, tôi cũng không nói ǵ. Nhưng có một điều lạ, tôi thấy ảnh đang nói chuyện với cái ly, ảnh là binh chủng Nhảy Dù, ảnh để cái nón nhảy dù trên cái bàn, mặc áo nhảy dù đàng hoàng, ảnh đang uống và đang buồn, đang nhớ bạn. Một ly ảnh uống, một ly ảnh cúng, ảnh rót bia vào cái ly cúng đó, rồi ảnh nói chuyện với cái ly như có người bạn trước mặt ảnh vậy, ảnh cằn nhằn, ảnh đau đớn cho người bạn của ảnh đă mất. Khi tôi ḍm thấy được cái h́nh ảnh mà ảnh vừa nói vừa gục đầu xuống bàn, vừa khổ sở với cái ly đó, ảnh vừa uống vừa cúng. Tôi chờ một chút nữa rồi bước qua làm quen. Tôi cầm cái ly nước chanh, bước qua, tôi đứng kề ảnh, bên cái bàn của ảnh, tôi xin phép ảnh:

- Anh à, tôi muốn ngồi kề với anh, uống với anh được không? Thấy anh buồn, tôi muốn ngồi với anh.

Tôi thấy ảnh không trả lời tui, ảnh ngồi gục trên cái bàn, ảnh hất cái mặt lên, có vẻ như không bằng ḷng khi có người thứ hai quấy rầy ảnh.

LÊ XUÂN TRƯỜNG: Có thể cái giây phút đó, ảnh quá đau ḷng, ảnh muốn có một sự riêng tư?

 Điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu

ĐKG NGUYỄN THANH THU: Dạ đúng! Ảnh muốn có một sự riêng tư. Mặt tôi hơi sượng, mấy cô trong quầy cười khúc khích, năy giờ, cái anh nầy nói chuyện với cái ly không, mà bây giờ có thêm một thằng điên qua nói chuyện với ảnh, mấy cô chắc nghĩ như vậy, thấy mấy cô cười khúc khích với nhau. Nhưng mà trời thương, tôi có hỏi giấy tờ của ảnh, ảnh gục cái đầu xuống, tôi đứng trơ trẽn ở đó. Bỗng nhiên, ảnh móc ở túi sau, ảnh móc giấy tờ, ảnh đưa cho tôi. Tôi đâu có phải Quân Cảnh mà hỏi giấy tờ của ảnh, thế mà ảnh đưa cho tôi. Tôi cầm cái bóp rồi trở về cái bàn của tôi, tôi lấy giấy tờ ra hết. Tôi ghi tên của ảnh, ảnh là VƠ VĂN HAI, hạ sĩ VƠ VĂN HAI, tôi nhớ rơ như vậy. Ở tiểu đoàn nào tôi quên rồi, tôi ghi hết cái KBC. Xong rồi, tôi đem cái giấy đến trả lại, ảnh cũng không cần biết nữa, lấy bỏ túi thôi, không nh́n tôi mà. Tôi trở về bàn, tôi ngồi để nh́n một chút xíu nữa. Rồi, tôi thấy câu chuyện nó như vậy.

Trưa đó tôi về, dĩ nhiên là ảnh c̣n ngồi đó, tôi lo đi về, tên tuổi của ảnh tôi c̣n để đây. Tôi về đến nhà.

Khuya hôm đó, tức là tối thứ sáu, tôi bắt đầu vẽ, để sáng thứ bảy tŕnh. Thưa, tối thứ sáu, khi tôi ngồi lại cái bàn, từ 8 giờ tối cho đến 6 giờ sáng, tôi vẽ được 7 bản, bảy bản bự như vầy, vẽ màu đẹp lắm. Lúc bấy giờ, thưa quư vị, khi tôi ngồi ban đêm đó, tôi mới liên tưởng đến chiến trường. Dạ thưa, lúc bây giờ chiến trường, đêm đêm, tiếng súng nó dội về, ầm… ầm, mấy cái cửa kiếng rung hết, B52 bay thả bom, cửa kiếng ở nhà rung… rung. Rồi mưa tháng tám nữa, mưa lất phất… lất phất ở ngoài đó, cũng đau lắm, tôi ngồi thấy cũng thấm lắm, ngồi nghe mấy tàu lá chuối, nước nó rơi, rồi ầm.. ầm... rồi ầm… ầm, B52 rót rầm… rầm… rầm… rầm. Thế mà, nó cũng gợi cho tôi, để cho tôi vẽ chiến trường. Dạ thưa, tôi vẽ 7 bản to như thế nầy, vẽ về chiến trường, chiến trường lúc bấy giờ th́ người lính mặc áo mưa, cũng thê thảm lắm, gió lất phất, rồi kia, nọ…, người lính đi tới đi lui, lo nhiệm vụ canh gác trong đêm trường cực khổ, ở sau hậu phương, người ta êm ấm như thế nầy mà ở chiến trường th́ nó như vậy. Tôi nhớ đến người lính, tôi mới vẽ 7 bản ở chiến trường, một đề tài nhớ chiến trường, vẽ chiến trường. Tôi vẽ như vậy cho tới sáng, tôi nhớ cái ǵ chút đỉnh th́ tôi vẽ tới đó, có ư ǵ ngộ ngộ nẩy ra th́ tôi ghi lại để sáng mai tŕnh với ổng, ghi sơ sơ lên đây. Tôi vẽ tới sáng, cho tới 6 giờ sáng. Tôi vẽ được 7 bản xong rồi, tôi thấy mệt, trời lạnh lạnh nữa, tôi buông cọ ra, mới lủi vô giường nằm. Nằm một chút xíu th́ nghe một tiếng chó sủa ào một cái, nhà tôi nuôi chó cỏ nhiều lắm, anh Trường. Mấy con chó sủa ào lên một cái, tôi hay quạu lắm, tôi kêu: “Bà làm ǵ đàng trước vậy? Ai đàng trước vậy? Ǵ đàng trước vậy?”. Bà xă tôi nghe chó sủa là bả lo, bả ra trước rồi, bả coi cái ǵ đây? Một chặp, khoảng vài phút sau, bả vô nói: “Có người đến mời ông đi tŕnh dự án”. Tôi mới nói, tŕnh dự án ǵ mà mới mờ mờ đất mà dự án… dự án. Tôi nói vậy mà ông ở ngoài đó nghe, rồi ổng trả lời lớn: “Tôi vô sớm ông Thu! Tôi vô sớm mời ông đi ăn sáng, rồi ḿnh đi lên trển”, cuối cùng, tôi đi với ảnh.

Giờ đầu tiên gặp Tổng Thống, Tổng Thống Thiệu đó, lúc bấy giờ đang ở trong Bộ Tổng Tham Mưu, ổng mang lon Trung tướng. Ngày đầu tiên tôi hẹn với ổng, sau một tuần lễ, đi tŕnh, tôi nghĩ ổng ở Tổng Tham Mưu chứ đâu. Thế nhưng, ông nầy, ổng đưa tôi đi Sài G̣n ăn sáng ở nhà hàng ǵ đó, đă đời, rồi 9 giờ, ổng mới bắt đầu đi, lên xe jeep, ổng chở đi vô dinh Gia Long. Tôi hỏi, quẹo vô đây chi vậy? Tôi nhà quê lắm! “Vô đây ông Thu, vô đây không sao, cũng được vậy thôi”. Ông ta nói vậy. Rồi vô dinh Gia Long, ổng tŕnh cho Đại tá Cầm, ông Cầm, ổng nói liền: “Ông Thu ơi! Bữa nay không có anh là chết tui, tôi chờ anh đầu giờ, bây giờ trễ một, hai phút. Giờ có ông Thiếu tướng, ổng vô trước, đáng lẽ anh đầu giờ nhưng có Thiếu tướng vô trước, chút xíu ổng ra, tới anh đó”. Lúc đầu, Đại tá c̣n lịch sự hỏi nầy nọ, dự án, anh có ưng ư không? V́ lịch sự, hỏi qua, hỏi lại vậy thôi. Tôi ngồi đó, c̣n Đại tá cũng làm việc của ổng.

Tôi đứng dậy, tôi ra ngoài hành lang, ở dinh Gia Long có cái couloir dài, có hàng ghế đỏ, có mấy cây cột xưa của ḿnh. Tôi đi qua, đi lại, rồi tôi ngồi xuống. Tại sao vậy? Đó, rồi ḿnh tự hỏi, tại sao ḿnh lại vẽ chiến trường, 7 bản chiến trường. Thôi, bây giờ ḿnh không vẽ chiến trường, ḿnh vẽ anh Vơ Văn Hai được không? Rồi ḿnh tự hỏi, vẽ thế nào? Vơ Văn Hai phải như thế nào? Tôi ngồi xuống, tôi bố cục, tôi nheo con mắt lại, tôi h́nh dung trong trí năo của tôi đàng hoàng. Tôi nghĩ đến thế người ngồi, ngồi ra làm sao, làm sao? Tôi vẽ trong trí tôi, tôi đứng dậy, tôi chạy vô, lúc nầy tôi tập trung cái đó rồi, tôi tập trung cái bố cục rồi, mà ai hỏi tôi chắc là chết.

Tôi chạy vội vô pḥng của ông Đại tá Cầm, thấy pḥng nó nghiêm nghị quá, ḿnh muốn hỏi xin tờ giấy ghi liền mấy cái nét ḿnh suy nghĩ, giống như con khỉ vậy, tôi móc đại tờ giấy pelure, rồi xin cây viết nguyên tử. Tôi ngó phía sau lưng của ổng, có thùng rác, trong quân đội có giỏ rác bằng lưới, trong có bao thuốc lá, tôi lấy bao thuốc ra và mở ra. Tôi trở lại cái hành lang, tôi banh bao thuốc lá ra, có miếng giấy trắng ở trong, tôi mới vẽ xuống, vẽ cái bố cục mà ḿnh mới nghĩ ra.

Lúc đó, nó khiến tôi như thế nào không biết, tôi vẽ xuống, tôi thấy tôi ưng ư, ḿnh đă vẽ 7 bảy bản ghê gớm, vậy mà cái nầy vẽ sơ sơ, vẽ tốc họa, sao ḿnh thấy khoái khoái. Vừa khoái khoái, bỗng nhiên chưa có quyết định ǵ, ông Đại tá, ổng hỏi: “Anh Thu đâu rồi? Anh Thu đâu rồi? Đây rồi! Đây rồi. Anh vô. Anh vô”.

Tôi vô, dĩ nhiên cái bao thuốc lá tôi cầm ở trên tay và 7 bản kia, tôi ôm kè kè đi vô. Vô chào Tổng Thống. Tổng Thống Thiệu đang ngồi, kính chào Tổng Thống rồi thôi. Tôi trải 7 bản dưới sàn dinh. Tôi trải xong, tôi cầm bao thuốc lá nầy chạy qua kính mời TổngThống qua duyệt xét, Tổng Thống góp ư, có cái ǵ, bổ túc ư kiến của Tổng Thống, tôi vẽ như vầy đó, tôi vẽ 7 bản chiến trường.

Ổng bước ra coi, tôi đệm nhẹ vô, chiến trường là nơi gió táp mưa sa, chiến sĩ ḿnh phải canh gác cực khổ thế nầy, thế nọ, đêm đêm, ngày ngày, ở hậu phương th́ ngủ êm ấm, công ơn chiến sĩ ḿnh, làm sao mà quên ơn được. Thế là, tôi nói chuyện với ổng, ổng làm thinh, ổng ngồi ổng nghe, rồi ổng qua coi. Khi đó, lúc bấy giờ tôi làm thinh. Tổng Thống đi qua, đi lại vài lần nữa. Rồi ổng đứng lại sát bên tôi, ổng có nói một câu dễ thương lắm, ổng nói: “Bây giờ thế nầy nè, tôi nghĩ anh là cha đẻ của nó. Tôi th́ muốn chọn một bản, tôi thấy bản nầy tôi cũng thích, mà bản kia nữa tôi cũng thích, vậy theo anh, anh thích bản nào. Tôi thấy bản thứ hai nầy cũng được, mà bản thứ năm nầy cũng hay đó. Anh thích bản nào?”.

Ổng hỏi vậy, th́ tôi xin phép, tôi nói thế nầy: “Dạ, kính thưa Tổng Thống, tôi không dám, nếu Tổng Thống cho tôi chọn lại theo ư tôi, mới đây thôi, cái nầy, tôi hơi quá vô lễ. Dạ, tôi mới vừa nghĩ ra, tôi vẽ vội trên bao thuốc lá, tôi làm như vậy hóa ra tôi quá vô lễ với Tổng Thống”.

Tổng Thống nói: “Không. Không. Anh đưa tôi coi”. Tôi lấy bao thuốc lá ra đưa cho ổng, Tôi chỉ vẽ thế ngồi thôi. Thưa Tổng Thống, tôi thích cái nầy. Tôi nói vậy. Ổng cầm bao thuốc lá, ổng kéo tôi tới bureau của ổng, hai ghế chụm lại. Ổng dặn tôi câu nầy: “Anh Thu à! Người nghệ sĩ mà, họ lăng mạng lắm, họ hay lăng mạng lắm, mà chiến sĩ của ḿnh không phải thế đâu, phải có đề tài, mà anh vẽ cái đề tài ǵ đây? Anh cho tôi biết cái đề tài, lăng mạng không nên có trong cái tác phẩm nầy”.

Thưa Tổng Thống, tôi nghĩ ra được những đề tài như thế nầy: thứ nhất: KHÓC BẠN, thứ hai: T̀NH ĐỒNG ĐỘI, thứ ba: NHỚ NHUNG, thứ tư: THƯƠNG TIẾC hay TIẾC THƯƠNG.

Tổng Thống nói: “NHỚ NHUNG là không được! Không được, thứ tư là THƯƠNG TIẾC, TIẾC THƯƠNG. Ừ, TIẾC THƯƠNG THƯƠNG TIẾC đi”.

Rồi Tổng Thống nói tôi về, ổng c̣n dặn tôi: “Anh nhớ người lính của ḿnh đó, là buồn, là tiếc thương bạn ḿnh nhưng cũng phải tiếp tục cuộc hành tŕnh chiến đấu, không có quên tay súng, cây súng phải giữ, chứ không phải vứt súng bừa băi. Cái buồn nầy, phải tiếp tục chiến đấu, Việt cộng nó trường kỳ lắm, nó mai phục dữ lắm, ḿnh phải có cái lâu dài đó. À, anh Thu ơi! Anh có thể vẽ riêng cái nầy cho tôi được không? Vẽ lớn cái nầy như 7 bản kia vậy đó”.

Tôi trả lời: Dạ được. Dạ được.

Khi đó, ông Đại tá Cầm bước vô. Bây giờ ổng đưa bao thuốc lá cho tôi. Tổng Thống nói với ông Cầm: “Anh chuẩn bị những vật liệu cho anh Thu, ảnh vẽ gấp cho tôi cái nầy”. Ông Cầm trở ra. ông tướng c̣n ngồi ở đó, ổng thấy câu chuyện lạ lạ, ổng nán lại xem có cái vụ ǵ?

Ông Cầm hỏi: “Anh cần ǵ?”. Tôi nói: “Anh cho tôi tờ giấy lớn như vậy đó, với cái bảng đen, giấy bút, có màu ǵ bỏ ra hết đây”. Ổng cho người ùn ùn đem đồ ra đó ngồi vẽ.

Thưa, lúc bấy giờ, tôi mới bắt đầu, bắt đầu ra tay, tôi day lại, thấy những người đứng xung quanh tôi đông lắm. Tôi nói:

“Kính thưa Thiếu tướng, Đại tá, quư vị, trong khi tôi vẽ, xin đừng có ai hỏi tôi hết. Tôi vẽ, quư vị hỏi, tôi phân tâm, tôi không trả lời th́ đâm ra vô lễ. Xin cho tôi tập trung ở đây, đừng hỏi”.

Thưa quư vị, dĩ nhiên là người nghệ sĩ nào cầm cây vẽ cũng ngắm tờ giấy trắng trước, cho nó lọt vô, cái bao thuốc lá, nó phải lọt vô tờ giấy, phải vẽ sao cho nó lọt vô, mà phải vẽ gấp rút. Tôi vẽ…. vẽ…. Tôi lo làm. Lúc bấy giờ như nó khiến, thưa quư vị, bấy giờ, tôi không biết là tôi vẽ hay là cái ǵ vẽ (cười). Tôi không hiểu được, tôi phá tới đâu, tôi vẽ tới đâu, nó dính ngay tới đó, nó lọt trọn vô tờ giấy rất đẹp, giống như ḿnh vẽ hai ba ngày trước! Đó, tôi phóng lên những nét đại cương là quư rồi, tạo được cái h́nh ảnh là chiến sĩ ngồi. Lúc bây giờ tôi mới day ra phía sau, tôi thấy mọi người đang đứng quanh tôi. Ông Cầm hỏi liền:

- Anh cần ǵ, anh nói chứ làm sao tôi biết được!

- Dạ thưa Đại tá, tôi cần người mẫu. Cái nét đại cương tôi có rồi, bố cục đầy đủ rồi, tôi muốn vô chi tiết chút xíu, cái nét áo nhăn, cái nét quần nữa, chút xíu nữa cho nó trung thực”.

Rồi ổng ngó ngó, ai cũng hơi ngờ ngợ, không biết ai. Ổng nói: “Tôi được không?”. Trời ơi! Lính ǵ ngoài chiến trường mà áo quần ủi hồ ngon lành, tóc tém rồi chải…” Tôi nghĩ vậy. Ổng mặc áo quần đẹp lắm, áo quần ủi hồ láng thẳng đẹp đẽ. “Thôi, thôi, tôi làm rồi, Đại tá cho tôi cây súng”.

Thưa quư vị, bấy giờ là năm 1966, lính ḿnh c̣n xài súng garant M1. Ổng mang súng ống vô, nịt đạn, bi- đông nước đàng hoàng, coi như tác phẩm bây giờ đang chiếu đó, đội nón sắt nữa, rồi ổng ngồi xuống đó. Ổng là người mẫu đầu tiên, tôi lấy mẫu đại cương đó. Khi ổng ngồi xong, khoảng năm phút sau thôi, tôi ghi thêm vài nét, chính tôi đă đi hết 85% rồi, tôi chỉ thêm vài nét cho nó rơ, giữa hai cái đó, trung thực không cách xa bao nhiêu. Tôi thấy được rồi. Khi tôi vẽ lớn ra xong, tôi tŕnh Tổng Thống, Tổng Thống đă kư cho tôi xong hết.

Dĩ nhiên, khi trở về tôi phải lo, nhứt là thời gian phải cho kịp, c̣n ba tháng nữa là đến ngày 1 tháng 11 năm 66. Ổng kư là tháng 8 rồi. Tôi phải lo gấp rút người mẫu, kiếm Vơ Văn Hai. Thưa quư vị, địa chỉ tôi đă ghi rồi lúc ở ngoài quán đó, tôi có kể.

Tôi lại ngay đơn vị của ảnh, được gặp ông Thiếu tá Chỉ huy trưởng của anh Vơ Văn Hai, tôi tŕnh bày cho ổng. Trước khi đi đâu, tôi cũng mang theo mẫu mà Tổng Thống kư cho tôi. Rồi ổng coi, lúc đầu, Thiếu tá c̣n hơi lo, nghi nghi, ngờ ngợ. Thế nhưng, sau câu chuyện rồi, ổng thấy, có lẽ ổng hănh diện được chọn cái đơn vị của ổng, trong tiểu đoàn của ổng, trong đại đội của ổng. Ư ổng, ổng có nói một hai câu như vậy. Do đó, ổng có nói như thế nầy:

- Ổng yêu cầu gặp anh Vơ Văn Hai, tôi thấy chưa hay đâu, tôi nói thật với anh, tôi cho anh một đại đội, mặc sức mà chọn, nhiều thằng một thước bảy, một thước tám mươi mấy, thước chín, mề-đay đầy người, to lắm,chiến công dữ dằn lắm.

Tôi nói: “Dạ thưa Thiếu tá, tôi chỉ cần anh Vơ Văn Hai, thật sự là đủ rồi”.

- Á! Á! Đừng căi tôi! Tôi sẽ cho một đại đội đó.

Ổng nói rồi, ổng làm luôn, ổng kêu một Thượng sĩ bước qua:

- Anh cho tập họp một Đại đội, Đại đội súng ống đàng hoàng, ngay ở Bộ chỉ huy của tôi, nhé!

Ổng truyền lịnh đi rồi, lâu lâu, thỉnh thoảng ổng mới coi lại chữ kư của Tổng Thống, rồi ổng nói vô chi tiết nữa để chờ Đại đội kia dẫn lên.

Thưa quư vị, khi đó th́ nghe đàng trước rần rần, ê ét đàng trước rần rần rồi. Tôi thấy Đại đội ra tŕnh diện ở trước. Ông thượng sĩ bước vô:

- Thưa Thiếu tá, Đại đội tập họp xong. Ổng bước ra, cầm cái can, đội nón nhảy dù, ổng nói:

- Anh theo tôi, tha hồ anh chọn, to lắm, to lắm, đủ màu, đen đỏ, có đủ hết, Vơ Văn Hai, ăn thua ǵ! Anh ra đây, ḱa… ḱa…

Lẽ dĩ nhiên, tôi bước ra, người to con th́ đứng đầu, ở cuối th́ nhỏ và thấp. Tôi thấy dữ dằn thiệt.

- Người nầy là một thước tám mươi mấy đó, dữ dằn nữa, Vơ Văn Hai ăn nhằm ǵ.

Ổng vừa nói, ông Thiếu tá biểu một anh bước ra, anh bự con bước ra, qua người thứ hai cũng bự con nữa.

Tôi làm thinh, bây giờ tôi mới sực nhớ ra, tôi vội bỏ ông Thiếu tá ở đó, tôi chạy lùn lùn xuống hàng, tôi kêu:

- Anh Vơ Văn Hai đâu? Anh Vơ Văn Hai đâu? Lên tiếng, lên tiếng!

Cuối cùng tôi chạy xuống hàng gần cuối, ảnh đâu có 1 mét 6 à! Ảnh nói:

- Em đây! Em đây!

Tôi lôi ảnh ra ngoài hàng. Ổng chọn được bốn người, anh Vơ Văn Hai nữa là năm.

Thôi, thôi! Thiếu tá!, Đủ rồi! Đủ rồi! Tôi la lên.

- Chọn nữa không? Chọn bao nhiêu th́ chọn. Tôi cho anh mà! Bây giờ anh nói chuyện cho mấy người nầy biết đi, tất cả năm người đó.

Đại đội dẫn về, tôi mời mấy anh nầy vào câu lạc bộ, biểu mấy anh về cất súng đi. Tôi có nói với mấy ảnh như thế nầy:

- Thật sự, tôi chỉ cần anh Vơ Văn Hai thôi, nhưng ông Thiếu tá, ổng tốt bụng cho thêm bốn anh nữa. Thôi mấy anh về nghỉ đi, cứ nghỉ ba tháng nhưng đừng ra ngoài đường, đừng mặc đồ lính, Quân Cảnh nó bắt, tôi không có th́ giờ đi lănh về. Cứ một tuần lễ, tôi kư giấy phép cho mấy anh.

Thế rồi, ngày ngày anh Vơ Văn Hai cứ vô nhà tôi làm mẫu.

LÊ XUÂN TRƯỜNG: Tại sao cái h́nh ảnh anh Vơ Văn Hai cứ in trong tâm khảm của anh, phải là Vơ Văn Hai. Có phải v́ Vơ Văn Hai ngồi trong quán nước khóc thương người bạn mà làm cho anh xúc động?

ĐKG NGUYỄN THANH THU: Đó, chính cái lẽ đó, chính cái yếu tố quan trọng đó, tôi chỉ cần anh Vơ Văn Hai thôi, v́ lịch sư, ổng cho bao nhiêu th́ cho, cứ để đó cho nghỉ phép luôn, lợi dụng cái dịp nầy để mấy ảnh khỏi ra chiến trường.

LÊ XUÂN TRƯỜNG: Anh Vơ Văn Hai lúc đó ở binh chủng Nhảy Dù?

ĐKG NGUYỄN THANH THU: Dạ, Nhảy Dù, hạ sĩ. Anh về nhà tôi, hàng ngày, cứ sáng sáng, ảnh đạp xe đạp vô nhà, đồ lính cất trong nhà, rồi nịt đạn vô hết, lên ngồi làm người mẫu. Chúng tôi làm như vậy, anh em chúng tôi làm việc, công việc làm như vậy đêm ngày. Lúc bấy giờ anh Vơ Văn Hai cứ lo săn sóc tôi không à, ảnh không phải như hồi trước, nhưng mà tôi chỉ cần ảnh không cần tới tôi mà ảnh chỉ nghĩ tới người bạn, thương buồn, để nhớ thôi. Một buổi nọ, tượng gần xong, tôi làm một cú lẩy, anh Vơ Văn Hai vẫn vô b́nh thường, tôi nói với ảnh:

- Anh lấy ghế ngồi đàng hoàng nghe! Bữa nay tôi theo dơi thêm, tôi so sánh giữa anh và bức tượng chút xíu nữa.

Anh Vơ Văn Hai ngồi, lúc bấy giờ tôi không có làm, những ngày trước th́ tôi làm nhưng bữa nay tôi để ảnh ngồi không. Dĩ nhiên, khi ảnh ngồi không đó, ảnh chờ tôi. Tôi vô trong nhà, tôi ḍm qua lỗ gió, tôi ḍm lén ra, khi chờ lâu th́ ảnh ngồi mới nhớ lại, hoàn toàn trở lại hồi cũ ở quán nước, nét mặt ảnh buồn như trước. Khi ảnh buồn thật sự, trong nầy tôi lấy cây viết ch́ với miếng giấy tôi ghi, tôi chỉ ghi nét mặt thôi, nó rủ xuống thế nào, tôi vẽ như thế ấy, tôi vẽ cái môi, cái miệng, cái mũi thôi. Sau ba tháng ảnh ngồi làm mẫu, bây giờ thêm cái chi tiết nầy, cái nét buồn nào nó đi tới. Xong rồi, tôi bước ra, tôi nói với ảnh:

- Xong rồi! Xong rồi! Anh về nghỉ đi, vài ba bữa vô cũng được, anh muốn nghỉ giờ nào th́ nghỉ, giờ nào muốn vô th́ vô, không bắt buộc, được rồi, đủ rồi, nhe!

Anh Vơ Văn Hai lấy làm lạ, ảnh nói:

- Tôi chưa làm mà Đại úy nói tôi nghỉ.

Tôi trả lời:

- Làm rồi!! làm rồi! Tôi vẽ lén anh mà.

Thế th́ ảnh về, ảnh c̣n thắc mắc, đi ra sau hè, nói với bà xă tôi: “Thưa bà, tôi thấy ổng không làm, không biết ổng giận tôi cái ǵ mà ổng nói tôi về, đừng có vô nữa cũng được”. Bà xă tôi nói lại: “Ờ, cái ông đó, ổng biểu sao hay vậy, không có giận anh đâu. Anh Hai cứ nghỉ tự nhiên”. Rồi ảnh ra về.

Thưa quư vi, khi ảnh về, bức tượng đă gần xong rồi, chỉ c̣n cái nét buồn nữa thôi. Khoảng ba giờ khuya, tôi sáng tác 3 tháng trời, tôi lao đao lận đận lắm, ăn uống không yên, ngủ không được, trong bụng cứ bào bào, cứ nhớ lại h́nh ảnh Vơ Văn Hai buồn. Tôi ngủ được chút xíu, bây giờ là ba giờ khuya, cái nét buồn tôi ghi lại buổi sáng. Lúc bấy giờ tôi tắt đèn hết, tôi cầm cây đèn cầy, đồ đạc tôi chuẩn bị hết rồi, để trên cao hết rồi. Đêm khuya, không có ǵ bằng đêm khuya vắng vẻ. Thưa quư vị, ḿnh nói với cái tượng đó, khi ḿnh cầm cây đèn cầy để t́m ánh sáng, cây đèn cầy dễ lắm, khi tôi cầm cây đèn bên nay th́ ánh sáng bên nay tạt qua, và khi tôi cần ánh sáng bên kia th́ tôi cầm cầy đèn đưa qua bên đó. Tôi đưa lên, đưa xuống…, một tay tôi cầm đèn di chuyển, một tay tôi làm. Ban đêm tôi làm, tôi nhớ, trên cái giàn cao như vậy, lạnh lẽo như vầy, tôi làm tới 6 giờ sáng, lại 6 giờ sáng nữa, tôi thấy đẹp quá, tôi thấy nét mặt của tượng buồn quá, buồn lắm, nhưng mà thôi, tôi đi ngủ.

Nằm chút xíu, trời sáng rồi, đă 8 giờ sáng, ánh mặt trời sắp sửa ló lên. Tôi chạy ra coi có giống như hồi hôm không? Hồi hôm thấy nó buồn, nhưng cũng c̣n nghi nghi nữa. Thấy y chang như hồi hôm, tôi mừng quá.

LÊ XUÂN TRƯỜNG: Sau biến cố tháng 4 năm 75, anh Thu phải đi tù cải tạo trong bao lâu?

ĐKG NGUYỄN THANH THU: Dạ. (tiếng thở dài) Trời ơi! Thưa quư vị, để kết thúc chương tŕnh, tôi nói thiệt, danh vọng, hay chết chóc ǵ cũng do tác phẩm nầy cả, cuộc đời tôi, nó dính liền với tác phẩm nầy. Cho nên lúc vô tù Cộng sản, tôi thê thảm lắm, thưa quư vị, Tôi bị vô trong cái biệt giam đó, trong thùng cô-nết. Tôi ở đó 22 tháng, tôi gần đâm ra hấp hối rồi. Dạ, nó đánh tôi. Nó không thấy, nó chỉ nghe những người Sài G̣n, những Việt cộng nằm vùng hồi xưa, những ăng-tên, những người cùng bị tù như ḿnh, cùng cải tạo như ḿnh nói với nó, chứ nó đâu có thấy ǵ. Nó đem tôi đi nhốt, bây giờ c̣n đầu mùa, cũng c̣n gay cấn lắm, tôi cũng chống đối lại nó, tôi khi dễ nó, không nói chuyện với nó, nó đánh, nó bề hội đồng tôi, cho tôi làm cái tác phẩm phản động, nầy kia thế nọ. Nó nói: “Tất cả những tướng lănh, những sĩ quan lớn của anh đó, xong giặc rồi th́ hết. C̣n anh, c̣n lưu lại cái tư tưởng, cái h́nh ảnh, cái tinh thần đó mới là quan trọng. Tôi phải “múc” anh, chứ nói chuyện về với anh à, khỏi nói chuyện với anh về chuyện về”.

Thề rồi, ảnh hành hạ tôi, đánh tôi ba ngày ba đêm, lần nầy ảnh bộp lỗ tai tôi bị điếc, thành ra giờ nầy tôi qua đây, tôi được hưởng tiền điếc, thưa quư vị, nó đă nhốt tôi 8 tháng rồi. Một bữa đó, chính trị viên, nói như thế nầy: “Không lẽ anh ngồi trong đó hoài, bây giờ tôi đưa một cái ư nầy cho anh, anh nói một câu nầy, rồi tôi nghiên cứu cho anh ra ngoài lao động, chẳng lẽ anh ngồi trong nầy cho rục xương sao, anh chỉ nói như thế nầy, cái tượng ǵ thương tiếc của anh đó, anh chỉ là cái người phụ thôi, c̣n người chánh thức làm th́ ra nước ngoài rồi, anh cứ nói vậy đi rồi tôi nghiên cứu cho anh”.

Tôi nói: “Dạ thưa, không được, cán bộ. Cái nầy tôi làm tôi chịu, không có ai mà làm. Không, không được. Cái nầy, tàu ch́m th́ tôi ch́m theo, máy bay rớt tôi rớt theo, tượng chết th́ tôi chết theo. Ô! Không được! Không được!”.

- Anh ngoan cố à! Anh căi tôi phải không? Nó hét lên.

Nó nhảy tới, nó tạt, nó đá, nó vỗ trống tôi. Thưa quư vi, nó vỗ, bụp… bụp… Nó vỗ tôi hai cái, dĩ nhiên là điếc liền, bể liền, máu ra… Nó nhốt tôi 22 tháng, có lần nó đem ra xử bắn nữa. Đêm đó, gần hai giờ sáng, chuông nhà thờ vừa đổ xong rồi. Cái cửa cô-nết mở vào lúc 4 giờ khuya, mở khác giờ, tôi biết giờ tử tội đă đến. Nó đem tôi ra, đi dài dài. Tôi đi không nổi, nó kè tôi đi cà lếch, cà lếch… Đi ra chỗ đó, nó bịt mắt tôi lại. Bỗng nhiên, có chiếc xe jeep nào đó, tôi nghe văng vẳng. Tôi ngồi xuống, tôi nghe tiếng nói từ chiếc xe jeep: “Đồng chí nào đó? Bước lại đây!”. Khoảng 10 phút sau, tôi nghe tiếng máy xe ù ù chạy trở ra, rồi nó chạy trở lại, nó nói ǵ đó với nhau. Thưa quư vị, lúc bây giờ nếu mà xử bắn tôi, bên tay mặt tôi là con đường sân vận động, bên tay trái là khu gia binh, tôi có linh tính, chân tôi nó rẽ sang bên trái, rồi nó dẫn tôi vô trong một cái ǵ đó, đóng lại ầm… ầm. Lúc bấy giờ, thần kinh tôi căng thẳng, rồi ngủ, sáng dậy tôi thấy tôi nằm trong cầu tiêu.

LÊ XUÂN TRƯỜNG: Anh nghĩ như thế nào về cuộc chiến Việt Nam. Anh là người sống trong cuộc chiến, chắc chắn là sự xúc động của anh kinh khủng lắm phải không ạ?

ĐKG NGUYỄN THANH THU: Nói đến tác phẩm nầy, thưa quư vị, anh Trường ảnh hỏi nhiều quá, sâu sắc đối với tôi. Thưa quư vị, nếu mà những người đồng lứa tuổi với tôi, năm nay tôi 68 tuổi, tất cả những sĩ quan, những H.O qua đây rồi, tôi nói, không ai mà không xúc động trước một h́nh ảnh mà người chiến binh đă ngă ngoài chiến trường, có nhiều bản nhạc hay đó, Trần Thiện Thanh cũng kêu la um sùm đó, rồi nhạc nầy, nhạc kia, đủ thứ hết, nhớ người lính của ḿnh. Nhất là, không phải nói đến riêng những binh chũng nào như Nhảy Dù, Biệt Động Quân, Thuỷ Quân Lục Chiến… mà nói chung đến người lính của ḿnh, chiến sĩ ḿnh, ḷng gan dạ của họ, chỗ nào nguy hiểm là họ tới để giải quyết chiến trường, cảnh bị bao vây, rồi chết chóc… thê lương lắm, đại khái như vậy. H́nh ảnh Thương Tiếc đó, nói ngay, khi tôi vừa lớn lên th́ gặp chiến tranh, cho nên tác phẩm nào cũng có nguyên nhân của nó. Chiến trường, nơi đó là một đề tài thật xúc động. Cho nên, là một nghệ sĩ, tài cán không được bao nhiêu, chỉ thấy được sự thật của thời đại lúc bấy giờ, cái mốc đó, cuộc chiến đó. Tôi cố gắng ghi laị sự đau đớn của thời đại đó.

LÊ XUÂN TRƯỜNG: Thưa quư vị, buổi nói chuyện với Điêu Khắc Gia Nguyễn Thanh Thu, quư vị vừa biết được nguồn gốc của bức tượng TIẾC THƯƠNG, đặt tại NGHĨA TRANG QUÂN ĐỘI BIÊN H̉A, nơi mà 250.000 chiến sĩ đă nằm xuống, để bảo vệ cho đất nước VIỆT NAM được TỰ DO.

Thưa quư vị, vào tháng Tư, không ai khỏi bùi ngùi với xót xa đó. Chúng ta phải biết đến công lao lớn lao của người LÍNH đă hy sinh, quên thân ḿnh, bảo vệ cho đất nước VIỆT NAM.

Kính chào quư vị.

Mời xem video bài phỏng vấn sau đây:

 

Lê Xuân Trường