click on photo để trở lại trang List Sách Truyện
                                                                   
 

Cuốn sách của Walter Isaacson ghi lại 1 cách chân thực và sinh động những câu chuyện do chính Steve Jobs kể lại, qua đó vén bức màn bí mật về chân dung 1 con người tài ba -nhà đồng sáng lập nên nhăn hiệu Apple- vốn rất kín tiếng trong đời sống riêng tư và luôn “im lặng” trước mọi tin đồn thất thiệt của giới truyền thông.

Dù đă có rất nhiều sách viết về Jobs, tác phẩm mang tên “Steve Jobs” của Walter Isaacson là cuốn tiểu sử đầu tiên và duy nhất nhận được sự chấp thuận của nhà sáng lập Apple. Isaacson, tác giả của “Benjamin Franklin” và “Albert Einstein” trước đó, đă tái hiện lại bức tranh cuộc đời của 1 vĩ nhân từ giây phút cất tiếng khóc chào đời đến những ngày cuối đời. Bức tranh có đủ những mảng trắng, đen, ẩn chứa bao nhiêu câu chuyện nghiệt ngă nhưng đầy ư nghĩa. Đó là cuốn sách chứa đựng những điều Jobs muốn nói với cả thế giới.

 

 

Description: http://huongnghiep-sinhvien.com/static/upload/books/sj_1353550139.jpg

Steve Jobs (1955-2011)

 

Description: Steve va Laurence Jobs.jpg

 

Description: Tập tin:Steve Jobs Headshot 2010-CROP.jpg

 

Cuốn sách của Walter Isaacson ghi lại 1 cách chân thực và sinh động những câu chuyện do chính Steve Jobs kể lại, qua đó vén bức màn bí mật về chân dung 1 con người tài ba- nhà đồng sáng lập nên nhăn hiệu Apple, vốn rất kín tiếng trong đời sống riêng tư và luôn “im lặng” trước mọi tin đồn thất thiệt của giới truyền thông.

 

Dù đă có rất nhiều sách viết về Jobs, tác phẩm mang tên “Steve Jobs” của Walter Isaacson là cuốn tiểu sử đầu tiên và duy nhất nhận được sự chấp thuận của nhà sáng lập Apple. Isaacson, tác giả của “Benjamin Franklin” và “Albert Einstein” trước đó, đă tái hiện lại bức tranh cuộc đời của 1 vĩ nhân từ giây phút cất tiếng khóc chào đời đến những ngày cuối đời Bức tranh có đủ những mảng trắng, đen, ẩn chứa bao nhiêu câu chuyện nghiệt ngă nhưng đầy ư nghĩa. Đó là cuốn sách chứa đựng những điều Jobs muốn nói với cả thế giới.

 

 

Description: http://linkq.com.vn/CMS/Uploads/Images/ThongTin/HinhAnh/20111105093244_stevejobs_poster.jpg

 

 

Giới thiệu

 

Lời đầu tiên mà Walter Isaacson muốn chia sẻ về Steve Jobs chính là:  Có thể Steve Jobs sở hữu một “túi tài năng” và khiến cả thế giới phải “ngước nh́n” v́ sự đam mê, sáng tạo hay tài diễn thuyết đỉnh cao... nhưng thực tế, ông không phải là người “dễ chơi”...

 

Tuổi thơ Steve Jobs đầy sóng gió...và ông tự hào v́ điều đó...

 

Jobs là con trai ngoài giá thú của một phụ nữ Mỹ và một người đàn ông mang gốc gác Hồi giáo. Mẹ Jobs là bà Joanne Simpson lúc sinh ra Jobs khi đang là một sinh viên. Không bước qua được những định kiến của gia đ́nh, người phụ nữ này đă không thể sống với người đàn ông ḿnh yêu và càng không thể nuôi con một ḿnh.

 

Bà Joanne đành ḷng cho đi đứa con trai của ḿnh cho một cặp vợ chồng ở San Francisco nhận nuôi. Steve Jobs đă sống những năm tháng tuổi thơ như vậy cho đến khi năm 27 tuổi, ông mới biết thông tin về cha mẹ đẻ của ḿnh.

 

Steve Jobs luôn tin rằng, số phận của ông được định sẵn từ khi mới sinh ra. V́ mẹ của Jobs là một sinh viên, nên dù không nuôi được con trai của ḿnh, nhưng bà vẫn muốn gửi con cho một gia đ́nh mà có vợ hoặc chồng đă tốt nghiệp đại học để mong Jobs sẽ được hưởng một nền giáo dục tốt từ họ.

 

Cuộc gặp đầu tiên để cho con nuôi của bà Joanne là với một cặp vợ chồng luật sư, ngay trong ngày bà sinh ra Jobs. Tuy nhiên, mọi chuyện lại thay đổi vào phút chót v́ vợ chồng này đang mong mỏi một đứa con gái nuôi, thay v́ một cậu bé như Jobs.

 

Không gửi được con cho vợ chồng người luật sư, nửa đêm hôm đó, bà Joanne đă gọi đến địa chỉ của một cặp vợ chồng khác nằm trong danh sách xin nhận con nuôi, đó cũng là bố mẹ nuôi của Jobs sau này. Bà Joanne nói: Chúng tôi có một đứa con trai không mong đợi, ông bà có muốn chăm sóc nó không?”, cặp vợ chồng nọ trả lời: “Tất nhiên rồi”.

 

Tuy nhiên, sau đó bà Joanne phát hiện, cặp vợ chồng này chưa hề tốt nghiệp đại học, thậm chí người cha c̣n chưa tốt nghiệp phổ thông trung học. Bà Joanne đă từ chối kư vào giấy tờ trao nhận con nuôi, chỉ đến khi cặp vợ chồng này hứa một ngày nào đó, Steve Jobs sẽ được học đại học.

 

Jobs cũng vẫn ư thức ḿnh là con nuôi, nhưng có lần ông đă chạy ra khỏi nhà và khóc như mưa khi có người nói ông bị bỏ rơi v́ cha mẹ đẻ không mong muốn ông vào thời điểm đó. Cha mẹ nuôi sau đó giải thích thực ra họ đă chọn ông. "Từ đó tôi biết tôi không bị bỏ rơi. Bố mẹ đă chọn tôi. Tôi là người đặc biệt", Jobs nói. Isaacson cho rằng chi tiết này chính là "ch́a khóa" để hiểu cách suy nghĩ của Jobs.

 

17 năm sau ngày trở thành con của cặp vợ chồng ở San Fransisco, Steve Jobs cũng có ngày được bước chân vào giảng đường đại học. Nhưng may mắn không mỉm cười với Steve Jobs v́ anh đă chọn đúng ngôi trường đắt đỏ gần như Đại học Stanford.

 

Toàn bộ số tiền tiết kiệm của bố mẹ nuôi đă dồn vào trả học phí cho Jobs và 6 tháng sau đó, ông bắt đầu nhận thấy, việc học không hiệu quả khi những khoản tiền tích cóp cả đời của bố mẹ phải trang trải cho ḿnh ở ngôi trường này.

 

Cha nuôi, Paul Jobs, cũng là người đă hướng dẫn Jobs tạo nên những điều vĩ đại. Một lần, họ cùng làm hàng rào. Ông nhắc con trai: "Con cần sơn mặt sau hàng rào, phía chẳng ai nh́n thấy, cũng bóng bảy như mặt trước. Ngay cả khi mọi người không thấy, con biết đấy, điều đó thể hiện con đă toàn tâm toàn ư tạo ra một thứ ǵ đó hoàn hảo".

Steve bắt đầu bỏ những môn học bắt buộc mà ông không hứng thú và chỉ đăng kư môn học mà ông quan tâm. Jobs không có suất trong kư túc, nên ông ngủ trên sàn nhà cùng bạn bè, đem đổi vỏ chai nước ngọt để lấy 5 cent mua đồ ăn, thậm chí phải đi bộ vài km vào tối chủ nhật để có một bữa ăn ngon mỗi tuần tại trại Hare Krishna…

 

Jobs đă phải trải qua những ngày cơ cực đó chỉ để đổi lấy niềm đam mê vô tận của ḿnh. Khi bỏ học, Jobs quyết định chỉ đăng kư vào lớp dạy viết chữ nghệ thuật, bởi Trường Reed lúc đó, nổi tiếng nước Mỹ về dạy viết chữ đẹp.

 

Jobs học cách biến hóa với nét bút, về khoảng cách giữa các chữ, về nét nghiêng, nét đậm. Khi Jobs và những đồng sự thiết kế máy Macintosh, những kiểu viết chữ nghệ thuật này đă được đưa vào và đó là máy tính đầu tiên có các font chữ đẹp mà sau này window đă sao chép lại.

 

Vào thập niên 80 của thế kỷ trước, Jobs và cha đẻ từng gặp nhau nhưng cả hai đều không hay. "Măi sau này tôi mới biết hóa ra ông ấy quản lư một cửa hàng ăn và tôi từng đến đó vài lần. Tôi hiểu thêm một chút về cha, nhưng tôi không thích những ǵ tôi biết nên đă nhắc em gái không kể bất cứ chuyện ǵ về tôi", Jobs kể.

 

Khởi nghiệp …

Năm 1976, Steve Jobs cùng người bạn thân là Steve Wozniak sáng lập Hăng Apple Computer tại gara nhà bố mẹ ḿnh. Khi đó, ông chưa đầy 20 tuổi và khởi nghiệp với vài trăm USD. Apple lần lượt tung ra các sản phẩm máy tính Apple I, Apple II và sau đó là Macintosh. Trong ṿng 10 năm, Apple trở thành một tập đoàn trị giá 2 tỷ USD với hơn 4.000 nhân viên.

 

Năm 1983, ông lôi kéo John Sculley, khi đó là Giám đốc điều hành Hăng Pepsi, về đầu quân cho Apple bằng câu hỏi nổi tiếng: "Anh muốn cả đời đi bán thứ nước ngọt có gas ấy hay muốn có cơ hội để thay đổi thế giới?". Thế nhưng một năm sau, chính Sculley đă khiến Jobs bị Apple sa thải v́ bất đồng quan điểm.

 

Quăng thời gian bị Apple sa thải, đă cho Jobs nhiều kinh nghiệm và thành công hơn bằng chính sự sáng tạo của ông. Jobs đă sáng lập Hăng máy tính NeXT, mua lại Công ty Pixar từ Hăng Lucasfilm với giá 10 triệu USD. Cho đến khi Apple không thể “chịu nổi” sự thiếu vắng Jobs, năm 1997, hăng mời Jobs trở lại với vai tṛ là Giám đốc điều hành (CEO).

 

Jobs thực sự biết cách làm thay đổi mọi thứ. Apple không tạo ra thị trường mới, họ "định h́nh" lại chúng. iPod và iPhone xuất hiện khi máy nghe nhạc và điện thoại đă thịnh hành trên khắp thế giới. Tỷ phú Bill Gates nói về máy tính bảng từ năm 2001 trong khi măi đến năm 2010, Apple mới giới thiệu iPad. Nhưng họ vẫn thành công hơn bất cứ công ty điện tử tiêu dùng nào trên toàn cầu.

 

Steve Jobs không chỉ có tầm nh́n về công nghệ, mà c̣n có tầm nh́n trong thiết kế. Điều đó gói gọn trong triết lư xây dựng sản phẩm của ông: "Trong rất nhiều trường hợp, người dùng không biết họ muốn ǵ cho đến khi bạn chỉ cho họ thấy".

 

Steve Jobs: The book of Jobs (Steve Jobs: Cuốn sách về Jobs), cuốn tiểu sử chính thức đầu tiên và duy nhất về thầy phù thủy tin học Steve Jobs, sẽ ra mắt độc giả vào ngày 24.10 tới, sớm hơn một tháng so với dự định. Walter Isaacson, người nổi tiếng với các tác phẩm tiểu sử về Benjamin Franklin hay Albert Einstein, sẽ chấp bút cho cuốn sách này dựa trên hơn 40 cuộc phỏng vấn Jobs cũng như hàng trăm đối thoại khác với người thân, bạn bè, đồng nghiệp và cả đối thủ của ông.

Với niềm đam mê và khát khao thay đổi, tiền bạc không phải thứ mà Steve Jobs hướng đến. Jobs không nhận bất cứ khoản tiền thưởng, phụ cấp hay cổ phiếu nào trong năm 2010 trừ mức lương tượng trưng 1 USD. Ông nắm trong tay 5,5 triệu cổ phiếu Apple nhưng cũng chưa bao giờ bán chúng từ khi trở lại công ty năm 1997.

 

"Trở thành người giàu nhất nhưng như đang sống trong nghĩa địa chẳng có ư nghĩa ǵ với tôi. Mỗi tối trước khi đi ngủ và thấy rằng ḿnh vừa làm được điều ǵ đó tuyệt vời mới thực sự quan trọng".

 

Jobs đă làm thay đổi cả thế giới nhờ vào tài năng và sự sáng tạo của ḿnh trong lĩnh vực điện toán. Thế nhưng, Jobs lại không thể thay đổi được chính số phận của ḿnh và suốt cuộc đời ông, khái niệm về “cái chết” đă luôn ám ảnh.

 

Jobs nhớ lại, khi 17 tuổi, ông đă đọc được ở đâu đó rằng: "Nếu sống mỗi ngày như thể đó là ngày cuối cùng, một ngày nào đó bạn sẽ đúng".

 

Steve Jobs và mối lương duyên ḱ lạ với miền đất Ấn Độ

 

Chi tiết về chuyến đi của ông rất ít được biết đến và không được rơ ràng đối với công chúng, nhưng những ǵ mà Jobs từng kể đă cho chúng ta một cái nh́n sâu sắc vào những ǵ ông cảm nhận về sự giác ngộ và tâm linh.

 

Mối lương duyên với Ấn Độ xảy ra khi ông bỏ học giữa chừng vào khoảng những năm 1970.

 

Jobs trôi nổi trên đất Ấn vào giữa những năm 70 trong sự t́m kiếm một hướng dẫn tinh thần trước khi sáng lập ra Apple. Người ta cho rằng ông đă đề nghị đặt tên này với người bạn của ḿnh và cũng là người đồng sáng lập Apple, Steve Wozniak, sau một chuyến thăm đến một cộng đồng ở Oregon mà ông gọi đó là một "vườn táo".

 

Chàng thanh niên 18 tuổi Jobs đă đến Ấn Độ với một tư duy lập dị cùng với một người bạn, Dan Kottke, sau khi rời bỏ Reed, một trường học nhân văn tư nhân ở Portland, Oregon. Là một sinh viên triết học quan tâm nhiều đến tôn giáo, Jobs đă bỏ học chỉ sau một học kỳ do xuất thân từ tầng lớp trung lưu nên đă tạo ra nhiều rắc rối trong một trường học dành cho giới giàu có.

 

Trong những ngày đầu tiên, ông kiếm sống bằng việc giao lại các chai coca-cola (nhiều người nói rằng ư định chính của ông là để tiết kiệm tiền cho chuyến đi tới Ấn Độ) và đến nhận một bữa ăn miễn phí hàng tuần tại một ngôi đền Hare Krishna ở địa phương.

 

Jobs từng nói: "Tôi không có pḥng kư túc xá, v́ vậy tôi ngủ trên sàn nhà trong pḥng của bạn bè, tôi đă giao lại các chai coca-cola để lấy khoản tiền gửi 5 xu để mua thực phẩm và tôi đă đi bộ bảy dặm đến thị trấn mỗi tối chủ nhật để xin một bữa ăn mỗi tuần một lần tại ngôi đền Hare Krishna. Tôi thích thế".

 

Ông đă sớm đến với Phật giáo sau khi đến Ấn Độ. Ông cạo đầu, mặc quần áo Ấn Độ và thường thử nghiệm các chất gây ảo giác.

 

Tuy nhiên, ông đă đến gặp đạo sư Neem Karori Baba, một tín đồ Hanuman, người đă có một số tín đồ người Mỹ vào những năm 1970 - đă chết trước khi Jobs và người bạn Kottke biến nơi đây thành tu viện khổ hạnh cho ông.

 

Sau khi trở về từ Ấn Độ, ông đă thuật lại một câu chuyện về một cái giác ngộ khác của ông. Jobs đă trích dẫn: "Chúng ta sẽ không t́m thấy một nơi mà chúng ta có thể đi đến để được giác ngộ trong một tháng. Đó là một trong những lần đầu tiên tôi bắt đầu nhận ra rằng có lẻ Thomas Edison đă làm rất nhiều để cải thiện thế giới này hơn cả Karl Marx và Neem Kairolie Baba cùng hợp sức lại với nhau".

 

Câu chuyện của Tập đoàn Apple và câu chuyện làm giàu từ giẻ rách của ông đă đủ vững chăi để kể tiếp câu chuyện đằng sau sự thành công lớn này, một chiến thắng từ nơi không ngoảnh lại. Và cũng đă không ngoảnh lại nh́n vào Ấn Độ. Khi toàn bộ ngành công nghiệp CNTT - từ IBM cho đến HP đều quan tâm đầu tư ở Thung Lũng Silicon của Ấn Độ, th́ Jobs đă không quan tâm nhiều đến việc thâm nhập vào đất nước này.

 

Ngoài mối quan tâm lớn về Phật giáo, Jobs đă không có góc mềm nào dành cho Ấn Độ. Có thể ông đă thất vọng bởi sự nghèo đói và hỗn loạn mà ông đă chứng kiến ở đây. Ông đă trở lại Mỹ và thành lập công ty mà ông muốn. Có lẽ ông đă t́m thấy sự giác ngộ thực sự của riêng ông trong các sản phẩm mà ông đam mê.

 

Con người sẽ chết nhưng tên tuổi th́ bất tử. Steve Jobs vẫn luôn truyền cảm hứng cho hàng ngàn người khao khát muốn thực thi.

 

Tư tưởng về Đạo phật xuyên suốt quá tŕnh kinh doanh của Steve Jobs

 

“Steve đă xây dựng công ty và văn hóa của công ty không giống với bất kỳ công ty nào khác trên thế giới. Nó như là mă di truyền DNA của chúng tôi vậy.” Tim Cook, người kế vị Steve Jobs đă viết trong bản ghi nhớ nhưvậy sau khi Jobs từ chức quyền lănh đạo cao cấp của Apple hồi tháng tám.

 

Tuy nhiên, người hùng của Apple đă ra đi vào hôm thứ tư ởtuổi 56.

 

Cũng như bất cứ ai khác, những giá trị của Jobs được định h́nh bởi sự giáo dục và kinh nghiệm sống. Ông sinh năm 1955 ở San Francisco và lớn lên giữa trào lưu văn hóa hippi. Bob Dylan và Beatles là hai ḍng nhạc mà ông thích. Ông đă chia sẻnhững bài học về chính trị, tầm nh́n, và thử nghiệm thời niêm thiếu với những loại thuốc an thần.

 

Tên của công ty ông được lấy cảm hứng từ tập đoàn Apple của Beatles với nhiều lần kiện các hăng điện tử v́ vi phạm bản quyền nhăn hiệu hàng hóa cho đến khi kư kết một bản độc quyền phân phối kỹ thuật số với iTunes. Cũng như Beatles, Jobs đă đến Ấn Độ tham dự một khóa tu về tâm linh và thường xuyênđi bộ xung quanh nhà hàng xóm và văn pḥng bằng chân đất.

 

Việc du hành đến Ấn Độ tu tập đă giúp cho Job chuyển sang Phật Giáo. Thầy Kobun Chino, môt nhà sư đă chủ tŕ hôn lễ của ông với bà Laurene Powell, một người từng học quản trị kinh doanh tại trường đại học Standford.

 

“Cuộc sống là một điều thông minh”

 

Tái sinh là khái niệm của Phật Giáo và công ty Apple cũng đă có kinh nghiệm về việc tái sinh này khi Jobs trở lại làm việc sau thời gian bịsa thải trong thời điểm mà công ty sắp bị phá sản.

 

“Tôi tin rằng cuộc sống là một điều thông minh và mọi thứkhông hề ngẫu nhiên.” Jobs đă trả lời cho tờ báo Time vào năm 1997 , cung cấp một cái nh́n xuyên qua hệ thống niềm tin phức tạp qua những lời dạy của Đức Phật.

 

Nghiệp là một nguyên tắc của tôn giáo nhưng nó dừng nhưkhông nằm trong hệ thống mà Jobs đă sống. Nếu ông sợ nghiệp quay lại với ḿnh th́ những t́nh cảm rơ ràng với nhưng đồng nghiệp cũ và các đối thủ canh tranhđă trở nên vô vị. Những người từng làm việc cho Jobs mô tả ông là một nhà tài phiệt và họ rất sợ gặp ông ở thang máy.

 

“Bạn sẽ ngạc nhiên khi biết mọi người ở đây làm việc chăm chỉ như thế nào.” Jobs trả lời cho tờ Businessweek vào năm 2004 như vậy. “Họlàm việc cả đêm và cuối tuần, thỉnh thoảng không gặp được gia đ́nh trong một thời gian. Thỉnh thoảng, họ c̣n làm việc qua lễ Giáng Sinh để đảm bảo mọi thứ đều đúng để tạo ra một sản phẩm hoàn hảo nhất mà nó có thế.”

 

Một số kỹ sư làm việc không mệt mỏi trên hệ điều hành Mac ban đầu phải cách biệt với cả vợ chồng con cái. Đạo đức làm việc của Jobs có thể được h́nh thành do những rắc rối về gia đ́nh.

 

“Tôi đă làm những điều mà tôi không bao giờ tự hào”

 

Jobs là con nuôi của ông bà Clara và Paul Jobs, những người hứa với mẹ ruột của ông là Joanne Simpson là sẽ gởi ông vào trường đại học. Ông rời khỏi trường đại học Reed chỉ sau một mùa học và ông cho biết ông không muốn nói chuyện với cha nuôi của ḿnh.

 

Jobs có một con gái là Lisa, con ngoài giá thú với Chrisann Brennan. Ông từ chối quyền làm cha trong nhiều năm, thề trước ṭa là ông đă triệt sản. Sau đó, ông có ba đứa con với Laurene Powell.

 

“Tôi đă làm rất nhiều thứ mà tôi chẳng lấy ǵ làm tự hào, như làm cho bạn gái phải mang thai khi tôi mới 23 tuổi và cái cách mà tôi đă xửlư vấn đề này.” Jobs trả lời như vậy vào năm 2011 để quảng bá cho cuốn hồi kư của ḿnh.

 

Những suy nghĩ c̣n trẻ ấy đă đến trước khi Jobs quay về với Phật giáo và nghiệp.

 

“Giá trị cốt lơi là như nhau”

 

Kinh điển Phật giáo, theo truyền thống, được truyền bá bí mật cũng như những thương vụ làm ăn của công ty Apple và những vấn đề cá nhân mà Jobs phải đương đầu. Cũng như các bí mật hoang tưởng xung quanh những sản phẩm mà Apple phát triển, Jobs phớt lờ tất cả những yêu cầu muốn phỏng vấn, làm lạc hướng họ trong những câu phát biểu ông phát biểu,từ chối tiết lộ chi tiết về căn bệnh ung thư của ông cho đến khi được phẫu thuật và trở nên nổi tiếng trong một vụ bê bối liên quan đến việc chọn lựa cổ phiếu.

 

Dù tất cả những điều như thế, ông vẫn chơi bằng luật lệ của riêng ḿnh.

 

Với những ai tiết lộ bí mật của ông hay bàn tán về công ty ông đều bị trừng phạt và đe dọa. Apple đă kiện, và cuối cùng giải quyết với một blogger sau một bí mật lớn khi thông báo những tin đồn đúng về Apple vào đầu những năm 2000.

 

Và sau đó, câu chuyện họ mất nguyên mẫu thiết kế iPhone 4 lại được mua và xuất bản bởi trang blog Gizmodo.

 

“Khi tất cả điều này với Gizmodo xảy ra, tôi đă nhận được rất nhiều lời khuyên từ mọi người. Bạn phải để nó sang một bên.” Jobs trả lời như vậy trong một cuộc hội thảo về công nghệ vào năm 2010. “Tôi nghĩ rất sâu về điều này và cuối cùng tôi kết luận rằng điều tồi tệ nhất có thể xảy ra khi chúng tôi trở nên lớn mạnh hơn và ít có sự ảnh hưởng đối với thế giới là nếu chúng tôi thay đổi giá trị cốt lơi của ḿnh và bỏ sang một bên. Tôi không thểlàm được. Tốt hơn là tôi nên từ bỏ.”

 

“Lập trường này đă được lặp đi lặp lại trong năm đó khi Jobs vẫn c̣n là CEO dù ông đang nghĩ bệnh khi một nhân viên khác lại để phiên bản iPhone 5 ở một quán rượu. Apple phải nhờ sự giúp đỡ của cảnh sát San Francisco điều tra.”

 

“Chúng tôi có cùng giá trị côt lơi như chúng tôi đă từng có.” Jobs trả lời như vậy trong cuộc hội thảo AllThingsD. “Chúng tôi có một ít kinh nghiệm, chắc chắn đánh bại, nhưng giá trị cốt lơi vấn như nhau.”

 

“Chúng ta ở đây để đặt một vết lơm trên vũ trụ”

 

Có lẽ điều nổi bật nhất của những giá trị, đơn giản là thực hiện những tác động bên ngoài xă hội. Hay như Jobs nói là “Chúng ta ở đây là để đặt một vết lơm trên vũ trụ.” Tuy nhiên, Apple và Jobs đă không tạo ra nhiều vết lơm với các hoạt động từ thiện.

 

“Chúng tôi làm những điều mà chúng tôi cảm thấy có thể đóng góp đáng kể.” Jobs nói cho tờ Businessweek vào năm 2004 như vậy. “Và giá trị cơbản của chúng tôi ở đây không phải trở nên lớn nhất và giàu nhất.”

 

Để đạt được mục tiêu này, Jobs đă trở thành một nhà quản lư vi mô ám ảnh. Một phần trong những lư do mà gen DNA của Jobs lại ăn sâu vào Apple là bởi v́ ông ép buộc tay ḿnh vào rất nhiều phần của công ty. Ông đă trực tiếp yêu cầu bộ phận phục vụ khách hàng gởi email cho ông, ông là một người sáng chế sản phẩm rất tích cực, đồng tác giả phát minh hơn 300 sáng kiến và ông bước vào cả lĩnh vực quảng cáo, bao gồm các chiến dịch nổi tiếng nhưNghĩ Khác (Think Difference) và Mac và máy tính cá nhân (Mac vs PC).

 

“Vậy Apple là ǵ, sau tất cả những điều như thế?” Jobs trầm ngâm với tờ Time. “Apple là về những người nghĩ ngoài cái hộp có sẵn, những người muốn dùng máy tính để giúp họ thay đổi thế giới, giúp họ tạo ra nhứng thứkhác biệt và không phải chỉ là để làm cho công việc được hoàn tất mà thôi.”

 

“Tập trung và đơn giản”

 

Jobs nổi tiếng trong việc thu hút John Sculley, giám đốc của công ty Pepsi đến điều hành Apple bằng việc nói rằng “Bạn có muốn dành phần c̣n lại của đời ḿnh để bán nước ngọt hay muốn thay đổi thế giới?” (Họ đă vĩnh viễn chia tay khi Jobs khởi động lại Apple).

 

“Điều ǵ làm cho phương pháp của Steve khác với người khác là ông luôn tin rằng những quyết định quan trọng nhất mà bạn đưa ra không phải là điều bạn làm, nhưng điều mà bạn quyết định không làm.” Sculley trả lời tờ báo Businessweek năm 2010 như vậy “Ông là một người sống thiểu dục. Tôi nhớ khiđi vào nhà của Steve, ông hầu như chẳng có bất cứ đồ nội thất nào cả. Ông chỉcó môt bức tranh của Einstein, người mà ông vô cùng ngưỡng mộ, một cây đèn Tifany, một cái ghế và một cái gường. Ông không tin vào việc có thật nhiều thứxung quanh nhưng ông lại vô cùng kỹ lưỡng trong những thứ mà ông chọn lựa.”’

 

Kiềm chế, ít nhất là trong thiết kế và trang trí nội thất, là nguyên tắc căn bản của Jobs. Chỉ một thời gian ngắn sau khi ông trở lại Apple, ông đă đóng cửa một số bộ phận và chuyển sự chú ư của ông vào một vài sáng kiến then chốt. Ngay cả hiện nay, các ḍng sản phẩm của Apple và doanh thu chỉ tập trung vào một số ngành công nghiệp mà công ty có thể thống trị.

 

“Đó là một trong những câu thần chú của tôi: tập trung vàđơn giản.” Jobs cho tờ Businessweek vào năm 1998 biết như vậy. “Đơn giản có thểkhó hơn phức tạp. Bạn có thể làm việc chăm chỉ chỉ để làm cho suy nghĩ của ḿnh sạch hơn để đơn giản hơn. Tuy nhiên, cuối cùng th́ nó có giá trị v́ khi bạn đạtđược điều đó, bạn có thể đến được núi cao.”

 

Ông trả lời trong một cuộc phỏng vấn sáu năm sau là: “Mọi thứ đến từ không để có được 1000 thứ để bảo đảm rằng chúng ta không bị đi lạc đường hay cố gắng quá nhiều. Chúng ta luôn nghĩ về thị trường mới mà ḿnh có thể đi vào nhưng đó chỉ là việc nói không để bạn tập trung vào điều thật sự là quan trọng nhất”

 

“Hăy cứ đam mê và dại khờ”

 

Mỗi thành viên điều hành trong công ty Apple được truyền thừa một phần của Jobs.

 

Jonathan Ive, giám đốc điều hành công nghiệp thiết kế thừa hưởng đạo đức đơn giản của Jobs.

 

Scott Forstall, người đứng đầu về phầm mềm di động, thừa hưởng sự nhiệt t́nh của Jobs.

 

Và Cook, cựu điều hành và hiện là người thay thế Jobs điều hành công ty như ông quản lư cuộc đời riêng của ḿnh: trong ṿng bí mật.

 

Tuy nhiên, Cook đi ra khỏi lớp vỏ của ḿnh để truyền đạt các tiêu chuẩn đạo đức cho thế hệ nhân viên tiếp theo. Ông cùng với những người cộng sự giảng dạy tại trường đại học Apple.

 

• “Steve đă xây dựng công ty và văn hóa của công ty không giống với bất kỳ công ty nào khác trên thế giới. Nó như là mă di truyền DNA của chúng tôi vậy.” Tim Cook, người kế vị Steve Jobs đă viết trong bản ghi nhớ nhưvậy sau khi Jobs từ chức quyền lănh đạo cao cấp của Apple hồi tháng tám.

 

Tuy nhiên, người hùng của Apple đă ra đi vào hôm thứ tư ở tuổi 56 (năm 2011).

 

Cũng như bất cứ ai khác, những giá trị của Jobs được định h́nh bởi sự giáo dục và kinh nghiệm sống. Ông sinh năm 1955 ở San Francisco và lớn lên giữa trào lưu văn hóa hippi. Bob Dylan và Beatles là hai ḍng nhạc mà ông thích. Ông đă chia sẻnhững bài học về chính trị, tầm nh́n, và thử nghiệm thời niêm thiếu với những loại thuốc an thần.

 

Tên của công ty ông được lấy cảm hứng từ tập đoàn Apple của Beatles với nhiều lần kiện các hăng điện tử v́ vi phạm bản quyền nhăn hiệu hàng hóa cho đến khi kư kết một bản độc quyền phân phối kỹ thuật số với iTunes. Cũng như Beatles, Jobs đă đến Ấn Độ tham dự một khóa tu về tâm linh và thường xuyênđi bộ xung quanh nhà hàng xóm và văn pḥng bằng chân đất.

 

Việc du hành đến Ấn Độ tu tập đă giúp cho Job chuyển sang Phật Giáo. Thầy Kobun Chino, môt nhà sư đă chủ tŕ hôn lễ của ông với bà Laurene Powell, một người từng học quản trị kinh doanh tại trường đại học Standford.

 

“Cuộc sống là một điều thông minh”

 

Tái sinh là khái niệm của Phật Giáo và công ty Apple cũng đă có kinh nghiệm về việc tái sinh này khi Jobs trở lại làm việc sau thời gian bịsa thải trong thời điểm mà công ty sắp bị phá sản.

 

“Tôi tin rằng cuộc sống là một điều thông minh và mọi thứkhông hề ngẫu nhiên.” Jobs đă trả lời cho tờ báo Time vào năm 1997 , cung cấp một cái nh́n xuyên qua hệ thống niềm tin phức tạp qua những lời dạy của Đức Phật.

 

Nghiệp là một nguyên tắc của tôn giáo nhưng nó dừng nhưkhông nằm trong hệ thống mà Jobs đă sống. Nếu ông sợ nghiệp quay lại với ḿnh th́ những t́nh cảm rơ ràng với nhưng đồng nghiệp cũ và các đối thủ canh tranhđă trở nên vô vị. Những người từng làm việc cho Jobs mô tả ông là một nhà tài phiệt và họ rất sợ gặp ông ở thang máy.

 

“Bạn sẽ ngạc nhiên khi biết mọi người ở đây làm việc chăm chỉ như thế nào.” Jobs trả lời cho tờ Businessweek vào năm 2004 như vậy. “Họlàm việc cả đêm và cuối tuần, thỉnh thoảng không gặp được gia đ́nh trong một thời gian. Thỉnh thoảng, họ c̣n làm việc qua lễ Giáng Sinh để đảm bảo mọi thứ đều đúng để tạo ra một sản phẩm hoàn hảo nhất mà nó có thế.”

 

Một số kỹ sư làm việc không mệt mỏi trên hệ điều hành Mac ban đầu phải cách biệt với cả vợ chồng con cái. Đạo đức làm việc của Jobs có thể được h́nh thành do những rắc rối về gia đ́nh.

 

“Tôi đă làm những điều mà tôi không bao giờ tự hào”

 

Jobs là con nuôi của ông bà Clara và Paul Jobs, những người hứa với mẹ ruột của ông là Joanne Simpson là sẽ gởi ông vào trường đại học. Ông rời khỏi trường đại học Reed chỉ sau một mùa học và ông cho biết ông không muốn nói chuyện với cha nuôi của ḿnh.

 

Jobs có một con gái là Lisa, con ngoài giá thú với Chrisann Brennan. Ông từ chối quyền làm cha trong nhiều năm, thề trước ṭa là ông đă triệt sản. Sau đó, ông có ba đứa con với Laurene Powell.

 

“Tôi đă làm rất nhiều thứ mà tôi chẳng lấy ǵ làm tự hào, như làm cho bạn gái phải mang thai khi tôi mới 23 tuổi và cái cách mà tôi đă xửlư vấn đề này.” Jobs trả lời như vậy vào năm 2011 để quảng bá cho cuốn hồi kư của ḿnh.

 

Steve Jobs- con người “lắm tài nhiều tật”

 

"Ông ấy nóng nảy, hay giận dỗi. Ông ấy rất 'dễ vỡ' và đôi khi tỏ ra nhỏ nhen. Dù đó là một nhân viên đă thức cả đêm để viết mă (coding), ông đơn giản nói rằng: "Cậu làm sai rồi. Thật kinh khủng". V́ sao Jobs khắc nghiệt thế? Bởi ông ấy muốn thấy sự hoàn hảo ở người khác và cũng đối xử như thế với bản thân", Isaacson cho hay

 

Là cha đẻ của siêu phẩm công nghệ Ipad- một sản phẩm gây tiếng vang mạnh mẽ trên toàn thế giới và thay thế những thế hệ máy tính “siêu cồng kềnh”, Steve đă nhận được sự ngưỡng mộ đến từ mọi đôi mắt của thế giới, bao gồm cả cha đẻ của Microsoft Word .Gates nói với Isaacson, "Ở đây tôi chỉ đơn thuần là cứu thế giới khỏi bệnh sốt rét và quy định các trật tự của thế giới, c̣n Steve mới là đôi bàn tay vàng tạo nên sự sáng tạo không biên giới cho những sản phẩm ấy”, thêm vào đó,Gates cũng tâm sự "Đáng lẽ ra, tôi nên ở lại trong chơi đó"(Isaacson, 553).

Khi Apple phát hành cổ phiếu, Steve Wozniak (người sáng lập thứ hai tại Apple) cực kỳ hào phóng trong việc chia sẻ cổ phiếu, cố gắng biến mọi người thành triệu phú. Jobs th́ ngược lại, ông lạnh lùng trong việc xem xét ai được và không được hưởng, dù đó là những người đồng hành với ông trong giai đoạn khó khăn.

 

Đó không phải là ví dụ duy nhất thể hiện tính cách tàn nhẫn của ông. Vào thời điểm này, bạn gái ông có thai và sinh một bé gái có tên Lisa. Jobs, được sinh ra khi cha mẹ chưa kết hôn và bị bỏ rơi, vẫn thẳng thừng từ chối sự ràng buộc với cô bé và không chịu chu cấp cho hai mẹ con cho đến khi ṭa án can thiệp (ông c̣n tuyên bố trước ṭa là ḿnh bị vô sinh).

 

Ông có một chiếc xe Mercedes không biển số v́ "không muốn mọi người theo dơi tôi", nhưng sau đó thừa nhận lời Isaacson rằng: "Không biển số thực ra lại càng dễ gây chú ư hơn. Tôi vốn khác biệt".

 

"Ông ấy không phải nhà quản lư giỏi. Thực ra, ông ấy là một trong những nhà quản lư tồi nhất. Ông ấy ném mọi thứ vào đống hỗn độn. Điều đó tạo ra các sản phẩm tuyệt vời, nhưng không làm nên một phong cách quản lư đáng ngưỡng mộ", tác giả cuốn tiểu sử khẳng định.

 

Đây là một trong số những lư do Jobs bị "đá" (từ của Isaacson) khỏi Apple. Jobs bán toàn bộ cổ phiếu để thành lập NeXT Computer, sản xuất những cỗ máy tính thú vị nhưng đắt đỏ và không ai mua. Nhưng ông cũng bỏ ra 5 triệu USD để cứu một công ty nhỏ - Pixar Studios - và làm nên cuộc cách mạng phim hoạt h́nh máy tính, biến ông thành tỷ phú.

 

Khi ông qua đời vào ngày 5/10/2011, Apple trở thành công ty giá trị thứ nh́ thế giới, theo sát Exxon-Mobil. Ông đă cách mạng hóa hoặc định h́nh lại 7 lĩnh vực: máy tính cá nhân, phim hoạt h́nh, phân phối nhạc, điện thoại, máy tính bảng, xuất bản nội dung số và cửa hàng bán lẻ. Ông thực hiện điều đó bằng cách đứng ngay điểm giao cắt giữa khoa học và nhân loại, kết nối sự sáng tạo trong công nghệ và trí tưởng tượng để tạo ra những thiết bị mới mà con người không cần nghĩ nhiều về nó hay phải học cách sử dụng nó.

"Đó là điều Microsoft không thể làm v́ họ chỉ sản xuất phần mềm nhưng không có phần cứng. Đó là điều Sony không thể làm bởi họ cho ra đời vô số thiết bị nhưng không thực sự có một hệ thống phần mềm hoàn chỉnh", Isaacson nhận định.

 

Steve Jobs và cuộc cách mạng mang tên Pixar

 

Pixar có lẽ sẽ măi chỉ là một nhóm đồ họa bị lăng quên dưới cái tên “The Graphics Group”, nếu như không có một ngày Steve Jobs xuất hiện, đem tài năng, tư tưởng và tiền bạc của ḿnh viết nên một chương mới cho lịch sử phim hoạt h́nh thế giới.[/B]

 

Giành 26 tượng vàng Oscar, 7 quả cầu vàng, 3 giải Grammy cùng vô số những giải thưởng khác, Pixar cho đến nay vẫn là gă khổng lồ trong ngành phim hoạt h́nh, bất khả chiến bại. Từ “Toy Story” đến “Finding Nemo”, “Cars”, “Ratatouille”, “Wall-E”, “Up”…những bộ phim bom tấn đem về cho hăng lên tới 7.2 tỉ đô la lợi nhuận và hàng triệu triệu người hâm mộ.

 

Những kỳ tích  như thế, hẳn đă không xảy ra, nếu không có Steve Jobs.

 

Bước ngoặt đến với Pixar vào năm 1986, khi Jobs quyết định bỏ ra 5 triệu đô la mua lại studio chuyên dựng kĩ xảo đồ họa “The Graphics Group” từ “ông trùm” phim Chiến tranh giữa các v́ sao – George Lucas, sau khi ông này không cảm thấy mặn mà ǵ với những giá trị kinh doanh mà studio này mang lại. Thêm 5 triệu đô nữa, Jobs hoàn tất thủ tục và đặt tên cho người bạn mới của ḿnh cái tên Pixar. Vào thời điểm đầu tư ấy, Pixar trong suy nghĩ của Jobs chỉ mang ư nghĩa của một công ty máy tính đơn thuần, hơn là một studio sáng tạo nghệ thuật.

 

Cho đến một ngày John Lasseter, chàng trai có niềm đam mê và hoài băo vô hạn trong việc đem đồ họa máy tính sản xuất phim hoạt h́nh đă khiến Steven Jobs phải thay đổi suy nghĩ ấy. Khi bộ phim hoạt h́nh đầu tiên của Pixar – “Luxo Jr.” do John sáng tạo nên khuấy đảo toàn bộ giới làm phim hoạt h́nh, Jobs mới choàng tỉnh, nhận ra những tiềm năng vô hạn của studio nhỏ bé này. Tuy nhiên, phải mất tới 5 năm kiên định giữ vững niềm tin và tiêu tốn thêm 50 triệu đô la để Steven Jobs tới được ngày nh́n Pixar vươn ḿnh trỗi dậy.

 

Năm 1991, Pixar sản xuất bộ phim “Toy Story” theo hợp đồng đă kư kết với Disney. Bộ phim đầu tiên được làm hoàn toàn bằng công nghệ máy tính khiến giới truyền thông, khán giả cũng như những họa sĩ làm phim truyền h́nh bàng hoàng bởi sự tân tiến và hấp dẫn của nó. Với đầu óc của một thiên tài marketing, Jobs hiểu rằng, đây là lúc để ông biến Pixar trở thành một thương hiệu toàn cầu, trải dài trên khắp thế giới.

 

Vào những năm 1990, Pixar không phải là studio duy nhất sử dụng đồ họa máy tính để làm phim. Nhưng nó lại là studio duy nhất làm được, thành công và chứng tỏ cho mọi người thấy rằng đó là giấc mơ trong tầm tay,  trên cả hai phương diện: công nghệ và sự sáng tạo.

 

Nếu như John Lasseter là linh hồn của Pixar, th́ Steven Jobs là trái tim theo Pixar từng nhịp thở.

 

Có lẽ bởi nh́n thấy được đam mê và khí thế tràn ngập, nên mỗi lần làm việc trong studio của Pixar, Steve lại trở thành một người vô cùng kiên nhẫn, chờ đợi để lắng nghe những ư tưởng sẽ được các nhân viên của ḿnh nói tới. Steve không thích vùi dập trí tưởng tượng của bất cứ ai. Ông cho các cộng sự tâm đắc như Lasseter và Catmull thêm tự tin để họ dành thêm nhiều thời gian cũng như năng lượng hơn cho từng bộ phim của Pixar – tốt và hoàn hảo đúng như nó phải thế.

 

Công việc chủ yếu của Jobs ở studio Pixar tại California trong suốt hàng năm trời, là vạch định hướng đi với mong muốn biến Pixar một ngày sánh ngang với Walt Disney – kẻ tiên phong trong thế giới phim hoạt h́nh từ trước đó rất lâu. Một tuần sau khi Toy Story phát hành, Steve đă nhanh chóng đoán trước được sự tăng trưởng từ cổ phiếu của Pixar và phát triển vốn cho công ty từ đó.

 

Năm 2006, Walt Disney đă tiêu tốn tới 7,4 tỉ đôla để mua lại Pixar, một lần nữa khẳng định tầm nh́n phi thường của Steven Jobs. Sau hơn 25 năm tồn tại và phát triển, Pixar vẫn là hăng phim hoạt h́nh đáng tôn trọng và ngưỡng mộ trên toàn thế giới. Tính nhân văn, khả năng sáng tạo vô hạn về trí tưởng tượng nhân vật, các công nghệ mới…trong từng bộ phim đều khiến hàng triệu người hâm mộ phải ngả mũ thán phục.

 

Pixar đă đem đến cho ngành phim hoạt h́nh của thế giới một cuộc cách mạng mà cho đến nay vẫn tiếp tục diễn ra không ngừng nghỉ, đem đến cho khán giả toàn cầu những món ăn tinh thần luôn tuyệt vời trên cả mức mong đợi của họ. Điều mà Steve Jobs làm được cho Pixar, chính là thổi một luồng gió mới, của ḷng tin và sự bền bỉ vào cuộc cách mạng ấy.

 

Xin được trích lời của John Lasseter, người bạn, người đồng nghiệp của Steve như một lời khẳng định khách quan nhất về thành quả của Steve đă làm ở Pixar:  “Steve Jobs là người có mắt nh́n xa khác thường, là người bạn chân thành của chúng tôi, và là ngọn hải đăng sáng chói cho gia đ́nh Pixar…Ông ấy nh́n thấy những tiềm năng mà Pixar có thể chạm đến trước bất kỳ ai trong chúng tôi, và vượt ngoài những ǵ mọi người tưởng tượng. Cái Steve đưa cho chúng tôi là ḷng tin, cơ hội để biến những giấc mơ điên rồ làm phim hoạt h́nh từ máy tính trở thành sự thực. Ông ấy luôn nói, một cách rất đơn giản, rằng: “hăy làm cho nó tuyệt nhất”. Steve là lư do tại sao Pixar bước trên con đường của ngày hôm nay, và sức mạnh, sự thẳng thắn, t́nh yêu sống của ông là điều khiến chúng ta trở thành những con người hoàn thiện hơn. Ông ấy sẽ măi măi là một phần cơ thể của Pixar”.

 

Steve Jobs được biết đến nhiều nhất với việc đă biến một hăng Apple suy yếu trở thành một biểu tượng toàn cầu, nhưng với những biến đổi của ông cho một công ty đồ họa kỹ thuật số nhỏ bé trở thành một người khổng lồ Pixar trong giới phim hoạt h́nh đă khẳng định sự nhạy bén tương tự.

 

Steve đă mua lại Pixar từ người tạo ra siêu phẩm “Star Wars” George Lucas vào năm 1986 sau khi bị buộc rời khỏi công ty máy tính Apple, và lúc đầu ông đă bỏ ra hàng triệu đô tiền túi của ḿnh để duy tŕ sự vận hành của hăng đồ họa này.

 

Từ đó, Pixar đă trở thành một trong những hăng có doanh thu và ảnh hưởng nhất trong lịch sử của ngành điện ảnh, sản xuất những bộ phim hay hơn mọi đối thủ bao gồm nhượng quyền thương mại phim “Toy Story”, “Finding Nemo” và “Up” trong số các phim khác.

 

Khi ông mua nó với giá 10 triệu đô, hăng Pixar thiên về một công ty máy tính hơn là một hăng làm phim.

 

“Ban đầu, Steve không có ư định biến nó thành một hăng phim hoạt h́nh v́ ông muốn phát triển các chương tŕnh đồ họa cho máy tính hơn”, Tom Sito - một người kỳ cựu của hăng Disney với phim(“Aladdin and The Little Mermaid”) và Dreamworks với phim (“Shrek”), cho biết.

 

“Lúc đầu Pixar là một cửa hàng phần cứng,” ông thêm vào. “Nhưng Steve đă bị ư tưởng làm phim hoạt h́nh lôi kéo bởi những phim ngắn thành công mà hăng Pixar và John Lasseter đă làm”, như “Luxo Jr.” và “Tin Toy”.

 

Những kiệt tác thứ yếu của Lasseter – người đă tiếp tục trở thành giám đốc sáng tạo của hăng Pixar và Disney – đă hứa hẹn, nhưng điều đó cần có tầm nh́n và ḷng can đảm để h́nh dung rằng việc sản xuất phim hoạt h́nh vi tính có thể kiếm ra tiền nghiêm túc.

 

Steve không thiếu những điều đó. “Ông rất giỏi trong việc lănh đạo công ty. Bởi v́ họ toàn là những nhà khoa học và nghệ sĩ, những người không biết ǵ về kinh doanh”, Sito – giáo sư về ngành phim ảnh ở Đại học Nam California (USC), cho biết.

 

“Họ đă đọc nhiều sách để t́m đường tạo dựng một chỗ đứng trong ngành công nghiệp kiến tiền tỷ nhưng đầy rủi ro này. Và Steve đă cho họ chiến lược để điều hành công ty”, ông nói thêm.

 

Nhưng điều đó đ̣i hỏi nhiều hơn những ư định hay để điều hành Pixar, một hăng đang chịu nợ kinh niên.

 

“Dù cho họ đă đạt được những thành công ngắn, và họ đă làm quảng cáo và đang t́m những cách khác để mở rộng, tới cuối tháng th́ Steve cũng phải mở hầu bao”, Sito cho hay.

 

“Ông chi 50 triệu đô tiền túi của ḿnh để giữ cho Pixar tiếp tục”, ông thêm vào.

 

Nhưng người nh́n xa trông rộng thật sự xuất hiện vào năm 1991, khi Jobs thỏa thuận với Disney để sản xuất phim hoạt h́nh “Toy Story” đầu tiên, bộ phim đầu tiên được sản xuất hoàn toàn bằng vi tính.

 

Phim là một tiếng vang pḥng vé và đảm bảo cho mặt tài chính của hăng Pixar. Nhưng Steve, với trực giác chính xác và sự tiếp thị thiên tài, cũng đă đảm bảo mốc chuyển đổi của Pixar trở thành một thương hiệu toàn cầu.

 

Năm 1982 phim về tôn giáo “Tron” được thực hiện cho Disney bằng ba công ty máy tính, những người sau này đă bị lăng quên, bởi v́ những cái tên của họ chỉ được xuất hiện trong danh sách cuối phim.

 

Jobs đă yêu cầu Pixar được ghi trong danh sách đầu phim.

 

“Steve Jobs đă rất khăng khăng trong các cuộc thương lượng rằng cái tên “Pixar” phải được đưa lên đầu phim, ngay cạnh cái tên Disney, bởi v́ ông muốn tạo sự vững chắc cho việc công nhận một cái tên thương hiệu.

 

“Ông muốn tên của hăng Pixar được phổ biến trong công chúng”, Sito cho hay.

 

Tầm nh́n chiến lược của Jobs cũng được phản ánh trong cách Pixar lên sàn trong thị trường chứng khoán, cùng thời điểm với sự ra mắt của phim “Toy Story” vào cuối năm 1995 – sự thành công về pḥng vé của nó đă gây ấn tượng với các nhà đầu tư và giúp ích cho giá cổ phiếu.

 

80 phần trăm cổ phiếu của Steve trong công ty có giá trị khoảng 600 triệu đô vào lúc đó.

 

Sau khi ông trở về hăng Apple năm 1997, Jobs đă trao quyền lại cho đội ngũ sáng tạo ở Pixar, những người đă tiếp tục tạo nên một loạt phim đ́nh đám, bao gồm phim “Cars” và “Ratatouille”, kiếm được 6,5 triệu đô từ pḥng vé.

 

Ông vẫn là người đứng đầu của Pixar cho đến khi nó được Disney mua lại vào năm 2006, khi Steve chiếm một ghế trong hộ đồng quản trị của người khổng lồ giải trí.

 

Đời sống t́nh cảm của Steve

Nếu như Steve Jobs quá cố làm thay đổi cuộc sống con người bằng công nghệ với những ư tưởng mới lạ và những sản phẩm mang tính cách mạng th́ vợ ông, Laurene Powell Jobs đă quyết định thay đổi cuộc sống của nhiều người bằng những hành động giản dị.

 

Laurene Powell Jobs, 47 tuổi, vợ của huyền thoại Steve Jobs, nhà đồng sáng lập Apple, không phải là người của công chúng. Bà sống nội tâm hơn chồng ḿnh và rất hiếm khi trả lời các cuộc phỏng vấn. Thỉnh thoảng giới truyền thông mới nh́n thấy bà xuất hiện nơi công cộng bên cạnh chồng ḿnh - Steve Jobs.

 

Steve Jobs gặp Laurene vào năm 1990 sau một buổi thuyết giảng trong lớp học thạc sĩ kinh tế MBA tại trường đại học Stanford. Câu chuyện t́nh yêu của họ giống như một bộ phim lăng mạn.

 

“Tôi đứng trong băi đỗ xe, cùng với một chiếc ch́a khóa, và tự nghĩ, nếu đây là đêm cuối cùng ḿnh c̣n sống trên trái đất này, th́ ḿnh sẽ dành nó để gặp gỡ đối tác hay hẹn ḥ với người phụ nữ này? Tôi chạy qua băi đỗ xe và hỏi cô ấy có muốn ăn tối cùng tôi không. Cô ấy trả lời “có”, chúng tôi đi dạo trong thị trấn và trở thành của nhau từ lúc đó”, Steve Jobs kể về thời trẻ của ḿnh trên trang Gizmodo.

 

Laurene và Steve Jobs tổ chức đám cưới vào ngày 18/3/1991, và có với nhau 3 người con sau 20 năm chung sống hạnh phúc.

 

Laurene từng là chuyên gia đầu tư ngân hàng tại 2 công ty tài chính hàng đầu nước Mỹ - Merrill Lynch và Goldman Sachs nhưng bà dành sự quan tâm đặc biệt đến nền giáo dục. Từ lâu bà đă là người hỗ trợ cho các chương tŕnh từ thiện, v́ sự phát triển của giáo dục. Laurene Jobs đă giúp các học sinh khó khăn, những người phụ nữ thiệt tḥi bằng những khoản tiền tài trợ và bà cũng đóng góp vào quỹ từ thiện của vợ cựu Tổng thống Mỹ Hillary Rodham Clinton.

 

Sau nhiều năm là nhà tài trợ tại trường trung học Belmont's Carlmont, bà Laurene Jobs đă đồng sáng lập và dẫn dắt quỹ từ thiện phi lợi nhuận mang tên College Track rất thành công. Quỹ với tiền tài trợ của gia đ́nh Jobs đă giúp hàng ngh́n gia đ́nh thiểu số và những học sinh nghèo có cơ hội đến trường.

 

“Tôi không biết v́ sao tôi t́m đến từ thiện nhưng thực sự tôi đă đam mê nó từ lâu”, Laurene Jobs trả lời trong một buổi phỏng vấn năm 2008 về các chương tŕnh từ thiện của bà.

 

Laurene đă chăm sóc Steve Jobs từ những lúc huy hoàng nhất cho đến khi ông qua đời. Bà đă giấu kín về sức khỏe của Jobs ngay cả khi ông phải chống chọi với căn bệnh ung thư suốt 7 năm qua.

 

Những nỗ lực chống lại bệnh tật của Steve Jobs

 

Năm 2004, Steve Jobs bước vào cuộc phẫu thuật loại bỏ khối u khỏi tụy. Năm 2009, ông bước vào cuộc phẫu thuật ghép gan, trong một nỗ lực giữ lại càng nhiều chức năng sinh lư b́nh thường càng tốt, sau khi ung thư đă di căn đi nhiều nơi. Tháng 1 năm đó, ông đă đệ đơn xin từ chức.

 

"Tôi luôn nói rằng nếu như có ngày tôi không c̣n có thể thực hiện những nghĩa vụ và tâm nguyện của ḿnh ở Apple, tôi sẽ là người đầu tiên nói cho các bạn biết." -- trích lời Steve Jobs trong lá thư gửi ban quản trị tập đoàn Apple vào ngày 24 tháng 8. "Thật không may mắn, ngày đó đă đến."

 

Người phát triển phác đồ điều trị này, tiến sĩ Nicholas Gonzalez đă thừa nhận rằng việc sử dụng các men tụy là một cách thức rất hiệu quả trong việc ngăn chặn sự phát triển của các tế bào ung thư tụy. Tuy nhiên, trong một nghiên cứu xuất bản năm 2009 trên tờ Journal of Clinical Oncology (1 tạp chí xuất bản 1 năm 3 lần của hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ), sự so sánh giữa 2 nhóm bệnh nhân, 1 nhóm điều trị theo phác đồ của Gonzalez, 1 nhóm điều trị theo phác đồ hóa trị liệu thông thường, cho thấy rằng nhóm của Gonzalez chỉ sống thêm được trung b́nh là 3-4 tháng, trong khi nhóm c̣n lại là khoảng 14 tháng.

 

Không có báo cáo chính thức nào cho thấy Steve Jobs đă thử phương thức điều trị của Gonzalez, tuy nhiên ông đă được điều trị theo những phác đồ điều trị thay thế khác.Theo báo cáo của tờ Fortune năm 2008, Steve Jobs đă bắt đầu điều trị bằng chế độ kiêng khem thay v́ phẫu thuật, sau khi ông được chẩn đoán bệnh vào năm 2004. Cũng theo báo cáo của Fortune năm 2009, Steve Jobs đă đến Thụy Sĩ để tiến hành phác đồ điều trị xạ trị phụ thuộc hormone. Chi tiết cụ thể không được tiết lộ, nhưng trường đại học Y Basel ở Thụy Sĩ cho biết đó là một liệu pháp điều trị đặc biệt cho những khối u thần kinh nội tiết, và không được phép áp dụng ở Hoa Kỳ.

 

Những nỗ lực đó để kéo dài tuổi thọ cho Steve Jobs, hay để cải thiện chất lượng cuộc sống cho những ngày cuối cùng của ông, điều đó vẫn chưa được làm sáng tỏ. Nhưng những chuyên gia trong lĩnh vực ung thư đều bất ngờ khi Steve Jobs vẫn có thể sống và chiến đấu với bệnh tật được lâu đến thế. Phần lớn những bệnh nhân ung thư tụy đều chết sau 4-6 tháng kể từ khi được chẩn đoán. Một nhân vật nổi tiếng khác cũng mắc bệnh ung thư tụy, diễn viên Patrick Swayze, không được may mắn như Steve. Ông mất 20 tháng sau khi được chẩn đoán.

 

Theo như các chuyên gia, cuộc chiến chống lại căn bệnh ung thư tụy của Jobs là một cuộc chiến không cân sức. "Không chỉ mắc ung thư, ông ấy c̣n phải chiến đấu chống lại chứng ngăn chặn miễn dịch sau khi ghép gan" - Trích lời bác sỹ Timthy Donahue trong bài phỏng vấn với MSNBC.com. "Phần lớn bệnh nhân được ghép gan sống thêm được khoảng 2 năm sau khi phẫu thuật".

 

Phác đồ điều trị chuẩn cho bệnh ung thư tụy, cũng giống như các loại ung thư khác, bao gồm phẫu thuật, hóa trị liệu, xạ trị, và gần đây nhất, là những loại thuốc điều trị nhắm đích kháng tế bào ung thư, góp phần kéo dài cuộc sống cho bệnh nhân. Năm 2005, cơ quan quản lư thuốc và thực phẩm Hoa Kỳ đă cho phép sử dụng thuốc erlotinib (một loại thuốc chuyên nhắm vào những yếu tố thúc đẩy phát triển khối u), trong phác đồ điều trị bệnh ung thư tụy. Loại thuốc này đă chứng tỏ vai tṛ của nó trong thực nghiệm, khi tăng phần trăm bệnh nhân sống sót qua 1 năm lên 23% khi phối hợp với hóa trị liệu. Khối u ở bệnh nhân được dùng loại thuốc này kết hợp với hóa trị liệu phát triển chậm hơn thấy rơ, so với những bệnh nhân chỉ dùng liệu pháp hóa trị liệu đơn độc.

 

Tiên lượng ở những bệnh nhân ung thư tụy thường là rất xấu, tuy nhiên, vẫn có nhiều bệnh nhân lựa chọn giải pháp điều trị thay thế, trong đó phổ biến nhất là chế độ ăn kiêng mang tên nhà khoa học Gonzalez, liên quan tới việc sử dụng các men của tuyến tụy để chống lại chính khối u ở tụy. Bệnh nhân được điều trị theo phác đồ này c̣n nhận một lượng cung cấp dinh dưỡng lớn, bao gồm các vitamin và khoáng chất, ví dụ như magie sulfat.

 

Người phát triển phác đồ điều trị này, tiến sĩ Nicholas Gonzalez đă thừa nhận rằng việc sử dụng các men tụy là một cách thức rất hiệu quả trong việc ngăn chặn sự phát triển của các tế bào ung thư tụy. Tuy nhiên, trong một nghiên cứu xuất bản năm 2009 trên tờ Journal of Clinical Oncology (1 tạp chí xuất bản 1 năm 3 lần của hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ), sự so sánh giữa 2 nhóm bệnh nhân, 1 nhóm điều trị theo phác đồ của Gonzalez, 1 nhóm điều trị theo phác đồ hóa trị liệu thông thường, cho thấy rằng nhóm của Gonzalez chỉ sống thêm được trung b́nh là 3-4 tháng, trong khi nhóm c̣n lại là khoảng 14 tháng.

 

Không có báo cáo chính thức nào cho thấy Steve Jobs đă thử phương thức điều trị của Gonzalez, tuy nhiên ông đă được điều trị theo những phác đồ điều trị thay thế khác.Theo báo cáo của tờ Fortune năm 2008, Steve Jobs đă bắt đầu điều trị bằng chế độ kiêng khem thay v́ phẫu thuật, sau khi ông được chẩn đoán bệnh vào năm 2004. Cũng theo báo cáo của Fortune năm 2009, Steve Jobs đă đến Thụy Sĩ để tiến hành phác đồ điều trị xạ trị phụ thuộc hormone. Chi tiết cụ thể không được tiết lộ, nhưng trường đại học Y Basel ở Thụy Sĩ cho biết đó là một liệu pháp điều trị đặc biệt cho những khối u thần kinh nội tiết, và không được phép áp dụng ở Hoa Kỳ.

 

Những nỗ lực đó để kéo dài tuổi thọ cho Steve Jobs, hay để cải thiện chất lượng cuộc sống cho những ngày cuối cùng của ông, điều đó vẫn chưa được làm sáng tỏ. Nhưng những chuyên gia trong lĩnh vực ung thư đều bất ngờ khi Steve Jobs vẫn có thể sống và chiến đấu với bệnh tật được lâu đến thế. Phần lớn những bệnh nhân ung thư tụy đều chết sau 4-6 tháng kể từ khi được chẩn đoán. Một nhân vật nổi tiếng khác cũng mắc bệnh ung thư tụy, diễn viên Patrick Swayze, không được may mắn như Steve. Ông mất 20 tháng sau khi được chẩn đoán.

 

Jobs cho hay đă chứng kiến tiền bạc ảnh hưởng đến cuộc sống của mọi người ở Apple như thế nào và thề sẽ tránh sống xa hoa: "Tôi không để tiền bạc hủy hoại cuộc đời tôi. Bill Gates cuối cùng đă là người giàu nhất thế giới. Tôi không biết đó có phải mục tiêu của ông ấy không, nhưng nếu đúng th́ ông ấy đă đạt được rồi. Nhưng đó không phải đích đến của tôi".

 

Nhà đồng sáng lập Apple tỏ ra ưu ái Facebook: "Tôi ngưỡng mộ CEO Facebook Mark Zuckerberg. Tôi chỉ biết một chút về cậu ta nhưng rất ngưỡng mộ v́ Mark đă không bán lại công ty. V́ cậu ấy thực sự muốn tạo ra một công ty".

Jobs gặp vợ lần đầu năm 1990 và họ trao đổi số điện thoại. Sau đó, ông có một cuộc gặp gỡ đối tác. "Tôi cầm ch́a khóa xe trong tay và nghĩ, nếu đây là đêm cuối cùng của tôi trên đời, tôi nên dùng nó làm việc, hay đi với người phụ nữ ấy? Cuối cùng, tôi chạy đến và hỏi cô ấy có thể ăn tối với tôi hay không. Cô ấy đồng ư", Jobs nói.

Ông tỏ ra hối hận v́ đă tŕ hoăn cuộc phẫu thuật mà đáng lẽ đă cứu được cuộc đời ông. Khi đó, ông nghĩ việc mổ xẻ cơ thể ông là một sự xúc phạm. Chỉ 9 tháng sau đó, Jobs mới tham gia phẫu thuật nhưng ung thư đă lan đến các tế bào xung quanh tuyến tụy.

Jobs nói với cựu CEO Apple John Scully rằng nếu không thành lập Apple, ông sẽ đến Paris làm nhà thơ.

Jobs chỉ tải một cuốn sách trên máy iPad 2 là An Autobiography of a Yogi. Mỗi năm ông đọc nó một lần từ khi c̣n niên thiếu.

Bill Clinton đă gọi điện cho Jobs khi đang gặp rắc rối v́ scandal chấn động với Monica Lewinsky. Ông nói với cựu tổng thống Mỹ rằng: "Nếu chuyện này có thật, ông nên nói với cả nước".

Jobs chia sẻ với Isaacson rằng ông muốn thực hiện cuộc cách mạng TV tương tự ông đă làm với máy tính, máy nghe nhạc và điện thoại: biến chúng trở lên đơn giản và trang nhă. "Nó sẽ có giao diện đơn giản nhất mà bạn có thể h́nh dung. Và cuối cùng, tôi đă t́m ra cách". Có lẽ, sản phẩm đột phá tiếp theo của Apple sẽ liên quan đến TV.

Jobs đă có nhiều quyết định lớn nhưng ban đầu ông từ chối một trong những sáng kiến quan trọng với Apple sau này: Ứng dụng. Art Levinson, thành viên ban quản trị, đă phải gọi điện cho ông ít nhất cả chục lần để thuyết phục. Và ông đă đổi ư.

Chuyên gia thiết kế Jonathan Ive nắm quyền lực cao nhất tại Apple sau ông. "Hầu hết những người trong cuộc đời Jobs đều có thể thay thế được. Nhưng không phải Jony", vợ Jobs khẳng định.

Jobs từ bỏ đạo Cơ đốc từ năm 13 tuổi khi ông thấy những đứa trẻ chết đói trên b́a tạp chí Life. Sau một chuyến đi tới Ấn Độ khi c̣n trẻ, tính giản đơn trong đạo Phật đă ảnh hưởng đến các cảm nhận về thiết kế của Jobs sau này. Tuy nhiên, vào những ngày cuối đời, ông nghĩ nhiều hơn về Chúa và thế giới bên kia. "Đôi khi, tôi tin vào Chúa. Đôi khi tôi lại không. Nhưng từ khi bị ung thư, tôi bắt đầu tin hơn. Có thể v́ tôi tin vào cuộc sống mới sau cái chết. Cái chết có lẽ giống như một sự bật/tắt công tắc vậy".

Tuy nhiên điều quan trọng nhất giúp cho Apple vượt lên mọi hăng khác là cảm nhận thẩm mỹ của Steve được mang áp dụng vào sản phẩm của Apple đă thay đổi hoàn toàn diện mạo của các loại sản phẩm kỹ thuật số vốn lạnh lẽo và vô cảm.

 

Đầu những năm 1980, Jobs là một trong vài người đầu tiên nh́n thấy tiềm năng thương mại của giao diện người dùng điều khiển đồ họa bằng cách sử dụng con chuột dẫn đến việc ra đời chiếc máy tính Macintosh. Phát hiện của Steve thật sự là một bước ngoặt cho công nghệ graphic design áp dụng vào vi tính.

 

Năm 1998, Steve Jobs tổ chức một cuộc họp tại Apple, và nói thẳng với nhân viên của ḿnh rằng sản phẩm của Apple quá tồi tệ lư do là không có ‘sex’ trong đó.

 

Cái sex mà Jobs miêu tả chính là tính thẩm mỹ của sản phẩm. Ông buộc nhân viên của ḿnh phải có khái niệm mỹ thuật trước tiên khi phác họa một sản phẩm mới.

 

Tiêu chuẩn đẹp đến với Steve thật ra chỉ quay trở lại với ông theo như lời ông kể trong bài diễn văn bất hủ đọc tại lễ tốt nghiệp đại học Stanford vào năm 2005:

 

“Tôi xin kể cho các bạn một ví dụ: Đại học Reed khi đó có lẽ là ngôi trường tốt nhất dạy về nghệ thuật viết chữ đẹp ở Mỹ. Toàn bộ khuôn viên trong trường là các tấm poster, tranh vẽ tay với những ḍng chữ viết tay tuyệt đep. Lúc đó tôi đă bỏ học, tôi ghi danh vào lớp dạy viết tay các loại chữ để t́m hiểu họ làm điều đó thế nào.

 

Tôi học cách sáng tạo trong nét bút, về khoảng cách giữa các chữ, về nét nghiêng, nét đậm... Và chúng tôi đưa nó vào trong Mac. Đó là máy tính đầu tiên có các font chữ đẹp.

      Steve Jobs

 

Tôi học cách sáng tạo trong nét bút, về khoảng cách giữa các chữ, về nét nghiêng, nét đậm. Đây là môn học nghệ thuật nhưng mang dấu ấn lịch sử mà khoa học không thể nắm bắt được.

 

Môn học này lúc ấy dường như chẳng thể ứng dụng vào thực tế trong cuộc đời tôi. Thế nhưng 10 năm sau đó, khi chúng tôi thiết kế máy Macintosh, mọi thứ h́nh như quay trở lại với tôi. Và chúng tôi đưa nó vào trong Mac. Đó là máy tính đầu tiên có các font chữ đẹp.”

 

Ngôi trường mà Steve Jobs theo học là một trong 10 trường mỹ thuật nổi tiếng nhất nước Mỹ. Tọa lạc tại một khu vực yên tĩnh của thành phố Portland tiểu bang Oregon, Reed College tập trung nhiều giảng viên nổi tiếng và trong mỗi mùa hè sinh viên có nhiều hoạt động mỹ thuật ngoại khóa khá sôi động.

 

Tranh vẽ của sinh viên cao học dựng bên cạnh các thân h́nh khỏa thân xuất hiện trong khuôn viên trường thẩm thấu vào óc thẩm mỹ và gây cảm hứng cho Steve về cái đẹp mà ông đem áp dụng triệt để vào sản phẩm của Apple trong nhiều chục năm sau.

 

Trước khi Apple thành h́nh, người họa sĩ thiết kế đồ họa phải làm mọi việc bằng tay, từ phác thảo đến tạo mẩu trên sản phẩm. Sau khi các chương tŕnh ứng dụng như Illustrator và PhotoShop ra đời đă thay đổi toàn bộ khuôn mặt của nền đồ họa đương đại. Steve Jobs là người có công đầu đưa ư tưởng này vào các phần mềm mỹ thuật. Với ông, mọi sản phẩm của Apple phải bắt đầu bằng tiêu chí thẩm mỹ trước khi nói đến tính ứng dụng của sản phẩm.

 

Triết lư đưa mỹ thuật vào kinh doanh là tiêu chí hàng đầu của Steve khi ông tập trung sức lực vào ngay h́nh ảnh logo của công ty. Năm 1976 logo đầu tiên được Ronald Wayne sáng tác chỉ sau một năm đă bị chính Steve từ chối v́ trông quá cổ điển và đơn điệu. H́nh ảnh của Isaac Nerwton ngồi dưới gốc cây trầm tư trong khi trái táo treo lơ lửng trên đầu hoàn toàn không nói lên được mục đích của Apple. Logo miêu tả tính kinh điển của khoa học máy tính hơn là sự sáng tạo một sản phẩm thực sự cần thiết cho người tiêu dùng theo ư đồ của Steve.

 

Chỉ một năm sau ngày ra mắt, logo năm 1976 được thay thế bằng h́nh ảnh một trái táo có màu sắc cầu vồng bị cắn mất một miếng bên hông. Họa sĩ Rob Janoff đă theo gợi ư của Steve sáng tác logo này trên ư thức khi nh́n vào người ta sẽ cảm nhận sự sống xuất hiện trên đó với những ẩn ư về Ham muốn, Hiểu biết, Hy vọng và Nổi loạn.

 

Miếng cắn làm cho quả táo mất góc là điểm nhấn của logo. Nó trở thành quen thuộc với mắt người nh́n do khác với một trái táo tṛn trịa và đơn điệu. Cho dù t́nh cờ đi chăng nữa chính cái góc khuyết này làm cho trái táo có duyên và hiệu quả.

 

Logo này tưởng chừng như không thể thay thế như nhiều người đă nghĩ, chỉ có Steve là không nghĩ như vậy. Với người có óc sáng tạo mạnh mẽ th́ sự thay đổi là yếu tố không thể thiếu trong sáng tạo. Trái táo nhiều màu rồi cũng ra đi khi Steve quay trở lại công ty vào năm 1998. Ông cho rằng trái táo màu cầu vồng đă thực hiện xong bổn phận của nó và bây giờ là lúc chiếc logo phải nói lên tính thời đại của sản phẩm. Thế là chiếc logo đơn sắc, gần với thẩm mỹ đương đại ra đời.

 

“ Thời gian của bạn không nhiều đâu đừng lăng phí bằng cách sống cuộc đời của người khác.” - Steve Jobs

 

Logo không phải là vật duy nhất làm nên thương hiệu Apple. Steve luôn suy nghĩ tận cùng đến điều ǵ đẹp đẽ nhất nhằm mang đến cho người tiêu dùng cảm giác dễ chịu qua cảm nhận thẩm mỹ của đại chúng. Ông không dùng những sáng tạo của các khuynh hướng đương đại, ông tập trung vào những nét đẹp mà thời đại chấp nhận và phát triển nó vào sản phẩm.

 

Imac, iphone, ipad được sáng tạo trên cái nền thẩm mỹ này và Apple đạt thành công vượt mức trước ư tưởng đúng đắn của con chim đầu đàn Steve Jobs.

Giống như Jobs đă chau chuốt lại máy tính cá nhân và điện thoại, ông đặt dấu ấn không thể xóa mờ trong kiến trúc, nhất là trong mô h́nh đại lư bán lẻ. "Trước đây, các cửa hàng bán sản phẩm ở Mỹ có không gian tù túng. Đa số không được xem xét, chỉnh sửa tỉ mỉ và nhất là không được đầu tư. Nó xấu xí và như cái gai trong phong cảnh chung", James Timberlake, sáng lập công ty KieranTimberlake, nhận định.

Ngược lại, công tŕnh của Bohlin và các đồng nghiệp dành cho Apple lại bóng bảy, lung linh, quyến rũ, tạo cảm giác hi-tech, sang trọng và c̣n nhiều mỹ từ khác được sử dụng khi người ta mô tả về chúng. Ư tưởng dùng kính trong xây dựng cửa hàng đă trở nên quá nổi bật và độc đáo đến mức Apple đang muốn đăng kư bản quyền cho kiến trúc này. Công ty của Bohlin cũng đă giành được 42 giải thưởng v́ những công tŕnh họ làm cho Apple, c̣n bản thân ông cũng được Viện kiến trúc Mỹ trao huy chương vàng năm 2010.

Đại lư bằng kính đầu tiên do Bohlin thiết kế là ở Soho, New York (Mỹ). "Chúng tôi có một không gian 2 tầng và việc khuyến khích khách hàng chịu lên xuống cầu thang khi đó là một thách thức lớn, nên chúng tôi tính chuyện dùng kính. Steve rất ủng hộ ư tưởng cầu thang kính. Ông nhận ngay ra sự kỳ diệu của nó", kiến trúc sư hiện 74 tuổi kể lại. "Giống như khi kiểm duyệt các sản phẩm Apple, Steve hối thúc chúng tôi tạo không gian làm sao trông vừa đơn giản, trang nhă nhưng lại vừa tinh xảo, nghệ thuật, chi tiết. Tại gian hàng ở Hamburg (Đức), cầu thang như bay trong không trung và chỉ có hai đầu gắn ở chân và đỉnh".

Việc dùng kính trong chuỗi cửa hàng bán lẻ bắt đầu được chú ư khi Apple Store ở Fifth Avenue (New York) ra đời năm 2006. Ban đầu, gian hàng nằm ở vị trí không thực sự "thiên thời, địa lợi, nhân ḥa". Nó ở dưới mặt đất và xung quanh toàn là các ṭa nhà h́nh chữ nhật. Các kiến trúc sư đă nghĩ đến giải pháp xây dựng một khối lập phương ánh sáng vừa hài ḥa với không gian xung quanh, vừa nổi bật và tinh khôi.

Mọi người bắt đầu xếp hàng dài từ 42 tiếng trước khi Apple Store khai trương. "Truyền thống" xếp chỗ đợi sản phẩm của "Quả táo" cũng đă bắt đầu h́nh thành từ đó. Dù thành công, Bohlin và Steve Jobs không lặp lại khối lập phương ở những nơi khác. Apple Store ở Thượng Hải (Trung Quốc) cũng nằm dưới ḷng đất nhưng có h́nh trụ kính uốn cong và trở thành một trong những biểu tượng ở đây.

"Chúng tôi nghĩ, sao lại không xây một gian hàng h́nh trụ tọa lạc ngay giữa lối đi h́nh tṛn vào khu mua sắm? Nó là một ư tượng hay nhưng vượt tầm kiểm soát của chúng tôi. Ṭa nhà lúc đó được khởi công rồi. Tuy nhiên, Steve đă gặp kỹ sư thiết kế để thỏa thuận thiết kế lại và xây lại. Tôi cũng không biết sao ông ấy làm được thế", Bohlin cho hay.

Steve Jobs mất ngày 5/10 và Apple mất đi một nhà lănh đạo vừa có tầm nh́n vừa có con mắt nghệ thuật và giới phân tích bắt đầu lo ngại cho tương lai của hăng này. Tuy nhiên, bên trong trụ sở Cupertino, California (Mỹ) có một đội ngũ chuyên gia đang làm việc cho một dự án tuyệt mật vài năm nay. Dự án đó không phải là một sản phẩm mới mà là một chương tŕnh đào tạo mang tên Apple University. Đây là chương tŕnh Jobs coi là mang tính sống c̣n với công ty do ông sáng lập: đào tạo ban lănh đạo Apple "nghĩ" như ông, tức họ phải học khả năng tŕnh bày, chú ư đến tiểu tiết, sự hoàn hảo, đơn giản và bí mật trong mọi kế hoạch từ phát triển sản phẩm cho tới hệ thống phân phối.

"Một trong những điều Steve Jobs nhận ra là Apple không giống bất cứ công ty nào trên hành tinh này và họ cần một bộ tài liệu giáo dục riêng để các nhà quản lư Apple có thể đưa ra quyết định và sáng tạo như thể họ là Steve Jobs", chuyên gia phân tích Tim Bajarin chia sẻ trên báo LA Times.

Sự ra đi vĩnh viễn của 1 vĩ nhân

Khi nhận xét về thiên tài IT này, Tổng thống Barack Obama đă gửi điện chia buồn tới gia đ́nh Steve Jobs như sau:

“Steve là một trong những nhà sáng tạo vĩ đại nhất nước Mỹ – đủ dũng cảm để suy nghĩ khác người, đủ mạnh mẽ để tin rằng có thể thay đổi thế giới, và đủ tài năng để thực hiện điều đó.

Xây dựng một trong những công ty thành công nhất thế giới từ một gara, Steve là hiện thân của tinh thần sáng tạo, khéo léo của người Mỹ.

Sản xuất ra những chiếc máy tính cá nhân, rồi đưa internet thu gọn vào trong túi, Steve đă tạo ra một cuộc cách mạng thông tin không chỉ dễ truy cập mà c̣n măn nhăn và đem lại những niềm vui.

 Biến tài năng thành những câu chuyện huyền thoại, ông đă mang lại niềm vui cho hàng triệu trẻ em cũng như người lớn tuổi.

Steve thường nói ông luôn sống như thể ngày hôm nay là ngày cuối cùng trong đời. Và ông đă làm đúng như thế.

Và Steve Jobs đă làm được, đă thay đổi cuộc sống, định nghĩa lại cả nền công nghiệp và đạt được một trong những thành tựu hiếm có của lịch sử nhân loại: đó là thay đổi cách mà mỗi chúng ta nh́n nhận thế giới.

Thế giới đă mất đi một tài năng có tầm nh́n”.

 

*

*              *

 

ĐÂY LÀ CUỐN TIỂU SỬ ĐỘC 
NHẤT VÔ NHỊ VỀ STEVE JOBS 
TRÍCH LỜI TÁC GIẢ CUỐN TIỂU SỬ BÁN CHẠY NHẤT VỀ 
BELAMIN FRANKLIN VÀ ALBERT EINSTEIN

 

Dựa trên hơn 40 cuộc phỏng vấn trực tiếp Steve Jobs, cùng với một số buổi tṛ chuyện với hơn 100 thành viên gia đ́nh, bạn bè, các đối tác, đối thủ cạnh tranh và các đồng nghiệp của Jobs trong suốt hai năm qua, Walter Isaacson đă viết nên một câu chuyện mê hoặc ḷng người về một cuộc đời đầy ắp những thăng trầm, về một cá tính lập dị đầy sức mê hoặc của một doanh nhân sáng tạo với khát khao vươn tới sự hoàn mỹ, và về công cuộc cách mạng hóa dữ dội sáu ngành công nghiệp: máy tính cá nhân, điện ảnh hoạt họa, âm nhạc, điện thoại, máy tính bảng và xuất bản điện tử.

 

Trong lúc nước Mỹ đang t́m cách duy tŕ lợi thế cạnh tranh sáng chế, Jobs nổi lên như một biểu tượng tối cao cho tài sáng chế cũng như óc sáng tạo đầy tính vận dụng. Jobs biết, để tạo nên một giá trị đích thực trong thế kỷ XXI này không có ǵ khác ngoài sự kết nối sức sáng tạo với công nghệ, ông đă xây dựng nên một công ty nơi những ḍng chảy của óc sáng tạo được kết hợp với sự điêu luyện tuyệt vời của kỹ thuật.

 

Mặc dù Jobs hợp tác với chúng tôi trong việc cho ra đời cuốn sách này nhưng ông không đ̣i hỏi quyền kiểm soát cũng như hạn chế những thông tin đưa ra, thậm chí là quyền được đọc trước khi cuốn sách xuất bản. Ông cũng luôn khuyến khích người thân quen hăy nói một cách thành thật. Và Jobs luôn cư xử một cách thẳng thắn, đôi khi là tàn nhẫn đối với cả đồng nghiệp và đối thủ. Họ đă chia sẻ cái nh́n chân thực về những đam mê, sự hoàn mỹ, sự cầu toàn, tính nghệ thuật, nỗi ám ảnh, sự khắt khe trong cách điều hành đă h́nh thành lên phong cách kinh doanh độc đáo ở Jobs và kết quả đă tạo ra những ḍng sản phẩm đầy tính đột phá.

 

Với tính gàn dở của ḿnh, Jobs có thể dồn ép những người xung quanh khiến họ nổi giận và tuyệt vọng. Nhưng cá tính và những sản phẩm của ông th́ lại liên quan mật thiết với nhau, đó cũng là xu hướng mà phần mềm và phần cứng của Apple hướng đến, như là một phần của một thể thống nhất. Câu chuyện của ông là những bài học có tính truyền bá và răn dạy về sự đổi mới, vai tṛ, đường lối lănh đạo, và các giá trị.

Description: http://vietmessenger.com/books/truyendich/walterisaacson.jpgWalter Isaacson, CEO của Viện Aspen, từng là chủ tịch của Mạng tin tức truyền h́nh cáp (CNN) và Tổng biên tập của tạp chí Time.

Ông là tác giả của cuốn "Einstein: His Life  and Universe” (Tiểu sử Einstein: Cuộc đời và vũ trụ), "Benjamin Franklin: An American Life" (Benjamin Franklin - một cuộc đời Mỹ), và "Kissinger: A Biography" (Tiểu sử Kissinger) và ông cũng cùng với Evan Thomas viết cuốn "The Wise Men: Six Friends and the World They Made" (Tạm dịch: Sáu người bạn và thế giới họ tạo nên). Hiện ông đang sống cùng vợ ở Washington, D.C.

 

Những con người có đủ điên khùng
để nghĩ rằng họ có thể thay đổi 
thế giới là những người dám làm đến cùng.




 

CÁC NHÂN VẬT

AL ALCON. Kỹ sư trưởng ở Atari, người đă thiết kế Pong và thuê Jobs. 

GIL AMELIO. Trở thành CEO của Apple năm 1996, đă mua NeXT và đưa Jobs quay lại. 

BILL ATKINSON. Nhân viên của Apple thời kỳ mới thành lập, phát triển đồ họa cho máy Macintosh. 

CHRISANN BRENNAN. Bạn gái của Jobs thời trung học ở trường Homestead High, mẹ đẻ của Lisa Brennan-Jobs. 

USA BRENNAN-JOBS. Con gái của Jobs và Chrisann Brennan, sinh năm 1978, là một nhà văn đang sống ở New York. 

NOLAN BUSHNELL. Người sáng lập Atari và là biểu mẫu kinh doanh đối với Jobs. 

BILL CAMPBELL. Giám đốc Marketing của Apple trong thời gian Jobs tại nhiệm, là thành viên trong ban quản trị và được tín nhiệm khi Jobs trở lại năm 1997. 

EDWIN CATMULL. Người đồng sáng lập Pixar và sau này trở thành giám đốc Disney. 

KOBUN CHINO. Một Thiền sư phái Tào Động tông (Soơtoơ) ở California, thầy dạy tâm linh cho Jobs. 

LEE CLOW. Phù thủy quảng cáo đă tạo nên chương tŕnh quảng cáo mang tên "1984" của Apple và làm việc với Jobs trong ba thập niên. 

DEBORAH "DEBI" COLEMAN. Quản lư nhóm Mac và sau này tiếp quản điều hành sản xuất của Apple. 

TIM COOK. Giám đốc điều hành hoạt động, một người b́nh tĩnh, điềm đạm được Jobs thuê năm 1998, tiếp quản vị trí CEO sau Jobs vào tháng 8 năm 2011 

EDDY CUE. Giám đốc dịch vụ Internet tại Apple, cánh tay đắc lực của Jobs trong việc giải quyết những vấn đề nội bộ. 

ANDREA "ANDY" CUNNINGHAM. Nhà báo của hăng Regis McKenna đă giúp đỡ Apple trong thời kỳ đầu Macintosh. 

MICHAEL EISNER. Vị giám đốc điều hành cứng nhắc của Disney, đă từng có ư định mua lại Pixar nhưng sau đó mâu thuẫn với Jobs. 

LARRY ELLISON. CEO của Oracle, bạn của Jobs. 

TOMY FADELL. Một kỹ sư phần cứng đưa ra sáng kiến phát triển iPod năm 2001. 

SCOTT FORSTALL. Giám đốc phầm mềm cho thiết bị di động của Apple. 

ROBERT FRIEDLAND. Sau khi tốt nghiệp đại học Reed, ông làm chủ của một nông trang trồng táo và là một người nghiên cứu đạo Phật, người có ảnh hưởng nhất định tới Jobs, sau này điều hành một công ty khai khác mỏ. 

JEAN-LOUIS GASSÉE. Giám đốc của Apple ở Pháp, tiếp quản bộ phận Macintosh khi Jobs rời đi năm 1985. 

BILL GATES. Một doanh nhân thành đạt trong lĩnh vực máy tính, sinh năm 1955. 

ANDY HERTFELD. Một kỹ sư phần mềm vui tính, thân thiện và là đồng sự của Jobs trong nhóm Mac thời kỳ đầu. 

JOANNA HOFFMAN. Thành viên nhóm Mac thời kỳ đầu, có tinh thần chống đối Jobs. 

ELIZABETH HOLMES. Bạn gái của Daniel Kottke ở Reed và là nhân viên của Apple thời kỳ 

đầu. 

ROD HOLT. Một người theo chủ nghĩa Marx được Jobs thuê năm 1976 làm kỹ sư điện tử cho Apple II. 

ROBERT IGER. Kế nhiệm Eisner trở thành CEO của Disney năm 2005 

JONATHAN "JONY" IVE. Giám đốc thiết kế của Apple, vừa là đồng sự vừa là cố vấn của Jobs. 

ABDULFATTAH "JOHN" JANDALI. Nghiên cứu sinh người Xy-ri ở Wisconsin, là cha đẻ của Jobs và Mona Simpson, sau này làm quản lư thực phẩm và nước giải khát tại các ṣng bạc ở 

Boomtown gần Reno. 

CLARA HAGOPIAN JOBS. Con gái một người Armenia nhập cư, lấy Paul Jobs năm 1946. Họ nhận Jobs làm con nuôi từ khi mới lọt ḷng năm 1955. 

ERIN JOBS. Con thứ của Laurene Powel và Steve Jobs. 

EVE JOBS. Con út của Laurene và Steve 

PATTY JOBS. Được Paul và Clara Jobs nhận nuôi hai năm sau khi họ nhận nuôi Steve. 

PAUL REINHOLD JOBS. Nhân viên lực lượng Cảnh sát biển người Wisconsin, cùng với vợ Clara nhận Steve làm con nuôi năm 1955. 

REEDS JOBS. Con cả của Steve Jobs và Laurene Powell. 

RON JOHNSON. Được Jobs thuê năm 2000 để phát triển hệ thống cửa hàng bán lẻ của Apple. 

JEFFREY KATZENBERG. Giám đốc xưởng phim của Disney, đụng độ với Eisner và từ chức năm 1994 để đồng sáng lập nên hăng DreamWorks SKG. 

DANIEL KOTTKE. Bạn thân nhất của Jobs ở Reed, cùng hành hương đến Ấn Độ, là nhân viên thời kỳ đầu của Apple. 

JOHN LASSETER. Đồng sáng lập và giám đốc sáng tạo ở Pixar. 

DAN'L LEWIN. Giám đốc Marketing cùng với Jobs ở Apple và sau đó là NeXT. 

MIKE MARKKULA. Nhà đầu tư lớn đầu tiên của Apple và là chủ tịch hội đồng quản trị, có vai tṛ như là một người cha của Jobs. 

REGIS MCKENNA. Một chuyên gia quảng cáo, là người hướng dẫn Jobs thời kỳ đầu và tiếp tục là một cố vấn tin cậy. 

MIKE MURRAY. Giám đốc tiếp thị thời kỳ đầu của Macintosh. 

PAUL OTELLINI. CEO của Intel, người đă giúp chuyển Macintosh sang sử dụng vi mạch của Intel nhưng không tham gia vào việc kinh doanh iPhone. 

LAURENE POWELL. Một người hiểu biết và vui tính, tốt nghiệp đại học Penn, từng làm cho hăng Goldman Sachs và sau đó là đại học kinh doanh Stanford, lấy Steve Jobs năm 1991. 

GEORGE RILEY. Một người Memphis, vừa là bạn vừa là luật sư của Jobs. 

AUTHOR ROCK. Nhà đầu tư công nghệ huyền thoại, là thành viên hội đồng quản trị thời kỳ đầu của Apple, giống như cha của Jobs. 

JONATHAN "RUBY" RUBINSTEIN. Đồng nghiệp với Jobs ở NeXT, là kỹ sư trưởng bộ phận phần cứng của Apple năm 1997. 

MIKE SCOTT. Được Markkula đưa về làm chủ tịch của Apple năm 1977 để quản lư Jobs. 

JOHN SCULLEY. Giám đốc điều hành của Pepsi, được Jobs thuê làm CEO cho Apple năm 1983, mâu thuẫn và sa thải Jobs năm 1985. 

JOANNE SCHIEBLE JANDALI SIMPSON. Người Wiscosin, là mẹ đẻ của Steve Jobs (người đă được cho đi làm con nuôi) và Mona Simpson (bà tự tay nuôi dạy). 

MONA SIMPSON. Em gái ruột của Jobs; năm 1986, họ mới phát hiện ra có mối liên hệ ruột thịt và trở nên thân thiết. Bà đă viết tiểu thuyết dựa trên nguyên mẫu của mẹ ḿnh, bà Joanne (Anywhere but Here), của Jobs và con gái Lisa (A Regular Guy), cCia người cha Abdulfattah Jandali (The Lost Father). 

ALVY RAY SMITH. Người đồng sáng lập Pixar, từng có mâu thuẫn với Jobs. 

BURRELL SMITH. Một lập tŕnh viên sáng tạo gặp khó khăn trong nhóm Mac, bị chứng tâm thần phân liệt hành hạ trong suốt những năm 1990. 

AVADIS "AVIE" TEVANIAN. Làm việc với Jobs và Rubinstein tại NeXT, trở thành kỹ sư trưởng bộ phận phần mềm của Apple vào năm 1997. 

JAMES VINCENT. Một người hâm mộ nhạc Brit, đối tác trẻ tuổi được thuê làm việc cùng với Lee Clow và Duncan Milner tại bộ phận quảng cáo của Apple. 

RON WAYNE. Gặp Jobs ở Atari, đă trở thành đối tác đầu tiên với Jobs và Wozniak ở Apple thời kỳ đầu, nhưng đă dại dột quyết định từ bỏ cổ phần của ḿnh. 

STEPHEN WOZNIAK. Một người say mê công nghệ điện tử, sống ở Homestead High; Jobs đă phát hiện ra cách đóng gói và tiếp thị các bảng mạch tuyệt vời và trở thành đối tác của ông trong việc thành lập Apple.

Cuốn sách này ra đời như thế nào

 

Đầu mùa hè năm 2004, tôi nhận được một cuộc gọi từ Steve Jobs. Jobs chỉ liên lạc với tôi khi có việc cần trong nhiều năm qua, và có lúc tôi bị ông khủng bố điện thoại, đặc biệt là khi chuẩn bị ra mắt một sản phẩm mới và muốn nó nằm ngay trên trang b́a của tạp chí Time hoặc tŕnh chiếu trên CNN, nơi tôi làm việc. Nhưng giờ tôi không chẳng c̣n làm ở cả hai nơi đó nữa và cũng không nghe tin về ông nhiều. Chúng tôi đă trao đổi qua về học viện Aspen, nơi tôi mới vào làm lúc đó, và tôi đă mời ông đến phát biểu tại trại hè của chúng tôi ở Colorado, ông vui vẻ nhận lời đến tham dự nhưng sẽ không lên phát biểu, thay vào đó chúng tôi sẽ nói chuyện trong khi đi dạo. 

Điều đó dường như khá vặt vănh. Tôi đă không hề biết rằng đi dạo là sở thích của Jobs khi muốn nói chuyện một cách nghiêm túc. Hóa ra ông muốn tôi viết một cuốn tiểu sử về ḿnh. Trước đó tôi đă xuất bản cuốn tự truyện về Benjamin Franklin và đang viết một cuốn nữa về Albert Einstein, sau khi nghe lời đề nghị của Jobs, thoạt đầu tôi khá ngạc nhiên, tôi nửa đùa nửa thật hỏi liệu có phải Jobs tự thấy ḿnh là sự kế thừa tự nhiên một cách có thứ tự. V́ nghĩ rằng ông vẫn đang quá bận rộn với sự nghiệp, cũng như c̣n nhiều khó khăn phải đối mặt nên tôi đă từ chối. "Không phải lúc này", tôi nói. "Có thể là một hoặc hai chục năm nữa, khi ông về hưu". 

Tôi quen ông từ năm 1984, khi ông đến Manhattan để ăn trưa cùng với những biên tập viên của tạp chí Time và nhân tiện giới thiệu luôn chiếc máy Macintosh (Mac) mới của ḿnh. Thậm chí lúc đó ông đă nổi nóng, và tấn công một phóng viên của tạp chí Time v́ đă làm ông tổn thương bằng một câu chuyện quá lố. Nhưng sau này khi có cơ hội nói chuyện với Jobs, tôi thấy ḿnh bị cuốn hút, giống như bao người khác trong nhiều năm qua, bởi sự hấp dẫn tuyệt vời toát lên từ con người ông. Chúng tôi giữ liên lạc, kể cả khi ông không c̣n làm ở Apple nữa. Khi có một cái ǵ đó muốn khoe, ví dụ như một chiếc máy tính của NeXT hay một bộ phim của Pixar, ông đều chia sẻ với tôi những điều tuyệt vời đó. Ông mời tôi đến một nhà hàng sushi ở Hạ Manhattan và nói với tôi rằng bất cứ những ǵ ông đang đưa ra thị trường đều là những thứ tốt nhất mà ông đă tạo ra. Tôi thích ông ở điểm này. 

Khi Jobs trở lại cương vị điều hành ở Apple, chúng tôi đă đưa ông lên trang b́a của tạp chí Time, ngay sau đó, ông bắt đầu đưa ra những ư tưởng của ḿnh về một loạt những người có ảnh hưởng nhất thế kỷ mà chúng tôi đang thực hiện. Jobs đă tiến hành chiến dịch "Think Different' (Nghĩ khác), đồng thời đưa ra những bức ảnh tiêu biểu của một số nhân vật mà chúng tôi đang cân nhắc, ông nhận thấy những nỗ lực trong việc đánh giá tầm ảnh hưởng mang tính lịch sử là một điều vô cùng lôi cuốn và hấp dẫn. 

Kể từ sau khi lảng tránh lời đề nghị viết một cuốn tiểu sử về ông, tôi liên tục nhận được tin từ ông. Có lần tôi viết thư điện tử để xác minh điều mà con gái tôi nói, con bé nói logo của Apple là để tưởng nhớ đến Alan Turing, người tiên phong trong công nghệ máy tính của Anh, người đă giải mă các kư tự dùng trong thời kỳ nội chiến của Đức và tự tử bằng cách cắn một quả táo có tẩm xyanua. ông trả lời rằng ông cũng mong là ḿnh nghĩ được điều đó nhưng không phải. Câu chuyện đó đă khởi đầu cho một cuộc trao đổi về lịch sử thời kỳ đầu của Apple, dần dần tôi thấy ḿnh hứng thú với việc thu thập thông tin về đề tài này, đó cũng là lúc tôi quyết định viết một cuốn sách dựa trên ư tưởng như vậy. Khi cuốn tiểu sử về Albert Einstein của tôi ra đời, ông đă đến buổi ra mắt cuốn sách ở Pato Alto và kéo tôi ra một chỗ để đề nghị, một lần nữa khẳng định rằng ông sẽ là một chủ đề đáng giá. 

Sự kiên tŕ của Jobs khiến tôi bối rối. Tôi biết ông là người khá kín tiếng về các vấn đề riêng tư và tôi cũng không có lư do ǵ để tin rằng ông ấy đă từng đọc bất kỳ một cuốn sách nào của tôi. 

"Có thể một ngày nào đó," tôi nói thêm. Tuy nhiên, năm 2009, Laurene Powell, vợ của Jobs đă thẳng thắn nói với tôi: "Nếu ông định viết một cuốn sách về Steve, ông nên làm ngay bây giờ đi", ông vừa trải qua lần xạ trị thứ hai. Tôi đă thú nhận với bà rằng lần đầu tiên khi Jobs nói với tôi, tôi không hề biết ông bị bệnh. "Hầu như chưa ai biết điều này", bà ấy nói. "ông ấy chỉ cho tôi biết tin đó trước khi chuẩn bị lên bàn phẫu thuật ung thư, và cho đến giờ ông ấy vẫn giữ bí mật," bà giải thích. 

Ngay sau đó tôi đă quyết định viết cuốn sách này. Jobs làm tôi ngạc nhiên bằng cách sẵn sàng chấp nhận không kiểm soát quá tŕnh viết và thậm chí không đọc trước khi sách xuất bản. "Nó là cuốn sách của anh", 

Jobs nói, "Tôi sẽ không đọc nó đâu". Nhưng sau lần ngă bệnh thứ hai, ông dường như có suy nghĩ sẽ hợp tác viết cuốn sách, điều này tôi đă không được biết, v́ lúc đó căn bệnh ung thư của ông đă bắt đầu di căn. Jobs không bắt máy của tôi và tạm thời tôi gác dự án đó qua một bên. 

Sau đó, đột nhiên ông gọi cho tôi vào đêm khuya gần giáp giao thừa năm 2009. Ông đang ở nhà tại Palo Alto cùng với em gái ḿnh, nhà văn Mona Simpson. Vợ và ba con của ông đă có một chuyến đi trượt tuyết ngắn ngày, nhưng Jobs không thể đi cùng v́ sức khỏe không cho phép. Tuy nhiên, tâm trạng của ông lại rất tệ, và chúng tôi đă nói chuyện hơn một giờ đồng hồ. ông bắt đầu bằng việc nhớ lại chuyện ông đă muốn xây dựng một bộ đếm tần số sử dụng năm 12 tuổi, lúc đó ông đă t́m được số điện thoại của Bill Hewlett, người sáng lập HP trong cuốn danh bạ điện thoại và đă gọi cho Bill để trao đổi. Jobs nói rằng, 12 năm qua kể từ khi ông trở lại Apple, là quăng thời gian làm việc hiệu quả nhất của ông trong việc sáng tạo ra các ḍng sản phẩm mới. Nhưng mục tiêu quan trọng hơn, ông tiếp tục, đó là thực hiện được điều mà Hewlett và cộng sự của ông ta David Packard đă làm được - tạo ra một công ty đầy ắp sự sáng tạo mang tính đột phá đến mức nó tồn tại lâu hơn bản thân người sáng lập ra nó. 

"Tôi luôn nghĩ tính t́nh ḿnh lúc nào cũng như một đứa trẻ, nhưng tôi yêu công nghệ điện tử", Jobs nói. "Tôi đă học được bài học từ một trong những thần tượng của tôi, Edwin Land của Polaroid, ông ấy nói về tầm quan trọng của những con người đang ở vị trí giao thoa giữa tính nhân văn và khoa học, và tôi đă quyết định đó là những ǵ mà ḿnh cần phải theo đuổi". Jobs nói cứ như thể ông đang gợi ư một chủ đề cho cuốn sách về tiểu sử của ḿnh vậy (ít nhất trong trường hợp này, chủ đề đó hóa ra lại rất có giá trị). Sự sáng tạo tồn tại khi nhận thức về tính nhân văn và khoa học kết tinh trong một cá tính mạnh mẽ là chủ đề tôi quan tâm nhất trong các cuốn tiểu sử về Benjamin Franklin và Albert Einstein, và tôi tin đó là ch́a khóa để mở cửa những nền kinh tế mang tính đột phá trong thế kỷ XXI. 

Tôi hỏi Jobs tại sao ông lại muốn tôi là người viết tiểu sử của ông."Tôi nghĩ anh biết cách làm cho người khác muốn mở lời," Jobs trả lời. Đó là một câu trả lời nằm ngoài sức tưởng tượng của tôi. Tôi biết ḿnh sẽ phải phỏng vấn rất nhiều người đă từng bị ông sa thải, lợi dụng, bỏ rơi, hoặc bị làm cho tức điên lên, và tôi sợ rằng ông sẽ chẳng thoải mái ǵ với những điều mà họ chia sẻ với tôi. Và quả thực Jobs đă nổi điên khi nghe được những phản ḥi từ những người tôi đă phỏng vấn. Nhưng sau đó hai tháng, ông lại bắt đầu khuyến khích mọi người nói chuyện với tôi, kể cả những đối thủ và người bạn gái cũ. ông cũng không cấm cản bất cứ điều ǵ. "Tôi đă làm quá nhiều thứ không đáng tự hào, như là việc đă làm cho bạn gái mang thai khi tôi 23 tuổi và cái cách mà tôi giải quyết vấn đề đó." ông nói. "Nhưng tôi không có ǵ đáng xấu hổ để phải giấu giếm cả". Ông đă không kiểm soát bất cứ điều ǵ tôi viết ra, hoặc thậm chí không đ̣i hỏi được đọc trước bản thảo, ông chỉ quan tâm khi nhà xuất bản muốn làm b́a cho cuốn sách. Khi Jobs nh́n thấy bức h́nh b́a đầu tiên đă được chỉnh sửa, ông ấy không thích lắm và yêu cầu thiết kế lại. Tôi thấy buồn cười nhưng cũng thoải mái, v́ vậy tôi sẵn sàng chấp thuận. 

Tôi kết thúc hơn bốn mươi cuộc phỏng vấn và nói chuyện với Jobs. Một vài trong số đó là các cuộc gặp chính thức trong pḥng khách nhà ông ở Palo Alto, một số khác được thực hiện trong những buổi đi dạo, trong khi lái xe hoặc qua điện thoại. Trong hai năm tiếp xúc qua các cuộc gặp gỡ, Jobs trở nên thân mật và chia sẻ nhiều hơn, mặc dù có những lần tôi chứng kiến điều mà các cựu đồng nghiệp của ông ở Apple gọi là "triết lư bóp méo thực tế" của ông. Đôi khi là những phần kư ức vô t́nh bị khuyết mà ai cũng có thể mắc phải. Có lúc, ông ấy trở lại là chính ḿnh ở thực tại. 

Để kiểm chứng và chọn lọc những chuyện về ông, tôi đă phỏng vấn hơn một trăm người bạn, họ hàng, đối thủ cạnh tranh, kẻ thù và đồng nghiệp của Jobs. 

Vợ của Jobs cũng không đ̣i hỏi bất cứ sự kiểm soát hay giới hạn thông tin nào, bà cũng không yêu cầu được xem trước bản thảo. Thực tế, bà c̣n ủng hộ tôi mô tả một cách chân thực về những hạn chế cũng như điểm mạnh của ông. Bà là một trong những người phụ nữ thông minh và chân thành nhất mà tôi từng gặp. "Có những phần cuộc đời và nhân cách của ông ấy cực kỳ rối rắm, đó là sự thật" bà nói với tôi ngay từ đầu. "Ông không cần thanh minh cho ông ấy. Jobs rất hay thay đổi, nhưng cuộc đời ông ấy là cả một câu chuyện đáng nhớ, và tôi muốn thấy nó được mô tả một cách chân thực". 

Tôi dành cho bạn đọc việc đánh giá xem liệu tôi có thành công với nhiệm vụ này hay không. Tôi chắc rằng có những diễn viên trong vở kịch này sẽ thấy một số sự kiện khác với thực tế và nghĩ rằng tôi đă bị kẹt trong triết lư bóp méo sự thật của Jobs. Điều này từng xảy ra khi tôi viết cuốn sách về Henry Kissinger. Nh́n chung mà nói th́ kế hoạch này được chuẩn bị khá kỹ, tôi nhận thấy mọi người đều có cảm xúc tích cực và tiêu cực về Jobs mà hiệu ứng Rashomon (cảm ứng) là một minh chứng điển h́nh. Tuy nhiên tôi đă cố gắng hết sức để cân bằng những tư liệu mang tính xung đột và minh bạch với những nguồn tư liệu tôi đă sử dụng. 

Đây là cuốn sách viết về một cuộc đời đầy rẫy những thăng trầm, về cá tính lập dị độc đáo của một doanh nhân có đầu óc sáng tạo với khát khao vươn tới sự hoàn mỹ, về cuộc cách mạng hóa dữ dội sáu ngành công nghiệp: máy tính cá nhân, điện ảnh hoạt họa, âm nhạc, điện thoại, máy tính bảng và xuất bản điện tử. Bạn đọc có thể sẽ thêm vào một ngành công nghiệp thứ bảy, đó là hệ thống các cửa hàng bán lẻ mà Jobs không thay đổi nhiều nhưng cũng đáng để nói đến. Ngoài ra, ông đă mở ra một con đường dẫn đến một thị trường mới cho các nội dung số dựa vào các ứng dụng hơn là chỉ dựa vào các website. Cùng lúc đó, Jobs không chỉ sản xuất những sản phẩm mang tính đổi mới mà khi Jobs quay trở lại, một công ty đang vận hành thuận lợi với DNA của Jobs, đang dần được hoàn thiện với những nhà thiết kế sáng tạo và các kỹ sư siêu việt, những người có thể tiếp tục hoàn thiện sứ mệnh của ông. Tháng 8 năm 2011, thời điểm khi ông từ chức CEO, doanh nghiệp mà ông đă thành lập trong ga-ra ô tô của cha ḿnh đă trở thành tập đoàn có giá trị nhất thế giới. 

Tôi hy vọng đây là một cuốn sách về sự đổi mới. Vào thời điểm khi nước Mỹ đang t́m cách để duy tŕ lợi thế cạnh tranh sáng tạo của ḿnh, và khi thế giới đang cố gắng xây dựng nền kinh tế sáng tạo của kỷ nguyên số, Jobs nổi lên như một biểu tượng tối cao của sức sáng tạo, trí tưởng tượng, và sự đổi mới trường ṭn. ông hiểu rằng cách tốt nhất để tạo ra giá trị đích thực trong thế kỷ XXI này là việc kết nối óc sáng tạo với khoa học công nghệ, v́ thế ông đă xây dựng một công ty nơi mà trí tưởng tượng đột phá được kết hợp với những thành tựu đáng kinh ngạc của kỹ thuật. 

Jobs và đồng nghiệp ở Apple có khả năng nghĩ khác đi: Họ phát triển không đơn thuần là những ḍng sản phẩm tân tiến nhất dựa trên một số nhóm đối tượng nhỏ mà là toàn bộ các thiết bị và dịch vụ mới mà chính người tiêu dùng thậm chí vẫn chưa biết là ḿnh cần. 

Steve không phải là ông chủ hay là một con người kiểu mẫu, gói ghém gọn gàng v́ mục đích thi đua. Với tính gàn dở, Jobs có thể dồn ép khiến những người xung quanh nổi điên và tuyệt vọng. Nhưng cá tính và các sản phẩm của ông đều có liên quan chặt chẽ với nhau, đó cũng là xu hướng mà phần mềm và phần cứng của Apple hướng đến, như là bộ phận của một thể thống nhất. 

Câu chuyện của ông là những bài học để truyền tải kiến thức và những lời răn dạy về những thay đổi, vai tṛ, đường lối lănh đạo, và các giá trị. 

Vở kịch Henry V của Shakespeare, câu chuyện về một vị hoàng tử trẻ tuổi tốt bụng, người sẽ trở thành một vị vua tham vọng nhưng nhạy cảm, nhẫn tâm nhưng giàu t́nh cảm, nhiều cảm hứng nhưng bồng bột - bắt đầu bằng câu "O for a Muse of fire, that would ascend / The brightest heaven of invention." (ôi nàng thơ của ta, chính nàng sẽ đốt lên cả một bầu trời sáng tạo). Nhưng với Steve Jobs, đỉnh cao của sự sáng tạo bắt đầu bằng câu chuyện về cha mẹ đẻ và cha mẹ nuôi của ông, và lớn lên trên một thung lũng nơi ông học được cách biến Silicon thành vàng.

 

Description: http://vietmessenger.com/books/truyendich/tieusustevejobs2.jpg

Ngôi nhà ở Los Altos với gara để xe - nơi Apple được thành lập

 

 

Description: http://vietmessenger.com/books/truyendich/tieusustevejobs1.jpg
Paul Jobs và Steve, 1956

 

 

Description: http://vietmessenger.com/books/truyendich/tieusustevejobs3.jpg

H́nh ảnh Jobs trong cuốn Kỷ yếu của trường trung học Homestead, năm 1972

Description: http://vietmessenger.com/books/truyendich/tieusustevejobs4.jpg

Một trong những tṛ nghịch ngợm của Jobs ở trường với cái tên là "SWAB JOBS"

 

 

Chương 1

THỜI NIÊN THIẾU

Bị bỏ rơi và Được lựa chọn



 

Được nhận làm con nuôi 

Khi Paul Jobs giải ngũ khỏi đơn vị Cảnh sát biển sau chiến tranh thế giới thứ II, ông đă có một cuộc cá cược với những người bạn thủy thủ của ḿnh. Họ dừng chân ở San Francisco, nơi mà chiếc thuyền của họ bị bỏ lại và Paul cá rằng ông sẽ t́m được vợ trong ṿng hai tuần, ông là một người thợ máy có thân h́nh lực lưỡng, cao chừng 1,8m, xăm trổ đầy ḿnh và hao hao giống James Dane. Nhưng vẻ ngoài hấp dẫn ấy không phải là lư do khiến ông có thể hẹn ḥ được với Clara Hagopian, cô con gái hóm hỉnh của một người Armenia nhập cư. Thật t́nh cờ, Paul và những người bạn có một chiếc ô tô, không giống với nhóm bạn mà Clara vốn có ư định đi cùng tối đó.

 

Mười ngày sau, tháng 3/1946, Paul đính hôn với Clara và nhận được khoản tiền thắng cược. Cuộc hôn nhân này hóa ra lại có một kết thúc hạnh phúc và dường như không ǵ có thể chia cắt được họ trừ cái chết, chỉ xảy ra hơn 40 năm sau đó.

 

Paul Reinhold Jobs lớn lên trong một nông trại ḅ sữa ở Germantown,Wiscousin. Mặc dù người cha nghiện rượu và đôi khi đánh đập ông, Paul lại đối lập hoàn toàn với tính cách nhẹ nhàng và điềm đạm ẩn sau vẻ bề ngoài tưởng chừng gai góc đó. Sau khi bỏ học trung học, ông đi lang thang qua vùng Trung Tây (Midwest) và xin vào làm thự máy cho đến khi gia nhập Lực lượng Cảnh sát biển năm 19 tuổi, mặc dù không biết bơi. Ông được bố trí làm việc cho sư đoàn USS M.C Meigs và dành phần lớn thời gian quân ngũ của ông là vận chuyển quân đến Ư dưới lệnh Tướng Patton, ông đă được khen tặng nhờ tài năng và kinh nghiệm có được từ công việc của một người thợ máy và lính cứu hỏa nhưng đôi lúc ông cũng rơi vào một số rắc rối nhỏ khiến ông không bao giờ có thể thăng cấp ngoài một anh lính thủy quèn.

 

Clara được sinh ra ở New Jersey, nơi cha mẹ bà đă dừng chân sau cuộc chạy trốn người Thổ Nhĩ Kỳ ở Armenia. Sau đó, họ chuyển đến khu trung tâm ở San Francisco khi bà c̣n là một đứa trẻ. Clara có một bí mật nhưng hiếm khi bà nhắc đến là bà từng kết hôn nhưng người chồng đă hi sinh trong chiến tranh. V́ vậy, khi bà gặp Paul Jobs, bà hoàn toàn có quyền để bắt đầu một cuộc sống mới.

 

Giống như nhiều người đă sống qua thời kỳ chiến tranh, họ đă trải qua quá nhiều buồn vui, mất mát trong cuộc sống để khi nó đi qua, mong muốn của họ chỉ đơn giản là định cư, xây dựng gia đ́nh và sống một cuộc sống ít biến động. Paul và Clara hầu như không có tiền, v́ vậy, họ chuyển đến Wisconsin sống với gia đ́nh bên nội trong vài năm, sau đó chuyển đến Indiana, nơi Paul được nhận vào làm một thợ máy ở công ty Quốc tế Harvester. Paul có niềm đam mê mày ṃ sửa chữa, lắp ghép những chiếc xe ô tô cũ. Ông đă kiếm được tiền nhờ vào việc mua, phục chế những chiếc ô tô trong thời gian rảnh rỗi và bán lại chúng. Chính v́ vậy, cuối cùng, ông quyết định từ bỏ công việc là một thợ máy để dành toàn thời gian cho công việc kinh doanh những chiếc xe cũ.

 

Tuy nhiên, Clara lại thích sống ở San Francisco nên bà đă thuyết phục cḥng ḿnh quay trở lại đây vào năm 1952. Họ mua một căn hộ nh́n ra Thái B́nh Dương ở quận Sunset, nằm ở phía Nam của Công viên Golden Gate. Tại đây, Paul làm cho một công ty tài chính với tư cách là nhân viên kư kết hợp đồng thu mua xe hóa giá (repo) của những người không đủ khả năng trả nợ vay. Ông đồng thời cũng vấn tiếp tục công việc thu mua, tái chế và bán lại những chiếc xe cũ như thời gian trước nên cuộc sống của họ cũng khá đầy đủ.

 

Tuy nhiên, cuộc sống của họ vẫn chưa được vẹn toàn. Họ muốn có con, nhưng không may mắn, Clara đă từng có mang, nhưng bị chửa ngoài dạ con, v́ thế bà không thể sinh nở được nữa, điều này ngăn cản ước muốn có con của hai vợ cḥng. V́ thế vào năm 1995, sau chín năm kết hôn, họ quyết định xin con nuôi.

 

Cũng giống như Paul Jobs, Joanne Schieble sinh ra trong một gia đ́nh nông thôn vùng Wisconsin, gốc Đức. Cha bà, Arthur Schieble, đă di cư đến vùng ngoại ô của Green Bay, nơi ông và vợ gây dựng một trang trại nuôi chồn cũng như tạo được thành công trong nhiều lĩnh vực kinh doanh khác, bao gồm cả bất động sản và quang khắc (khắc bằng ánh sáng trên bản kẽm). Arthur rất nghiêm khắc, đặc biệt là về các mối quan hệ của cô con gái. ông đă phản đối gay gắt mối t́nh đầu của Joanne với một nghệ sĩ không phải là một người Công Giáo. Chính v́ vậy, không lấy ǵ làm ngạc nhiên khi ông dọa sẽ từ mặt Joanne, một sinh viên tốt nghiệp tại Đại học Wisconsin khi cô đem ḷng yêu Abdulfattah "John" Jandali, một người trợ giảng theo đạo Hồi đến từ Syria.

 

Jandali là con út trong một gia đ́nh Syria danh giá có chín người con. Cha của ông sở hữu hệ thống nhiều nhà máy lọc dầu và vô số các ngành kinh doanh khác, trong đó phải kể đến số lượng lớn cổ phần ở Damascus và Homs, cũng như khả năng gây ảnh hưởng và kiểm soát giá lúa ḿ trong khu vực. Sau này, Jandali tiết lộ mẹ của ông là một "người phụ nữ Hồi giáo truyền thống", một "mẫu người nội trợ bảo thủ và biết vâng lời." Giống như gia đ́nh của Schieble, Jandali rất coi trọng học vấn. Mặc dù Abdulfattah theo đạo Hồi, ông được gửi theo học nội trú ở một trường ḍng và tốt nghiệp đại học tại đại học Hoa Kỳ ở Beirut trước khi lấy bằng tiến sĩ về khoa học chính trí tại trường đại học Wisconsin.

 

Mùa hè năm 1954, Joanne đă cùng Abdulfattah tới Syria. Họ ở Homs hai tháng và Joanne đă học được cách nấu vài món ăn Syria từ gia đ́nh anh. Khi hai người trở về Wisconsin, Joanne phát hiện ra ḿnh mang bầu. Lúc đó, mặc dù cả hai đều đă 23 tuổi, nhưng họ quyết định không kết hôn v́ cha của Joanne lúc đó đang hấp hối và trước đó th́ ông đă đe dọa sẽ từ mặt con gái nếu cô cưới Abdulfattah. Hơn thế nữa, việc nạo phá thai cũng không phải là một lựa chọn dễ dàng trong thế giới những người theo Công giáo. V́ vậy, đầu năm 1955, Joanne tới San Francisco. Tại đây bà đă gặp và được một vị bác sĩ tốt bụng giúp đỡ. ông đă che chở cho người mẹ độc thân, đỡ đẻ và âm thầm sắp xếp việc cho nhận con nuôi.

 

Yêu cầu của Joanne là con của bà phải được gửi vào một gia đ́nh có tŕnh độ học vấn đại học. V́ vậy, người bác sĩ đă dự định giao đứa bé cho một gia đ́nh vợ cḥng luật sư. Nhưng vào ngày cậu bé ra đời - ngày 24 tháng 2 năm 1955 - cặp vợ chồng này lại quyết định từ chối v́ họ muốn nhận một bé gái. V́ vậy, thay v́ trở thành con nuôi của cặp vợ cḥng luật sư, cậu bé lại được một người thợ cơ khí bỏ học từ cấp 3 nhưng có niềm đam mê mănh liệt với máy móc và vợ ông, một kế toán viên nhận nuôi, cặp vợ cḥng này là Paul và Clara. Họ đặt tên cậu bé là Steven Paul Jobs.

 

Khi Joanne phát hiện ra rằng con trai ḿnh đă được một cặp vợ cḥng mà thậm chí chưa tốt nghiệp trung học nhận nuôi, bà từ chối kư các giấy tờ liên quan đến việc giao nhận con nuôi. Sự bất đồng này kéo dài vài tuần, thậm chí kể cả sau khi Steve đă được đưa về gia đ́nh Jobs. Cuối cùng, Joanne cũng khoan nhượng đồng ư cho vợ cḥng Jobs nhận nuôi cậu bé với điều kiện bố mẹ nuôi phải cam kết sẽ mở tài khoản tiết kiệm để lo cho Steve học đại học sau này. Cũng c̣n một lư do khác khiến Joanne lúc đầu khăng khăng không kư giấy chuyển nhận con nuôi đó là v́ cha bà sắp chết và bà dự định sẽ kết hôn với Jandali ngay sau đó.

 

Bà hi vọng rằng sau khi cưới nhau, họ sẽ thuyết phục dần được gia đ́nh và nhận lại con.

 

Arthur Schieble qua đời vào tháng 8 năm 1955, sau khi việc nhận con nuôi đă được hoàn tất. Ngay kỳ Giáng sinh năm đó, Joanne và Abdulfattah đă kết hôn tại Thánh đường Philip - một nhà thờ Công giáo ở Green Bay. Abdulfattah cũng lấy bằng tiến sĩ chính trị quốc tế một năm sau đó và họ có thêm một cô con gái đặt tên là Mona. Sau khi Joanne và Jandali ly dị vào năm 1962, Joanne bắt đầu một cuộc sống mơ mộng và bà cũng chu du khắp nơi. Mona Simpson, sau này khi đă trở thành tiểu thuyết gia nổi tiếng được nhiều người biết đến, bà đă đưa nguyên mẫu về cuộc sống của người mẹ vào trong cuốn sách có tựa đề "Anywhere but Here" (tạm dịch là Không đâu ngoài nơi đây). Việc cho Steve làm con nuôi cũng được giữ bí mật và v́ thế phải gần 20 năm sau hai anh em mới được gặp lại nhau.

 

Từ khi c̣n rất nhỏ, Steve Jobs đă biết ḿnh là con nuôi. "Cha mẹ tôi rất cởi mở với tôi về chuyện đó" ông nhớ lại. Steve nhớ rất rơ, hồi 6 - 7 tuổi, có lần ông ngồi trên băi cỏ ở nhà ḿnh nói chuyện cô bạn sống ở nhà đối diện. "Việc cậu được nhận nuôi có nghĩa là bố mẹ đẻ của cậu không cần cậu nữa phải không?" cô bạn đó hỏi Steve. "Một luồng điện chạy qua đầu tôi như sét đánh ngang tai," Jobs bồi hồi nhớ lại. "Tôi nhớ ḿnh đă chạy về nhà, ṛi khóc nức nở. Và cha mẹ nuôi đă nói, "Điều đó không đúng, con phải hiểu điều đó", ông bà đă nghiêm nghị nh́n thẳng vào đôi mắt tôi và nói rằng, "Chính chúng ta đă đặc biệt muốn nhận nuôi con". "Từng câu, từng chữ được cả cha và mẹ nuôi tôi nhắc đi nhắc lại một cách rành mạch và nhấn mạnh".

 

Bị bỏ rơi. Được lựa chọn. Đặc biệt. Những khái niệm đó đă trở thành một phần con người Jobs và phong cách sống của ông. Những người bạn thân của ông cho rằng tuổi thơ của Jobs với ư nghĩ ḿnh bị cho đi làm con nuôi đă để lại những tổn thương trong ông. "Tôi nghĩ niềm đam mê kiểm soát hoàn toàn bất kể thứ ǵ ḿnh làm ra bắt nguồn trực tiếp từ tính cách của ông và việc ông bị bỏ rơi ngay từ lúc mới sinh," người đồng nghiệp lâu năm, Del Yocam tâm sự. "Jobs muốn kiểm soát những ǵ xung quanh ḿnh, ông ấy nh́n nhận mỗi sản phẩm được tạo ra như một bộ phận không thể thiếu của bản thân". Greg Calhoun, một người bạn thân của Jobs từ sau khi tốt nghiệp đại học lại nh́n nhận ra một khía cạnh khác ở ông. "Steve kể với tôi rất nhiều về việc ông bị bỏ rơi và những nỗi đau ông phải hứng chịu.Nó giúp ông tự lập hơn. Steve chọn cho ḿnh một hướng đi khác biệt và nó là kết quả của hoàn cảnh khác biệt mà ông đă trải qua, vượt lên trên hẳn những điều Chúa ban cho bản thân ông từ khi sinh ra".

 

Sau này, khi Steve ở tầm tuổi cha đẻ lúc bỏ rơi ông, Jobs cũng đă từ chối trách nhiệm của một người cha với con ruột ḿnh. (Cuối cùng, sau này ông cũng nhận lại con). Chrissann Brennan, mẹ của đứa trẻ nói rằng chính việc bị bỏ rơi từ khi c̣n bé khiến Jobs như "một chiếc cốc dễ vỡ" và đó cũng là nguyên nhân giải thích những hành động của ông. "ông ấy bị bỏ rơi rồi lại bỏ rơi chính con ruột ḿnh" bà nói. Andy Hertzfeld, người đă làm việc với Jobs tại Apple vào đầu những năm 1980, là một trong số ít những người vẫn giữ được mối quan hệ gần gũi với cả Brennan và Jobs, ông nhận định "Câu hỏi lớn nhất về Steve là tại sao đôi lúc ông ấy không thể kiểm soát bản thân khỏi việc cư xử tàn nhẫn và nguy hiểm với một số người", ông này nói. "Tất cả đều chỉ quy về lư do Steve bị bỏ rơi từ khi sinh ra và phải trải qua cuộc sống khác biệt của đứa trẻ bất hạnh".

 

Nhưng nhận định này của Andy đă bị Steve bác bỏ. "Có một số nhận định cho rằng bởi v́ tôi bị bỏ rơi, nên tôi đă làm việc rất chăm chỉ và cố làm thật tốt để khiến bố mẹ đẻ muốn nhận lại tôi. Cũng có một vài nhận định vô nghĩa khác. Tất cả đều thật nực cười!", ông nhấn mạnh. "Việc biết ḿnh bị bỏ rơi và được nhận nuôi thực tế đă giúp tôi tự lập hơn, nhưng chưa bao giờ tôi cảm thấy ḿnh bị bỏ rơi. Ngược lại, chính cha mẹ nuôi tôi khiến tôi thấy ḿnh đặc biệt". Jobs sẵn sàng nổi đóa với bất cứ ai gọi Paul và Clara Jobs là bố mẹ "nuôi" hay ngụ ư họ không phải là bố mẹ "thật" của ông. Jobs nhấn mạnh rằng "Họ là bố mẹ của tôi 1000%". C̣n khi nói về bố mẹ đẻ của ḿnh, Jobs lại lạnh lùng: "Họ chỉ là những người cung cấp tinh trùng và trứng. Chẳng có ǵ cay nghiệt cả, đó là cách để nh́n nhận sự việc, đơn giản là ngân hàng tinh trùng và trứng, không ǵ khác".

 

Thung lũng Silicon

 

Từ bé, Paul và Clara Jobs đă nuôi dưỡng cậu con trai của họ, có thể nói, giống như khuôn mẫu nuôi dạy vào cuối những năm 1950.

 

Khi Steve hai tuổi, họ tiếp tục nhận nuôi một bé gái tên là Patty. Ba năm sau, họ chuyển về sống tại một căn hộ ở ngoại ô. Công ty tài chính CIT mà Paul đang làm việc với vị trí nhân viên kư kết hợp đồng mua lại (repo) đă luân chuyển ông tới trụ sở tại Palo Alto, nhưng những chi phí sinh hoạt ở đó nằm ngoài khả năng của gia đ́nh ông, v́ thế ông chọn làm việc tại một chi nhánh của công ty đặt tại Mountain View, một thị trấn ở miền Nam, với sinh hoạt phí ít đắt đỏ hơn.

 

Tại đây, Paul cố gắng truyền t́nh yêu cơ khí và sửa chữa ô tô của ḿnh cho cậu con trai.

 

Ông chỉ vào một khu để bàn làm việc trong nhà để xe và nói với Steve: "Steve, từ giờ, đây sẽ là bàn làm việc của con". Jobs vẫn nhớ ông hoàn toàn bị ấn tượng bởi sự lành nghề và khéo léo của cha ḿnh khi làm việc. "Tôi nghĩ thẩm mỹ của bố tôi rất tốt bởi v́ ông ấy biết cách chế tạo nên mọi thứ.

 

Nếu chúng tôi cần một cái thùng máy, ông sẽ làm nó. Khi dựng hàng rào, ông cũng đưa tôi một cái búa để cùng làm".

 

Năm mươi năm sau, hàng rào này vẫn bao quanh sân sau và hai bên hông nhà Jobs ở Mountain View, ông đă vuốt ve khung rào và tự hào kể cho tôi về bài học người cha đáng kính đă dạy mà ông măi khắc ghi. Cha ông đă nói rằng, cho dù là dựng hàng rào hay làm thùng máy, đều cần phải chú ư cả mặt sau ngay cả khi nó sẽ bị che khuất, đó chính là nguyên tắc quan trọng khi làm việc, "ông ấy thích làm mọi thứ một cách hoàn hảo. ông ấy quan tâm đến cả những phần mà thông thường mọi người không để ư".

 

Cha ông tiếp tục tân trang để bán lại những chiếc xe ô tô đă qua sử dụng, và trang trí nhà để xe với những bức tranh yêu thích của ḿnh, ông chỉ ra từng chi tiết thiết kế cho con trai ḿnh từ đường nét, lỗ thông hơi, mạ crom hay việc cắt giảm số ghế. Sau khi đi làm về, ông thường thay bộ quần áo vải thô của người thợ cơ khí và vào nhà để xe, thường th́ Steve sẽ đi cùng ông. "Tôi nghĩ rằng lúc đó ḿnh có thể giúp Steve phát triển một chút khả năng về cơ khí chế tạo nhưng thậm chí thằng bé chẳng có thích thú ǵ với những việc khiến nó bẩn tay. Nó thật sự chẳng bao giờ quan tâm đến mấy việc liên quan đến cơ khí". Paul sau này nhớ lại.

 

"Tôi không thích thú với việc sửa chữa ô tô," Jobs thừa nhận. "Nhưng tôi thích đi vào gara và nói chuyện cùng với cha tôi". Ngay cả khi lớn hơn, cho dù biết được rằng ḿnh chỉ là con nuôi nhưng Steve không xa cách mà lại càng gần gũi với cha hơn. Một ngày, lúc Steve khoảng tám tuổi, ông t́m thấy một bức h́nh chụp cha khi c̣n tại ngũ trong lực lượng Cảnh sát biển, "ông ấy đang ở trong pḥng máy, ở trần, trông giống hệt James Dean. Đó là một trong những giấy phút thú vị nhất của một đứa trẻ. ôi, cha mẹ tôi thật sự đă từng rất trẻ và quyến rũ".

 

Nhờ những chiếc ô tô, cha của Steve đă cho ông những trải nghiệm đầu tiên về điện tử. "Cha tôi không hiểu sâu về điện tử, nhưng ông đă "chạm trán" nhiều trường hợp trong khi giải quyết những vấn đề liên quan đến ô tô và những thứ ông đă sửa chữa. Ông chỉ cho tôi những nguyên lư cơ điện tử, và tôi vô cùng thích thú về điều đó".Thậm chí, mọi thứ c̣n thú vị hơn khi ông được cùng cha ḿnh thu lượm linh kiện lắp ghép. "Cứ cuối tuần, chúng tôi đều sắp xếp một chuyến đi thu lượm phế thải vật liệu. Chúng tôi t́m kiếm những máy phát điện, bộ chế ḥa khí và đủ các loại linh kiện cần thiết." Steve vẫn nhớ những lần ông đứng chờ cha ḿnh thương lượng mua hàng, "ông ấy là người thương lượng giá cả tuyệt vời bởi v́ ông ấy c̣n rơ về giá trị của những linh kiện đó hơn cả những người bán chúng". Chính việc này đă giúp Paul và Clara có được khoản tiền tiết kiệm dùng trang trải chi phí học đại học cho Steve như đă hứa khi nhận nuôi ông. "Chi phí học đại học của tôi được tích góp từ việc cha tôi được trả 50 đô-la cho một con xe Ford Falcon hoặc sửa chữa một vài chiếc xe không hoạt động trong ṿng vài tuần rồi bán với mức 250 đô-la mà không báo cáo với Sở thuế vụ (IRS).

 

Ngôi nhà của gia đ́nh Jobs và những người khác trong vùng được xây dựng bởi Joseph Eichler, một nhà phát triển bất động sản, công ty của ông này đă xây dựng hơn mười một ngh́n ngôi nhà trên khắp các vùng của California trong những năm 1950 đến 1974. Chịu ảnh hưởng bởi tư tưởng thiết kế những ngôi nhà đơn giản, hiện đại phù hợp với người Mỹ - "mọi người"- của Frank Lloyd, Eichler đă xây dựng nên những ngôi nhà với chi phí thấp với kiến trúc tường kính cao từ sàn đến trần nhà, hệ thống dầm hở, sàn bê tông và có nhiều cửa kính trượt. Trong một lần chúng tôi đi dạo quanh khu nhà Jobs ở, ông đă nhận xét "Eichler đă làm được một việc phi thường.

 

Những ngôi nhà của ông ấy tạo ra đều thông minh, rẻ và tốt. Họ mang đến cho những người thu nhập thấp những thiết kế đơn giản và tinh tế. Thiết kế ngôi nhà của họ có những điểm nhấn nhỏ tuyệt vời như hệ thống ḷ sưởi bức xạ nhiệt ở trên sàn.

 

Bạn có thể trải tấm thảm sàn lên và khi chúng tôi c̣n bé, chúng tôi thoải mái nằm trườn ấm áp trên chiếc "giường sàn đó".

 

Jobs nói rằng ông đánh giá cao những thiết kế nhà trang nhă và thân thiện của Eichler. Chính điều đó đă nuôi dưỡng trong ông niềm đam mê sáng tạo những sản phẩm có thiết kế tinh tế đáp ứng được hầu hết thị hiếu của người tiêu dùng. "Tôi yêu những thiết kế đó - vừa nói ông vừa chỉ tay về phía những ngôi nhà - ông ấy đă mang lại những tác phẩm thiết kế tinh xảo, chức năng đơn giản nhưng lại tiết kiệm chi phí. Đây chính là tầm nh́n cốt lơi trong chiến lược phát triển của Apple. Đó cũng là những ǵ chúng tôi cố gắng tạo ra với máy tính Mac và sau đó là iPod".

 

Sống đối diện nhà Jobs có một người đàn ông rất thành công trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản. "ông ấy không xuất chúng nhưng ông ấy đang kiếm được rất nhiều tiền," Jobs nhớ lại.

 

"V́ thế cha tôi nghĩ, "cha cũng có thể làm được". Tôi nhớ, ông đă làm việc cật lực. Ông tham gia các lớp học vào buổi tối, vượt qua kỳ kiểm tra cấp chứng chỉ và lao vào thị trường bất động sản.

 

Nhưng sau đó, thị trường lại chạm đáy". Kết quả là, gia đ́nh Steve gặp khó khăn lớn về tài chính trong ṿng một năm hoặc hơn khi ông đang học tiểu học. Mẹ ông làm kế toán viên cho Varian Associates, một công ty sản xuất thiết bị khoa học và họ phải vay thế chấp lần thứ hai.

 

Một ngày, giáo viên dạy lớp bốn của Steve hỏi ông "Điều ǵ về thế giới này khiến em không hiểu". Steve đă đáp rằng "Em không hiểu tại sao trong phút chốc cha em lại khánh kiệt đến vậy". Steve đă rất tự hào về người cha của ḿnh v́ chưa bao giờ phải dùng những chiêu thức hèn hạ hay bóng bẩy chỉ để phát triển công việc kinh doanh của ḿnh. "Người ta phải nịnh nọt mọi người để họ bán bất động sản, nhưng cha tôi không giỏi trong việc này. Đây không phải là con người ông và tôi ngưỡng mộ ông v́ điều đó". Paul Jobs lại trở về với công việc của một thự cơ khí sau đó.

 

Cha của Steve Jobs là một người điềm đạm và khiêm nhường. Đây là đức tính mà sau này Steve ca ngợi nhiều hơn là học tập. Ngoài ra, ông cũng là một người cương quyết. Jobs đă miêu tả cha ḿnh như sau:

 

"Gần nhà tôi có một anh chàng kỹ sư làm việc ở Westinghouse. Anh ta c̣n độc thân, thuộc loại người lập dị và có một cô bạn gái. V́ bố mẹ tôi đều đi làm nên thi thoảng cô ấy vẫn trông nom tôi. Sau khi tan học, tôi đến nhà cô và ở đó khoảng vài giờ. Vài lần tôi thấy anh chàng kỹ sư say rượu và đánh cô ấy. Một buổi tối, cô ấy chạy đến nhà tôi, tinh thần hoảng loạn và rồi anh ta cũng đến với bộ dạng say khướt.

 

Cha tôi b́nh tĩnh bảo anh ta: "Cô ấy đang ở nhà tôi nhưng anh sẽ không vào đó".

 

Anh ta đứng ngay đó. Chúng tôi thích nghĩ đó là những điều b́nh thường trong những năm 1950 nhưng anh chàng này lại là một trong những người kỹ sư có cuộc sống quá lộn xộn.

 

Điều làm cho khu vực gia đ́nh Steve Jobs sống khác biệt so với hàng ngh́n những Hạt không một bóng cây xanh trên khắp đất nước Mỹ này đó là ngay cả những kẻ chẳng làm nên tṛ trống ǵ cũng có khuynh hướng làm kỹ sư. Jobs nhớ lại "Khi chúng tôi mới chuyển đến đây, khắp nơi bạt ngàn những vườn mơ và mận. Nhưng những khoản đầu tư quân sự được rót xuống kéo theo sự phát triển bùng nổ của những thung lũng xanh này", ông nắm rơ lịch sử từng giai đoạn của thung lũng và mong muốn phát triển nó bằng chính sức lực của ḿnh. Edwin Land của Polaroid từng kể cho ông rằng ông ta đă từng được Eisenhower nhờ lắp đặt camera cho máy bay do thám U-2 để quan sát thực tế sức mạnh thật sự của Liên bang Xô viết. Đoạn tư liệu đă được đóng gói vừa gửi trả lại trung tâm nghiên cứu Ames của NASA ở Sunnyvale, cách chỗ Jobs sinh sống không xa lắm. Ông cũng nói thêm rằng, "Tŕnh điều khiển máy tính đầu tiên mà tôi từng được nh́n thấy là khi cha tôi đưa tôi đến Trung tâm Ames. Và ngay lập tức, tôi đă thích nó".

 

Nhiều nhà thầu quốc pḥng khác mọc lên gần đó trong những năm 1950. Khu nghiên cứu tên lửa Lockheed và Sư đoàn Không gian, nơi chế tạo tên lửa đạn đạo từ tàu ngầm, được thành lập vào năm 1956 bên cạnh Trung tâm NASA. Tính đến thời điểm 4 năm sau khi Jobs chuyển đến sống ở đây, trung tâm này đă có tới 20.000 công nhân viên. Cách đó một vài trăm thước, Westinghouse xây dựng các cơ sở sản xuất ống và máy biến áp điện cho hệ thống tên lửa.

 

Job nhớ lại: "Người ta xây dựng tất cả các công ty quân sự tối tân nhất ở đây. Chính những công nghệ mới tối tân nhất đi kèm với sự bí ẩn đă làm cho cuộc sống ở vùng đất này trở nên thú vị".

 

Cùng với sự trỗi dậy của các ngành công nghiệp quốc pḥng, một nền kinh tế phát triển dựa trên công nghệ cao đă thực sự bùng nổ. Nguồn gốc của sự bùng nổ này phải kể đến việc David Packard và vợ ông chuyển đến sống ở Palo Alto năm 1938. Ngôi nhà của vợ cḥng ông có một nhà kho và đây chính là nơi người bạn của ông, Bill Hewlett, đă chọn để tập trung nghiên cứu, sáng tạo, tách biệt hẳn với thế giới bên ngoài. Nhà để xe, vốn là một phần phụ hữu ích và mang tính đặc trưng của vùng thung lũng này, cũng là nơi họ sử dụng để làm xưởng chế tạo sản phẩm đầu tiên: bộ dao động âm thanh. Cho đến những năm 1950,

 

Hewlett - Packard được đánh giá là một công ty sản xuất thiết bị điện tử tăng trưởng với tốc độ chóng mặt.

 

May mắn thay, ở gần đó có chỗ để đáp ứng nhu cầu "bành trướng" của những công ty "phát triển vượt quá phạm vi một nhà để xe" như Hewlett - Packard. Trong sự chuyển dịch mang tính chất quyết định để biến khu vực này trở thành cái nôi của cuộc cách mạng công nghệ, chủ nhiệm khoa kỹ thuật của đại học standford, Frederick Terman đă cho xây dựng một khu công nghiệp với diện tích khoảng 283 hecta (700 arce) ngay trong khuôn viên của trường, dành cho những công ty tư nhân có khả năng thương mại hóa các ư tưởng của sinh viên trong trường. Và người chuyển đến đầu tiên chính là tập đoàn Varian Associates, nơi Clara Jobs đang làm việc. Jobs đă nói rằng "Terman đă có một ư tưởng tuyệt vời. Chính ư tưởng này đóng vai tṛ tiên phong tạo đà cho ngành công nghệ tại vùng này phát triển một cách mănh mẽ". Lúc Jobs lên mười th́ HP đă có 9.000 công nhân viên và là một công ty lớn mạnh (blue chip) trên thị trường, nơi mà tất cả các kỹ sư mưu cầu sự ổn định tài chính đều mong muốn được làm việc.

 

Tuy nhiên, chúng ta đều biết, mấu chốt quan trọng nhất dẫn đến sự phát triển của vùng thung lũng này là chính là chất bán dẫn. Năm 1956, một trong những nhà phát minh ra bóng bán dẫn ở pḥng thí nghiệm Bell, New Jersy tên là William Shockley đă chuyển tới Moutain View và bắt đầu xây dựng công ty sản xuất bóng bán dẫn sử dụng Silicon thay v́ nguyên tố germani đắt đỏ vẫn thường sử dụng truyền thống. Tuy nhiên, Shockley ngày càng chán nản và bỏ rơi dự án bóng bán dẫn Silicon, khiến cho tám kỹ sư của ông, đáng chú ư nhất là Robert Noyce và Gordon Moore phải tách ra khỏi nhóm để thành lập một công ty sản xuất chất bán dẫn khác tên là Farchild Semiconductor. Công ty này phát triển lớn mạnh với mười hai ngàn công nhân nhưng sau đó đă tan ră năm 1968, khi Noyce thất bại trong cuộc chiến trở thành CEO. Noyce lạicùng Gordon Moore lập một công ty khác lấy tên là Integrated Electronics Corporation và họ đă ngay lập tức gọi tắt là Intel. Thành viên thứ ba của họ là Andrew Grove, người sau này đă góp công đưa công ty lớn mạnh nhờ sự chuyển đổi từ lĩnh vực then chốt là sản xuất chip bộ nhớ sang bộ vi xử lư. Chỉ trong ṿng vài năm, đă có hơn năm mươi công ty sản xuất thiết bị bán dẫn mọc lên ở khu thung lũng này.

 

Sự tăng trưởng theo cấp số nhân của ngành công nghiệp này có liên hệ mật thiết với hiện tượng khoa học nổi tiếng được phát hiện bởi Moore, một nhân vật mà năm 1965 đă đưa ra biểu đ̣ tốc độ của mạch tích hợp dựa trên số lượng bóng bán dẫn có thể gắn trên một con chip. Moore đă chỉ ra rằng số lượng bóng bán dẫn sẽ tăng gấp đôi theo chu kỳ hai năm và quỹ đạo phát triển này được cho là vẫn tiếp tục diễn ra. Kết luận này được khẳng định lại một lần nữa vào năm 1971 khi Intel có thể đặt trọn một bộ điều khiển trung tâm vào một con chip, được gọi là bộ vi xử lư, Intel 4004. Định luật Moore vẫn c̣n giá trị đến tận ngày nay và dự đoán tin cậy về hoạt động của bộ vi mạch ảnh hưởng đến giá cả đă cho phép cả hai thế hệ doanh nhân, bao gồm cả Steve Jobs và Bill Gates thiết kế được biểu đồ giá cả cho các thế hệ sản phẩm của ḿnh.

 

Ngành công nghiệp sản xuất chip thật sự đă mang lại một cuộc chơi mới cho vùng đất này kể từ khi Don Hoefler, người phụ trách chuyên mục của tờ Electronic News, một tờ báo về thương mại phát hành định kỳ hàng tuần, đă cho đăng một loạt các phóng sự có tựa đề "Thung lũng Silicon Mỹ" vào tháng 1 năm 1971. Vùng thung lũng Santa Clara cách đó 40 dặm, trải dài từ phía Nam San Francisco qua Palo Alto đến San Joe, có trung tâm thương mại El Camino Real, con đường huyết mạch từng nối liền 21 nhà thờ đặc trưng ở California giờ đă bùng nổ thành đại lộ trung chuyển giữa các công ty lớn, nhỏ có tổng số vốn đầu tư chiếm 1/3 tổng vốn đầu tư toàn Mỹ mỗi năm. Jobs đă từng nói rằng: "Luôn phát triển không ngừng, lịch sử của nơi này đă truyền cảm hứng sáng tạo cho tôi rất nhiều. Và đó là lư do khiến tôi luôn muốn là một phần của nó".

 

Giống như hầu hết những đứa trẻ khác, niềm đam mê của Jobs được nuôi lớn và ảnh hưởng bởi những người thân sống cùng từ tấm bé. "Hầu hết các các ông bố ở đây đều làm những công việc đ̣i hỏi sự khéo léo như quang điện {photovoltaics), ắc quy và radar. Tôi lớn lên cùng với chúng và luôn ṭ ṃ hỏi mọi người về tất cả những thứ tôi muốn biết". Jobs nhớ lại. Một trong những người hàng xóm có ảnh hưởng nhất đến Jobs là Larry Lang, sống cách nhà Jobs bảy nhà.

 

Jobs kể rằng "Larry là một kỹ sư HP kiểu mẫu: một người điều khiển radio lành nghề, một kỹ sư am hiểu điện tử "lỗi lạc". Ông ấy thường cho tôi rất nhiều thứ để mày ṃ". Khi đi cùng tôi đến nhà cũ của Lang, Jobs đă chỉ vào con đường dẫn vào ngôi nhà và nói "ông ấy lấy một chiếc micro cac-bon, một b́nh ắc quy và một chiếc loa đặt xuống chính con đường này. ông ấy đă bảo tôi nói vào chiếc micro và âm thanh được khuếch đại ra bằng loa". Điều đó hoàn toàn trái ngược với những điều cha của Jobs đă dạy ông rằng một chiếc micro th́ luôn luôn cần một chiếc âm ly điện tử. "V́ vậy tôi phi thẳng về nhà và nói với cha tôi rằng ông đă nhầm".

 

"Không, chắc chắn là nó cần một bộ âm li (bộ khuếch đại âm thanh) để hoạt động", Paul khẳng định một lần nữa với cậu con trai, nhưng Steve vẫn khăng khẳng bảo vệ ư kiến của ḿnh khiến cha cậu vô cùng tức giận "Nó không thể hoạt động nếu không có một chiếc âm li. Điều con thấy chỉ là việc sử dụng một thủ thuật nào đó".

 

"Tôi vẫn tiếp tục khăng khăng rằng cha đă sai và nói ông phải chứng kiến tận mắt mới biết được. Cuối cùng, ông đành nhượng bộ và đi theo tôi để xem nó. Và ông nói rằng "Cha sẽ rời khỏi đây ngay lập tức!"

 

Jobs háo hức kể cho tôi nghe chuyện trên một cách sống động v́ đây là lần đầu tiên trong đời ông nhận ra rằng cha ḿnh không phải cái ǵ cũng biết. Một phát hiện khiến Jobs chợt lúng túng nhận ra: ông thông minh hơn cha mẹ ḿnh, ông đă từng rất ngưỡng mộ năng lực và sự hiểu biết của cha ḿnh. "Cha không được đi học nhưng tôi luôn nghĩ rằng cha rất thông minh, ông không đọc nhiều nhưng ông lại có thể làm được nhiều thứ. Cha hầu như có thể làm được tất cả mọi thứ liên quan đến cơ khr.Và chính sự việc về chiếc micro các bon bắt đầu nhen nhóm suy nghĩ ngược lại trong Jobs rằng ông thông minh và nhanh nhạy hơn người cha của ḿnh. "Đó là một khoảnh khắc khiến tôi ngạt thở. Khi cảm thấy ḿnh thậm chí c̣n thông minh hơn cả cha mẹ, tôi cảm thấy thật đáng xấu hổ v́ suy nghĩ này. Tôi không bao giờ quên được giây phút đó". Sau này, Jobs có nói với những người bạn là phát hiện này cùng với sự thật rằng ông chỉ là con nuôi đă khiến ông ngày càng tách biệt khỏi gia đ́nh và thế giới xung quanh.

 

Một tầng nhận thức mới cũng đến với Jobs không lâu sau đó. Jobs không chỉ phát hiện ra rằng ông thông minh hơn cha mẹ ḿnh mà ông c̣n phát hiện ra là họ cũng biết điều đó. Paul và Clara Jobs là ông bố và bà mẹ tuyệt vời, hết mực yêu thương con. Họ sẵn sàng thay đổi cuộc sống của ḿnh, điều chỉnh nó sao cho phù hợp nhất với Steve, cậu con trai rất thông minh những cũng không kém phần ngang ngạnh. Họ luôn cố gắng theo dơi mỗi đường đi nước bước của Steve. Và Steve cũng nhanh chóng hiểu ra rằng: "Cả cha và mẹ tôi đều luôn ủng hộ tôi. Họ cảm thấy trách nhiệm của họ càng cao hơn khi họ thấy tôi ngày càng đặc biệt.

 

Họ t́m đủ mọi cách để mang lại cho tôi những thứ tôi cần và cố gắng cho tôi đi học tại những ngôi trường tốt. Họ sẵn sàng đáp ứng tất cả những ǵ tôi cần". Jobs trải ḷng với tôi những ǵ ông ấy thực sự nghĩ.

 

Chính v́ vậy, Steve lớn lên song song với cảm giác của một đứa trẻ bị bỏ rơi và cảm giác ông là một người đặc biệt. Đối với ông, điều đó đóng một vai tṛ quan trọng trong việc h́nh thành nên tính cách của Jobs.

 

Trường học

 

Trước khi bắt đầu đi học cấp 1, Jobs đă được mẹ dạy đọc. Tuy nhiên, chính điều này đă khiến Jobs gặp một số rắc rối khi đến trường. Jobs nói rằng "Tôi cảm thấy nhàm chán, không thấy có thứ ǵ mới để học trong một vài năm đầu, v́ vậy tôi đă lấp đầy thời gian đi học bằng việc gây ra rắc rối". Điều đó chứng tỏ rằng tính cách của Jobs là do bản chất và cả do nuôi dưỡng, ông không dễ dàng chấp nhận sự áp đặt và kiểm soát, "ở trường, tôi gặp phải những quy tắc khác hẳn với lúc ở nhà và tôi không thích điều đó. Và các thầy cô thật sự đă suưt kiểm soát được tôi. Họ gần như sắp gây được sự ṭ ṃ ở tôi".

 

Trường của Jobs, trường tiểu học Monta Loma là một ngôi trường đặt trong những ṭa nhà lụp xụp của những năm 1950, cách nhà ông bốn dăy phố. ông giải quyết sự nhàm chán lúc đi học bằng cách luôn nghĩ ra các tṛ đùa tinh quái. Jobs kể: "Tôi có một người bạn thân tên là Rick Ferrentino và chúng tôi cùng nhau tạo ra vô vàn kiểu rắc rối. Giống như, có lần, chúng tôi dán những áp phích (poster) nhỏ khắp nơi với nội dung "Hăy mang thú cưng của bạn tới trường". Hăy tưởng tượng, thật là điên rồ khi khắp trường toàn là chó, mèo đuổi bắt nhau c̣n các thầy cô phải canh chúng". Một lần khác, họ lại thuyết phục những đứa trẻ khác tiết lộ cho họ mă số khóa xe đạp và như Jobs kể lại "Chúng tôi lẻn ra ngoài trong giờ học, thay đổi toàn bộ mă số của những chiếc khóa khiến cho đến tận khuya không ai có thể lấy được xe để đi về". Khi Jobs học lớp ba th́ những tṛ nghịch ngợm của ông nguy hiểm dần. "Một lần, tôi để chất nổ ở dưới ghế của cô giáo, cô Thurman và khiến cô sợ đến thót tim".

 

Không có ǵ ngạc nhiên khi ông bị nhà trường trả về gia đ́nh hai hoặc ba lần trước khi học xong lớp ba. Tuy nhiên, sau đó, cha ông bắt đầu đối xử với ông như một người đặc biệt. Và với sự điềm đạm và cương quyết vốn có, cha ông đă nói với nhà trường rằng ông ấy cũng muốn nhà trường cư xử như vậy: "Hăy nh́n nhận vấn đề, đó không phải là lỗi của cậu bé. Nếu nhà trường không thể tạo được hứng thú học hành cho cậu bé th́ đó là lỗi của Quư vị". Cha mẹ Jobs chưa bao giờ phạt ông v́ những tṛ nghịch hay tội lỗi ông gây ra ở trường và cha ông cũng nói thêm với giáo viên của Steve rằng: "Cha tôi là một người nghiện rượu và luôn mang theo ḿnh một chiếc thắt lưng da, nhưng tôi khẳng định rằng ḿnh chưa từng một lần bị đánh đ̣n. Đó là lỗi của nhà trường khi bắt bọn trẻ học thuộc tất cả những điều ngớ ngẩn thay v́ tạo cảm hứng để khuyến khích chúng thích thú với việc học". Tính cách của Jobs đă bắt đầu biểu hiện sự pha trộn giữa sự nhạy cảm và vô cảm, tổng hợp và tách biệt, những đặc tính tạo nên Jobs trong suốt phần đời c̣n lại.

 

Khi Jobs vào học lớp bốn, nhà trường quyết định, tốt nhất là tách Jobs và Ferrentino ra học hai lớp riêng biệt. Cô giáo lớp bốn của Jobs là một phụ nữ cứng cỏi có tên là Imogene Hill, hay được biết đến với biệt danh là "Teddy". Bà đă được Jobs ưu ái gọi là "một trong những vị thánh của cuộc đời tôi". Sau một vài tuần quan sát Jobs, bà rút ra rằng, cách tốt nhất để kiểm soát Jobs là "hối lộ" ông. "Một hôm, sau khi tan học, cô giáo đưa cho tôi một quyển bài tập toán và nói "Cô muốn em mang nó về nhà và làm". Tôi chợt nghĩ Trời, cô có b́nh thường không?" th́ cô lấy ra những chiếc kẹo mút khổng ḷ mà lúc đó tôi tưởng tượng to như cả thế giới này và nói "Khi nào em giải xong những bài tập toán trong quyển sách này và hầu hết kết quả đều đúng, cô sẽ thưởng cho em chiếc kẹo mút này và 5 đô la". Ngay lập tức tôi đă làm xong và gửi lại chúng cho cô chỉ trong hai ngày". Sau vài tháng, Jobs thậm chí không c̣n đ̣i được "hối lộ" mới làm bài tập. Ông nói "Điều mong muốn của tôi lúc đó đơn giản là được học và tôi năn nỉ cô giáo giao bài tập cho tôi".

 

Để thưởng cho sự nỗ lực của Steve, cô giáo đă tặng ông một bộ đồ nghề dùng để mài dũa thấu kính và làm máy ảnh. Jobs thừa nhận rằng "Tôi học được từ cô ấy nhiều hơn bất kỳ giáo viên nào khác. Nếu không nhờ cô, tôi tin chắc rằng tôi sẽ vẫn măi hư hỏng, thậm chí có thể bị đi tù".

 

Một lần nữa, điều đó càng khẳng định thêm ư nghĩ rằng: Jobs là một người đặc biệt, "ở lớp tôi, cô chỉ quan tâm đến một ḿnh tôi. Cô thấy sự khác biệt trong tôi", Job tâm sự.

 

Imogene Hill không chỉ nh́n ra ở Jobs sự thông minh. Nhiều năm sau, bà có khoe với mọi người một bức h́nh chụp cả lớp Jobs trong ngày Hawaii. Jobs đă tham dự mà không mặc chiếc áo sơ mi kiểu Hawaii như được dặn ḍ. Tuy nhiên, trong bức h́nh, Jobs vẫn xuất hiện trong trang phục Hawaii đứng ở hàng đầu và là tâm điểm bức h́nh. Hóa ra thằng bé đă đổi được một chiếc áo của một đứa khác chỉ bằng vài lời thuyết phục".

 

Gần cuối lớp bốn, bà Hill đă cho Jobs làm bài kiểm tra và theo Jobs th́ "Tôi đă đạt điểm ở mức của một học sinh năm thứ hai trung học". Nhờ đó, không chỉ Jobs và cha mẹ ông, mà nhà trường cũng phải thừa nhận rằng ông có một trí thông minh khác biệt. Nhà trường đă quyết định, một quyết định đáng chú ư, là cho Jobs vượt hai cấp và học thẳng lên lớp bảy. Quyết định đó được cho là cách dễ dàng nhất khiến ông cảm thấy ḿnh được thử thách và hứng thú học tập. Nhưng cha mẹ của Jobs muốn thận trọng hơn và quyết định chỉ cho ông vượt một cấp.

 

Nhưng sự chuyển dịch này không êm đẹp như mong đợi. Jobs cảm thấy ông là một đứa trẻ cô đơn, khó khăn trong giao tiếp xă hội, đặc biệt là lạc lơng giữa những đứa trẻ lớn hơn ḿnh một tuổi. Tồi tệ hơn là vào lớp sáu, có nghĩa là Jobs phải chuyển đến học ở một ngôi trường khác tên là Crittenden Middle. Tuy trường chỉ cách trường tiểu học Monta Loma tám dăy nhà nhưng nó lại thuộc về một thế giới hoàn toàn khác, biệt lập với xung quanh với những nhóm thiểu số hung tợn.

 

Chính nhà báo của tờ Silicon Valley, Michael s. Malone, cũng phải thừa nhận rằng "Bạo loạn, đánh nhau là việc xảy ra hàng ngày, đều đặn như cơm bữa ở khu vực này. Bọn trẻ thường xuyên mang dao đến trường như một biểu hiện của một đại trượng phu hay một đấng mày râu đích thực".

 

Cùng khoảng thời gian Jobs chuyển đến học ở đây, một nhóm học sinh vừa bị bỏ tù v́ tội hiếp dâm.

 

Một chiếc xe buưt của trường khác trong khu vực cũng bị phá hủy sau khi đội tuyển của trường này đánh bại đội của trường Crittenden trong một trận đấu vật.

 

Jobs thường xuyên bị bạn bắt nạt và đến khoảng giữa năm lớp bảy, ông chuyển tới cha mẹ ḿnh một tối hậu thư: "Tôi đề nghị họ phải chuyển tôi đến học ở một ngôi trưcỳng khác". Xét về tài chính, đây quả thật là một quyết định khó khăn khi cha mẹ của Jobs chỉ kiếm được đủ số tiền để trang trải những nhu cầu thiết yếu nhất của gia đ́nh. Nhưng theo đúng lư do và quan điểm mà Steve đưa ra th́ không nghi ngờ ǵ, họ cuối cùng cũng t́m cách đáp ứng nguyện vọng của cậu con trai. Jobs kể rằng "Khi cha mẹ tôi từ chối cho tôi chuyển trường, tôi đă nói với họ rằng, tôi sẽ bỏ học nếu vẫn tiếp tục phải theo học ở trường Crittenden này. V́ vậy, họ t́m kiếm ngôi trường tốt nhất cùng với việc vét từng xu có được để mua một ngôi nhà trị giá 21.000 đô-la ở một quận khác tốt hơn".

 

Gia đ́nh Jobs chuyển về chỗ ở mới cách nhà cũ chỉ khoảng ba dặm về phía nam, gần khu vườn mơ lâu năm ở Los Atlos, nơi sau này được chuyển thành hệ thống nhà máy sản xuất khuôn làm bánh cookies. Ngôi nhà của họ, ở 2066 Crist Drive có một tầng với ba pḥng ngủ và quan trọng nhất là liền kề một nhà để xe với cửa cuốn quay mặt ra đường. Tại đây, Paul Jobs đă tiếp tục công việc sửa chữa và hàn x́ những chiếc ô tô cũ, c̣n con trai ông th́ say mê với những thiết bị điện tử.

 

Việc chuyển nhà đến đây c̣n có một lợi thế vượt qua sự mong đợi đó là sự tồn tại của trường Cupertino - Sunnyvale, một trong những ngôi trường tốt nhất và an toàn nhất ở thung lũng Silicon này. Khi chúng tôi di dạo ở trước ngôi nhà cũ của ông, Jobs chỉ cho tôi rằng "Khi tôi mới chuyển tới đây, khắp nơi vẫn c̣n những vườn cây ăn trái. Người đàn ông sống tại đây đă dạy tôi cách bón phân và chăm sóc một vườn cây bằng phân hữu cơ tốt nhất. Những sản phẩm qua bàn tay của ông ấy đều trở nên hoàn hảo. Chưa bao giờ trong đời tôi lại được thưởng thức những thực phẩm tươi ngon đến thế. Đó cũng là lúc tôi bắt đầu coi trọng nguồn thực vật, rau và hoa quả, có nguồn gốc nuôi trồng hữu cơ."

 

Mặc dù cha mẹ Jobs không phải là người quá cuồng tín nhưng họ muốn ông được dạy dỗ về lễ nghi tôn giáo; v́ vậy họ đưa ông đến nhà thờ Lutheran vào hầu hết các ngày chủ nhật hàng tuần cho tới khi Jobs mười ba tuổi. Vào khoảng tháng 7 năm 1968, tạp chí Life Magazine đă cho đăng tải h́nh b́a gây sốc về hai đứa trẻ bị đói khát ở vùng Biafra. Jobs đă mang tạp chí đến trường ḍng vào ngày Chủ nhật đó và ban đầu, ông chất vấn trước vị mục sư: "Nếu con giúp đỡ ai đó, liệu Chúa có biết người con sẽ giúp đỡ trước cả khi con giúp họ không?

 

Vị mục sư trả lời: "Có chứ, Chúa biết tất cả mọi thứ"

 

Sau đó, Jobs lấy ra b́a cuốn tạp chí Life Magazine và hỏi tiếp "Vậy th́, Chúa có biết về hoàn cảnh của những đứa trẻ này và chuyện ǵ sẽ xảy ra tiếp theo với chúng không?"

 

"Steve, ta biết con không hiểu nhưng Có, Chúa biết về việc này".

 

Từ đó, Jobs tuyên bố rằng ông không muốn làm bất cứ điều ǵ liên quan đến cầu nguyện người danh xưng là Chúa và ông sẽ không bao giờ quay trở lại nhà thờ nữa. Tuy nhiên, Jobs lại dành hàng năm trời nghiên cứu và thực hành những giáo lư của Thiền Phật Giáo và những giáo lư này có ảnh hưởng lớn đến đời sống tinh thần của ông nhiều năm sau đó. ông kết luận rằng, tôn giáo sẽ đạt được ảnh hưởng lớn nhất tới con người khi nó nhấn mạnh tới những trải nghiệm về tâm linh hay đời sống tinh thần của họ thay v́ chỉ đưa ra khuyên răn giáo điều. "Những tinh túy nhất của đạo Cơ đốc sẽ trở nên xa vời nếu nó chỉ mù quáng dựa trên đức tin thay v́ những ǵ đang diễn ra trong cuộc sống, giống như việc tin tưởng thế giới này có Chúa và hăy nh́n thế giới như Chúa đang thấy nó". Jobs nói thêm "Tôi nghĩ mỗi một hệ tư tưởng tôn giáo khác nhau mở ra những cánh cửa khác nhau nhưng tất cả đều dẫn tới một ngôi nhà chung. Đôi lúc, tôi nghĩ ngôi nhà chung đó tồn tại, đôi lúc lại không tin điều đó. Đây chính là điều huyền bí tuyệt diệu nhất".

 

Paul Jobs sau đó chuyển tới làm việc tại Spectra - Physics, một công ty sản xuất máy phát lượng tử ánh sáng (laser) cho các sản phẩm thiết bị điện tử và y tế gần Santa Clara. Là thợ máy, ông tạo ra các nguyên mẫu của sản phẩm dựa trên những phác thảo của các kỹ sư và chính yêu cầu về sự hoàn hảo của công việc này đă thu hút con trai ông. Jobs nói: "Máy phát lượng tử ánh sáng-hay laser - yêu cầu sự căn chỉnh chính xác gần như tuyệt đối. Những thiết bị vô cùng tinh vi như thiết bị cung cấp cho ngành hàng không hay y tế bao giờ cũng đ̣i hỏi độ chính xác cao đến từng chi tiết nhỏ. Nếu họ nói với cha tôi những yêu cầu, kiểu như "những ǵ chúng tôi cần là các chi tiết khớp nhau đến từng ly để hệ số giăn nở phải tương đồng nhau" th́ cha tôi phải t́m đủ mọi cách để làm được nó". Hầu hết các chi tiết nhỏ đều phải làm từ đầu, điều đó có nghĩa là Paul phải tự tùy chỉnh công cụ phù hợp và lên khuôn. Công việc này của cha khiến Jobs rất ấn tượng nhưng ông lại hiếm khi đến các cửa hàng bán máy móc. "Sẽ rất thú vị nếu cha dạy tôi cách sử dụng máy cán và máy tiện. Nhưng tiếc là tôi không bao giờ đi cùng cha v́ tôi hứng thú với những thứ liên quan đến điện tử nhiều hơn".

 

Một mùa hè, Pau đưa Steve đến thăm nông trại chăn nuôi lấy sữa của gia đ́nh ông ở Wisconsin. Cuộc sống vùng nông thôn chẳng có ǵ thú vị với Steve nhưng một h́nh ảnh đă để lại ấn tượng sâu sắc với ông. ông được quan sát cảnh một chú bê mới chào đời và ngạc nhiên khi thấy con vật bé nhỏ nỗ lực trong vài phút là có thể tự đứng dậy đi. "Đó không phải là điều mà con vật bé nhỏ được dạy mà dường như đó là thứ người ta vẫn gọi là "bản năng". Một đứa trẻ khi sinh ra th́ không thể làm được điều đó. Tôi thấy điều đó đáng kinh ngạc mặc dù mọi người chẳng ai thấy ǵ khác lạ". Và Steve diễn tả điều đó bằng ngôn ngữ công nghệ như sau: "Nó diễn ra như thể cơ thể và năo bộ của động vật được thiết kế và lập tŕnh để sẵn sàng phối hợp làm việc với nhau ngay lập tức chứ không cần phải được dạy".

 

Lên lớp chín, Jobs chuyển đến học tại Homestead High, ngôi trường có khuôn viên rộng lớn với những ṭa nhà hai tầng xây dựng bằng bê tông xỉ than sơn màu hồng với khoảng 2.000 học sinh. Jobs kể rằng "Những ṭa nhà này được một kiến trúc sư nổi tiếng thiết kế khi ở trong tù. Họ muốn xây dựng những toà nhà không thể phá hủy". Jobs cũng tạo cho ḿnh sở thích đi bộ đến trường, ông thường đi khoảng 15 dăy nhà tới trường mỗi ngày.

 

Steve có rất ít bạn đồng trang lứa nhưng ông biết một vài người nhiều tuổi hơn, những người này đều chịu ảnh hưởng của hệ tư tưởng chống đối xă hội vào cuối những năm 1960. Đó cũng thời mà thế giới của những "con mọt máy tính" và những người theo chủ nghĩa lập dị (hippie) có sự cḥng chéo lên nhau. Jobs nói: "Những người bạn của tôi đều là những đứa trẻ rất đỗi thông minh. Tôi thích toán, khoa học và điện tử và họ cũng vậy. Chúng tôi cùng gia nhập hội LSD (một loại ma túy) và những người chống đối quan niệm và lối sống phổ biến của xă hội hiện thời.

 

Những tṛ nghịch ngợm của Jobs sau này chủ yếu liên quan đến điện tử. Một lần, ông trang bị hệ thống loa được kết nối với nhau khắp nhà. Nhưng v́ loa cũng có thể được sử dụng như micro thu âm nên ông lập ra một pḥng điều khiển trong tủ quần áo của ḿnh, nơi ông có thể nghe ngóng được mọi chuyện đang diễn ra ở khắp nơi trong nhà ḿnh. Một hôm, ông bật hệ thống loa theo dơi lên và lắng nghe câu chuyện trong pḥng cha mẹ, cha đă bắt gặp và giận giữ yêu cầu ông gỡ bỏ ngay hệ thống "bất hợp pháp" này. Jobs đă dành rất nhiều tối sau đó sang nhà để xe của Larry Lang, người kỹ sư sống cuối phố khu nhà cũ của ông. Cuối cùng, Lang đưa cho Jobs chiếc micro bằng carbon đă từng làm ông thích thú trước đây cùng với Heathkits, bộ dụng cụ giúp tự lắp ráp những chiếc radio sơ khai nhất với những cần số điện tử được hàn đằng sau. "Heathkits có đầy đủ các bộ phận với mă màu khác nhau. Sách hướng dẫn cũng giải thích chi tiết cách sử dụng nó. Nó giúp người dùng hiểu nguyên lư và tạo ra bất cứ thứ ǵ. Một khi đă tạo ra được vài chiếc radio, đồng nghĩa bạn có thể tạo ra được một chiếc Tivi sau khi xem chúng trên catalogue ngay cả khi không thể. Tôi là người may mắn v́ từ khi c̣n là một đứa trẻ, cả cha tôi và Heathkits đă giúp tôi tin tưởng rằng tôi có thể tạo ra mọi thứ".

 

Lang cũng đưa Jobs tới tham dự các buổi gặp mặt của Câu lạc bộ những người khám phá Hewlett-Packard {The Hewlett - Packard Explorers Club), một nhóm khoảng 15 sinh viên hoặc hơn, tại quán cà phê của công ty vào mỗi tối thứ Ba hàng tuần. "Tại đây, mỗi tuần sẽ có một kỹ sư đến từ một trong những pḥng nghiên cứu của công ty chia sẻ những ǵ anh ta đang làm. Cha đă chở tôi đến đó và tôi như lạc vào thiên đường. HP là nhà tiên phong trong việc cung cấp những thiết bị đi-ốt phát sáng. V́ vậy, chúng tôi thảo luận về những chức năng và việc có thể làm với chúng". Lúc đó, cha của Steve đang làm việc cho một công ty sản xuất thiết bị lượng tử ánh sáng (laser) v́ thế đó là chủ đề đặc biệt hấp dẫn với ông. Một tối, ông ngồi nói chuyện với một trong những kỹ sư về công nghệ laser của HP sau buổi thảo luận và tới thăm pḥng thí nghiệm quang học về phép giao thoa laser. Nhưng ấn tượng đáng nhớ nhất lúc đó lại là việc chứng kiến công ty đang phát triển những chiếc máy vi tính. "Lần đầu tiên tôi được nh́n thấy chiếc máy tính để bàn là ở tại đây. Nó được đặt tên là 9100A, một chiếc máy tính được ca ngợi rất nhiều và thật sự cũng là chiếc máy vi tính để bàn đầu tiên. Nó lớn, chắc phải hơn 18 kg (40 pao) nhưng tôi rất hứng thú với nó".

 

Những đứa trẻ tham gia Câu lạc bộ Những người khám phá HP đều được khuyến khích xây dựng những dự án riêng của ḿnh, và Jobs quyết định tạo ra một máy đếm tần số, đo lường số lượng xung diễn trên một giây trong một tín hiệu điện tử. ông cần một số linh kiện mà HP sản xuất, v́ vậy ông đă nhấc máy và gọi điện tới CEO của HP. "Họ trả lời rằng họ không có số liệu của những con số chưa được yêu cầu thống kê. V́ vậy, tôi đă t́m số của Bill Hewlett và gọi tới nhà ông ấy. ông ấy giải đáp những câu hỏi của tôi trong ṿng 20 phút, ông ấy không chỉ đưa cho tôi những thứ tôi cần mà c̣n đề nghị tôi làm việc ở công ty, nơi sản xuất những chiếc máy đếm tần số". Jobs đă làm tại đây vào mùa hè, ngay sau khi kết thúc năm học đầu tiên tại Homestead High. Job kể rằng "cha chở tôi đến làm việc vào buổi sáng và đón tôi vào mỗi tối." Công việc chủ yếu của Jobs là "đặt những chi tiết cần thiết vào linh kiện" trong dây chuyền lắp ráp. Lúc đó, những người công nhân trong dây chuyền sản xuất đều tỏ ra bất măn với một đứa trẻ khó ưa, người đă thuyết phục để được vào làm bằng cách gọi điện cho CEO. Jobs kể: "Tôi nhớ có lần nói chuyện với một trong những người quản lư rằng Tôi thích những thứ này. Tôi thích những thứ này" và hỏi ông ta rằng ông ta thích làm cái ǵ nhất, ông ta đă trả lời tôi cụt lủn và giận giữ "Chết tiệt, chết tiệt". Jobs đă không quá khó khăn trong việc lấy ḷng những kỹ sư làm việc ở tầng trên. "Bánh rán và cà phê được phục vụ vào 10 giờ mỗi sáng. V́ thế, tôi chỉ cần lên trên tầng và tụ tập nói chuyện với họ", Jobs chia sẻ.

 

Jobs thích làm việc. Ngoài việc ở công ty, ông c̣n đi giao báo (cha ông sẽ chở ông đi nếu trời mưa) và trong suốt những ngày cuối tuần và kỷ nghỉ hè của năm thứ hai trung học, ông làm nhân viên kho bán thời gian ở cửa hàng điện tử Haltek. Những linh kiện điện tử và cơ khí có thể t́m được khắp nơi với đủ trạng thái mới, đă qua sử dụng hay những thứ được lượm nhặt trong khắp các ngơ ngách của khu "thiên đường đ̣ phế thải vật liệu". Jobs nhớ rằng "tất cả những phím bấm hay bộ điều khiển đều có thể thấy ở đây. Màu gốc của chúng là màu xanh lá và màu xám nhưng họ đă phủ lên bộ chuyển mạch và bóng đèn màu hổ phách và đỏ. Bạn cũng có thể t́m thấy ở đây những bộ chuyển mạch cũ, to đến nỗi khi bạn bật chúng, cảm giác thú vị như bạn đang thổi tung cả Chicago này".

 

Ở quầy trao đổi vật dụng được dựng bằng gỗ, nơi chất đầy những quyển catalogue dày cộp b́a rách nát, mọi người có thể trao đổi để lấy những bộ chuyển mạch, điện trở, tụ điện và đôi khi là những con chip đời mới nhất. Cha Steve thường làm như vậy với những linh kiện ô tô và luôn thành công v́ ông ấy biết rơ giá trị của từng thứ hơn tất cả nhân viên bán hàng. Jobs cũng làm tương tự như vậy. Kiến thức về điện tử của ông được tích lũy và mài dũa nhờ t́nh yêu của ông với công việc đàm phán và t́m kiếm lợi nhuận, ông thường đi đến những khu chợ trời như San Jose để trao đổi lấy về một bảng mạch điện tử chứa một vài con chip nhớ hữu dụng hoặc một số linh kiện khác và sau đó bán lại cho ông chủ ở Haltek.

 

Với sự giúp đỡ của cha, Jobs có thể mua chiếc xe đầu tiên của ḿnh khi mới mười lăm tuổi.

 

Đó là chiếc xe Nash Metropolitan hai màu được cha ông trang bị thêm động cơ của MG. Jobs thật sự không thích nó chút nào nhưng ông không thể nói với cha ḿnh như vậy cũng như bỏ lỡ cơ hội có một chiếc xe của riêng ḿnh. Jobs nói "Ngày trước, chiếc Nash Metropolitan có thể được coi là chiếc xe mà ai cũng mong muốn nhưng ở thời điểm tôi nhận được chiếc xe, nó gần như là chiếc xe cỗ lỗ nhất trên thế giới. Nhưng dù sao, nó vẫn là một chiếc ô tô, có c̣n hơn không và điều đó thật tuyệt vời". Trong ṿng một năm, bằng việc làm đủ nghề, Jobs đă tiết kiệm được khoản tiền đủ để đổi sang chiếc xe Fiat 850 hai cửa, màu đỏ với động cơ Abarth. "Cha tôi đă giúp tôi mua và kiểm tra máy. Cảm giác cố gắng tiết kiệm và cuối cùng có thể tự trả tiền cho một món đ̣ thật là tuyệt!".

 

Cũng mùa hè năm đó, giữa năm hai và năm cuối cấp ở trường trung học Homestead, Jobs bắt đầu hút cần sa (marijuana), ông nói "Tôi hút lần đầu vào mùa hè năm đó và rồi, tôi bắt đầu sử dụng thường xuyên hơn". Một hôm, cha của Steve t́m thấy thứ chất gây nghiện (dope) trong chiếc Fiat của cậu con trai, ông hỏi "Cái ǵ đây hả Steve?". Job trả lời một cách tỉnh bơ, "Cần sa cha ạ".

 

Đây là một trong số ít lần trong đời Steve thấy cha ḿnh thật sự nổi giận mà ông từng kể rằng "Đây là cuộc chiến thực sự duy nhất xảy ra giữa tôi và cha ḿnh". Nhưng sau đó, như mọi lần, ông phải nhường Steve. "Cha muốn tôi hứa rằng sẽ không bao giờ được sử dụng chất kích thích nữa, nhưng tôi đă không hứa". Thực tế, năm cuối cấp, Jobs sử dụng thêm LSD (một dạng ma túy gây ra ảo giác) cũng như luôn ch́m đắm trong trạng thái mơ màng, mất nhận thức đi kèm với chứng thiếu ngủ. "Tôi bắt đầu sử dụng chất kích thích nhiều hơn. Thậm chí đôi lúc chúng tôi c̣n dùng ma túy, thường th́ ở nơi rộng răi hoặc trong ô tô".

 

Jobs cũng bắt đầu trưởng thành về nhận thức trong hai năm cuối cấp ở trường trung học. Ông cảm thấy ḿnh đang đứng ở ngă tư đường giữa một bên là sự lựa chọn trở thành một trong những "con mọt" công nghệ, đắm ḿnh trong mớ vi mạch điện tử và một bên là trở thành con người mẫu mực, học tập và sáng tạo theo con đường hàn lâm. Jobs kể rằng "Lúc đó tôi bắt đầu nghe nhạc nhiều hơn và đọc sách về lĩnh vực khác ngoài khoa học và công nghệ nhiều hơn như

 

Shakespeare hay Plato. Tôi thích King Lear". Steve ngoài ra cũng rất yêu thích Moby - Dick và những bài thơ của Dylan Thomas. Tôi từng hỏi ông tại sao ông lại luôn ví ḿnh với vua Lear và thuyền trưởng Ahab, hai nhân vật được nhận xét là ương ngạnh và nổi loạn nhất trong văn học, nhưng ông không trả lời về sự liên quan này và tôi cũng thôi không hỏi nữa. ông nói, "Khi tôi học năm cuối trung học, có một lớp tiếng Anh nâng cao. Thầy giáo trông rất giống Ernest Hemingway.

 

Thầy đă dẫn một nhóm chúng tôi đi trượt tuyết ở Yosemite".

 

Có một khóa học mà Jobs đă tham gia như một phần của quá tŕnh t́m hiểu về thung lũng Silicon: đó là khóa học về điện tử do John McCollum, một cựu lính hải quân giảng dạy.Lớp học trở nên thú vị bởi chính sự tinh tế trong cách thuyết tŕnh, và tài kích thích hứng thú học hỏi của học viên với những chiêu thức cuộn dây Tesla (một cuộn dây dạng ḷ xo - ruột gà) của ông. Khu nhà kho nhỏ của John chính là nơi ông "nuông chiều" sở thích của những học viên của ḿnh, chất đầy bóng bán dẫn và những linh kiện khác.

 

Lớp học của McCollum nằm trong một ṭa nhà giống như một xưởng làm việc nằm bên cạnh khuôn viên trường, ngay cạnh băi để xe. Jobs chăm chú nh́n vào cửa sổ và chỉ nó cho tôi "Nó ở đằng kia, và pḥng ngay bên cạnh là nơi diễn ra các lớp học về ô tô trước đây. Chính sự sắp xếp liền kề nhau này đánh dấu sự chuyển đổi của Jobs từ những sở thích đặc trưng của thế hệ cha ḿnh.

 

"Thầy McCollum cho rằng những lớp học về điện tử là một lớp học về ô tô mới".

 

McCollum là người rất coi trọng kỷ luật quân đội cũng như tôn trọng chính quyền. Nhưng Jobs th́ không. Ác cảm với chính quyền áp đặt là điều không bao giờ ông che giấu. Thái độ của ông là sự kết hợp giữa sự linh hoạt, dẻo dai đến lập dị cùng sự nổi loạn đến hờ hững. Có lần, McCollum nói với tôi rằng "Jobs thường xuyên thu ḿnh vào một góc làm những việc riêng của thằng bé và thực sự không muốn làm bất cứ thứ ǵ với tôi hay những đứa trẻ khác trong lớp". Có lẽ v́ vậy mà John không bao giờ tin tưởng giao cho Jobs ch́a khóa đến căn nhà kho. Một hôm, Jobs cần một linh kiện mà lúc đó không có sẵn; v́ vậy, ông gọi điện đề nghị nhà sản xuất, công ty Burroughs ở Detroit để nhờ họ thu thập và gửi tới. ông nói với họ rằng ông đang thiết kết một sản phẩm mới và muốn kiểm tra bộ phận chứa linh kiện đó.

 

Đơn đặt hàng của Jobs đă được chuyển tới bằng đường hàng không một vài ngày sau đó.

 

Khi McCollum hỏi Jobs làm thế nào mà ông có được, Jobs đă miêu tả cuộc gọi điện của ḿnh với giọng ngạo mạn đầy thách thức. McCollum đă nói với tôi "Tôi đă rất giận. Đó không phải là cách tôi muốn những học tṛ của ḿnh cư xử". Và Jobs đáp lại rằng "Em thậm chí c̣n không có tiền để gọi điện trong khi họ th́ kiếm được rất nhiều tiền".

 

Jobs tham gia lớp của thầy McCollum chỉ một năm thay v́ ba năm như yêu cầu của khóa học. Trong một dự án của ḿnh, ông đă làm được một thiết bị với hệ thống đèn quang điện mà có thể chuyển mạch khi tiếp xúc với ánh sáng. Đây là một thứ mà bất cứ học sinh trung học nào cũng có thể làm được. Nhưng việc chơi với những chiếc đàn laser, thứ mà ông học được từ người cha của ḿnh, khiến Jobs cảm thấy thích thú hơn nhiều. , Cùng với một vài người bạn, Jobs thiết kế ánh sáng cho các bữa tiệc bằng cách tạo ra những tia sáng đèn laser đi qua các tấm gương gắn vào loa của hệ thống dàn âm thanh.

 

 

Chương 2

 

CẶP ĐÔI PHI THƯỜNG

Hai người cùng tên "Steve"

 

 

Khi c̣n học ở lớp của thầy McCollum, Jobs kết bạn với một sinh viên tốt nghiệp đại học tên là Stephen Wozniak, học sinh cưng của thầy và cũng là một huyền thoại của trường v́ tài năng xuất chúng của cậu. Em trai của Stephen từng tham gia đội bơi lội với Jobs. C̣n Stephen th́ lớn hơn Jobs khoảng năm tuổi nhưng kiến thức về điện tử th́ vượt xa ông. Tuy nhiên, xét về cả mặt t́nh cảm lẫn giao tế xă hội th́ Stephen vẫn là một cậu bé trung học say mê công nghệ đến nhàm chán.

Description: http://vietmessenger.com/books/truyendich/tieusustevejobs5.jpg

Ảnh Jobs và Wozniak trong ga-ra, năm 1976

 

Giống như Jobs, Wozniak học được rất nhiều thứ từ người cha của ḿnh. Nhưng những thứ họ học được lại hoàn toàn khác nhau. Paul Jobs bỏ học từ trung học và bắt đầu biết cách kiếm được những khoản tiền kha khá bằng việc trao đổi mua bán các bộ phận cơ khí khi làm công việc của người thợ sửa chữa ô tô. C̣n Francis Wozniak, cha của Stephen, thường được biết đến với cái tên Jerry th́ lại là sinh viên xuất sắc tốt nghiệp ngành kỹ thuật của trường Kỹ thuật California (Cal Tech) danh tiếng. Khi đi học, cha của Stephen cũng từng tham gia đội bóng đá của trường ở vị trí tiền vệ và sau này trở thành nhà khoa học về tên lửa tại Lockheed, ông coi trọng ngành khoa học kỹ thuật và coi thường những người làm kinh doanh, marketing và bán hàng. "Tôi nhớ có lần cha nói với tôi rằng nghiên cứu khoa học và chế tạo là tầng lớp danh giá và quan trọng nhất trong xă hội.

 

Chính khoa học mới có thể đưa xă hội tiến lên một nấc thang mới". Steve Wozniak kể cho tôi nghe như vậy.

 

Một trong những ấn tượng đầu tiên của Steve Wozniak về công việc của người cha đó là lần đến chỗ làm việc của cha vào một ngày cuối tuần và được ông đưa cho xem những linh kiện điện tử. Cha của Woz nói "Hăy để chúng xuống bàn và chúng ta sẽ cùng khám phá nó". Steve Wozniak quan sát một cách thích thú khi người cha cố gắng làm cho màn h́nh hiển thị những đường sóng như một minh chứng rằng một trong những thiết kế vi mạch của ông hoạt động tốt.

 

"Tôi cảm nhận rằng, dù cha có đang làm ǵ đi nữa th́ nó cũng rất quan trọng và rất tốt". Sau đó, Woz hỏi cha ḿnh về hệ thống điện trở và bóng bán dẫn xung quanh nhà. Cha ông đă dùng một chiếc bảng đen vẽ các sơ đồ giải thích cho Steve, "ông giải thích cho tôi cách thức hoạt động của điện trở bắt đầu từ việc giải thích về nguyên lư giữa nguyên tử và các electron. Và bởi v́ tôi chỉ là một đứa trẻ học lớp hai nên ông đă chọn cách vẽ h́nh minh họa thay cho lời giải thích bằng những công thức phức tạp".

 

Ngoài kiến thức về kỹ thuật, cha của Woz c̣n dạy cho ông nhiều điều mà sau này chúng ăn sâu vào tính cách trẻ con và đôi chút vụng về trong giao tiếp xă hội của ông, đó là: Không bao giờ

 

được nói dối. "Cha tôi thích sự trung thực. Sự trung thực gần như tuyệt đối. Đó là bài học tốt đẹp nhất mà cha đă dạy cho tôi. Tôi không bao giờ nói dối bất kỳ ai, thậm chí cho tới tận bây giờ." (Lần duy nhất Woz nói dối là do yêu cầu của một tṛ đùa vô hại). Ngoài ra, cha của Woz c̣n truyền cho ông tư tưởng mang tính ác cảm với tham vọng, điều khiến Woz đối lập với Jobs. Woz đă biểu hiện rơ sự khác biệt giữa hai người trong một sự kiện ra mắt một sản phẩm của Apple năm 2010, bốn mươi năm kể từ khi họ gặp nhau. Woz phát biểu "Cha tôi đă từng nói rằng "Con luôn đặt ḿnh ở Vị trí trung b́nh". Quả thật, tôi không muốn ở vị trí cao như Jobs. Cha tôi là một kỹ sư thuần túy và đó cũng là những ǵ tôi mong muốn, ở mức độ nào đó, tôi thấy ḿnh không tự tin để có thể trở thành một lănh đạo doanh nghiệp, người luôn phải chịu trách nhiệm đưa ra những quyết định kinh doanh cho toàn công ty như Jobs".

 

Đến năm lớp bốn th́ Woz gần như trở thành một "cậu bé của công nghệ". Việc làm quen sản phẩm bóng bán dẫn với ông thậm chí c̣n dễ hơn nhiều so với việc tiếp xúc và bắt chuyện với một bạn nữ. Woz có dáng mập mạp, lưng khom gù của một người suốt ngày chỉ biết khom ḿnh trên những bảng vi mạch, ở độ tuổi mà Jobs vẫn đang c̣n thắc mắc về hiện tượng chiếc micro carbon mà cha cậu không thể giải thích thỏa đáng cho cậu th́ Woz đă sử dụng bóng bán dẫn để xây dựng hệ thống kết nối liên lạc bao gồm có bộ khuếch đại âm thanh, rơ le ngắt, đèn và thiết bị tạo độ

 

rung âm thanh như chuông nối các căn pḥng của sáu đứa trẻ từ sáu ngôi nhà khác nhau trong khu vực. Và ở độ tuổi Jobs đang mải mê với các tác phẩm chế tạo từ bộ dụng cụ Heathkits của ḿnh th́ Woz đă lắp ráp hệ thống máy phát và nhận tín hiệu từ Hallicrafters, những chiếc radio "hoành tráng" nhất thời điểm đó.

 

Woz dành rất nhiều thời gian ở nhà để đọc những bài báo về điện tử của cha ḿnh và thực sự bị mê hoặc bởi những câu chuyện kể về những chiếc máy tính đời mới nhất như ENIAC 1. Bởi v́ đại số luận lư gần như là kiến thức nằm ḷng của Woz nên ông vô cùng ngạc nhiên khi biết rằng một chiếc máy vi tính được tạo ra rất đơn giản chứ không phải quá phức tạp. Đến năm lớp tám, Woz đă tự làm được một chiếc máy tính từ một trăm chiếc bóng bán dẫn, hai trăm đi-ốt và hai trăm vi điện trở trên mười bảng vi mạch. Và chính phát minh này đă mang lại giải nhất trong một cuộc thi khu vực được Lực lượng Không quân (the Air Force) tổ chức. Ông đă đánh bại cả những đối thủ khác lớn tuổi hơn đang học lớp mười hai.

 

Càng ngày, Woz càng cảm thấy lạc lơng hơn v́ ở tuổi đó, các cậu bạn cùng tuổi Woz bắt đầu biết hẹn ḥ với bạn gái và tiệc tùng, những thứ mà Woz c̣n thấy phức tạp hơn cả việc thiết kế ra các bộ mạch điện tử. ông tâm sự, "Từ chỗ được nhiều người biết đến, sống ḥa đồng, đi xe đạp và làm những việc như hầu hết mọi người vẫn làm, tự nhiên lúc đó, tôi cảm giác như bị xă hội đào thải. Dường như trong một quăng thời gian dài, tôi không nói chuyện với bất kỳ ai", ông t́m lối thoát cho ḿnh bằng các tṛ nghịch ngợm của tuổi thiếu niên. Lên lớp mười hai, ông chế tạo ra một chiếc máy đếm nhịp điện tử - một kiểu máy tạo ra tiếng tíc - tíc - tíc dùng để đếm thời gian trong lớp học nhạc và nhận ra nó kêu như thể một quả bom hẹn giờ. V́ vậy, cậu học sinh Woz lúc đó đă tháo nhăn vài b́nh ắc quy, ghép chúng lại với nhau và gắn vào một ổ khóa của trường. Chiếc máy được đặt chế độ kêu nhanh hơn khi chiếc khóa được mở ra hệt như một quả bom đặt chế độ hẹn giờ. Ngay sau đó, ông được gọi lên pḥng của ban giám hiệu. Ban đầu, ông nghĩ có lẽ là v́ ông vừa mới đạt giải nhất toán học cấp trường. Tuy nhiên, sự thật là ông phải gặp cảnh sát. Thầy hiệu trưởng đă được thông báo ngay sau khi cảnh sát phát hiện ra thiết bị đó và ông này đă dũng cảm ôm chặt "quả bom" đó chạy ra sân bóng và gỡ "kíp nổ". Woz đă cố gắng nhưng không thể nhịn cười khi nghe thấy điều đó. Cuối cùng, ông bị đưa đến trung tâm giáo dưỡng trẻ vị thành niên và ở đó một đêm. Đó thật sự là một trải nghiệm không thể nào quên. Tại đây, ông đă dạy những "người bạn đồng cảnh ngộ" của ḿnh cách cắt dây điện dẫn đến những chiếc quạt trần và nối chúng với các song sắt khiến cho những ai chạm vào sẽ bị giật.

 

Việc những đứa trẻ khác đă há hốc miệng v́ kinh ngạc dường như là một "huy hiệu vinh dự" với Woz. ông cảm thấy tự hào v́ ḿnh là một kỹ sư phần cứng, đồng nghĩa với việc hành động gây sốc cho mọi người dường như diễn ra như cơm bữa. Một lần, Woz đă phát minh ra một tṛ chơi "con quay", và bốn người chơi đặt ngón tay cái của họ vào cùng một điểm. Nếu ai để bóng rơi th́ sẽ bị điện giật. Và ông ghi nhận rằng "Với những gă làm phần cứng th́ tṛ này chỉ là chuyện nhỏ, nhưng mấy gă thiết kế phần mềm đúng là những "con gà"".

 

Trong suốt năm cuối trung học, Woz cũng đi làm bán thời gian ở Sylvania và lần đầu tiên trong đời ông có cơ hội làm việc với máy vi tính. Ông tự học ngôn ngữ lập tŕnh biên dịch FORTRAN từ một cuốn sách và đọc quyển giới thiệu về hầu hết các hệ thống vận hành đang có tại thời điểm đó, bắt đầu với thiết bị điện tử PDP-8. Sau đó ông nghiên cứu các thông số kỹ thuật của những bộ vi mạch {microchip) mới nhất lúc đó và cố gắng thiết kế lại những chiếc máy vi tính bằng cách sử dụng những linh kiện mới hơn. Thách thức ông tự đặt ra cho ḿnh là tái tạo lại những thiết kế trên với việc sử dụng số linh kiện ít nhất có thể. Mỗi đêm, ông lại cố gắng nâng cấp bản vẽ của ḿnh tốt hơn so với bản đêm trước. Và khi kết thúc năm học cuối, ông đă trở thành chuyên gia điện tử nhưng ông chưa bao giờ kể cho những người bạn của ḿnh, ông nói "Thời điểm đó, tôi đă có thể thiết kế được những chiếc máy vi tính với số chip bằng một nửa so với con số mà một công ty chuyên nghiệp sử dụng trong các thiết kế của họ. Nhưng tất nhiên, nó mới chỉ là trên giấy". Nói cho cùng, những cậu ấm cô chiêu ở lứa tuổi mười bảy ấy rồi cũng dễ dàng t́m được niềm vui thú của chính ḿnh bằng trăm ngàn cách khác nhau.

 

Vào một buổi cuối tuần của kỳ nghỉ Lễ tạ ơn năm cuối trung học, Woz đă tới thăm đại học Colorado. Trường đóng cửa vào dịp nghỉ lễ nhưng ông vẫn t́m được một sinh viên kỹ thuật và nhờ người đó đưa ḿnh đi thăm pḥng thí nghiệm ở đây. ông năn nỉ cha cho theo học tại đây mặc dù học phí trái tuyến (ngoài địa phận bang nơi ḿnh sinh sống) rất cao và gia đ́nh ông không dễ kham được. Họ đành phải thỏa thuận rằng: Ông sẽ được cho theo học tại đây như ông muốn nhưng chỉ

 

trong một năm rồi sau đó phải chuyển về trường công De Anza theo đúng tuyến. Sau khi chuyển tới Colorado vào kỳ nhập học mùa thu năm 1969, Woz lại dành quá nhiều thời gian vào những tṛ nghịch ngợm vô bổ (ví như việc tạo ra hàng loạt tập tin với nội dung chửi bới Nixon "Fuck Nixon") 2. Đó là lư do ông bị đánh trượt hai lần trong thời gian học tại đây và được chuyển sang giai đoạn quản chế và thử thách. Không chỉ dừng lại ở đó, ông c̣n lập ra một chương tŕnh tính toán dăy số Fibonacci 3 khiến cho các máy tính của trường gần như bị "thiêu cháy" v́ thế trường đă bắt ông phải hoàn trả cho những thiệt hại gây ra. Tất cả những "sự cố" trên đă giúp ông giữ đúng thỏa thuận với cha mẹ ḿnh và chuyển sang theo học ở trường De Anza.

 

Sau một năm học khá dễ thở ở De Anza, Woz dùng thời gian rảnh của ḿnh để kiếm tiền.

 

Ông vào làm việc tại một công ty sản xuất máy tính cho Cục quản lư phương tiện mô tô California và một đồng nghiệp đă có một lời đề nghị khá thú vị, đó là ông ta sẽ cung cấp một số con chip không dùng đến để Woz chế tạo ra một trong số những chiếc máy vi tính mà ông đă nghiên cứu và phác thảo trên giấy. Wozniak quyết định sử dụng càng ít chip càng tốt vừa như là một sự thử thách với chính ḿnh vừa v́ ông không muốn lợi dụng sự hào phóng của người bạn đồng nghiệp.

 

Phần lớn công việc của Woz được thực hiện tại nhà để xe của một người bạn gần nhà tên là Bill Fernandez, người vẫn đang học trung học tại trường Homestead. Để củng cố thêm quyết tâm, họ uống rất nhiều soda kem Cragmont, tự đạp xe xuống Sunnyvale Safeway để trả lại chai, nhận lại tiền đặt cọc và mua tiếp. Woz nói thêm rằng "Đó cũng là lư do v́ sao chúng tôi gọi chúng là những chiếc "máy vi tính Soda kem", về cơ bản nó là một chiếc máy tính có khả năng nhân những con số được nhập vào thông qua một tập các công tắc và hiển thị kết quả dưới dạng mă nhị phân bằng những bóng đèn nhỏ.

 

Khi công việc hoàn thành, Fernandez nói với Wozniak rằng ông nên gặp một người đồng môn của Fernandez ở trường trung học Homestead. "Cậu ấy tên là Steve, cũng thích thực hiện những tṛ nghịch ngợm như cậu và cũng đam mê chế tạo những thiết bị điện tử như cậu". Đó có thể được coi là cuộc gặp gỡ định mệnh trong một nhà để xe ở thung lũng Silicon, giống như cuộc gặp gỡ giữa Hewlett và Packards trước đó ba mươi hai năm. Woz kể rằng "Jobs và tôi ngồi ở vỉa hè trước nhà của Bill rất lâu chỉ để tán phét, chủ yếu là về những tṛ nghịch ngợm của hai đứa và về những thiết kế điện tử mà chúng tôi đă sáng tạo ra. Chúng tôi có rất nhiều điểm chung. Thường th́, hầu như tôi không thể giải thích cho mọi người về những thiết kế của ḿnh nhưng với Jobs ngược lại, cậu ấy hiểu nó ngay tức khắc. Và tôi thích cậu ấy. Cậu ấy là một người "khẳng khiu" nhưng rất dẻo dai và tràn đầy năng lượng". C̣n Jobs th́ nhận định về người bạn của ḿnh như sau: "Woz là người đầu tiên trong số những người tôi từng gặp hiểu biết về điện tử nhiều hơn tôi. Tôi thích anh ấy ngay lập tức. Trông tôi già dặn hơn tuổi một chút, c̣n anh ấy lại trẻ con hơn tuổi một chút, v́ vậy, giữa chúng tôi hầu như không có sự chênh lệch lớn. Woz rất thông minh nhưng về mặt tâm lư t́nh cảm, anh ấy chỉ như bằng tuổi tôi".

 

Bên cạnh sở thích về máy tính, chúng tôi c̣n có điểm chung là niềm đam mê âm nhạc. "Đó là quăng thời gian tuyệt vời cho t́nh yêu âm nhạc, giống như bạn đang sống trong thời đại khi mà Beethoven và Mozart c̣n sống. Thật sự, mọi người thường có những so sánh hồi tưởng như vậy. Đương nhiên, Woz và tôi cũng ch́m đắm trong đó". Jobs nhớ lại. Cụ thể là Stephen đă khơi dậy trong Jobs về một thời hoàng kim của Bob Dylan. "Chúng tôi đă t́m kiếm người gửi bản tin về Bob Dylan ở Santa Cruz. Dylan ghi âm tất cả những buổi biểu diễn của ḿnh nhưng những người làm việc cho ông lại thiếu cẩn trọng v́ thế nên rất nhanh chóng, những cuốn băng này được sao chép lậu và lan tràn khắp nơi. Và dĩ nhiên là anh chàng viết bản tin kia có tất cả chúng," Jobs nói.

 

Việc săn lùng những cuốn băng của Dylan không lâu đă trở thành một phi vụ cộng tác của cả hai. "Hai chúng tôi sẵn sàng rong ruổi qua San Joe và Berkely, ḍ hỏi về những bản thu lậu chương tŕnh của Dylan và thu lượm chúng. Chúng tôi mua những quyển nhạc có lời bài hát của Dylan và lẩm nhẩm tới tận đêm khuya. Ngôn từ trong những bài hát của Dylan có khả năng tác động mạnh tới suy nghĩ sáng tạo của con người", Woz nói với tôi. Và Jobs tiếp lời, "Tôi có hơn một trăm giờ thu âm âm nhạc của Dylan, có cả từng buổi diễn trong các chuyến lưu diễn "65 và "66" 4. Cả hai người họ đều chọn mua những chiếc máy cassets TEAC có hai cửa băng. Woz nói "Tôi sẽ sử dụng máy thu của tôi ở tốc độ chậm để thu được nhiều bản nhạc hơn trong một cái băng.

 

Jobs th́ nói "Thay v́ sử dụng những chiếc loa to, tôi mua một đôi tai nghe (headphones) khá đẹp để có thể nằm xuống giường và nghe nhạc hàng giờ đồng hồ".

 

Jobs đă thành lập một câu lạc bộ ở trường trung học Homestead, nơi luôn diễn ra các buổi tŕnh diễn kết hợp giữa âm nhạc và ánh sáng và cũng để thực hiện những tṛ nghịch ngợm của ông.

 

(Một lần, họ đă dính chiếc ghế toilet sơn vàng lên một chậu hoa). Câu lạc bộ đó được đặt tên là Buck Fry, một tṛ chơi chữ trên quư danh của thầy hiệu trưởng. Woz và bạn ḿnh. Alien Baum, mặc dù đă tốt nghiệp nhưng vẫn tham gia "hiệp lực" với Jobs, lúc đó đang học lớp mười một, để tạo ra một sự kiện chia tay với những học sinh cuối cấp. Xuất hiện ở khuôn viên trường Homestead bốn mươi năm sau, Jobs đă dừng lại và chỉ cho tôi nơi đă diễn ra hành động phiêu lưu thời đó của ông. "ông nh́n thấy ban công đằng kia không? Đó chính là nơi ngày xưa chúng tôi đă treo một cái băng rôn - một tṛ nằm trong số những tṛ nghịch ngợm của chúng tôi". Baum nhuộm hai màu đặc trưng của trường là xanh lá cây và trắng trên một tấm ga trải giường lớn, mặt trước có vẽ một bàn tay lớn giơ ngón giữa lên chào. Chính người mẹ gốc Do Thái xinh đẹp của Baum là người đă giúp họ vẽ nó, đồng thời cũng chỉ cho họ cách tạo bóng và đường viền để sao trông giống thật nhất. Bà cười khúc khích khi nhắc lại chuyện đó với tôi "Tôi biết nó là cái ǵ". Họ c̣n thiết kế một hệ thống ṛng rọc và dây thừng để có thể hạ thấp nhanh chóng khi các lớp học sinh tốt nghiệp diễu hành và đặt cho nó một cái tên là "SWAB JOB", những kư tự đầu trong tên của Wozniak và Baum kết hợp với tên của Jobs. Tṛ nghịch này trở thành một câu chuyện truyền miệng trong trường và Jobs bị đ́nh chỉ học một lần nữa.

 

Có một tṛ nghịch ngợm khác liên quan đến thiết bị bỏ túi có khả năng phát ra sóng Tivi mà Wozniak chế tạo ra. ông mang nó đến pḥng sinh hoạt chung nào đó, như ở trong kư túc xá, nơi rất nhiều người tụ tập xem truyền h́nh và bí mật nhấn nút kích hoạt thiết bị khiến cho màn h́nh trở nên mờ và nhiễu. Khi ai đó đứng dậy và đập đập vào thùng tivi, ông lại nhả nút bấm ra và h́nh ảnh lại rơ nét trở lại. Một khi ông đă khiến cho những "khán giả truyền h́nh" đứng lên đứng xuống theo ư ḿnh mà không một chút nghi ngờ, ông sẽ khiến mọi thứ phức tạp hơn. Ông sẽ giữ cho h́nh ảnh bị nhiễu cho đến khi ai đó chạm vào ăngten. Cuối cùng ông lại khiến cho mọi người nghĩ rằng hoặc họ phải giữ cần ăng ten trong tư thế co một chân, hoặc phải đập vào mặt trên của tủ ti vi để giải quyết vấn đề. Nhiều năm sau, trong một buổi thuyết tŕnh, Jobs gặp rắc rối với việc cho chạy một đoạn băng video và ông đă chuyển hướng nói chuyện bằng việc thuật lại tṛ nghịch ngợm mà họ đă làm với thiết bị này một cách hứng thú: "Woz để nó ở trong túi và chúng tôi đi vào một kư túc xá, nơi mọi người đang cùng xem phim, như StarTrek 5 chẳng hạn. Woz vặn nút thiết bị gây nhiễu sóng và ai đó sẽ phải đứng lên để chỉnh chiếc ti vi. Cứ khi nào họ đứng lên chữa cái tivi th́ Woz tắt thiết bị nhưng ngay khi có họ quay lại chỗ ngồi th́ ông lại bật nó lên, cứ thế lặp đi lặp lại như vậy. Cứ khoảng năm phút một lần th́ lại có một người trở thành nạn nhân của tṛ đùa tinh quái này".

 

Blue Box - Hộp quay số điện thoại 6

 

Và sự kết hợp cuối cùng giữa điện tử và những tṛ chơi "ngông" của bộ đôi này, đồng thời cũng là hành động phiêu lưu giúp khởi xướng ra Apple, diễn ra vào một chiều chủ nhật khi Wozniak đọc được một bài báo trên tạp chí Esquire mà mẹ cậu để trên bàn ăn. Lúc đó là tháng 9 năm 1971 và Woz đang định hôm sau sẽ nhập học tại Berkely, trường đại học thứ ba của ông. Bài báo có tựa đề "Bí mật của "chiếc hộp xanh" nhỏ bé", được viết bởi Ron Rosenbaum, nói về Blue .

 

Câu chuyện mô tả cách mà những kẻ tin tặc xâm nhập vào hệ thống và gọi điện đường dài miễn phí bằng cách dùng bản sao mô phỏng âm thanh truyền tín hiệu trên hệ thống mạng AT&T. Wozniak nói rằng "Đọc được nửa bài báo th́ tôi phải nhấc máy gọi luôn cho người bạn chí cốt của tôi là Steve Jobs và cùng anh ấy đọc nốt bài báo dài này. Wozniak hiểu rằng Jobs, mặc dù bận rộn với việc chuẩn bị cho năm học cuối cấp, vẫn là một trong số hiếm hoi người có thể chia sẻ được sự phấn khích của ông lúc đó.

 

Người anh hùng được nhắc tới trong bài báo đó tên là John Draper, một tin tặc (hacker) được biết đến biệt danh Captain Crunch, trước đó đă khám phá ra rằng những âm thanh phát ra từ chiếc c̣i đồ chơi kết hợp cùng với ngũ cốc ăn sáng giống y hệt âm điệu 2600 Hertz khi hệ thống tín hiệu mạng điện thoại báo chuyển hướng cuộc gọi. Chính việc này khiến cho hệ thống có thể bị xâm nhập để thực hiện những cuộc gọi đường dài mà không phải trả thêm bất cứ một khoản phí nào.

 

Bài báo cũng tiết lộ rằng những âm điệu khác được dùng để truyền tín hiệu cuộc gọi có thể t́m thấy trong những tài liệu trên tạp chí Hệ thống kỹ thuật của Bell, những tài liệu mà AT&T đă phải yêu cầu thư viện gỡ bỏ khỏi giá sách ngay lập tức.

 

Ngay khi nhận được cuộc gọi từ Wozniak vào chiều chủ nhật,Jobs biết rằng họ phải bắt tay nghiên cứu những tạp chí kỹ thuật này ngay lập tức. Job kể rằng "Woz đă đón tôi chỉ vài phút sau đó và chúng tôi đi ngay đến thư viện ở SLAC (The Stanford Linear Accelerator Center - trung tâm Gia số tuyến tính Stanford) để t́m kiếm chúng". Hôm đó là chủ nhật nên thư viện đóng cửa nhưng họ biết cách đột nhập qua một cánh cửa hiếm khi khóa. Jobs tiếp tục: "Tôi nhớ chúng tôi đă xới tung đống sách trong thư viện và chính Woz là người đă t́m ra tờ báo đó. Quỷ thần ơi, chính là nó, chúng tôi đă thấy nó. Chúng tôi không ḱm lại được mà liên tục thốt lên "Quỷ thần ơi, nó là sự thật.

 

Nó là sự thật". Tất cả đều có ở trong tài liệu này, âm điệu, tân sô .

 

Wozniak đi ngay đến Sunnyvale Electronics để kịp mua những linh kiện lắp đặt một chiếc máy phát âm thanh dạng tín hiệu tuần tự (analog) trước khi nó đóng cửa vào buổi tối. Jobs đă từng làm một cái máy đếm tần số khi tham gia vào Câu lạc bộ những nhà khám phá HP và họ đă sử dụng chúng để hiệu chuẩn những âm điệu mong muốn. Với một lần quay số, họ có thể có bản sao mô phỏng và ghi lại bằng những âm thanh đúng như mô tả ở bài báo. Đến nửa đêm th́ họ đă sẵn sàng để thử nghiệm nó. Nhưng không may là bộ dao động mà họ sử dụng không đủ ổn định để mô phỏng lại những âm thanh nhỏ một cách chính xác giúp có thể "chơi khăm" công ty viễn thông.

 

Woz nói "Chúng tôi đă nhận ra sự thiếu ổn định khi sử dụng máy đếm tần số của Jobs và cuối cùng th́ chúng tôi đă không thể thực hiện được ư định của ḿnh. Sáng hôm sau tôi phải đến Berkeley để nhập học, v́ vậy chúng tôi quyết định tôi sẽ tập trung chế tạo ra một phiên bản kỹ thuật số ngay khi tôi đến đó".

 

Trước đó, chưa từng có ai chế tạo phiên bản điện tử của Blue Box nhưng Woz đă dám liều lĩnh làm nó.Với sự giúp đỡ của một sinh viên âm nhạc ở kư túc xá, người có âm vực hoàn hảo, Woz đă sử dụng đi-ốt và bóng bán đẫn từ Radio Shack để làm ra Blue Box điện tử trước Lễ tạ ơn. ông nói rằng "Tôi chưa bao giờ thiết kế ra một mạch điện tử nào đáng tự hào hơn. Đến tận bây giờ tôi vẫn nghĩ đúng là không thể tin được".

 

Một đêm, Wozniak đă lái xe từ Berkely xuống nhà Jobs để thử vận hành nó. Họ cố gắng gọi điện cho bác của Wozniak ở Los Angeles nhưng họ sai số. Nhưng chẳng hề hấn ǵ, điều quan trọng là cuối cùng thiết bị của họ đă hoạt động.Wozniak đă hét lên sung sướng "Xin chào, chúng tôi đang gọi cho bạn miễn phí! Chúng tôi đang gọi cho bạn miễn phí!". Người ở đầu dây bên kia lúng túng và khó chịu. Jobs chen thêm "Chúng tôi đang gọi cho bạn từ California! Từ California!

 

Bằng một chiếc Blue Box". Điều này có thể cũng chẳng có ư nghĩa ǵ với người đàn ông đó v́ ông ta cũng ở California.

 

Đầu tiên, Blue Box được sử dụng để phục vụ những tṛ nghịch ngợm của hai người. Táo bạo nhất là khi họ dám gọi điện đến ṭa thánh Vatican, Wozniak giả là Henry Kissinger và bày tỏ mong muốn được nói chuyện với Đức thánh cha. Ông luyến láy âm điệu sao cho giống tiếng của Henry Kissinger "Chúng tôi có một hội nghị thượng đỉnh tại Moscow và chúng tôi cần nói chuyện với Đức thánh cha" (We are at de summit meeting in Moscow, and ve need to talk to de pope). Ông được trả lời rằng lúc đó là năm rưỡi sáng và Đức thánh cha đang ngủ. Khi ông gọi lại, ông gặp một vị giám mục, người được cho là sẽ làm công việc của phiên dịch viên. Nhưng thật sự họ không bao giờ chuyển máy cho Đức thánh cha. Jobs nói "Họ nhận ra Woz không phải là Henry Kissinger v́ lúc đó, chúng tôi đang gọi từ một bốt điện thoại công cộng".

 

Sau đó, họ đă đi đến một quyết định quan trọng đánh dấu một thành công hữu h́nh trong mối quan hệ hợp tác của họ, đó là Jobs có ư tưởng sẽ biến Blue Box, không c̣n là thứ đồ chơi tiêu khiển của hai người nữa mà họ sẽ sản xuất và bán chúng. "Tôi thu thập tất cả các linh kiện cần dùng như vỏ thiết bị, nguồn điện, phím bấm và tính toán ra giá cả rồi chúng tôi sẽ bán chúng", Jobs kể lại công việc của ḿnh như một điềm báo trước về vai tṛ của ông khi họ thành lập ra Apple.

 

Sản phẩm hoàn thiện có kích cỡ bằng hai sấp bài. Giá mua linh kiện khoảng 40 đô-la và họ sẽ bán thành phẩm với giá 150 đô-la.

 

Bắt chước những "tin tặc viễn thông" nổi tiếng như Captain Crunch, Jobs và Woz cũng tự phong cho ḿnh những tên hiệu riêng. Woz trở thành "Berkely Blue" c̣n Jobs là "Oaf Tobark".

 

Họ mang thiết bị của ḿnh đến kư túc xá của trường đại học và tŕnh diễn cho mọi người xem bằng cách gắn nó vào một chiếc điện thoại có loa ngoài. Khi những vị khách hàng tiềm năng chăm chú quan sát, họ sẽ thực hiện cuộc gọi cho khách sạn hạng sang Ritz ở London hay gọi tới một dịch vụ nghe kể chuyện cười ở Australia. Jobs nhớ rằng "Chúng tôi đă làm một trăm hoặc hơn chiếc Blue Box và bán gần hết chúng".

 

Tuy nhiên cuộc chơi và lợi nhuận đă kết thúc trong một tiệm bánh pizza ở Sunnyvale. Jobs và Wozniak đang trên đường lái xe tới Berkely với một chiếc Blue Box họ mới hoàn thành. Jobs cần tiền và rất hăm hở để bán nó nên ông chia sẻ thông tin về chiếc máy với mấy gă ngồi bàn kế bên. Họ thật sự rất thích thú, v́ vậy, Jobs đi tới một bốt điện thoại và tŕnh diễn nó bằng một cuộc gọi đến Chicago. Những vị khách hàng triển vọng này nói họ cần ra chỗ ô tô để lấy tiền. "V́ vậy, chúng tôi đi với họ ra chỗ để xe, cầm theo chiếc Blue Box. Một gă vào trong ô tô, cúi xuống ghế sau và rút ra một khẩu súng", Jobs kể lại. Chưa bao giờ trong đời Jobs lại bị chĩa súng gần như vậy nên ông hoảng sợ tột độ. "Anh ta dí súng vào bụng tôi và nói "Đưa cái thiết bị kia đây, người anh em". Tôi bắt đầu chạy đua với ư nghĩ chiếc cửa xe đang mở, tôi có thể đóng sập nó lại, đập vào chân hắn ta và chúng tôi có thể chạy thoát. Nhưng cũng có xác suất cao là hắn ta sẽ bắn tôi. V́ vậy, tôi quyết định đưa chiếc Blue Box cho hắn một cách từ từ, cẩn thận". Đây quả là một kiểu cướp lạ lùng trên thế giới. Tên cướp Blue Box của Jobs đă đưa số điện thoại của hắn và nói sẽ cố gắng kiếm tiền trả nếu hắn thấy thiết bị hoạt động tốt. Sau đó, khi Jobs gọi điện cho hắn, hắn nói vẫn chưa t́m ra được cách sử dụng nó. V́ vậy, Jobs đă khéo léo thuyết phục hắn gặp ông và Wozniak ở một nơi công cộng. Nhưng cuối cùng họ lại quyết định không chạm trán với tên cướp có súng kia lần nữa, thậm chí ngay cả khi họ có cơ hội để lấy lại 150 đô-la kia.

 

Việc hợp tác này đă mở đường cho những "cuộc phiêu lưu" ở mức độ cao hơn nhiều của Jobs và Woz sau này. Jobs đă phải thừa nhận rằng "Nếu không có phi vụ Blue Box, sẽ không có Apple ngày nay. Tôi chắc chắn 100% về điều này. Woz và tôi đă học được cách phối hợp làm việc với nhau và hơn cả là chúng tôi cảm thấy tự tin rằng chúng tôi có thể giải quyết các vấn đề kỹ thuật và tạo ra những sản phẩm thực sự có thể đưa vào sản xuất và phân phối". Họ đă sáng tạo ra một thiết bị với bảng vi mạch nhỏ có thể kiểm soát được một hệ cơ sở hạ tầng trị giá hàng tỷ đô-la. "ông không thể nào h́nh dung được lúc đó chúng tôi cảm thấy tự tin thế nào đâu". Và Woz cũng tán thành với Jobs: "Việc bán thiết bị có thể là một ư tưởng ṭi nhưng nó đă mang lại cho tôi cảm nhận về những ǵ chúng tôi có thể làm được với khả năng hiểu biết kỹ thuật và tầm nh́n của chúng tôi".

 

Phi vụ mạo hiểm Blue Box đă đặt nền móng cho sự phát triển của mối quan hệ hợp tác của chúng tôi, điều mà chúng tôi đáng nhẽ phải hiện thực hóa sớm hơn. Wozniak là một thiên tài về điện tử, người có thể tạo ra bất cứ phát minh gọn nhẹ mà tối ưu nhất nhưng sự nhu ḿ lại khiến ông có thể sẵn sàng vui vẻ cho không, tặng hoặc bán nó với mức giá rẻ. C̣n Jobs sẽ là người t́m cách để khiến các phát minh của Wozniak trở nên thân thiện với người dùng hơn, cũng như t́m cách đóng gói và phân phối chúng để có được những món hời, thậm chí hơn cả mong đợi.

 

--------------------------------

1          ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) - hệ thống điện toán (máy vi tính) được J. Presper Eckert và John Mauchly phát triển vào tháng 2 năm 1946 với khả năng xử lư 5.000 phép tính một giây, nhanh hơn bất cứ thiết bị nào trước đó.

2          Richard Nixon, tổng thống Mỹ, nhiệm kỳ 1972-1974.

3          Dăy Fibonacci là dăy số vô hạn các số tự nhiên bắt bắt đầu bằng hai phần tử 0 và 1, các phần tử sau đó được thiết lập theo quy tắc mỗi phần tử luôn bằng tổng hai phần tử trước nó.

4          Chuyến lưu diễn của Bob Dylan vào năm 1965 và 1966.

5          C̣n được gọi là "Cuộc du hành vào vũ trụ", một bộ phim hành động viễn tưởng được tŕnh chiếu vào giữa những năm 1990.

6          Chiếc hộp dùng để quay số gọi của thiết bị viễn thông.

Chương 3

 

Bỏ giữa chừng: Bắt đầu và điều chỉnh

 

 

Chrisann Brennan

 

Mùa xuân năm 1872, năm học cuối cấp ở trường Homestead, Jobs bắt đầu hẹn ḥ với một cô bạn gái. Chrissan Brennan bằng tuổi Jobs nhưng học kém một lớp. Với mái tóc màu nâu nhẹ, đôi mắt xanh, g̣ má cao cùng dáng dấp mong manh của một cô thiếu nữ th́ Chrissan quả rất quyến rũ. Cha mẹ của Chrissann vừa ly dị. Chính sự tan vỡ của gia đ́nh khiến Chrissann rất dễ bị tổn thương. Jobs nhớ lại "Chúng tôi cùng làm trong một bộ phim hoạt họa rồi bắt đầu hẹn ḥ. Cô ấy trở thành người bạn gái thật sự đầu tiên của tôi". Brennan sau này cũng nói rằng "Steve là một con người điên khùng. Nhưng chính điều đó đă hấp dẫn tôi".

 

Sự điên khùng của Jobs thuộc loại có thể được điều chỉnh và trau dồi bởi nhận thức. Ông đă bắt đầu những cuộc thử nghiệm, sẽ duy tŕ trong suốt cuộc đời, với chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt, chỉ có rau và hoa quả. Chính v́ vậy, người ông gầy và mảnh khảnh như một cỗ chiến xa hạng nhẹ. ông luyện được cách nh́n chằm chằm vào người khác mà không chớp mắt, ông có thể phá vỡ sự im lặng trong một thời gian dài bằng một loạt những câu nói nhanh và ngắn gọn. Sự pha trộn khác thường giữa những xúc cảm mănh liệt và sự xa lánh cô độc kết hợp với mái tóc ngắn đến ngang vai và bộ râu lởm chởm mang lại cho Jobs thần thái của một vị pháp sư điên khùng, ở Steve có sự ḥa quyện của một người thuyết phục tài t́nh đồng thời lại gây ra cho người khác sự ớn lạnh đến nổi da gà. Brennan kể rằng "Steve thường đi đi lại lại, trông như nửa tỉnh nửa mê. ông có quá nhiều sự lo lắng, cảm giác như xung quanh là một màn đêm rộng lớn bao trùm vậy".

 

Job bắt đầu sử dụng chất kích thích gây ảo giác và sau đó ông cũng kéo cả Brennan vào cuộc chơi này trên một cánh đồng lúa mỳ ở ngoại ô Sunnyvale, ông nói "Thật là tuyệt vời. Tôi thường nghe nhạc của Bach, và khi đó đột nhiên, cả cánh đồng lúa mỳ như ngập tràn những giai điệu của Bach. Giây phút đó đích thực là giây phút tuyệt vời nhất trong cuộc đời tôi. Tôi cảm giác như ḿnh là vị nhạc trưởng của dàn ḥa tấu đang đắm ḿnh trong những giai điệu làm mê ḷng người".

 

Mùa hè năm 1972, sau khi tốt nghiệp, ông cùng với Brennan chuyển đến sống trong một nhà xe lưu động ở khu đồi trên Los Altos. Một ngày, Steve thông báo tới cha mẹ ḿnh rằng "Con cùng với Chrisann sẽ chuyển đến sống ở nhà xe lưu động". Cha của Steve rất tức giận, ông kiên quyết: "Điều đó không thể được, trừ phi bước qua xác ta". Trước đó, họ đă phản đối việc Jobs sử dụng cần sa và giờ một lần nữa chàng thanh niên Jobs lại tiếp tục bị ngăn cản. Steve chào tạm biệt cha mẹ và bỏ đi.

 

Brennan dành rất nhiều thời gian của mùa hè năm đó để vẽ. Cô khá có tài hội họa, và bức vẽ chú hề cô tặng cho Jobs được treo măi trên tường. Jobs th́ làm thơ và chơi ghi-ta. Đôi lúc, ông có thể là một con người cực kỳ tàn nhẫn và lạnh lùng với Brennan, nhưng ông cũng là người rất cảm xúc và cương quyết với các quyết định của ḿnh. Brennan nhận xét rằng "Jobs là một sự kết hợp kỳ lạ của một kẻ giác ngộ bên trong những biểu hiện của con người độc ác".

 

Giữa mùa hè năm đó, Jobs suưt thiệt mạng khi chiếc xe Fiat đỏ của ông bị cháy. Khi đang lái xe, cùng một người bạn trung học tên là Tim Brown, trên Đại lộ Skyline ở khu vực núi Santa Cruz th́ anh bạn này bất chợt nh́n thấy đằng sau động cơ của chiếc xe đang bốc cháy và hét lên "Cho xe tấp vào lề đường đi, xe cậu đang cháy ḱa". Jobs dừng xe ở bên đường, dập lửa. Và cha Steve, mặc dù đang chiến tranh lạnh với cậu con trai vẫn lái xe đến khu đồi để kéo chiếc Fiat về nhà.

 

Với mục tiêu kiếm tiền mua xe mới, Jobs đă nhờ Wozniak chở đến trường đại học De Anza để t́m thông tin trên bảng thông báo của trường. Họ đọc được một quảng cáo rằng Trung tâm mua sắm Westgate ở San Joe đang t́m kiếm sinh viên sẵn sàng hóa trang và vui chơi với bọn trẻ. Với mức lương 3 đô la/giờ, Jobs, Wozniak và Brennan phải mặc những trang phục hóa trang to tướng, nặng trịch phủ từ đầu đến chân để đóng giả làm các nhân vật trong chuyện Alice ở xứ sở thần tiên, Alice, Mad Hatter và Thỏ trắng. Wozniak, với sự nghiêm túc và ngọt ngào của ḿnh thấy công việc này thú vị. ông kể lại: "Lúc ấy, tôi nói với Jobs rằng ḿnh muốn làm công việc này, đó là cơ hội thú vị v́ tôi yêu trẻ nhỏ'. Nhưng tôi nghĩ Jobs cho rằng một công việc tệ hại thế mà tôi lại thấy đây là một trải nghiệm thú vị". Jobs th́ khó chịu cằn nhằn, "Trời rất nóng, bộ quần áo hóa trang lại quá nặng và sau một lúc, tôi cảm giác ḿnh chỉ muốn bạt tai một vài đứa trẻ đó". Kiên nhẫn là một những đức tính không bao giờ có ở Jobs.

 

Trường Reed (Reed College)

 

Mười bảy năm trước, khi nhận con nuôi, cha mẹ của Jobs đă hứa sẽ cho ông học đại học. V́ vậy, họ đă làm việc thật chăm chỉ và trách nhiệm để tiết kiệm số tiền không nhiều nhưng đủ để Jobs có thể theo học đại học sau khi tốt nghiệp. Nhưng Jobs, với sự ngang ngạnh ngày một gia tăng đă khiến mọi việc không hề suôn sẻ như vậy. Đầu tiên, ông giỡn rằng ḿnh sẽ không học đại học.

 

"Lúc đó, tôi nghĩ nếu không theo học đại học, tôi sẽ đi New York", Jobs kể lại, trầm ngâm tưởng tượng thế giới của ông, và có lẽ và của chúng ta nữa, sẽ ra sao nếu ông chọn con đường ấy. Khi cha mẹ Jobs ép phải đi học đại học, ông phản ứng lại một cách khá gay gắt. ông thậm chí c̣n không thèm quan tâm đến việc chọn trường, kể cả Berkely, nơi Woz đă theo học mặc dù họ có khả năng tài chính để lo cho ông theo học tại đây. Jobs cũng không thèm ngó ngàng ǵ đến Stanford, ngôi trường ở ngay gần nhà và có thể dành cho ông một suất học bổng. Jobs nói rằng "Những đứa trẻ chọn Standford để theo học th́ chúng đă biết được chúng muốn ǵ ṛi. Chúng thật sự chẳng có tí máu nghệ sĩ nào cả. Tôi, th́ tôi muốn cái ǵ đó vừa nghệ sĩ lại vừa thú vị".

 

Thay vào đó, Jobs khăng khăng chỉ đăng kư vào mỗi trường đại học Reed, một trường tư thục thuộc nhóm các trường khoa học xă hội ở Portland, Oregon với mức học phí gần như đắt nhất nước. Jobs đang đến thăm Woz ở Berkeley khi cha ông gọi điện thông báo đă nhận được thư chấp nhận của trường Reed cũng như cùng mẹ ông một lần nữa cố gắng thuyết phục ông chọn trường khác. Chi phí theo học ở Reed thật sự vượt quá khả năng tài chính của họ. Nhưng một lần nữa, cậu con trai của họ đáp lại bằng một tối hậu thư: Nếu không học ở Reed th́ sẽ chẳng học ở đâu nữa. Và như thường lệ, cha mẹ của Jobs đành khoan nhượng.

 

Reed chỉ có chừng một ngàn sinh viên, bằng nửa so với Homestead và được biết đến như một nơi mà sinh viên có một phong cách sống hippie theo xu hướng tự do, một sự kết hợp không dễ dàng thích nghi cùng với những tiêu chuẩn học thuật khắt khe và chương tŕnh học khá nặng ở đây. Năm năm trước, Timothy Leary, một guru (người dẫn dắt) của nhóm những người t́m sự giác ngộ trong ảo giác, đă "ngồi vắt chéo chân" ở khu vực sinh hoạt chung của trường Reed trong trạng thái thăng hoa tinh thần do dùng LSD. Tại đây, ông ta đă hô hào mọi người "Giống như những vùng đất tuyệt vời từ xa xưa chúng ta đến để t́m kiếm sự kỳ ảo của thánh thần... Những mục tiêu cổ xưa này, chúng tôi định nghĩa nó trong phép ẩn dụ thích hợp hơn trong thời đại ngày nay là -

 

"Hăy khởi động, ḥa nhập và từ bỏ". Rất nhiều sinh viên của Reed đă tuân theo cả ba huấn lệnh này và tỷ lệ bỏ học suốt những năm 1970s tới hơn một phần ba.

 

Đến thời gian Jobs bắt đầu nhập học vào mùa thu năm 1972, cha mẹ lái xe đưa Jobs lên Portland nhưng, như một hành động chống đối cứng đầu, Jobs từ chối đưa họ vào thăm khuôn viên trường. Trên thực tế, ông đă thậm chí không cả nói lời tạm biệt hay cảm ơn. ông thuật lại giây phút đó sau này với sự hối hận:

 

Đó là một trong những điều ṭi tệ khiến tôi thấy hổ thẹn nhất trong cuộc đời ḿnh. Tôi đă không tinh ư chút nào và khiến cả cha mẹ tôi đau ḷng. Họ đă cố gắng rất nhiều để chắc chắn rằng tôi có thể đi học ở Reed nhưng tôi lại không muốn họ có mặt ở đây, tham quan nơi tôi sẽ theo học. Tôi không muốn bất cứ ai biết rằng tôi có cha mẹ. Tôi muốn mọi người coi ḿnh là một đứa trẻ mồ côi, đi lang thang vô định khắp nơi trên đất nước này bằng xe lửa và vừa đến trường, không từ đâu cả, không nguồn gốc, không mối ràng buộc, không thân thế, không ǵ cả".

 

Cuối năm 1972 đă diễn ra một sự chuyển dịch cơ bản trong cuộc sống tại các trường đại học ở Mỹ. Sự tham chiến tại Việt Nam và chế độ quân dịch đi kèm với nó đă được co hẹp. Các hoạt động chính trị tại các trường đại học đă lui vào hậu trường. Nội dung các cuộc nói chuyện tán phét đêm khuya ở các căn pḥng khu kư túc xá sinh viên đă được chuyển sang chủ đề làm thế nào để hoàn thiện bản thân. Jobs thấy bản thân ḿnh chịu ảnh hưởng sâu sắc của những cuốn sách về tâm linh và giác ngộ, tiêu biểu nhất là cuốn Be Here Now, một cuốn sách dẫn dắt người đọc vào thế giới của thiền định và sự kỳ diệu của những loại thuốc gây ảo giác của Baba Ram Dass, người sinh ra Richard Alpert. Jobs cho rằng "Điều đó thật sự tuyệt diệu. Nó đă giúp cải tổ chính bản thân tôi và những người bạn tôi".

 

Người bạn thân nhất của Jobs ở trường đại học cũng là một sinh viên năm thứ nhất, có râu quai nón tên là Daniel Kottke. Hai người đă gặp nhau một tuần sau khi đến nhập học và có chung sở thích thiền, nghe nhạc Dylan và sử dụng chất kích thích. Kottke đến từ một vùng ngoại ô giàu có của New York, thông minh nhưng hời hợt, thiếu nhiệt huyết, có cử chỉcủa những đứa trẻ đồng bóng đầy ngọt ngào, thậm chí Kottke c̣n dịu dàng hơn bởi ông chịu ảnh hưởng sâu sắc với những lời răn dạy của đạo Phật. Những yếu tố tâm linh đó đă khiến cho Kottke không có ham muốn tranh giành hay để ư đến vật chất, nhưng dù sao ông cũng rất ấn tượng bởi chiếc đài cassett của Jobs.

 

Kottke nói "Steve có một chiếc TEAC có 2 cửa băng với một lượng lớn các bản ghi nhạc của Dylan. Cậu ấy vừa dễ mến lại vừa sành về công nghệ".

 

Jobs bắt đầu dành rất nhiều thời gian với Kottke và Elizabeth Holmes bạn gái của ông, mặc dù ông đă xúc phạm bà trong buổi gặp đầu tiên khi đưa ra một câu hỏi sỗ sàng: Phải mất bao nhiêu tiền để bà có thể lên giường với một gă đàn ông khác. Họ cùng nhau bắt xe ra biển chơi, cùng nhau tham gia vào những bản rap đặc trưng của sinh viên ở kư xá về ư nghĩa cuộc sống, tham gia lễ hội festival t́nh yêu ở ngôi đền Hare Krishna và đi đến những trung tâm dạy Thiền để thưởng thức những bữa ăn chay miễn phí. Kottke nói rằng "Việc đó thật vui nhưng cũng mang giá trị triết học cao và chúng tôi đă hành thiền một cách rất nghiêm túc".

 

Jobs bắt đầu chia sẻ với Kottke những cuốn sách khác, bao gồm cả "Thiền Tâm", "Luyện tập trí tuệ cho người bắt đầu" của Shunryu Suzuki, "Tự truyện của một Yogi" của Paramahansa Yogananda và "Vượt qua chủ nghĩa duy vật tinh thần" của Chogyam Trungpa. Họ lập ra một pḥng thiền trong một căn gác mái phía bên trên pḥng của Elizabeth, tu sửa lại với những bức h́nh về văn hóa Ấn Độ, trải thảm pḥng, nến, hương và những chiếc thảm tập. Jobs kể "Có một khoang trống giữa trần nhà dẫn lên gác mái, thỉnh thoảng chúng tôi vẫn dùng thuốc ảo giác ở đây nhưng chủ yếu chúng tôi chỉ lên đây để thiền".

 

Sự gắn bó của Jobs với thế giới tâm linh phương Đông, đặc biệt là Thiền Phật giáo không phải chỉ là những ham mê nhất thời của tuổi trẻ. Ông theo đuổi nó hết ḿnh giống như nét tính cách vốn có của ông. Kottke nói với tôi rằng "Steve rất sùng bái Thiền. Nó thật sự ảnh hưởng sâu sắc đến ông ấy. Bạn có thể nhận thấy điều này trong tổng thể con người Jobs: sự thẳng thắn, b́nh dị, khiếu thẩm mỹ tinh tế, đơn giản và sự tập trung cao độ. Jobs cũng bị ảnh hưởng sâu sắc bởi nhận định rằng cơ sở của Phật giáo là trực giác. Jobs sau này nói với tôi: "Tôi bắt đầu nhận ra rằng sự nhận thức tự nhiên bằng trực giác quan trọng hơn những thống kê logic trừu tượng, phải vận dụng trí năo của khoa học. Tuy nhiên, cảm xúc quá mănh liệt khiến Jobs khó đạt được sự tĩnh tâm; những nhận thức có được từ Thiền của ông không đi kèm với việc tăng khả năng giữ b́nh tĩnh, đầu óc thanh thản hay sự nhẹ nhàng giữa người với người".

 

Jobs và Kottke đều thích chơi một môn cờ biến thể của thế kỷ XIX xuất phát từ Đức có tên là Kriegspiel. Hai người chơi phải ngồi quay lưng vào nhau, mỗi người đều có một bảng riêng với những quân cờ của ḿnh sao cho không ai có thể nh́n thấy đối thủ. Một người được cử làm trọng tài để quan sát và thông báo cho người chơi nếu nước đi của họ đúng luật hay phạm luật. Công việc của mỗi người chơi là cố gắng t́m ra cách sắp xếp các quân cờ của đối phương. Holmes nhớ rằng "Hiệp đấu cam go và quyết liệt nhất mà tôi từng chơi với họ là trận đấu diễn ra cạnh ḷ sưởi trong suốt một cơn băo, ngoài trời mưa rất to. Lúc đó, tôi là trọng tài, họ chơi trong hơi thuốc và di chuyển nhanh tới mức rất khó để tôi có thể bắt kịp họ".

 

Một cuốn sách khác có ảnh hưởng sâu sắc tới Jobs trong thời gian năm đầu đại học là "Diet for a Small Planet" của Frances Moore Lappé. Cuốn sách ca tụng những lợi ích không chỉ với cá nhân và với toàn hành tinh này của việc ăn chay, ông nhớ lại "Đó là lúc tôi thề sẽ không ăn thịt v́ mục tiêu sống tốt hơn".

 

Jobs và Kottke thực sự là những người ăn chay nghiêm túc trong suốt năm thứ nhất đại học. Kottke nói "Steve c̣n "tín' việc ăn chay hơn cả tôi". Họ đi mua đồ tại một siêu thị nông sản, nơi Jobs thường mua một hộp ngũ cốc lớn có thể sử dụng được trong một tuần và rất nhiều hộp lớn đồ ăn dinh dưỡng khác. "Ông ấy mua rất nhiều chà là, quả hạnh và cà rốt. ông ấy có một cái máy ép hoa quả Champion và chúng tôi làm nước ép cà rốt hay salad cà rốt. Có một câu chuyện kể rằng nước da của Steve đă chuyển sang màu da cam v́ ăn quá nhiều cà rốt và việc đó cũng có phần nào đúng". Bạn bè xung quanh nhớ rằng có thời gian, da của Jobs có màu sắc giống như màu cam của bầu trời lúc mặt trời lặn.

 

Thói quen ăn kiêng của Jobs thậm chí c̣n trở nên nghiêm ngặt hơn khi ông đọc cuốn "Mucusless Diet Healing System" (tạm dịch là "Chế độ ăn kiêng không tạo ra niêm dịch giúp chữa lành bệnh") của Arnold Ehret, một người Đức, cuồng tín với các vấn đề dinh dưỡng đầu thế kỷ XX. ông này tin rằng nếu không ăn ǵ ngoài trái cây và rau, loại không chứa tinh bột, th́ sẽ giúp cơ thể ngăn chặn tiết ra niêm dịch gây hại và ông chủ trương làm sạch cơ thể ḿnh thường xuyên bằng việc ăn chay nhẹ hoặc nhịn ăn trong thời gian dài. Đều đó có nghĩa là ông sẽ chấm dứt ngay cả các bữa ngũ cốc Roman hay bánh mỳ, ngũ cốc khác và sữa. Jobs bắt đầu cảnh báo những người bạn của ḿnh về những nguy hiểm của niêm dịch ẩn nấp trong những chiếc bánh sừng ḅ. ông nói "Tôi tuân thủ theo nó một cách điên rồ như tôi vốn vậy". Có thời điểm, ông và Kottke cả tuần chỉ ăn táo, sau đó Jobs thậm chí c̣n nhịn ăn. Họ bắt đầu bằng việc nhịn ăn hai ngày, sau đó kéo dài đến cả tuần hoặc hơn. Họ chỉ uống nước và ăn các loại rau có lá. Jobs kể "Sau một tuần, tôi bắt đầu thấy hiệu nghiệm. Cơ thể tôi như nhận được một luồng sinh khí lớn nhờ việc không phải tiêu hóa thức ăn. Tôi thật sự có ngoại h́nh lư tưởng và cảm giác như ḿnh có thể thức dậy và đi bộ tới San Francisco bất cứ lúc nào tôi muốn".

 

Jobs kết hợp giữa chế độ ăn chay và sự thấm nhuần tư tưởng Thiền Phật giáo, giữa việc ngồi thiền và rèn luyện tâm linh, giữa sử dụng chất gây ảo giác và rock... với cường độ ngày càng gia tăng, những nguồn động lực được cho là tiểu chuẩn trong hành tŕnh t́m kiếm sự giác ngộ của thời đại. Mặc dù Jobs ít chú ư đến việc học tập của ḿnh ở Reed nhưng trong ông vẫn luôn ngầm tồn tại ḍng chảy của một người nghiền công nghệ điện tử, thứ mà một ngày sẽ kết hợp một cách ngạc nhiên với những điều trên.

 

Robert Friedland

 

Một lần, để kiếm tiền, Jobs quyết định bán chiếc máy đánh chữ IBM Selectric. ông đi vào căn pḥng của một sinh viên, người đă hỏi mua nó; nhưng lúc đó, anh ta đang mải vui vẻ với cô bạn gái. Jobs định bỏ đi nhưng cậu sinh viên đó mời ông ngồi xuống và đợi đến khi họ xong việc. Jobs sau này nói rằng "Điều đó gần như vượt quá sức tưởng tượng của tôi". Sau đó, Jobs cũng bắt đầu chơi với Robert Friedland, một trong số ít người có khả năng "thôi miên" ông. ông cũng bị ảnh hưởng một số nét tính cách được cho là lôi cuốn của Friedland và đối xử với ông ta như một thần tượng (guru) cho đến khi bắt đầu nhận ra ông ta chỉ là một kẻ bịp bợm.

 

Friedland lớn hơn Jobs bốn tuổi nhưng vẫn đang học đại học. ông là con trai của một người c̣n sống sót của trại tập trung Auschiwitz thời Đức quốc xă, và trở thành một kiến trúc sư giàu có sống ở Chicago. Friedland ban đầu theo học tại Bowdoin, một trường đại học khoa học xă hội tại Maine. Nhưng khi đang học năm thứ hai th́ ông bị bắt v́ chứa chấp 24.000 tép thuốc gây nghiện (LSD) trị giá 125.000 đô la. Một tờ báo địa phương đă đưa lên tấm h́nh ông, với mái tóc xoăn màu vàng, dài đến ngang vai nhoẻn cười với phóng viên ảnh khi bị giải đi. Ông bị kết án hai năm tù tại nhà tù liên bang Virginia và được phóng thích vào năm 1972. Mùa thu năm đó, ông thẳng tiến tới Reed, nơi ông lập tức tham gia vào cuộc tranh cử chức chủ tịch hội sinh viên với lời nhắn nhủ rằng ông cần nó để lấy lại những ǵ ông đă gây ra v́ sai lầm trước đây. Và ông đă thắng cử.

 

Friedland đă từng biết tới Baba Ram Dass, tác giả của cuốn "Be Here Now", người cũng đă có bài phát biểu ở Boston. Giống như Jobs và Kottke, ông cũng có niềm đam mê với thế giới tâm linh phương Đông. Suốt mùa hè năm 1973, ông đă tới Ấn Độ để gặp một chức sắc có uy tín lớn trong cộng đồng Hindu của Ram Dass tên là Neem Karroli Baba, người cũng được nhiều người biết đến v́ có rất nhiều môn đồ, các Maharaj-ji. Khi Friedland trở lại vào mùa thu, Friedland đă lấy một cái tên mang hơi hướng tâm linh, đi lại bằng đôi sandal và khoác lên ḿnh những chiếc áo choàng theo đúng phong cách của ngưới Ấn. ông thuê một căn pḥng ngoài khuôn viên trường, phía trên một cái gara và Jobs có thể đến t́m ông hàng chiều ở đó. Chính ông đă thuyết phục được Jobs tin rằng có tồn tại cái gọi là sự giác ngộ và nó có thể đạt được. Jobs nói "Ông ấy đă đưa tôi tới một tầm nhận thức mới".

 

Friedland cũng cảm thấy Jobs thú vị. "Ông ấy thường xuyên đi bộ bằng chân trần. Điều làm tôi ấn tượng nhất về ông ấy là một nguồn cảm xúc mănh liệt. Một khi ông thấy thích thú với thứ ǵ, ông sẽ lao vào nó như con thiêu thân". Jobs cũng đă "mài dũa" khả năng nh́n chằm chằm vào mắt ai đó và giữ im lặng hồi lâu như một cách để điều khiển người khác. "Một trong những khả năng của Jobs là nh́n chăm chú vào mắt người đối diện khi giao tiếp, ông ấy nh́n không chớp mắt vào sâu nhăn cầu họ, đặt ra những câu hỏi và khiến họ trả lời mà không né được ánh mắt." Theo như Kottke nhận xét th́ một vài tính cách của Jobs, trong đó có một số nét trở thành cố hữu trong ông, chịu ảnh hưởng rất nhiều từ Friedland. Chính Friedland là người đă dạy Jobs cách truyền cảm hứng cho nhân viên, khuyến khích họ làm việc và cống hiến bằng chính sự đam mê và nhiệt huyết của ḿnh chứ không phải bởi sự thôi thúc của những tác động bên ngoài như cạnh tranh thị trường (The Reality distortion field). Ông ấy là một người có khả năng thuyết phục và tạo ảnh hưởng tới người khác, một chút tiêu cực và sẵn sàng bẻ cong mọi thứ theo ư muốn của ḿnh. Ngoài ra, ông ấy lanh lợi, tự tin vào bản thân và có một chút độc tài. Steve ngưỡng mộ điều đó của Friedland, và sau này Steve c̣n biểu hiện những nét tính cách ấy mạnh hơn cả Robert".

 

Jobs cũng học được cách Friedland biến ḿnh thành trung tâm của sự chú ư. Kottke kể "Robert là một người dễ gần, một người có sức thuyết phục và là một nhà kinh doanh thực thụ. Lần đầu tiên tôi gặp Steve, ông ấy c̣n cảm thấy ngượng ngùng, tự làm lu mờ bản thân hay nói cách khác là một anh chàng khá kín đáo. Nhưng tôi nghĩ chính Robert đă dạy cho ông rất nhiều về bán hàng, về cách phá vỡ vỏ ốc mà chính ông tự dựng lên bao bọc ḿnh, về cách sống cởi mở và làm chủ t́nh h́nh", ở Friedland toát ra một phong thái tràn đầy nhiệt huyết như một nguồn năng lượng luôn tỏa sáng, "ông ấy bước vào một căn pḥng và ngay lập tức, mọi người hướng sự chú ư tới ông ấy. Hồi mới đến học ở Reed, Steve đối lập hoàn toàn với điều này nhưng sau thời gian làm việc với Robert, Steve như được lột xác".

 

Vào các buổi tối chủ nhật hàng tuần, Jobs và Friedland cùng nhau đến ngôi đền Hare Krishna ở ŕa Tây Portland, thường th́ dưới sự giúp đỡ của Kottke và Holmes. Họ cùng nhau nhảy và hát to hết cỡ. Holmes kể rằng "Chúng tôi đă đưa ḿnh vào những giây phút xuất thần đến điên cuồng. Robert lắc lư và nhảy lên như một kẻ điên. Steve th́ khẽ khàng hơn như thể ông cảm thấy xấu hổ khi phải thả lỏng bản thân". Sau đó, họ sẽ được phục vụ rất nhiều món ăn chay chất đầy trong những chiếc đĩa giấy. Friedland quản lư một nông trang trồng táo rộng khoảng 89 héc ta, cách Portland gần 40 dặm về phía nam, của Marcel Muller, chú của ông và cũng là một tỷ phú lập dị đến từ Thụy Sĩ . Sau thời gian thấm nhuần thế giới tâm linh của phương Đông, ông đă lập ra một cộng đồng có tên là All One Farm. Jobs đă dành thời gian cuối tuần ở đây với Kottke, Holmes và những người cùng chí hướng theo đuổi chân lư giác ngộ khác. Nông trang có một căn nhà chính, một chiếc kho lớn và một nhà vườn có mái che, nơi Kottke và Holmes ngủ. Jobs đảm nhiệm vai tṛ cắt tỉa những cây táo ở Gravenstein. Friedland kể "Steve điều hành khu vườn trồng táo. Chúng tôi đang kinh doanh rượu được chiết xuất từ những trái táo được trồng hữu cơ. Vai tṛ của Steve là chỉ đạo một phi đội những kẻ lập dị chúng tôi chăm sóc và cắt tỉa khu vườn này và điều chỉnh chúng lại theo đúng hướng".

 

Những vị thiền sư và môn đ̣ từ ngôi đền Hare Krishna đă đến và chuẩn bị một bữa tiệc chay thơm nức mùi th́a là, rau mùi và nghệ. Holmes kể rằng "Khi Steve đến, ông ấy đói quá và đă ăn ngấu nghiến. Sau đó, ông ấy bỏ đi và tẩy ruột. Trong nhiều năm rồi, lúc đó tôi mới thấy ông ấy như bị cuồng ăn vô độ. Nó thật đáng buồn bởi v́ chúng tôi đă cố gắng vượt qua những rắc rối về việc ăn uống đó nhưng ông ấy không thể giữ được nó".

 

Jobs cũng bắt đầu thấy hơi "khó tiêu hóa" phong cách lănh đạo sùng bái của Friedland.

 

Kottke đoán rằng "Có lẽ ông ấy ḿnh quá giống Robert". Mặc dù cộng đồng được lập ra với mục đích là nơi ẩn náu của những người mong muốn thoát khỏi chủ nghĩa duy vật, nhưng Friedland bắt đầu vận hành nó mang xu hướng kinh doanh. Những người đi theo ông được phân công đi đốn củi bán, làm nước táo ép và làm những cái ḷ bằng gỗ, cũng như được gọi tham gia vào những phi vụ mang tính chất thương mại trong khi họ không được trả lương. Một đêm, khi Jobs đang ngủ dưới gầm bàn trong bếp, ông đă để ư thấy mọi người không ngừng đi vào và ăn trộm thức ăn trong tủ lạnh. Lợi nhuận của cộng đồng không phải chỉ dành cho ông ấy. Jobs nhớ lại "Mọi thứ bắt đầu quy về vật chất. Tất cả mọi người đều có ư nghĩ rằng họ đang phải cố gắng làm việc không phải v́ cộng đồng đă được lập ra mà là phục vụ cho nông trang của Friedland và từng người một, họ bắt đầu bỏ đi. Tôi cũng chán ốm với việc này".

 

Nhiều năm sau, sau khi Friedland trở thành một tỷ phú, điều hành việc khai thác vàng và đồng ở Vancouver, Singapore và Mông Cổ, tôi có đi uống với ông ấy ở New York. Tối hôm đó, tôi có gửi thư điện tử cho Jobs và đề cập đến cuộc gặp gỡ này của tôi. Jobs đă gọi điện cho tôi từ California chỉ trong ṿng một giờ sau đó và cảnh bảo tôi đừng nghe những ǵ Friedland nói. Jobs nói: Friedland đang gặp rắc rối với việc bị tố cáo v́ lạm dụng tài nguyên môi trường bởi một vài công ty khai thác mỏ khác, ông ấy đă liên hệ với Jobs để nhờ can thiệp với Bill Clinton nhưng Jobs không phản ḥi lại. Jobs nói "Robert thường coi ḿnh là một người tâm linh, nặng về tinh thần nhưng ông ấy đă vượt qua ranh giới từ một con người đầy nhiệt huyết và có tầm ảnh hưởng tới người khác để trở thành một kẻ bịp bợm, tiêu cực. Thật là khác lạ khi một trong những người coi trọng đời sống tinh thần khi c̣n trẻ lại trở thành một ôm trùm khai thác mỏ vàng".

 

Bỏ học

 

Jobs nhanh chóng cảm thấy buồn chán với việc học đại học. ông muốn học ở Reed nhưng không muốn phải theo học những môn bắt buộc. Thực tế, Jobs đă bất ngờ khi phát hiện ra, đằng sau khí chất phóng khoáng và tự do (hippie), là những yêu cầu về khóa học rất ngặt nghèo ở đây. Khi Wozniak đến thăm ông, ông đă chỉ vào lịch học của ḿnh và than phiền "Họ bắt tôi tham gia tất cả những môn học này". Woz thản nhiên đáp lại "Đúng rồi, đó là những ǵ mọi người vẫn làm theo khi học đại học".

 

Jobs từ chối tham gia các lớp học như được chỉ định. Thay vào đó, ông chỉ học những ǵ ông muốn như lớp học nhảy, nơi ông có thể thỏa măn óc sáng tạo của ḿnh lẫn việc có cơ hội để gặp gỡ các cô gái. Wozniak kinh ngạc "Tôi chưa bao giờ từ chối tham dự các khóa học như ông ấy làm. Đó là sự khác biệt trong tính cách của hai chúng tôi".

 

Sau này, Jobs nói ông cũng cảm thấy tội lỗi khi chỉ biết tiêu tiền, một số tiền rất lớn, của cha mẹ ḿnh vào việc học mà xem chừng chẳng mang lại cho ông điều ǵ. ông đă nói về điều này trong một lần phát biểu nổi tiếng tại standford: "Tất cả những đồng tiền tiết kiệm của cha mẹ tôi, những người thuộc tầng lớp lao động b́nh dân, được dồn để chi trả học phí của tôi ở trường đại học. Tôi không có một khái niệm ǵ về những cái tôi muốn làm cho chính cuộc đời tôi cũng như không tin rằng trường đại học sẽ giúp tôi khám phá ra điều đó. Và tại đây, tôi chỉ biết tiêu tốn những đồng tiền mà cha mẹ tôi dành dụm cả đời mới có được. V́ vậy, tôi quyết định bỏ học và tin rằng mọi thứ sẽ tốt cả thôi".

 

Thật sự, Jobs không muốn rời bỏ Reed, ông chỉ muốn thoát khỏi việc phải trả học phí và theo học những môn mà ông không hề cảm thấy hứng thú. Đáng chú ư là Reed lại đồng thuận về việc đó. Người phụ trách quản lư sinh viên, Jack Dudman c̣n nói "Jobs là một người rất ham học hỏi. Đây là điều lôi cuốn nhất ở cậu ấy. Cậu ấy từ chối việc thụ động chấp nhận những ǵ được dạy và muốn chính ḿnh là người kiểm tra lại tính chính xác của chúng". Dudman đă cho phép Jobs tham gia dự thính ở các lớp học và ở cùng với những người bạn trong kư túc xá thậm chí khi ông đă ngừng đóng học phí.

 

Ông nói "Kể từ giây phút quyết định bỏ học, tôi không c̣n phải tham dự những môn học bắt buộc chẳng có ǵ hấp dẫn kia nữa mà chỉ học những môn mà tôi thích". Trong số các môn đó, phải kể đến lớp học thư pháp. Ông quyết định tham gia học ngay khi nh́n thấy chiếc áp phích được vẽ rất đẹp trong khuôn viên trường. "Tôi học về cách viết các kiểu chữ có gạch chân và không gạch chân, về cách tùy chỉnh khoảng cách giữa những kư tự và về cách biến những con chữ cách điệu (typography) trở nên ấn tượng hơn. Nghệ thuật thư pháp thật đẹp, cổ kính và trông giàu tính nghệ thuật một cách tài t́nh, điều mà khoa học không thể nắm bắt được. Và tôi cảm thấy rất hấp dẫn".

 

Đó là một ví dụ về việc Jobs luôn nhận thức và định vị được bản thân ḿnh ở điểm giao cắt giữa nghệ thuật và công nghệ. Trong tất cả các sản phẩm của ông, công nghệ luôn luôn đi kèm với những thiết kế tuyệt vời, sang trọng, chạm đến cảm giác của con người và có chút ǵ đó lăng mạn.

 

Ông luôn luôn cảm thấy bị thôi thúc sáng tạo ra những giao diện đồ họa thân thiệt nhất với người dùng. Khóa học thư pháp sẽ trở nên h́nh tượng và hữu ích hơn bằng cách suy xét thành công của Jobs như vậy. "Nếu tôi không được học về thư pháp ở trường đại học, máy tính Mac sẽ không bao giờ có thể có được nhiều kiểu phông chữ với khoảng cách hợp lư đến vậy. Và Windows chính là sự sao chép lại từ Mac, nếu không, nhiều khả năng sẽ không có chiếc máy vi tính cá nhân nào đạt được điều đó".

 

Trong lúc đó, Jobs thường xuất hiện với bộ dạng phóng túng, không theo khuôn phép xă hội ở ngoài khu vực trường Reed. ông đi chân trần phần lớn thời gian và chỉ đi sandal khi trời có tuyết. Elizabeth Holmes thỉnh thoảng nấu ăn cho ông, cố gắng đạt đúng chuẩn chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt của ông. Ông trả lại những chai soda để nhận lại tiền cược, và tiếp tục đến đền Hare Krishna vào chủ nhật hàng tuần để thưởng thức bữa tối miễn phí. Ông thường mặc một chiếc áo khoác cũ mèm, ở trong một căn pḥng không ḷ sưởi được thuê trong nhà để xe với giá 20 đô-la một tháng. Khi cần tiền, Jobs t́m việc làm thêm ở pḥng thí nghiệm tâm lư. Công việc của ông là bảo tŕ các máy móc thiết bị điện tử được dùng để thử nghiệm hành vi động vật ở đây. Thi thoảng th́ Chrisann Brennan cũng đến thăm ông. Mối quan hệ của họ lên xuống và rạn nứt. Nhưng hầu hết, Jobs thường hướng đến việc hành động theo những rung cảm của tâm ḥn và t́m kiếm sự giác ngộ cá nhân.

 

Jobs tâm sự về những ǵ ông đă trải qua với tôi "Tôi trưởng thành tại một thời điểm huyền diệu. Nhận thức của tôi được nuôi dưỡng bởi Thiền và cũng bởi chất gây nghiện loại nhẹ (LSD)".

 

Thậm chí măi sau này, ông vẫn phụ thuộc vào việc dùng những loại thuốc gây ảo giác này để có cảm giác sảng khoái hơn. "Sử dụng LSD là một trải nghiệm thú vị, là một trong những điều quan trọng nhất trong cuộc đời tôi. LSD sẽ cho bạn thấy mặt khuất của một đồng xu, điều mà bạn chẳng thể nhớ được khi thuốc hết tác dụng nhưng bạn cảm nhận được nó.

 

Chính điều này đă cũng cố niềm tin cho tôi, giúp tôi nhận thức được cái ǵ là quan trọng, đó là việc thiết kế ra những sản phẩm tuyệt hảo tới tay người dùng, thứ sản phẩm khiến mọi người nhớ măi, chứ không phải làm để kiếm tiền".

 

 

Chương 4

 

Atari và Ấn Độ: Thiền và nghệ thuật thiết kế tṛ chơi

 

 

Atari

 

Tháng Hai năm 1974, sau mười tám tháng rong ruổi ở Reed, Jobs quyết định quay về nhà cha mẹ ở Los Altos và kiếm việc để làm. Để t́m được một công việc lúc này không phải là quá khó. Trong suốt những năm 1970, lúc cao điểm, riêng trên tờ San Jose Mercury đă dành tới 60 trang đăng quảng cáo t́m nhân công lĩnh vực công nghệ. Một trong số những công ty đó lọt vào tầm ngắm của Jobs bởi khẩu hiệu mời gọi "Vừa vui, vừa kiếm được tiền". Ngay hôm đó, Jobs bước vào sảnh đón tiếp của một công ty sản xuất thiết bị chơi điện tử tên là Atari và nói với giám đốc nhân sự - người vừa bị ông làm giật ḿnh bởi mái tóc rậm rạp và quần áo lôi thôi - rằng ông sẽ không rời khỏi đây cho đến khi họ cho ông một công việc.

 

Người sáng lập của Atari là một doanh nhân có thân h́nh vạm vỡ, tên là Nolan Bushnell.

 

Nolan là một người có tầm nh́n cùng với sự tinh tế và cuốn hút của một tài năng nghệ thuật quảng cáo. Sau khi nổi tiếng, ông thích đi loanh quanh trên chiếc xe hiệu Rolls, hút thuốc phiện và họp nhân viên trong buồng tắm hơi. Giống như Friedland đă "đạt được" và Jobs th́ "sắp", Nolan có khả năng chuyển từ sự ân cần quyến rũ sang láu cá, phỉnh phờ, dọa dẫm và thậm chí xoay chuyển sự thật bằng sức mạnh của chính những đức tính trong ông. Kỹ sư trưởng của ông là AI Alcorn, một người lực lưỡng, vui tính và đôi chút cứng nhắc. Alcorn là người giúp Bushnell thực hiện những chiến lược và hạn chế sự quá khích ở ông. Sản phẩm có giá trị nhất của họ tính đến thời điểm đó là một tṛ chơi điện tử có tên là Pong. Hai người tham gia chơi sẽ phải cố gắng bắn vào đốm sáng nhấp nháy trên màn h́nh với hai cần điều khiển để di chuyển. (Hăy hỏi thêm cha mẹ ḿnh để biết rơ hơn về tṛ chơi này nếu hiện tại bạn dưới 30 tuổi).

 

Khi Jobs bước vào sảnh chính của Atari, ông đi sandal thay v́ giày và thể hiện mong muốn được làm việc. Alcorn là người đầu tiên được thông báo khẩn cấp. "Tôi được thông báo rằng "Có một anh chàng lập dị đang chờ ở sảnh. Anh ta nói sẽ không rời đi cho đến khi được tuyển dụng.

 

Chúng tôi nên gọi cảnh sát hay cho anh ta vào?' Tôi nói cứ để cho cậu ta vào".

 

Jobs sau đó trở thành một trong số năm mươi nhân viên đầu tiên tại Atari làm việc ở vị trí nhân viên kỹ thuật với mức lương 5 đô- la một giờ. Alcorn nhớ lại "Ngày đó, việc thuê một sinh viên bỏ học từ Reed là một điều gần như chưa có tiền lệ. Nhưng tôi nh́n thấy điều ǵ đó khác biệt trong người thanh niên trẻ tuổi lúc ấy. Anh ta thông minh, nhiệt huyết và đam mê công nghệ".

 

Alcorn đă phân công Jobs làm việc với một kỹ sư khắt khe và nguyên tắc tên là Don Lang. Ngay ngày hôm sau, Lang đă phàn nàn "Gă này là một tên đồng bóng (hippie) khó ưa với cơ thể bốc mùi.

 

Sao ông lại làm điều đó với tôi? Anh ta là một người rất khó để làm việc cùng". Jobs luôn bám vào ư nghĩ rằng chế độ ăn chay toàn rau của ông sẽ ngăn cản cơ thể khỏi niêm dịch gây hại cũng như mùi cơ thể ngay cả khi không dùng lăn khử mùi hay tắm thường xuyên. Nhưng đó là một lư thuyết thiếu chính xác.

 

Lang và rất nhiều người khác muốn tống Jobs ra khỏi công ty nhưng Bushnell đă t́m ra một giải pháp. "Mùi cơ thể hay hành động kỳ quái của Jobs không phải là vấn đề với tôi. Steve là một người bướng bỉnh, gai góc nhưng tôi lại khá thích anh ta. V́ vậy, tôi đề nghị anh ta đến làm việc trong thời gian chuyển ca đêm. Đó là một cách để giữ anh ta". Job có thể đến công ty sau khi Lang và những đồng nghiệp khác đă rời công ty và làm việc suốt đêm. Mặc dù làm việc một cách biệt lập, Jobs vẫn được mọi người biết đến v́ sự xấc xược của ḿnh. Lần nào cũng vậy, khi cần trao đổi với những người khác th́ thể nào ông cũng sẽ quát vào mặt họ, đai loại là những câu nói như họ là đ̣ thối tha và ngu ngốc. Khi nh́n lại những điều đó, Jobs biện hộ "Lư do duy nhất mà tôi nổi trội là tất cả những người c̣n lại quá dở".

 

Mặc dù nhờ thói kiêu căng (hoặc có lẽ là bởi v́ nó), Jobs đă lấy ḷng được ông chủ của Atari. Bushnell nhớ lại "Jobs là một người lắm triết lư hơn bất cứ người nào từng làm việc với tôi.

 

Chúng tôi từng thường xuyên tranh luận về tự do ư chí và thuyết định mệnh. Tôi có xu hướng tin rằng, mọi thứ đang diễn ra đều tuân theo số phận, rằng chúng ta khi sinh ra đă được Chúa trời sắp đặt như vậy. Nếu chúng ta có thông tin hoàn hảo, chúng ta có thể dự đoán được những hành động của con người. Steve th́ hoàn toàn đối lập". Cách nh́n nhận về thế giới quan này thống nhất với niềm tin vào sức mạnh ư chí có thể lay chuyển thực tại của Jobs.

 

Jobs tham gia giúp đỡ nâng cấp một vài tṛ chơi bằng cách đưa thêm chip vào để xây dựng nên một số h́nh ảnh vui nhộn; và chính sự sốt sắng truyền cảm hứng khi chơi trên những luật lệ do chính ḿnh đặt ra của Bushnell đă ảnh hưởng rất lớn tới Jobs. Ngoài ra, Jobs c̣n đề cao sự đơn giản trong các tṛ chơi của Atari. Không cần sổ tay hướng dẫn, những tṛ chơi này được thiết kế đơn giản nhất có thể để một anh chàng "khù khờ nhất" cũng có thể t́m ra cách chơi. Những hướng dẫn duy nhất của tṛ chơi Star Trek của Atari là "1. Đút đồng 25 xu vào. 2. Tránh các Klingon (một cuộc đua giả tưởng của các chiến binh trong thế giới star Trek).

 

Không phải tất cả đồng nghiệp đều xa lánh Jobs, ông kết bạn với Ron Wayne, một nhân viên vẽ thiết kế tại Atari. Ron đă từng mở một công ty sản xuất những chiếc máy có rănh nhận xu.

 

Việc kinh doanh này sau đó thất bại nhưng Jobs lại thấy hứng thú với ư tưởng mở một công ty và tự ḿnh kinh doanh. Jobs nói "Ron là một người đáng ngưỡng mộ. ông ấy tự mở công ty và tôi chưa từng gặp một ai như thế". Jobs đề xuất với Wayne rằng họ sẽ góp vốn mở một công ty. Ông có thể vay 50.000 đô la và họ sẽ thiết kế và tung ra thị trường những chiếc máy nhét xu. Nhưng Wayne đă kiệt lực sau vụ kinh doanh trước nên ông từ chối. Wayne kể lại "Tôi nói đó là cách nhanh nhất để đốt 50.000 đô la, nhưng tôi ngưỡng mộ Jobs v́ ông ấy có một khao khát cháy bỏng là sẽ tự mở công ty của chính ḿnh".

 

Một buổi cuối tuần nọ, Jobs đang ngồi với Wayne ở căn hộ của ông, say sưa với những chủ đề triết học như thường lệ th́ Wayne nói có một vài điều cần nói với Jobs. Jobs đă đáp lại rằng "À, tôi nghĩ tôi biết anh định nói ǵ. Tôi biết anh thích đàn ông". Và Wayne gật đầu đồng ư. Jobs nói

 

"Đó là lần đầu tiên trong cuộc đời tôi tiếp xúc với một người mà tôi biết trước là bị đồng tính (gay) nhưng chính anh ấy đă đưa cho tôi một cái nh́n đúng đắn về vấn đề đó", ông tra hỏi Wayne: "Anh cảm thấy thế nào khi nh́n thấy một người phụ nữ xinh đẹp". Wayne trả lời, "Nó giống như việc bạn nh́n thấy một chú ngựa đẹp. Bạn có thể trầm trồ tán dương nó nhưng bạn sẽ không muốn lên giường với nó. Đơn giản đó chỉ là sự tán dương cái đẹp". Wayne nói với tôi rằng có điều ǵ đó ở Jobs khiến ông muốn tiết lộ bí mật đó cho Jobs. "Không một ai ở Atari biết điều đó, và tôi có thể đếm trên đầu ngón tay số người được tôi tiết lộ về điều đó trong cả cuộc đời ḿnh. Nhưng tôi đoán mọi thứ sẽ ổn thôi nếu tôi kể cho Jobs nghe điều này v́ cậu ấy sẽ hiểu và sẽ chẳng có ǵ ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa hai chúng tôi".

 

Ấn Độ

 

Một lư do khiến Jobs háo hức kiếm được kha khá tiền vào đầu năm 1974 đó chính là Robert Friedland, người bạn của ông đă từng đến Ấn Độ trước đó. Friedland đă thúc giục ông nên thực hiện một chuyến hành hương đến đây. Friedland từng nghiên cứu về văn hóa con người Ấn Độ cùng với Neem Karoli Baba (Maharaj-ji), người đă từng là thủ lĩnh phong trào nổi dậy của sáu mươi thanh niên lập dị (hippie). Jobs quyết định làm theo những ǵ Friedland đă làm và rủ Daniel Kottke đi cùng. Jobs không bao giờ hứng thú với những cuộc phiêu lưu đơn thuần. "Với tôi, đó là một cuộc t́m kiếm nghiêm túc. Tôi háo hức muốn t́m ra sự giác ngộ, muốn biết thực sự tôi là ai và cách tôi ḥa hợp với mọi vật xung quanh". Kotte bổ sung thêm rằng quá tŕnh t́m kiếm này của Jobs dường như được thôi thúc một phần bởi ông ấy không biết cha mẹ đẻ của ḿnh là ai "Có một khoảng trống lớn trong tâm hồn Jobs và ông ấy đang cố gắng lấp đầy nó".

 

Khi Jobs nói với những đồng nghiệp thân thiết ở Atari rằng ông sẽ thôi việc để t́m kiếm một đại sư ở Ấn Độ, Alcorn vui tính lấy làm ngạc nhiên. "Jobs bước vào, nh́n chằm chằm vào tôi và tuyên bố, Tôi định đi t́m kiếm đấng tối cao tâm linh' và tôi nói "ồ không, điều đó thật quá tuyệt vời. Hăy viết thư kể cho tôi nhé!' và Jobs nói ông ấy muốn giúp ông chi trả chi phí của chuyến đi, nhưng ông nói Thật là vớ vẩn'". Sau đó Alcorn có một ư tưởng. Atari đang chế tạo bộ thiết bị và sẽ phải vận chuyển nó đến Munich, nơi sẽ lắp ráp nó thành thiết bị hoàn chỉnh và một đại lư của họ ở Turin sẽ chịu trách nhiệm phân phối . Nhưng có một rắc rối xảy ra là tṛ chơi được thiết kế theo tốc độ của Mỹ là 60 khung h́nh một giây trong khi ở châu Âu th́ chỉ có 50 khung h́nh một giây.

 

Alcorn đă cùng Jobs phác thảo ra bản sửa lỗi và ông đề nghị sẽ chi trả cho Jobs để ông ấy đến châu Âu và thực thi nó. Alcorn nói "Sẽ tiết kiệm hơn rất nhiều nếu đến Ấn Độ từ đó". Và Jobs đă đồng ư. Alcorn đă chào tạm biệt Jobs bằng lời cổ vũ "Gửi lời chào của tôi đến "đấng tối cao' của cậu nhé".

 

Jobs ở Munich một vài ngày để giải quyết vấn đề rắc rối trên. Nhưng trong thời gian ở đây, ông đă làm những người quản lư người Đức, những người luôn nhốt ḿnh trong những bộ vest đen lịch sự, cảm thấy lúng túng. Họ phàn nàn với Alcorn rằng Jobs ăn mặc luộm thuộm, người th́ ṇng nặc bốc mùi như thể một kẻ vô công rỗi nghề, c̣n cách cư xử th́ cực kỳ thô lỗ. "Tôi hỏi họ Thế anh ta đă giải quyết được vấn đề của các ông chưa?' và họ trả lời "Anh ta đă giải quyết xong'. Tôi nói tiếp "Nếu ông gặp bất cứ vấn đề nào khác, hăy gọi cho tôi, tôi có nhiều gă lập dị giống anh ta', Và họ đáp lại tôi cuống quưt "Không, không cần đâu, lần sau chúng tôi có thể tự giải quyết được'", về phần ḿnh, Jobs không hài ḷng v́ người Đức cứ cố gắng "chiêu đăi" ông thịt và khoai tây. Ông phàn nàn (không chính xác) trong một lần nói chuyện qua điện thoại với Alcorn "Họ thậm chí không có khái niệm ăn chay trong từ điển của ḿnh".

 

Jobs đă có một quăng thời gian tốt đẹp hơn nhiều khi bắt tàu tới gặp một nhà phân phối của Atari tại Turin, ở đây, Jobs cảm thấy dễ thở hơn với món mỳ Ư và sự thân thiện của vị chủ nhà, người đón tiếp ông ở đây. Jobs kể lại "Tôi đă có hai tuần thú vị ở Turin, một thị trấn công nghiệp sầm uất. Nhà phân phối tối nào cũng đưa tôi đi ăn tại một nhà hàng với không gian chỉ đặt vừa tám chiếc bàn và đặc biệt, bạn không hề thấy bất kỳ một quyển thực đơn nào. Việc duy nhất bạn cần làm khi tới đây là gọi món mà bạn thích, họ sẽ làm nó. Đặc biệt, một trong những chiếc bàn hôm đó đang được phục vụ cho chủ tịch hội đồng quản trị của Fiat. Điều đó thật tuyệt diệu". Sau đó, Jobs tiếp tục chặng tiếp theo trong hành tŕnh của ḿnh là Lugano, Thụy Sĩ. Tại đây, ông ở nhờ nhà người chú của Friedland và sẽ bắt máy bay từ đây đi Ấn Độ".

 

Ngay khi đặt chân xuống New Delhi, Jobs đă cảm nhận được những luồng hơi nóng bốc lên từ mặt đường trải nhựa mặc dù mới là tháng Tư. ông đến khách sạn được mọi người giới thiệu trước đó nhưng khách sạn đă chật ních khách, v́ vậy, ông chọn đến ở một khách sạn mà người lái xe taxi gợi ư là rất tốt.

 

"Tôi chắc chắn rằng anh ta đă nhận được tiền hoa hồng mồi chài khách của khách sạn này v́ anh ta đă đưa tôi đến một nơi hoàn toàn có thể coi là địa ngục". Jobs hỏi người chủ khách sạn xem nguồn nước của họ có được lọc trước khi sử dụng không và ngây thơ tin vào câu trả lời của anh ta. "Tôi lập tức bị kiết lỵ. Tôi bị ốm, ốm nặng với những cơn sốt cao. Tôi sụt cân từ khoảng 72 kg xuống c̣n 54 kg trong ṿng một tuần". Ngay khi Jobs cảm thấy đủ khỏe để có thể di chuyển, ông quyết định rằng ông cần phải đi ngay khỏi Delhi này càng sớm càng tốt. V́ vậy, ông thẳng tiến tới thị trấn Haridwar ở phía Tây của Ấn Độ, gần đầu nguồn sông Gaga. Nơi này đang diễn ra một lễ hội với cái tên Kumbh Mela (lễ hội tắm sông Hằng). Hơn mười triệu tín đ̣ đổ xô về thị trấn nhỏ bé vốn chỉ dưới 100.000 người dân sinh sống này. "Khắp nơi la liệt những lều trú chân do các tín đồ dựng nên. Có người cưỡi voi, hăy thử nghĩ xem bạn nên gọi nó là ǵ. Và tôi ở đó một vài ngày nhưng đă sớm quyết định là tôi nên rời ngay khỏi cả nơi này nữa".

 

Jobs di chuyển tới một ngôi làng gần Nainital dưới chân núi Himalaya bằng tàu và xe buưt.

 

Đó cũng là nơi mà Neem Karoli Baba sống, hay chính xác hơn là đă từng sống. Lúc Jobs đến nơi th́ ông ta đă chết. Jobs thuê một căn pḥng với một chiếc đệm trải trên sàn để ngủ của một gia đ́nh, những người đă giúp ông phục hồi sức khỏe bằng việc nấu cho ông những món ăn chay. "Có một bản sao cuốn "Hồi kư của một Yogi" 1 bằng tiếng Anh ở đây, do một khách du lịch trước đó để quên. Tôi đă đọc đi đọc lại vài lần v́ ở đây không có nhiều thứ để làm và tôi chỉ việc đi đi lại lại từ làng này sang làng khác trong khi chờ b́nh phục khỏi chứng kiết lỵ". Trong số những người sống ở đây, có một nhà dịch tễ học tên là Larry Brilliant. Ông đang nghiên cứu cách để trừ bệnh đậu mùa và sau đó trở thành người điều hành một tổ chức từ thiện của Google và Quỹ Skoll. Ông sau này đă trở thành một người bạn tri kỷ của Jobs.

 

Một hôm, Jobs có cơ hội nói chuyện với một thanh niên trẻ tuổi theo đạo Hindu, người đang có rất nhiều môn đồ ở vùng Hymalaya này và đồng thời cũng là một thương nhân giàu có.

 

"Đó là một cơ hội để gặp gỡ một thực thể tâm linh và tụ tập với những môn đệ của họ, đồng thời cũng là cơ hội để tham dự một bữa tiệc ngon miệng. Tôi có thể ngửi thấy mùi thức ăn khi chúng tôi đến gần và tôi thật sự rất đói". Khi Jobs đang ăn th́ người đàn ông này, có lẽ không già hơn so với Jobs bao nhiêu, lôi ông ra khỏi đám đông, chỉ tay vào Jobs và cười một cách điên khùng. Jobs kể "Anh ta bước đến, nh́n chằm chằm vào tôi, túm lấy tôi, huưt như c̣i rồi nói 'Trông cậu giống hệt một đứa trẻ'. Tất nhiên tôi không lấy làm thoải mái lắm với sự chú ư này". Người đàn ông này đưa tay nắm lấy Jobs, lôi ra khỏi đám đông đang cầu nguyện và buộc ông cùng leo lên một quả đ̣i, nơi có một chiếc giếng và một cái ao nhỏ. "Chúng tôi ngồi xuống và ông ấy lấy ra một con dao cạo thẳng. Tôi nghĩ anh ta là một kẻ điên và bắt đầu thấy lo sợ. Sau đó, anh ta lấy ra một bánh xà pḥng và anh ta bắt đầu lật ngược tóc tôi lên rồi cạo đầu tôi. Lúc đó tóc tôi dài lượt thượt và anh ta nói rằng anh ta làm vậy để giúp tôi cải thiện sức khỏe".

 

Daniel Kottke đến Ấn Độ vào đầu hè năm đó và Jobs quay về New Delhi để gặp bạn ḿnh.

 

Họ đi lang thang khắp nơi không chủ đích, chủ yếu là bằng xe buưt. Vào thời điểm này, Jobs đă từ bỏ ư định t́m kiếm một "đấng tối cao", người có thể truyền đạt sự khôn ngoan cho ông. Thay vào đó, ông t́m kiếm sự giác ngộ qua chính những trải nghiệm sống khổ hạnh, thiếu thốn và giản đơn của ḿnh. Nhưng ông không bao giờ có thể chạm đến được sự tĩnh tâm. Kottke nhớ rằng Jobs đă nổi giận quát lại một phụ nữ người Hindu ở một khu chợ của ngôi làng v́ nghi ngờ rằng bà ta đổ nước pha với sữa để bán.

 

Tuy nhiên, Jobs cũng là một người khá hào phóng. Khi Kottke và Jobs đến thị trấn Manali, túi ngủ của Kottke đă bị lấy cắp cùng với quyển séc du lịch của ông. Kottke nhớ lại "Steve đă chi trả toàn bộ số tiền ăn ở của tôi lúc đó và mua vé xe buưt cho tôi trở lại New Delhi". Ông ấy cũng đưa cho Kottke 100 đô- la cuối cùng của ḿnh để đỡ đần trong lúc khó khăn.

 

Trong suốt 7 tháng ở Ấn Độ, Jobs thỉnh thoảng mới viết thư cho cha mẹ ḿnh. Khi nào tiện, ông mới ghé qua văn pḥng của American Express ở New Delhi để nhận thư; v́ vậy, cha mẹ ông cảm thấy vô cùng ngạc nhiên khi nhận được điện thoại của ông từ sân bay Oakland nhờ họ đến đón. Họ lập tức lái xe từ Los Altos lên đón ông. "Đầu tôi đă được cạo trọc. Lúc đó, tôi lại đang mặc một chiếc áo vải bông kiểu Ấn Độ cùng nước da bánh mật do cháy nắng nên cha mẹ tôi đă đi qua tôi phải đến năm lần trước khi mẹ ngờ ngợ nhận ra và đến hỏi tôi 'Steve phải không con?' và tôi nói, 'Chào cha mẹ!'".

 

Họ đưa tôi về nhà, nơi tôi tiếp tục cố gắng t́m kiếm bản ngă của ḿnh. Đó là cuộc hành tŕnh với rất nhiều ngả đường t́m đến sự giác ngộ. Các buổi sáng và buổi tối, tôi ngồi thiền và nghiên cứu về thế giới thiền định. Thời gian c̣n lại trong ngày, tôi dự thính những lớp học về vật lư và kỹ thuật ở trường standford.

 

Cuộc t́m kiếm

 

Niềm đam mê thế giới tâm linh phương Đông, đạo Hindu, Thiền Phật giáo hay sự t́m kiếm con đường đến với giác ngộ của Jobs không đơn thuần chỉ dừng lại ở những ḅng bột thoáng qua của một thanh niên mười chín tuổi. Trong suốt cuộc đời ḿnh, ông đă t́m kiếm và theo đuổi rất nhiều giới luật cơ bản trong văn hóa phương Đông như sự nhấn mạnh vào Bát trí tuệ và sự hiểu biết có được bằng trực giác khi tập trung suy nghĩ. Nhiều năm sau, trong ngôi vườn nhà ông ở Palo Alto, Jobs đă chia sẻ những suy nghĩ của ông về những ảnh hưởng lâu dài của chuyến đi tới Ấn Độ tới ông:

 

Việc quay trở lại Mỹ là một cú sốc văn hóa với tôi, hơn cả khi tôi đến Ấn Độ.

 

Những người dân sống ở nông thôn Ấn Độ không sử dụng lư trí của họ như chúng ta vẫn làm, mà thay vào đó họ sử dụng trực giác. Và trực giác của họ, th́ khỏi phải nói, phát triển hơn rất nhiều so với phần c̣n lại của thế giới. Với tôi, trực giác là một thứ ǵ đó đầy quyền uy, có sức mạnh lớn hơn cả trí tuệ. Nó là yếu tố có tác động lớn tới công việc của tôi.

 

Những suy nghĩ chủ yếu dựa trên lư trí của người phương Tây không phải là đặc tính bẩm sinh của loài người. Nó được trau dồi và đúc kết qua thời gian, và là thành tựu vĩ đại nhất của nền văn minh phương Tây. ở những ngôi làng của Ấn Độ, họ không bao giờ học nó. Họ học những thứ khác, những thứ mà xét trên một số phương diện sẽ rất giá trị nhưng trên một vài phương diện khác th́ không. Đó là sức mạnh của trực giác và sự khôn ngoan có được từ những trải nghiệm.

 

Quay trở lại sau bảy tháng rong ruổi khắp các ngôi làng của Ấn Độ, tôi nh́n thấy sự điên khùng trong thế giới của người phương Tây cũng như khả năng chứa chất những ư nghĩ lư trí của họ. Nếu bạn ngồi và quan sát, bạn sẽ thấy cách thức mà bộ năo của chúng ta hoạt động không ngừng nghỉ. Nếu chúng ta cố gắng ḱm chế, nó chỉ làm mọi thứ tồi tệ hơn; nhưng qua thời gian, năo bộ của chúng ta sẽ quen với những t́nh huống đó và trở nên điềm tĩnh hơn. Bạn có thể nghe thấy sự chuyển động của những sự vật nhỏ nhất, những âm thanh khẽ khàng nhất, và đó chính là lúc trực giác của bạn bắt đầu thức giấc. Bộ năo dần dần suy nghĩ chậm lại và bạn có thể thấy thời gian như được kéo dài hơn trong cùng một khoảnh khắc và bạn có thể nh́n thấy nhiều sự việc hơn so với trước đây. Đó là một kỷ luật, bạn phải luyện tập nó.

 

Thiền đă có tác động sâu sắc tới cuộc sống của tôi kể từ đó. Có lúc tôi nghĩ rằng sẽ đến Nhật Bản và cố gắng để được tới tu viện Eihei-ji, nhưng người cố vấn tâm linh của tôi lại muốn tôi ở lại đây. ông ấy nói không có thứ ǵ ở đó có mà ở đây không có, và ông ấy đă đúng. Tôi học được một điều trong Thiền dạy rằng: Nếu bạn mong muốn đi ṿng quanh thế giới để gặp một người thầy xứng đáng, người đó sẽ xuất hiện ngay cạnh chỗ bạn.

 

Jobs thực tế đă t́m được người thầy của ḿnh ở ngay cạnh khu phố bên. Shunryu Suzuki, người viết cuốn "Thiền tâm" (Zen Mind), "Luyện tập trí tuệ cho người bắt đầu" (Beginner's Mind) và cũng là người quản lư Trung tâm thiền San Francisco, thường xuyên đến Los Atlos vào tối thứ Tư hàng tuần để thuyết giảng và hành thiền cùng một nhóm nhỏ các môn đệ của ông. Sau một thời gian, ông đă đề nghị người trợ lư của ḿnh, Kobun Chino Otogawa, mở một trung tâm phục vụ toàn thời gian tại đây. Jobs cùng với người bạn gái một thời Chrisann Brennan, Daniel Kottke và Elizabeth Holmes trở thành những môn đệ trung thành của trung tâm Tassajara, một thiền viện ở Carmel, nơi Kobun dạy.Kottke cho rằng Kobun thật tuyệt vời. ông nói tiếp "Tiếng Anh của ông ấy thật tệ. ông sẽ nói như đọc thơ haiku 2 với những cụm từ mang tính chất thơ văn và gợi nhớ. Chúng tôi ngồi nghe ông ấy nói và được nửa thời gian th́ chúng tôi bắt đầu không có một khái niệm ǵ về những điều ông ấy đang nói. Tôi coi đó là khoảng thời gian giải lao, vô âu, vô lo". Holmes th́ cho rằng "Chúng tôi thiền cùng Kobun. Chúng tôi ngồi ở dưới thảm tập c̣n ông ấy th́ ngồi trên chiếc bục. Chúng tôi được dạy cách để đẩy lùi mọi phiền nhiễu, và nó như một phép thuật huyền diệu. Một buổi tối nọ, trời đổ mưa to trong lúc chúng tôi đang thiền với Kobun, và ông đă dạy cho chúng tôi cách sử dụng những âm thanh xung quanh để đưa ḿnh trở lại sự tĩnh tâm khi thiền".

 

Đối với Jobs, ông chú tâm cao độ vào thiền. Theo như Kottke th́ "ông ấy thực sự rất nghiêm túc, quan trọng hóa nó và nh́n chung, đôi lúc thật không thể chịu nổi", ông ấy gần như ngày nào cũng gặp Kobun và cứ vài tháng, họ lại cùng nhau đi ở ẩn để thiền. Jobs nhớ rằng "Tôi luôn cố gắng dành nhiều thời gian nhất có thể để thỉnh giáo ông ấy. Ông ấy có vợ và hai con nhỏ.

 

Vợ ông làm y tá ở standford và trực ca đêm; v́ vậy, tôi có thường tụ tập với Kobun vào các buổi tối. Khi vợ ông ấy trở về nhà vào lúc nửa đêm, bà ấy sẽ lùa chúng tôi về". Họ đôi lúc cũng tranh luận về việc liệu Jobs có nên chú tâm hoàn toàn vào việc theo đuổi những giá trị tâm linh không, nhưng Kobun th́ có quan điểm ngược lại. ông chắc chắn rằng Jobs có thể chạm được đến thế giới tâm linh trong khi vẫn tham gia vào công việc kinh doanh của ḿnh. Mối quan hệ giữa hai người trở nên gắn bó và lâu dài. Kobun cũng đă đến tham dự lễ cưới của Jobs mười bảy năm sau đó.

 

Sự thôi thúc t́m ra bản ngă bên trong con người ḿnh của Jobs lớn đến mức ông quyết định trải qua giải pháp trị liệu tâm lư được nghiên cứu và phổ biến gần đây bởi một bác sĩ tâm lư trị liệu ở Los Angeles, tên là Arthur Janov. Phương pháp này được dựa trên học thuyết Freud (Freudian theory), cho rằng những vấn đề về tâm lư bắt nguồn từ những đau đớn dồn nén khi c̣n nhỏ của con người có thể được giải quyết bằng cách cùng người bệnh tái tạo lại cảnh tượng khi đó, tái trải nghiệm nỗi đau từng có nhưng bằng cách giăi bày tất cả các cảm xúc, thậm chí cả kêu gào, than khóc, không ḱm nén bất cứ điều ǵ. Với Jobs, liệu pháp nói chuyện có vẻ tốt hơn v́ nó liên quan đến cảm nhận mang tính bản năng và hành động mang tính xúc cảm hơn là sự phân tích một cách lư trí. Sau này, ông có nói rằng "Bạn không cần phải suy nghĩ quá nhiều về nó, đơn giản chỉ hành động: nhắm mắt lại, giữ nhịp thở đều đặn, bước vào thế giới tiềm thức và bước ra sáng suốt hơn".

 

Một nhóm những tín đ̣ của phương pháp Janov trên đă mở một trung tâm tâm lư tên là Oregon trong một khách sạn cũ ở Eugene. Người quản lư trung tâm này, không ai khác chính là người bạn tại trường Reed của Jobs, Robert Friedland. Cộng đồng All One Farm của ông cũng tọa lạc gần đó. Khoảng cuối năm 1974, Jobs đăng kư khóa học trị liệu này trong 12 tuần với lệ phí 1.000 đô-la. Kottke nhớ rằng "Steve và tôi có giai đoạn phát triển tính cách như nhau, v́ vậy tôi rất muốn tham gia cùng ông ấy, nhưng tôi không có tiền đóng phí".

 

Jobs từng tâm sự với những người bạn thân rằng ông luôn bị thôi thúc bởi nỗi đau của một đứa trẻ bị bỏ rơi và không biết cha mẹ đẻ là ai. Friedland nói "Steve có một mong muốn cháy bỏng t́m ra cha mẹ đẻ của ḿnh để ông hiểu rơ hơn về chính bản thân ḿnh, xem ông là ai". Tất cả những ǵ ông biết về cha mẹ đẻ của ḿnh qua Paul và Clara là họ đều tốt nghiệp đại học và cha của ông h́nh như là một người Syria, ông thậm chí đă có ư định thuê một thám tử riêng để t́m ra sự

 

thật nhưng cuối cùng, ông lại không làm như vậy. ông nói "Tôi không muốn gây tổn thương cho cha mẹ tôi". Ư ông là Paul và Clara.

 

Theo như Elizabeth Holmes th́ "Jobs luôn phải đấu tranh với sự thật rằng ḿnh chỉ là con nuôi, ông ấy cảm thấy rằng đó chính là vấn đề khiến cảm xúc bị dồn nén". Jobs thừa nhận "Đó là vấn đề luôn làm tôi không yên và tôi cần phải tập trung giải quyết nó", ông c̣n thậm chí cởi mở về việc này hơn với Greg Calhoun, ông này kể lại rằng "Steve dằn vặt lương tâm khá nhiều về việc được nhận nuôi từ khi c̣n nhỏ và ông ấy tâm sự với tôi khá nhiều.Việc tham gia điều trị để có thể trải nghiệm và giải tỏa cảm xúc của những nỗi đau chất chứa từ lâu hay việc g̣ ḿnh trong chế độ

 

ăn nghiêm ngặt, với mong muốn không phát sinh niêm dịch là cách ông ấy đang cố gắng để tẩy rửa chính bản thân ḿnh và tiến sâu hơn vào nỗi sợ hăi về nguồn gốc xuất thân, ông ấy nói với tôi một cách giận dữ về sự thật ông ấy bị cha mẹ bỏ rơi".

 

John Lenon cũng trải qua liệu pháp tâm lư như Jobs vào năm 1970, và tháng 12 năm đó, ông đă cho ra đời bài hát "Mẹ" (Mother) với ban nhạc Plastic Ono. Bài hát là nỗi ḷng của một cậu bé bị cha bỏ rơi và mẹ th́ bị giết hại khi c̣n ở độ tuổi thiếu niên. Đoạn điệp khúc lặp đi lặp lại những câu chữ chất chứa nỗi ám ảnh "Mama don't go, Daddy come home" (tạm dịch là: Mẹ ơi, đừng bỏ con. Cha ơi, hay quay về nhà đi). Jobs trước đây cũng thường xuyên chơi bài này.

 

Sau đó, Jobs cho rằng phương pháp của Janov không thật sự hiệu quả. "ông ấy đưa ra những câu hỏi có sẵn và những câu trả lời thiếu sự tưởng tượng, một thứ trắc nghiệm dường như quá đơn giản. Điều đó hiển nhiên chứng minh rằng phương pháp điều trị này sẽ không mang lại bất kỳ điều ǵ sâu sắc cho tâm ḥn bạn". Nhưng Holmes lại cho rằng nó khiến Jobs cảm thấy tự tin hơn. "Sau khi tham gia liệu pháp này, ông ấy đă thay đổi. Mặc dù ông ấy có tính cách chai sạn nhưng tôi cảm thấy tâm ḥn ông ấy đă có sự tĩnh lặng, ít nhất là trong một khoảng thời gian, ông ấy cũng cảm thấy tự tin hơn và cảm giác thiếu thốn hoặc không xứng đáng giảm đi đáng kể".

 

Jobs bắt đầu tin rằng ông có thể truyền cảm giác tự tin này cho người khác và từ đó thúc đẩy họ làm những điều mà trước đó họ nghĩ là không thể. Holmes chia tay với Kottke và tham gia vào một giáo phái tôn giáo ở San Francisco với mong muốn cắt đứt mọi mối liên hệ với bạn bè xung quanh. Nhưng Jobs phản đối suy nghĩ đó của Holmes. Một hôm, Jobs đến ṭa nhà của giáo hội đó trên chiếc Ford Ranchero, và thông báo rằng ông đang trên đường tới nông trại trồng táo của Friedland, và Holmes sẽ đi cùng ông. Thậm chí độc ác hơn, ông nói bà sẽ phải cầm lái một phần quăng đường mặc dù bà thậm chí c̣n không biết cách gạt cần số xe. Holmes kể "Khi chúng tôi ra đến con đường lớn, Jobs bắt tôi ngồi trên ghế lái, chỉnh tốc độ lên mức khoảng 88 km/h (55 dặm) ṛi sau đó mở bản nhạc Blood của Dylan, gối đầu vào ḷng tôi và ngủ. Ông ấy cư xử như thế ông ấy có thể làm tất cả mọi thứ, v́ thế, bạn cũng vậy. Steve đă đặt mạng sống của ḿnh vào trong tay tôi để bắt tôi phải làm những thứ mà trước đây tôi nghĩ tôi không thể làm được".

 

Đó chính là mặt sáng của tính cách vốn được biết đến với cụm từ "Reality distortion field" (Triết lư bóp méo sự thật) của Jobs (như đă được nhắc đến ở chương trước). Holmes nói thêm "Nếu bạn tin tưởng ông ấy, bạn có thể làm được nhiều thứ. Một khi Steve đă quyết định việc ǵ đó phải được diễn ra th́ ông ấy sẽ t́m mọi cách để nó diễn ra".

 

Sự vượt rào

 

Một ngày đầu năm 1975, Alcorn đang ngồi trong pḥng làm việc của ḿnh ở Atari th́ Ron Wayne lao vào nói lớn "Này, Steve đă trở lại ṛi". Alcorn đáp lại "ôi, dẫn anh ta vào đây!". Jobs đi chân trần, mặc chiếc áo choàng màu vàng nghệ và cầm theo một bản sao của cuốn "Se Here Now" (Trở về) và khăng khăng nói rằng Alcorn phải đọc nó. Ông cũng hỏi thêm "Tôi có thể tiếp tục công việc trước đây của ḿnh không? Alcorn nhớ rằng "Lúc đó trông ông ấy hệt như một tín đ̣ ở ngôi đền Hare Krishna, nhưng thật vui khi được gặp lại ông ấy. V́ vậy tôi nói: chắc chắn ṛi".

 

Một lần nữa, v́ sự ḥa hảo và yên ổn của tất cả mọi người, Jobs hầu như làm việc vào ban đêm. Wozniak lúc đó đang làm việc tại HP và sống ở khu căn hộ ngay gần chỗ Jobs làm nên ông thường lui tới sau bữa tối để nói gặp gỡ nói chuyện và chơi điện tử với Jobs. Woz trở nên nghiện tṛ Pong, nhất là level chơi ở con đường bowling Sunnyvale. Ông ấy thậm chí c̣n tạo ra phiên bản có chức năng kết nối vào Tivi ở nhà ông.

 

Vào một ngày cuối năm 1975, Nolan Bushnell, với sự khôn ngoan vốn có của ḿnh, thừa biết rằng thời kỳ của những tṛ chơi dùng cần điều khiển đă kết thúc, nhưng ông vẫn quyết định phát triển phiên bản Pong một người chơi thay v́ hai người chơi đối kháng như trước kia. Người chơi sẽ đánh bóng về phía một bức tường gạch được thiết kế để bị phá vỡ khi đánh trúng. Ông ấy gọi Jobs lên pḥng ḿnh, vẽ ư tưởng ấy lên chiếc bảng đen và đề nghị Jobs chế tạo nó và với tổng số lượng chip ít hơn 50. Jobs sẽ có một khoản thưởng lớn nếu làm được. Bushnell biết Jobs không phải là một kỹ sư giỏi nhưng ông ấy biết chắc rằng Jobs sẽ mời Wozniak, người vẫn thường tụ tập với Jobs ở công ty, cộng tác làm việc. Bushnell nói "Tôi biết giao công việc đó cho Jobs là một công đôi việc. Woz là một kỹ sư tài năng và tốt hơn Jobs nhiều".

 

Wozniak hơi sởn da gà khi Jobs yêu cầu ông giúp đỡ và đề xuất phương án phân chia lợi nhuận. Woz nói "Đó là một lời đề nghị tuyệt vời nhất trong đời tôi, về việc có thể thiết kế một tṛ chơi mà mọi người sẽ chơi nó". Jobs nói công việc cần phải hoàn thành trong ṿng bốn ngày với số chip ít nhất có thể. Nhưng Jobs đă giấu không nói với Woz về hạn chót giao nộp thực sự bởi v́ ông cần đến nông trại All One Farm để kịp giúp đỡ mùa thu hoạch táo. ông cũng không đề cập tới việc sẽ có một khoản thưởng dựa trên số con chip tiết kiệm được.

 

Woz nhớ lại "Thông thường, một kỹ sư phải mất một vài tháng để làm một tṛ chơi như vậy. Tôi nghĩ chắc tôi không thể nào làm được nó đúng hạn nhưng Steve khẳng định rằng tôi có thể". V́ thế, Woz đă thức trắng bốn đêm liên tiếp để thiết kế nó. Ban ngày, khi làm việc ở HP, Woz vẽ nháp ư tưởng của ḿnh ra giấy và sau đó, sau bữa ăn nhanh, ông đi thẳng đến Atari và làm việc thâu đêm tại đây. Khi Wozniak thiết kế xong th́ Steve ngồi trên một chiếc ghế dài bên trái ông bọc dây những con chip trên bảng mạch khung. Wozniak kể "Trong khi Steve đang lắp bảng mạch khung th́ tôi dành thời gian chơi tṛ chơi yêu thích nhất của tôi, tṛ đua ô tô Gran Trak 10".

 

Thật bất ngờ, họ có thể hoàn thiện công việc được giao trong bốn ngày và Wozniak chỉ sử dụng 45 con chip. Mỗi người nhớ một cách khác nhau về sự việc này, nhưng theo như mọi người vẫn nghĩ th́ Jobs chỉ đưa cho Wozniak một nửa số tiền được trả cho việc tạo ra tṛ chơi, không có số tiền thưởng do tiết kiệm được năm con chip. Phải mất mười năm sau Wozniak mới phát hiện ra điều đó (do vô t́nh đọc cuốn sách ghi lại lịch sử của Atari tên là Zap). Wozniak nói rằng "Tôi nghĩ Steve cần số tiền đó và v́ vậy, ông ấy chỉ đơn giản là không nói cho tôi biết sự thật". Bây giờ, khi nói về điều đó, Wozniak ngắt quăng hồi lâu và thừa nhận rằng điều đó khiến ông cảm thấy bị tổn thương. "Tôi ước ǵ Jobs thành thật với tôi lúc đó. Nếu ông ấy nói với tôi rằng ông ấy cần số tiền ấy, ông ấy phải biết rằng tôi sẽ đưa ngay cho ông ấy. ông ấy là bạn tôi. Và bạn có thể giúp đỡ những người bạn của ḿnh". Đó là sự khác biệt căn bản trong tính cách của Jobs và Wozniak.

 

"Đạo đức luôn luôn là điều được tôi coi trọng và chú ư. Tôi vẫn không hiểu tại sao ông ấy được trả một khoản thế này mà lại nói với tôi thế khác. Nhưng, ông biết đấy, mỗi người một tính".

 

Khi Jobs biết vụ việc đă được phơi bày, ông gọi cho Wozniak để phủ nhận nó. Wozniak nhớ lại "Jobs khẳng định với tôi ông ấy không nhớ ḿnh đă làm việc đó và rằng nếu thật sự ông ấy đă làm th́ ông ấy sẽ nhớ. Nhưng ông ấy không nhớ ǵ cả, v́ vậy khả năng lớn hơn là ông ấy không hề làm điều đó". Khi tôi hỏi trực tiếp Jobs, tự nhiên ông ấy im lặng và do dự khác thường, ông nói "Tôi không biết lời cáo buộc đó bắt nguồn từ đâu. Tôi đă đưa cho Woz một nửa số tiền mà tôi nhận được. Đó là cách tôi vẫn luôn đối xử với Woz. Ư tôi là Woz đă thôi làm việc từ năm 1978. ông ấy không hề làm việc một tí nào sau 1978 nhưng ông ấy vẫn có được số cổ phần tại Apple ngang với tôi".

 

Liệu có khả năng rằng kư ức bị lộn xộn và rằng Jobs thực tế không lừa gạt và trả thiếu số tiền cho Wozniak? Woz nói với tôi rằng "Có khả năng tôi đă nhầm và nhớ lẫn lộn". Nhưng sau một ḥi dừng lại suy xét, ông nói "Không. Tôi nhớ rất rơ con số được ghi trong quyển số liệu của Atari, đó là một tấm séc trị giá 350 đô la", ông đă khẳng định lại trí nhớ của ông với Nolan Bushnell và AI Alcorn. Bushnell nói "Tôi nhớ là có đề cập đến khoản tiền thưởng với Woz và ông ấy trông rất buồn. Tôi nói với ông ấy là đúng, có một khoản tiền thưởng cho mỗi con chip tiết kiệm được, ông ấy chỉ lắc đầu và tặc lưỡi".

 

Dù sự thật có thế nào đi chăng nữa, Wozniak sau này vẫn nói rằng nó không đáng để đào bới lại. ông nói Jobs là một người phức tạp, và mánh khóe chỉ là một mặt tối của một con người thành công đó. Wozniak th́ không bao giờ như vậy. Nhưng như ông đă chỉ ra, rằng với tính cách đó, ông cũng chẳng bao giờ là người xây dựng được Apple. Khi tôi nhấn mạnh điều đó, ông nói "Tốt hơn hết là tôi nên bỏ qua điều này. Nó không phải là cái ǵ đó to tát mà tôi muốn cáo buộc và đánh giá Steve qua đó".

 

Những kinh nghiệm ở Atari đă giúp Jobs định h́nh cách tiếp cận tới lĩnh vực kinh doanh và thiết kế. ông đánh giá cao những thiết kế tṛ chơi thân thiện với người dùng của Atari, những tṛ chơi mà chỉ cần có những chỉ dẫn đơn giản kiểu "đút đồng xu 25 xu vào và tránh Klingons' (như đă đề cập ở trên). Ron Wayne nói "Sự đơn giản ấy đă tác động tới Jobs và khiến ông ấy trở thành một người rất chú trọng đến sản phẩm". Jobs cũng tiếp thu được thái độ "không bao giờ làm nô lệ của chữ "không'" của Bushnell. Theo Alcorn th́ "Nolan không bao giờ nói không. Và đó chính là ấn tượng đầu tiên của Steve về cách mọi thứ được hoàn thành. Nolan không bao giờ phản ứng thái quá hay xúc phạm ai như Steve đôi khi vẫn làm. Nhưng ông ấy cũng có chung một thái độ cầu thị và khả năng chỉ huy. Điều đó nhiều lúc làm tôi cảm thấy rúm ró nhưng thực tế, nó đă giúp mọi thứ được hoàn thành như mong đợi. về khoản này th́ Nolan là vị cố vấn dày dặn kinh nghiệm của Jobs".

 

Bushnell cũng đồng ư rằng "Có một thứ ǵ đó không thể cắt nghĩa rơ ràng ở một doanh nhân, và tôi thấy điều đó ở Steve, ông ấy không chỉ đam mê công nghệ mà cả lĩnh vực kinh doanh nữa. Tôi đă chỉ cho ông ấy rằng nếu bạn tỏ ra rằng ḿnh có thể làm được điều ǵ, chắc chắn bạn sẽ làm được. Và "Hăy cố gắng đóng giả như mọi thứ đều nằm trong tầm kiểm soát của bạn và mọi người sẽ tin rằng bạn đang kiểm soát được nó".

 

--------------------------------

1          Một người theo thuyết Du - già, là một trường phái Phật giáo, tương truyền được khởi xướng ở thế kỷ thứ IV Công nguyên bởi ứng thân (Tam thân) của Bồ Tát Di-lặc.

2          Một thể thơ văn xuôi của Nhật bản ra đời vào thế kỉ XVII và phát triển mạnh vào thời ḱ Edo (1603 - 1867) khi đă dần mất đi sắc thái trào phúng mà mang âm hưởng sâu thẳm của Thiền tông. Thiền sư thi sĩ lỗi lạc Matsuo Basho được thừa nhận là người khai sinh ra haiku và Yosa Buson, Masaoka Shiki đă hoàn thiện nó dưới diện mạo và tên gọi như chúng ta thấy ngày nay. Một bài haiku thường chỉ vỏn vẹn 17 âm tiết tiếng Nhật trong 3 câu 5+7+5 trong đó 3 câu trong cú pháp haiku cũng thường được viết thành một ḍng.

 

 

Chương 5

 

Apple I

Bật lên, Khởi động, cắm vào

 

 

Cỗ máy của sự hoàn mỹ

 

Trong suốt những năm cuối của thập niên 60 của thế kỷ 20, có rất nhiều luồng văn hóa du nhập cùng lúc ở San Francisco và thung lũng Santa Clara. Cuộc cách mạng công nghệ bắt đầu bùng nổ với sự phát triển của các nhà thầu quân sự, tiếp nối sau đó là các công ty điện tử, nhà sản xuất bộ vi xử lư, các hăng thiết kế tṛ chơi điện tử, và các công ty máy tính. Sự bùng nổ đến chóng mặt này kéo theo sự xuất hiện của một tiểu khu văn hóa công nghệ tin tặc - những kẻ trộm cắp viễn thông, các nhà nghiên cứu truyền thông, dân sưu tầm công nghệ và những chuyên gia máy tính thuần túy - bao gồm cả những kỹ sư không phù hợp với mô h́nh của HP và những đứa trẻ không ḥa hợp được với làn sóng nổi dậy của các phong trào nổi loạn thời kỳ này. Có những nhóm học giả nghiên cứu những tác động của LSD (một loại ma túy gây ảo giác), gồm có Doug Engelbart của Trung Tâm Nghiên Cứu Mở Rộng ở Palo Alto, người sau này đă góp phần phát triển chuột máy tính và giao diện đồ họa cho người sử dụng, và Ken Kesey, người đă tổ chức một buổi thác loạn có sử dụng thuốc kích thích với một ban nhạc gia đ́nh sau trở thành Grateful Dead 1. Thời kỳ này bắt đầu xuất hiện phong trào phản văn hóa híp pi (hippie) được khởi xướng từ những thế hệ trẻ Vùng Vịnh, và các nhà hoạt động chính trị nổi loạn bắt nguồn từ phong trào tự do ngôn luận ở Berkeley. Trên hết chúng ta phải kể đến sự xuất hiện của các phong trào tự phát khác nhau hướng đến con đường đi t́m sự giác ngộ cá nhân: Thiền và Ấn Độ giáo, thiền định và yoga, gào thét và cảm giác tù túng, Esalen 2 và các phương pháp trị liệu bằng xung điện.

 

Description: http://vietmessenger.com/books/truyendich/tieusustevejobs6.jpg

Daniel Kottke và Jobs cùng với chiếc máy tính Apple I tại hội chợ máy tính được tổ chức tại thành phố Atlantic năm 1976

 

Sự dung ḥa giữa quyền lực danh nghĩa và quyền lực thực tế, giữa sự giác ngộ tâm linh và công nghệ được Steve Jobs thể hiện thông qua những buổi thiền định hàng sáng, các buổi dự thính các lớp vật lư tại Stanford, các buổi làm việc đêm tại Atari, và ước mơ về một sự nghiệp kinh doanh của riêng ḿnh. "Có một điều ǵ đó đang diễn ra ở đây", ông bồi hồi nhớ lại. "Ḍng âm nhạc tuyệt vời nhất khởi nguồn từ đây, ban nhạc Grateful Dead, Jefferson Airplane, Joan Baez, Janis Joplin, mạch tích hợp hay những thứ như cuốn Whole Earth Catalog 3 đều được sinh ra trên mảnh đất này. Ban đầu dân công nghệ và dân hippie (phản văn hóa) không có quan hệ tốt với nhau.

 

Rất nhiều người trong phong trào phản văn hóa coi máy tính là thứ đáng nghi ngại và lập dị như Orwel 4, thứ mà họ cho rằng khởi nguồn từ Lầu Năm Góc và hệ thống quyền lực tại đây. Trong cuốn "The Myth of the Machine'' (truyền thuyết về cỗ máy), nhà sử học Lewis Mumford đă cảnh báo rằng máy tính đang dần lấy đi sự tự do và làm suy đồi "giá trị cuộc sống đang ngày càng được nâng cao." Sự ra đời của cuốn sách "Do not fold, spindle or multilate" - (14) lệnh cấm sử dụng thẻ bấm lỗ - đă giáng một đ̣n mạnh vào giai đoạn này, trở thành lời cáo buộc đanh thép, mỉa mai của phe đối lập.

 

Tuy nhiên đầu những năm 1970 bắt đầu có sự chuyển biến. Trong bài nghiên cứu về sự hội tụ của phong trào phản văn hóa đối với ngành công nghiệp máy tính có tên "What the Dormouse Said" (Điều Dormouse đà nói) John Markoff viết, "Điện toán từng bị lên án và bị coi như là một công cụ kiểm soát quan liêu giờ đây đă trở thành một biểu tượng của cá tính và sự tự do". Nó cũng được thể hiện như một nét đặc biệt trong ca từ của tập thơ 1967 của Richard Brautigan, "All Watched Over by machines of Loving Grace" (tất cả đều đang chiêm ngưỡng cỗ máy của sự hoàn mỹ) và tư tưởng thống nhất đă được chứng nhận khi Timothy Leary tuyên bố rằng các máy tính cá nhân đă trở thành một loại "chất gây nghiện" mới và những năm sau đó điều chỉnh lại câu thần chú nổi tiếng của ḿnh để tuyên bố, "Bật lên, khởi động, cắm vào". Nhạc sĩ Bono, người sau này trở thành một người bạn của Jobs, thường thắc mắc với ông rằng tại sao những kẻ đắm ḿnh trong đá

 

- thuốc kích thích - những cuộc nổi loạn của phong trào phản văn hóa ở vùng Vịnh lại góp phần tạo nên ngành công nghiệp máy tính cá nhân như vậy. "Những kẻ "tạo ra" thế kỷ 21 là những kẻ "đập đá", dân hippies đi dép lê đến từ vùng bờ Tây như Steve, bởi v́ họ nh́n nhận mọi vấn đề theo cách riêng - nổi loạn," Bono nhận xét. "Các xă hội phân cấp có tôn ti ở các vùng bờ Đông, Anh, Đức, và Nhật bản không khuyến khích những suy nghĩ khác biệt như vậy. Những năm sáu mươi của thế kư XIX đă h́nh thành nên lối suy nghĩ hỗn loạn, một thứ chất xúc tác vô h́nh giúp định h́nh nên một thế giới chưa bao giờ tồn tại."

 

Một người khuyến khích các cư dân của phong trào phản văn hóa tạo ra một trào lưu phổ biến mà người ta thường gọi là các hacker (các tin tặc), đó chính là Stewart Brand. Là một người có kinh nghiệm và tầm nh́n xa trông rộng, ông đă tạo ra niềm vui và những ư tưởng qua nhiều thập kỷ, Brand cũng là một trong những người tham gia vào một trong sáu mươi nghiên cứu về LSD 6 đầu tiên ở Palo Alto. ông cùng với đồng nghiệp của ḿnh là Ken Kesey tạo ra " Những hành tŕnh thử thách" (acid - celebrating Trips Festival), xuất hiện trong phần mở đầu của cuốn The Electric Kool-Aid Acid Test (cuộc thử nghiệm của dân hip - pi) của Tom Wolfe, và làm việc với Doug Engelbart để tạo ra một buổi thuyết tŕnh rất có ảnh hưởng về sau với sự biến hóa khôn lường của âm thanh và ánh sáng về những công nghệ mới được gọi là "Cha đẻ của những bản demo" (Mother of All Demos). "Hầu hết các thế hệ chúng tôi lúc bấy giờ đều khinh miệt máy tính, coi nó như hiện thân của sự kiểm soát tập trung," Brand sau đó lưu ư. "Thế nhưng một đội ngũ nhỏ, sau này gọi là hacker, đă ôm máy tính đồng thời biến chúng thành công cụ của sự tự do. Điều đó hóa ra lại là con đường thật sự hướng đến tương lai.

 

Brand điều hành Whole Earth Truck store 7 (Cửa hàng lưu động toàn cầu), bắt đầu như một chiếc xe tải lưu động, bán các công cụ cần thiết và tài liệu giáo dục, và đến năm 1968 ông quyết định mở rộng nó phát triển thành Whole Earth Catalog. Trên trang b́a đầu tiên của cuốn Catalog là h́nh ảnh nổi tiếng của trái đất được chụp từ không gian; với tít phụ là "Acess to Tools" (Tiếp cận mọi công cụ) với ư nghĩa đơn giản là công nghệ có thể là một người bạn của chúng ta.

 

Brand đă viết trên trang nhất của ấn bản đầu tiên rằng, "Một thế giới của cái tôi cá nhân đang ngày càng được coi trọng trong đó có quyền tự quyết được học hành, t́m nguồn cảm hứng riêng, tự tạo không gian riêng, và chia sẻ những t́m ṭi của ḿnh với bất cứ ai quan tâm. Những công cụ hỗ trợ quá tŕnh này là được Whole Earth Catalog t́m kiếm và phát triển." Buckminster Fuller bắt đầu một bài thơ sau đó:".. Tôi thấy Chúa trong các dụng cụ và cơ chế làm việc đáng tin cậy".

 

Jobs trở thành một fan hâm mộ của Whole Earth. Jobs đặc biệt bị chinh phục bởi ấn bản cuối cùng, phát hành vào năm 1971, khi ông vẫn c̣n học trung học, và đă mang nó theo tới trường đại học và sau đó đến trang trại All One Farm. "Trên b́a sau của ấn bản cuối cùng" Jobs nhớ lại, "là một bức ảnh một con đường quê vào buổi sáng sớm, và bạn có thể thấy ḿnh đang bước trên đó nếu bạn là người ưa khám phá. Phía dưới bức ảnh là câu: " Hăy luôn khát khao, hăy cứ dại khờ.

 

(Stay Hungry, stay Foolish.)'" Brand coi Jobs là một trong những hiện thân tinh khiết nhất của sự pha trộn văn hóa mà Catalog đang kiếm t́m để vinh danh. "Steve ở ngay điểm giao thoa của phong trào phản văn hóa và công nghệ," ông nói. "ông ấy có ư niệm về những công cụ ai cũng sử dụng được. "Catalog của Brand đă được xuất bản với sự giúp đỡ của Viện Portola, một tổ chức dành riêng cho lĩnh vực non trẻ của ngành giáo dục máy tính. Viện Portola cũng đă góp phần trong việc thành lập People's Computer Company (Máy tính dành cho mọi người), đây hoàn toàn không phải là một công ty mà là một tờ tin tức và là một tổ chức hoạt động với phương châm "đem sức mạnh của máy tính đến với mọi người" (Computer power to the people). Thỉnh thoảng lại diễn ra một bữa tối "thân mật" được tổ chức vào ngày thứ Tư bất kỳ và có một lần hai trong số những nhân vật quan trọng, Gordon French và Fred Moore, đă quyết định thành lập một câu lạc bộ chính thức hơn nơi mọi người có thể chia sẻ những thông tin về thiết bị điện tử cá nhân.

 

Họ đă cực kỳ phấn khích bởi sự xuất hiện của ấn phẩm Popular Mechanics (những thợ máy nổi tiếng) vào tháng Giêng năm 1975 với một bộ máy tính cá nhân đầu tiên, Altair, trên trang b́a.

 

Altair không đắt lắm, chỉ khoảng 495 đô - la cho một khối các bộ phận được hàn với một tấm bảng mạch được làm một cách đơn giản - nhưng đối với dân ghiền sưu tầm đ̣ công nghệ và các chuyên gia máy tính th́ sự ra đời của Altair báo hiệu buổi b́nh minh của một kỷ nguyên mới. Bill Gates và Paul Alien đă đọc cuốn tạp chí này và bắt tay vào thử chạy phiên bản BASIC 8, một ngôn ngữ lập tŕnh dễ sử dụng, trên Altair. Nó cũng gây sự chú ư của Jobs và Wozniak. Và khi một bộ Altair đă đến với tạp chí "Máy tính dành cho mọi người", nó trở thành tâm điểm trong cuộc họp đầu tiên của câu lạc bộ mà French và Moore đă từng cùng nhau quyết định thành lập.

 

Câu lạc bộ máy tính Homebrew

 

Câu lạc bộ máy tính Homebrew được biết đến như một dấu hiệu về sự hợp nhất Whole Earth (toàn cầu), giữa phong trào phản văn hóa và công nghệ. Nó sẽ trở thành một kỷ nguyên máy tính cá nhân, một thứ na ná thời kỳ khai sinh ra những quán cà phê Turk's 9 cho đến thời kỳ của Tiến sĩ Johnson, một nơi mà những ư tưởng đă được trao đổi và phổ biến rộng răi. Moore đă viết những tờ bướm cho các cuộc họp đầu tiên, được tổ chức vào ngày 05 Tháng Ba 1975, trong nhà để xe của công viên Menlo của Pháp: "Bạn đang tự làm một cái máy tính, một thiết bị đầu cuối, một chiếc TV, hay một chiếc máy đánh chữ của riêng ḿnh? Nếu vậy, có thể bạn sẽ muốn đến tham gia vào hội những người cùng chí hướng." Tờ quảng cáo ghi.

 

Alien Baum phát hiện ra tờ rơi trên bảng thông báo của HP và gọi cho Wozniak, và Woz đă đồng ư đi với anh ta. "Đêm đó hóa ra là một trong những đêm quan trọng nhất của cuộc đời tôi", Wozniak nhớ lại. Khoảng ba mươi người khác cũng đến, ùa ra khi cánh cửa nhà để xe bật mở, và họ thay phiên nhau mô tả điều họ quan tâm. Wozniak, sau này đă thừa nhận lúc đó ông vô cùng căng thẳng và ông cũng cho hay rằng ông thích "tṛ chơi điện tử, phim trả phí cho các khách sạn, thiết kế máy tính khoa học, và thiết kế thiết bị đầu cuối truyền h́nh", theo biên bản được chuẩn bị bởi Moore. Có một buổi ra mắt giành cho chiếc Altair mới, nhưng quan trọng hơn là Wozniak được nh́n thấy những bản thông số kỹ thuật cho bộ vi xử lư.

 

Khi Woz suy nghĩ về các bộ vi xử lư - một con chip có bộ xử lư trung tâm tổng - ông đă có một cái nh́n sâu sắc. ông đă bắt tay vào thiết kế một thiết bị đầu cuối, với một bàn phím và màn h́nh có khả năng kết nối với một máy tính mini từ xa. Sử dụng một bộ vi xử lư, Woz có thể đặt một số lưu lượng của máy tính mini bên trong một thiết bị đầu cuối, do đó nó có thể trở thành một máy tính để bàn nhỏ độc lập. Đó là một ư tưởng lâu dài: bàn phím, màn h́nh, và máy tính đều nằm trong một gói tích hợp cá nhân. "Toàn bộ ư tưởng về một máy tính cá nhân đă nảy ra trong đầu tôi," ông nói. "Đêm đó, tôi bắt đầu phác thảo ra giấy những ǵ sau này được gọi là Apple I"

 

Lúc đầu, ông dự định sử dụng bộ vi xử lư tương tự như bộ vi xử lư dùng cho Altair, một chiếc Intel 8080. Nhưng mỗi cái đều có "chi phí gần như nhiều hơn tiền thuê nhà hàng tháng của tôi", v́ vậy ông t́m kiếm một phương án thay thế. ông t́m thấy một bộ trong chiếc Motorola 6800 mà một người bạn ở HP đă mua với giá 40 đô - la một cái. Sau đó ông đă phát hiện ra một con chip mà MOS Technologies làm tương tự như vậy nhưng chỉ có 20 đô - la. Nó sẽ làm cho máy tính của Woz có giá cả phải chăng, nhưng nó cũng buộc ông phải đầu tư lâu dài. Chip của Intel cuối cùng trở thành loại chip chuẩn công nghiệp, và chúng sẽ ảnh hưởng tới Apple khi các ḍng máy tính Apple không tương thích với chúng.

 

Sau mỗi ngày làm việc, Wozniak sẽ về nhà ăn tối, xem truyền h́nh và sau đó quay lại HP để làm việc tới khuya với cái máy tính của ḿnh, ở trong pḥng làm việc riêng, ông tháo rời các bộ phận của chiếc máy tính, xác định vị trí của chúng, và gắn vào bảng mạch chủ của ḿnh. Sau đó ông bắt đầu viết các phần mềm khiến bộ vi xử lư hiển thị h́nh ảnh trên màn h́nh. Bởi v́ ông không đủ tiền để trả cho thời gian sử dụng máy tính, ông đă viết mă bằng tay. Sau vài tháng chiếc máy đă sẵn sàng chạy thử. "Tôi đă gơ một kư tự trên bàn phím và tôi đă bị sốc! Các chữ được hiển thị trên màn h́nh". Đó là vào Chủ Nhật ngày 29 tháng 6, năm 1975, một cột mốc quan trọng đối với ḍng máy tính cá nhân. "Đó là lần đầu tiên trong lịch sử", Wozniak sau này nhớ lại, "bất kỳ ai cũng có thể gơ một kư tự trên bàn phím và sẽ thấy nó hiển thị lên ngay màn h́nh."

 

Jobs đă thực sự bị ấn tượng, ông hỏi Wozniak một cách hồ hởi: cái máy tính có nối mạng được không? Liệu họ có thể thêm ổ đĩa để tăng thêm dung lượng cho bộ nhớ không? ông cũng bắt đầu giúp Woz hoàn thiện các phần. Đặc biệt quan trọng là các con chip có bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động (RAM động). Jobs thực hiện một vài cuộc gọi và đă lấy được vài con từ Intel, miễn phí.

 

"Steve là một người như thế", Wozniak nói. "Ư tôi là, cậu ấy biết cách thương thảo với một đại diện bán hàng. Tôi th́ không bao giờ có thể làm được điều đó. Tôi quá nhút nhát."

 

Jobs bắt đầu theo Wozniak đến một số buổi gặp mặt của câu lạc bộ Homebrew, mang theo màn h́nh TV và giúp lắp đặt các bộ phận. Các buổi gặp mặt lúc đó đă thu hút hơn một trăm người thực sự quan tâm và đă được chuyển đến khán pḥng của Trung tâm gia tốc tuyến tính Stanford.

 

Buổi gặp mặt được chủ tŕ bởi Lee Felsenstein- một người có định hướng và phong thái tự do, ông cũng là đại diện tiêu biểu của sự pha trộn giữa thế giới điện toán và phong trào phản văn hóa. Lee đă từng bỏ học một trường kỹ thuật, tham gia vào phong trào tự do ngôn luận, và trở thành một nhà hoạt động chống chiến tranh, ông cũng từng viết bài cho tờ báo tổng hợp Barb Berkeley và cuối cùng trở lại làm một kỹ sư máy tính.

 

Woz thường quá nhút nhát để phát biểu trong các cuộc họp, nhưng sau khi mọi người vây xung quanh chiếc máy tính của Woz, th́ ông đă tự hào khoe về thành quả (quá tŕnh làm chiếc máy) của ḿnh. Moore đă cố gắng truyền tinh thần trao đổi và chia sẻ vào Homebrew hơn là tinh thần thương mại. "Chủ đề của câu lạc bộ," Woz nói, "là "hăy giúp đỡ người khác'". Đó là một trong những nguyên tắc đạo đức của một hacker công nghệ rằng thông tin nên được miễn phí và không ai có quyền kiểm soát chúng. "Tôi thiết kế Apple I v́ tôi muốn chia sẻ nó miễn phí cho mọi người," Wozniak nói.

 

Điều này không phải là một viễn cảnh mà Bill Gates chấp nhận. Sau khi ông và Paul Alien đă hoàn thành việc chạy phiên bản BASIC cho Altair, Gates sợ các thành viên của Homebrew đă sao lại nó và chia sẻ mà không trả tiền cho ông. V́ vậy, ông đă viết một bức thư mà sau này trở nên nổi tiếng, tới câu lạc bộ: "Khi phần lớn những người yêu công nghệ phải dè chừng, th́ hầu hết các bạn đang ăn cắp phần mềm của chính ḿnh. Đó có phải là công bằng? . . . Điều bạn làm đó chính là ngăn chặn việc viết các phần mềm tốt. Ai sẽ là người dành thời gian và tâm huyết cho những thứ vô bổ? ... Tôi sẽ đánh giá cao những lá thư từ bất cứ ai muốn trả tiền."

 

Steve Jobs, tương tự như vậy, đă không chấp nhận quan điểm cho rằng những phát minh của Wozniak, có thể là Blue Box hay một chiếc máy tính, là để miễn phí. V́ vậy, ông đă thuyết phục Wozniak dừng việc gửi bản phác họa của ông. Dù sao hầu hết mọi người không có thời gian để tự làm ra nó,

 

Jobs thuyết phục. "Sao chúng ta không làm và bán các bảng mạch cho họ?" Đó là một ví dụ về sự cộng sinh giữa Jobs và Woz. "Mỗi lần tôi muốn thiết kế một cái ǵ đó khá khẩm, Steve sẽ t́m ra cách để kiếm tiền cho chúng tôi", Wozniak nói. Woz thừa nhận rằng ông sẽ không bao giờ nghĩ đến việc làm điều đó một ḿnh. "Tôi chưa bao giờ nghĩ ḿnh sẽ bán máy tính. Đó là Steve đă nói,

 

"Chúng ta hăy giữ bí mật và bán một ít thôi."

 

Jobs đă lên kế hoạch thuê một chàng trai ông biết tại Atari vẽ những bảng mạch và sau đó in ra khoảng năm mươi bản hoặc nhiều hơn thế. Việc đó sẽ tốn khoảng 1.000 đô - la, cộng thêm phí cho nhân viên thiết kế. Họ có thể bán chúng với giá 40 đô - la một chiếc và lợi nhuận dự tính là 700 đô - la. Wozniak không chắc là họ có thể bán hết. "Tôi không biết làm thế nào chúng tôi có thể hoàn vốn," ông nhớ lại. ông đă gặp rắc rối với chủ nhà v́ séc thanh toán (bouncing checks) và bây giờ phải trả tiền nhà hàng tháng bằng tiền mặt.

 

Jobs biết cách làm thế nào để lôi kéo Wozniak. ông không cho rằng họ chắc sẽ kiếm được tiền, nhưng thay vào đó họ sẽ có một cuộc phiêu lưu thú vị. "Ngay cả nếu chúng ta trắng tay, th́ chúng ta sẽ có một công ty", Jobs nói trong khi lái chiếc Volkswagen của ḿnh. "Một lần trong đời, chúng ta sẽ có một công ty." Điều này hấp dẫn Wozniak, thậm chí nhiều hơn bất kỳ viễn cảnh làm giàu nào. ông nhớ lại, "Tôi đă vui mừng khi nghĩ chúng tôi sẽ như thế. Hai người bạn thân nhất thành lập một công ty. Ôi, ngay lập tức tôi biết ḿnh muốn làm điều đó. Tại sao lại không chứ?"

 

Để có được số tiền mà họ cần, Wozniak đă bán cái máy tính HP 65 của ḿnh với giá 500 đô - la, mặc dù người mua cuối cùng kiên quyết mua bằng một nửa giá đó. về phần ḿnh, Jobs đă bán chiếc Volkswagen của ḿnh với giá 1.500 đô - la. Nhưng người mua đă đến để t́m ông hai tuần sau đó và cho biết, động cơ đă bị hỏng, và Jobs đồng ư trả một nửa cho việc sửa chữa. Mặc dù gặp phải những trở ngại nhỏ, nhưng giờ, cộng với khoản tiết kiệm của riêng th́ họ có khoảng 1.300 đô - la vốn lưu động, bản thiết kế cho một sản phẩm, và một bản kế hoạch. Họ sẽ bắt đầu công ty máy tính của riêng ḿnh.

 

Apple ra đời

 

Bây giờ đă đến lúc họ quyết định thành lập một doanh nghiệp, họ cần một cái tên. Jobs một lần nữa đến thăm trang trại All One Farm, nơi mà trước đây ông đă cắt tỉa các cây táo Gravenstein, và Woz đă đón ông tại sân bay. Trên đường về Los Altos, họ bàn tán xoay quanh những lựa chọn.

 

Họ xem xét một số từ công nghệ điển h́nh, chẳng hạn như ma trận (Matrix), và một số từ mới, chẳng hạn như Executek, và một số tên đơn giản, như Personal Computer (Công ty máy tính cá nhân). Jobs muốn hoàn thành các giấy tờ, nên quyết định sẽ chọn tên vào ngày hôm sau. Cuối cùng Jobs đề xuất cái tên Apple Computer (Công ty máy tính Apple). "Nó là một thức quả trong các chế độ ăn chay của tôi," ông giải thích. "Tôi vừa trở về từ trang trại táo. Nó nghe có vẻ vui vẻ, có sinh khí, và không đáng sợ. Apple đứng cạnh từ "computer'". Hơn nữa, nó sẽ đứng trước cái tên "Atari" trong danh bạ điện thoại." Ông nói với Wozniak rằng nếu không có cái tên nào khá hơn vào chiều hôm sau, họ sẽ nhất trí chọn Apple. Và họ đă làm.

 

"Apple". Đó là một sự lựa chọn thông minh. Ngay từ cái tên, nó đă cho thấy sự thân thiện và đơn giản. Nó cố gắng để vừa khác biệt, vừa đơn giản như một phần của chiếc bánh. Nó mang hơi hướng của phong trào phản văn hóa, nguyên sơ gần gũi với thiên nhiên, nhưng thực sự mang phong cách Mỹ. "Apple" và "Computer" được đặt cạnh nhau cho thấy sự không liên quan đến nực cười. "Nó chẳng có nghĩa ǵ," Mike Markkula, người sau này đă trở thành chủ tịch đầu tiên của Apple. "V́ vậy, nó buộc bạn phải đầu tư suy nghĩ về nó. "Apple" (táo) và Computer (máy tính), chẳng có ǵ liên quan đến nhau! V́ thế, nó đă giúp chúng tôi phát triển nhận thức về thương hiệu."

 

Wozniak vẫn chưa sẵn sàng cam kết dành toàn bộ thời gian ở công ty mới. ông là một người đă gắn bó với HP, hoặc v́ ông nghĩ, và muốn làm việc toàn thời gian của ḿnh ở đó. Jobs thấy rằng ông cần một đồng minh để "quây" Wozniak và phân xử nếu có bất đồng. V́ vậy, ông mời Ron Wayne, một người bạn và cũng là một kỹ sư trung tuổi ở Atari, người đă từng thành lập một công ty bán hàng tự động.

 

Wayne biết rằng không dễ khiến Woz bỏ HP, và cũng không cần thiết ngay lập tức. Thay vào đó, quan trọng là thuyết phục Woz rằng những thiết kế máy tính của anh ấy sẽ được sở hữu bởi các đồng sự ở Apple. "Woz luôn coi ḿnh là cha đẻ của các bảng mạch ông đă phát triển, và muốn sử dụng chúng trong các ứng dụng khác hoặc để HP sử dụng chúng", Wayne nói. "Jobs và tôi nhận ra rằng các bảng mạch sẽ là nền tảng cốt lơi của Apple. Chúng tôi đă dành hai giờ để thảo luận kín tại căn hộ của tôi, và tôi đă có thể khiến Woz chấp nhận điều này." ông giải thích rằng một kỹ sư tầm cỡ sẽ được nhớ đến chỉ khi anh ta hợp tác với một nhà tiếp thị tuyệt vời, và điều này yêu cầu Woz phải cam kết đóng góp những bản thiết kế của ḿnh vào công ty mới. Jobs rất ấn tượng và biết ơn đến mức cho Wayne 10% cổ phần trong quan hệ đồng sự mới, biến anh ta thành một người ḥa giải khi Jobs và Woz có bất đồng.

 

"Họ rất khác biệt, nhưng họ tạo thành một đội mạnh", Wayne nói. Nhiều lúc Jobs dường như bị điều khiển bởi ma quỷ, trong khi Woz ngây ngô như bị các thiên thần đùa giỡn. Jobs có vẻ ngoài bạo dạn đă giúp ông làm được điều ḿnh muốn, nhiều khi bằng cách điều khiển người khác.

 

Jobs lôi cuốn, thậm chí mê hoặc, nhưng cũng lạnh lùng và tàn bạo. Woz, ngược lại, nhút nhát và khả năng giao tiếp hạn chế khiến anh ta có vẻ ngọt ngào một cách trẻ con. "Woz rất giỏi trong một số lĩnh vực, nhưng cậu ấy gần giống như một nhà bác học, v́ cậu ấy vốn đă rất nhút nhát khi phải tiếp xúc với những người không quen biết", Jobs nói. "Chúng tôi là một đôi ăn ư. "Jobs đă vô cùng kinh ngạc bởi kỹ thuật điêu luyện của Wozniak, c̣n Wozniak lại kinh ngạc trước khả năng điều hành kinh doanh của Jobs. "Tôi không bao giờ muốn đối phó với mọi người và chèn ép người khác, nhưng Steve triệu tập tất cả những người cậu ấy không biết và buộc họ phải làm việc,"

 

Wozniak nhớ lại. "Cậu ấy hà khắc với mọi người mà cậu cho rằng người đó không thông minh, nhưng không bao giờ đối xử với tôi một cách thô bạo, ngay cả những năm tháng sau này khi tôi không thể trả lời các câu hỏi của cậu ấy theo cách mà ông ấy mong muốn."

 

Ngay cả sau khi Wozniak bị thuyết phục rằng mẫu thiết kế máy tính mới của ông nên trở thành tài sản đóng góp cho Apple, th́ ông vẫn cảm thấy rằng ông phải cho HP biết về nó đầu tiên, v́ ông đang làm việc ở đó. "Tôi tin rằng tôi có trách nhiệm cho HP biết về những ǵ tôi thiết kế trong khi làm việc cho họ. Đó là một việc làm đúng đắn và đạo đức." V́ vậy, ông đă đưa các bản thiết kế của ḿnh cho các nhà quản lư tại HP vào mùa xuân năm 1976. Giám đốc điều hành cấp cao tại cuộc họp đă rất ấn tượng, và dường như xúc động mạnh, nhưng cuối cùng ông ta nói đó không phải là thứ mà HP có thể phát triển. Nó là một sản phẩm dành cho những người đam mê công nghệ, ít nhất là cho đến thời điểm hiện tại, và nó cũng không phù hợp với phân khúc thị trường chất lượng cao của công ty. "Tôi đă thất vọng," Wozniak nhớ lại, "nhưng giờ đây tôi thấy thoải mái khi tham gia cùng các đồng sự ở Apple."

 

Ngày 01 tháng 4 năm 1976, Jobs và Wozniak đă đến căn hộ của Wayne ở Mountain View để thảo ra hợp đồng thỏa thuận hợp tác. Wayne nói rằng ông đă có một số kinh nghiệm trong việc "viết lách" và nắm khá rơ luật, v́ vậy ông tự biên soạn một bản tài liệu dài ba trang. Các trang "bản thảo luật" thể hiện rơ con người Wayne. Mỗi phần bản thảo bắt đầu với những sắc thái khác nhau:

 

"Kèm theo sau đây là. . . Chú ư thêm trong phần dưới đây là . . . Theo nguyên văn là..., khi xét đến quyền lợi phân chia của từng cá nhân th́ . . Nhưng sự phân chia cổ phần và lợi nhuận rất rơ ràng -

 

45% - 45% -10%, và hợp đồng này cũng quy định rằng bất kỳ chi phí nào nhiều hơn 100 đô- la buộc phải có sự nhất trí của ít nhất hai trong số các đồng sự. Hợp đồng c̣n ghi rơ: "Wozniak chịu trách nhiệm chính và tổng quan cho bộ phận kỹ thuật điện tử; Jobs chịu trách nhiệm giám sát chủ yếu bộ phận kỹ thuật điện tử và Marketing, và Wayne sẽ chịu trách nhiệm phụ trách bộ phận kỹ thuật cơ khí và tài liệu sổ sách." Jobs kư chữ thường, trong khi Wozniak th́ nắn nót, c̣n Wayne th́ nguệch ngoạc.

 

Wayne đột nhiên trở nên lo lắng. Khi Jobs bắt đầu lập kế hoạch vay và chi tiêu nhiều tiền hơn, ông nhớ lại sự thất bại của công ty ḿnh. Ông không muốn đi vào vết xe đổ lần nữa. Jobs và Wozniak không có tài sản cá nhân, nhưng Wayne (người lo lắng về một cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu) lại có "của để giành" - những đồng tiền vàng giấu dưới nệm. Bởi v́ họ đă gây dựng Apple đơn giản chỉ là sự hợp tác nhiều hơn là một công ty, các cá nhân tự chịu trách nhiệm về các khoản nợ, và Wayne đă lo sợ khả năng các chủ nợ sẽ bám theo. V́ vậy, ông trở lại văn pḥng ở Hạt Santa Clara chỉ mười một ngày sau đó với một "tuyên bố rút lui" và sửa đổi các thỏa thuận hợp tác trong hợp đồng. "Theo như xem xét và thỏa thuận của các bên, Wayne sau đây sẽ chấm dứt tư cách là một "cổ đông'". Thỏa thuận ghi nhận thanh toán cho Wayne 10% cổ phần, ông nhận về 800 đô-la, và một thời gian ngắn ngay sau đó lại nhận thêm 1.500 đô-la nữa.

 

Nếu ông ở lại và giữ 10 % cổ phần của ḿnh th́ vào cuối năm 2010 số cổ phần đó đă có giá trị khoảng 2,6 tỉ đô - la. Thay vào đó ông trở về Pahrump, Nevada, sống một ḿnh trong một ngôi nhà nhỏ, nơi ông quản lư những bán hàng tự động và sống nhờ bảo hiểm xă hội . Sau này ông tuyên bố ông không hề nuối tiếc. "Đó là quyết định sáng suốt nhất đối với tôi tại thời điểm đó. Cả Jobs và Woz đều thực sự bị cuốn vào đó, và tôi biết khả năng của ḿnh và chưa sẵn sàng cho hành tŕnh đó."

 

Jobs và Wozniak đă cùng lên sân khấu trong một bài thuyết tŕnh tại Câu lạc bộ máy tính Homebrew ngay sau khi họ kư kết thành lập của Apple. Wozniak đă đưa ra một trong những bảng mạch mới sản xuất của họ và mô tả các bộ vi xử lư, bộ nhớ tám kilobyte, và phiên bản BASIC ông đă viết. Woz cũng nhấn mạnh những ǵ ông gọi là phần quan trọng: "một bàn phím dễ sử dụng thay v́ một bảng điều khiển ngu ngốc khó hiểu đặt trước mặt với một loạt các đèn chiếu sáng và thiết bị chuyển mạch." Sau đó đến lượt Jobs, ông chỉ ra rằng Apple, không giống như Altair, nó có tất cả các thành phần cần thiết để tích hợp. Sau đó, ông thách thức họ với một câu hỏi: Mọi người chịu móc hầu bao ḿnh bao nhiêu để trả cho một máy tính tuyệt vời như thế này? ông đă cố gắng để cho họ thấy giá trị tuyệt vời của Apple, ông sẽ sử dụng lối hành văn hoa mỹ, cường điệu hóa đó vào các bài thuyết tŕnh sản phẩm của ḿnh trong nhiều năm sau này.

 

Khán giả đă không quá ấn tượng. Apple có một bộ vi xử lư giá rẻ, không phải là Intel 8080.

 

Nhưng có một người quan trọng đang âm thầm nghe ngóng t́nh h́nh. Anh ta là Paul Terrell, và vào năm 1975 anh ta đă mở một cửa hàng máy tính, lấy tên là Byte, đặt trên đại lộ Camino Real ở công viên Menlo.

 

Một năm sau đó anh ta đă có ba cửa hàng và có ư định xây dựng một chuỗi cửa hàng xuyên quốc gia. Jobs đă vui mừng để cho anh ta một bản giới thiệu riêng. "Hăy xem này," Jobs nói. "Anh sẽ thích cái này." Terrell đă rất ấn tượng, đưa cho Jobs và Woz card của ḿnh. "Giữ liên lạc nhé," Paul nói.

 

"Tôi đang giữ liên lạc đây", Jobs vừa nói vừa bước chân trần vào Byte Shop ngay ngày hôm sau. Jobs đă thực hiện giao dịch. Terrell đồng ư đặt 50 máy tính. Nhưng có một điều kiện: Anh ta không muốn một bảng mạch in rời rạc giá chỉ 50 đô-la, ṛi sau đó khách hàng sẽ lại phải mua tất cả các con chip và tự lắp ráp. Chỉ những dân đam mê công nghệ phần cứng mới thích thú với điều này, nhưng không phải phần đa khách hàng đều làm được điều đó. Thay vào đó ông muốn các bảng mạch được lắp ráp đầy đủ. Và ông sẵn sàng trả khoảng 500 đô - la cho mỗi bảng mạch hoàn chỉnh, bằng tiền mặt khi giao hàng.

 

Jobs ngay lập tức gọi cho Wozniak đang ở HP. "Anh rảnh không?" ông hỏi. Wozniak cho biết ông không. Jobs vẫn tiếp tục cho Woz hay. "Tôi đă bị sốc, hoàn toàn sốc", Wozniak nhớ lại.

 

"Tôi sẽ không bao giờ quên khoảnh khắc đó."

 

Để điền vào các đơn đặt hàng, họ cần khoảng 15.000 đô -la giá trị các bộ phận. Cha của Alien Baum, kẻ chơi khăm thứ ba từ thời c̣n học trung học với Jobs ở Homested, đă đồng ư cho họ vay 5.000 đô - la. Jobs đă cố gắng vay mượn thêm từ một ngân hàng ở Los Altos, nhưng người quản lư nh́n anh và, không ngạc nhiên, từ chối, ông đến Haltek Supply 10 và đề nghị đổi một ít một cổ phần trong Apple lấy các bộ phận, nhưng người chủ cho rằng họ chỉ là "hai thằng nhăi vắt mũi chưa sạch" và từ chối. Alcorn tại Atari chịu bán chip chỉ khi họ trả trước bằng tiền mặt. Cuối cùng, Jobs đă có thể thuyết phục người quản lư của Cramer Electronics gọi cho Paul Terrell để xác nhận rằng ông đă thực sự cam kết đặt một đơn hàng trị giá 25.000 đô - la. Terrell lúc đó đang dự một hội nghị khi thấy điện thoại báo ông đang có một cuộc gọi khẩn cấp (Jobs gọi liên tục). Người quản lư Cramer nói với ông rằng "hai thằng nhăi vắt mũi chưa sạch" có một đơn đặt hàng từ Byte.

 

Có thật không? Terrell xác nhận rằng đúng như vậy, và các cửa hàng đồng ư việc giao trước bộ phận với một thẻ tín dụng có giá trị trong ṿng ba mươi ngày.

 

Một nhóm trong garage

 

Ngôi nhà của Jobs ở Los Altos đă trở thành điểm lắp ráp năm mươi bảng mạch của Apple I phải được chuyển đến các cửa hàng Byte trong ṿng ba mươi ngày, khi đáo hạn các chi phiếu mua các bộ phận. Tất cả nhân lực được huy động: Jobs, Wozniak, Daniel Kottkevà bạn gái cũ Elizabeth Holmes của anh này (người đă bỏ đi khỏi giáo phái mà cô tham gia), và cô em gái đang mang thai của Jobs, Patty. Pḥng ngủ bỏ trống của cô cũng như bàn nhà bếp và nhà để xe đều được điều động làm không gian làm việc. Holmes, người đă từng tham gia các lớp học trang sức, được giao nhiệm vụ hàn các con chip. "Nh́n chung tôi đă làm tốt, nhưng tôi cũng đă làm nóng chảy mất vài con," bà nhớ lại. Điều này đă làm Jobs không vui. "Chúng ta chẳng có nhiều chip để mà lăng phí đâu", ông đă mắng đúng. Jobs chuyển Holmes sang giữ sổ sách kế toán và thủ tục giấy tờ trên bàn nhà bếp, và tự hàn lấy. Khi họ hoàn thành một bảng mạch, họ sẽ chuyển cho Wozniak. "Tôi sẽ cắm mỗi bảng lắp ráp vào TV và bàn phím để kiểm tra xem nó có chạy hay không," ông nói. "Nếu được, tôi đặt nó vào hộp. Nếu không, tôi sẽ phải t́m ra những mối hàn không đúng chỗ."

 

Paul Jobs dẹp hẳn những cái xe ô tô cũ đang được sửa chữa sang một bên để nhóm Apple có toàn bộ không gian của nhà để xe. Ông đặt một bàn làm việc cũ dài, treo một sơ đồ của máy tính lên mảng tường thạch cao ông mới làm, và tạo ra các hàng ngăn kéo có nhăn cho từng thành phần, ông cũng tạo một hộp ghi đặt trong bóng đèn nhiệt để họ có thể kiểm tra bảng mạch máy tính bằng cách cho chúng chạy qua đêm ở nhiệt độ cao. Khi có xung đột quá căng thẳng, Paul xuất hiện ngay lập tức đến bên con trai ḿnh và b́nh tĩnh hỏi. "Có chuyện ǵ thế?" ông sẽ hỏi rằng "Lại có ai chọc tức con hả?" Thỉnh thoảng ông lại hỏi mượn lại cái TV để có thể xem những phút cuối của trận bóng đá. Trong những giờ giải lao, Jobs và Kottke sẽ đi ra ngoài và chơi guitar trên băi cỏ.

 

Clara Jobs đă không thấy phiền khi hàng đống các phụ tùng và khách lạ choẤn gần hết căn nhà ḿnh, nhưng bà đă thất vọng và lo lắng về chế độ ăn uống ngày càng kỳ quặc của con trai bà.

 

"Bà ấy đưa mắt và dừng lại ở phần ăn ảm đạm của con trai", Holmes nhớ lại. "Bà ấy chỉ muốn anh được khỏe mạnh, và anh ấy có những tuyên bố kỳ cục kiểu như là, "tôi là một người ăn chay và sẽ chỉ ăn hoa quả được các trinh nữ hái dưới ánh trăng.'"

 

Sau một tá bảng mạch lắp ráp đă được Wozniak kiểm duyệt, Jobs chuyển chúng lên xe và đưa đến cửa hàng Byte. Terrell khá ngạc nhiên. Không có bộ sạc nguồn, thùng máy, màn h́nh, hoặc bàn phím, ông đă mong đợi nhiều hơn thế. Nhưng Jobs đă thuyết phục được, và cuối cùng Terrel đă đồng ư nhận hàng và trả tiền.

 

Sau ba mươi ngày, Apple gần như chắc chắn sẽ thu được lợi nhuận. "Chúng tôi đă có thể tạo ra bảng mạch với giá rẻ hơn chúng tôi nghĩ, bởi v́ tôi đă mua được các bộ phận với giá cả phù hợp", Jobs nhớ lại. "V́ vậy, năm mươi bảng mạch chúng tôi bán cho các cửa hàng Byte đủ để trả cho tất cả vật liệu chúng tôi cần để làm một trăm cái bảng." Lúc đó họ có thể thu về lợi nhuận thực sự bằng cách bán năm mươi chiếc c̣n lại cho bạn bè và các thành viên ở Homebrew.

 

Elizabeth Holmes chính thức trở thành nhân viên kế toán bán thời gian với mức lương 4 đô - la một giờ, cô lái xe từ San Francisco xuống một lần một tuần và ghi chép những số liệu trên sổ séc của Jobs vào sổ cái. Để Apple trở thành một công ty thực sự, Jobs thuê một dịch vụ trả lời và dịch này sẽ chịu trách nhiệm chuyển tin nhắn đến mẹ của ḿnh. Ron Wayne đă thiết kế logo, sử dụng phong cách vẽ đường trang trí cầu kỳ mà thời kỳ nữ hoàng Victoria, người ta sử dụng để minh họa tiểu thuyết. Trên logo, ông vẽ h́nh Newton ngồi dưới gốc cây được đóng khung bởi một câu trích dẫn của Wordsworth 11: "Tâm trí luôn măi độc hành qua những vùng đất lạ của tư tưởng." Đó là một lời đề từ khác biệt, chỉ phù hợp với chân dung Wayne hơn là với Apple Computer. Có lẽ những ḍng thơ của Wordworth dùng để mô tả về những chiến binh tham gia vào phong trào khởi xướng cuộc Cách mạng Pháp sẽ là một lựa chọn tốt hơn: "Hạnh phúc là mỗi khi thức giấc ta thấy ḿnh vẫn c̣n sống / Nhưng trẻ măi không già mới thực sự là thiên đường" (Bliss was it in that dawn to be alive / But to be young was very heaven!) như Wozniak sau đó đă từng rất tâm đắc, "Chúng tôi đă tham gia vào cuộc cách mạng lớn nhất đă từng xảy ra, tôi nghĩ thế. Tôi rất hạnh phúc khi được là một phần của nó."

 

Woz đă bắt đầu suy nghĩ về các phiên bản tiếp theo của chiếc máy tính này, do đó, họ bắt đầu gọi mẫu máy hiện tại là Apple I. Jobs và Woz sẽ ngược xuôi ở khắp vùng Camino Real, cố gắng kiếm các cửa hàng điện tử để bán nó. Ngoài năm mươi chiếc đă được bán cho các cửa hàng Byte và năm mươi chiếc bán cho bạn bè, họ c̣n tạo thêm một trăm chiếc nữa để bán lẻ. Không lấy ǵ làm ngạc nhiên khi Jobs và Woz nảy sinh mâu thuẫn: Wozniak muốn bán chúng với giá chỉ đủ bù đắp cho những chi phí tạo ra chúng, nhưng Jobs muốn lăi cao. Jobs đă thắng thế. Mức giá bán lẻ mà Jobs chọn gấp khoảng ba lần chi phí để tạo ra các bảng mạch và tăng 33% so với 500 đô - la giá bán buôn mà Terrell và các cửa hàng khác trả. Kết quả họ thu được 666,66 đô - la. "Tôi luôn thích những dăy số lặp", Wozniak nói. "Số điện thoại cho dịch vụ quay số vui của tôi là 255-6666."

 

Không ai trong họ biết rằng trong Sách Khải Huyền, số 666 tượng trưng cho "con số của Quỷ", nhưng họ đă sớm phải đối mặt với khiếu nại, đặc biệt là sau khi "666" là biểu tượng cho bộ phim đ́nh đám năm đó, The Omen 12 (Trong năm 2010 một trong những mẫu máy Apple I được bán tại cuộc đấu giá của Christie với giá 213.000 đô-la.)

 

Bài báo "lá cải" đầu tiên về chiếc máy tính mới, xuất hiện trên số ra tháng Bảy năm 1976 ấn bản của Interface, một tạp chí giành cho người thích sưu tầm đồ công nghệ (tạp chí này giờ không c̣n tồn tại nữa). Jobs và bạn bè vẫn làm những bảng mạch thủ công trong nhà ḿnh, nhưng bài báo lại ám chỉ ông là giám đốc Marketing và "là một cựu cố vấn riêng cho Atari." Điều đó khiến Apple trông như một công ty thực sự. "Steve ngoại giao với rất nhiều các câu lạc bộ máy tính nhằm giữ lợi thế kiểm soát ngành công nghiệp non trẻ này", bài báo cho biết và nó c̣n dẫn lời giải thích của Jobs rằng, "Nếu chúng ta có thể phân tích được những nhu cầu, cảm xúc và động lực của người tiêu dùng, chúng ta có thể đáp ứng một cách thích đáng bằng việc đem lại cho họ những ǵ họ muốn."

 

Cho đến lúc này, họ đă có một số đối thủ cạnh tranh khác, ngoài Altair, đặc biệt phải kể đến IMSAI 8080 và SOL-20 của Processor Technology Corporation (Công ty chuyên sản xuất các bộ xử lư cho máy tính). Những mẫu sau này được thiết kế bởi Lee Felsenstein và Gordon French của Câu lạc bộ máy tính Homebrew. Tất cả đều có cơ hội được trưng bày trong ngày lễ Quốc tế Lao Động năm 1976, tại hội chợ máy tính cá nhân thường niên lần đầu tiên, được tổ chức ở một khách sạn ọp ẹp với hành lang lót vẤn mục nát tại thành phố Atlantic, New Jersey. Jobs và Wozniak đă bắt một chuyến bay TWA 13 đến Philadelphia, mang theo một hộp x́ gà, chiếc Apple I và một chiếc máy khác với các mẫu thử nghiệm cho ḍng máy nâng cấp tiếp theo mà Woz đang nghiên cứu. Ngồi ở hàng sau họ là Felsenstein, người đă ngắm nghía chiếc Apple I và tuyên bố một câu "hoàn toàn không mấy ấn tượng." Wozniak đă mất b́nh tĩnh bởi cuộc tṛ chuyện ở hàng ghế phía sau. "Chúng tôi có thể nghe thấy họ nói chuyện về Apple I trước khi họ bàn luận về vấn đề kinh doanh của họ", ông nhớ lại, "họ c̣n sử dụng từ viết tắt cho các thuật ngữ kinh doanh mà chúng tôi chưa bao giờ nghe thấy trước đây."

 

Wozniak đă dành phần lớn thời gian của ḿnh trong pḥng khách sạn, tinh chỉnh mẫu mới của ḿnh, ông đă quá nhút nhát để đứng tại bàn nơi đặt thẻ ghi tên chiếc Apple ở gần cuối pḥng triển lăm. Daniel Kottke bắt xe lửa xuống từ Manhattan, nơi ông theo học tại Columbia, và anh ta có nhiệm vụ sắp xếp chiếc bàn trưng bày trong khi Jobs đi lang thang kiểm tra các khu vực của các đối thủ cạnh tranh, ông chẳng có ấn tượng với những ǵ ḿnh nh́n thấy. Wozniak, người mà ông vô cùng tin cậy là kỹ sư mạch tốt nhất, và Apple I (và các mẫu nâng cấp ḍng máy này) có thể đánh bại các đối thủ cạnh tranh về mặt chức năng. Tuy nhiên, SOL-20 có kiểu dáng đẹp hơn. Nó có một vỏ hợp kim loại bắt mắt, bàn phím, bộ sạc nguồn, và dây điện. Apple I, trái lại, nhếch nhác như người sáng tạo ra nó.

 

--------------------------------

1          Là một ban nhạc Rock của Mỹ được thành lập vào năm 1965 tại khu vực vùng Vịnh San Francisco.

2          Một liệu pháp massage.

3          "Catalog toàn trái đất - cuốn sách được Steward Brand và nhóm của ông viết vào cuối những năm 1960- đă từng được Steve Jobs ví như "Google trên giấy".

4          George Orwell tên thật là Eric Blair, sinh ra tại Ấn Độ. Nghề nghiệp ban đầu của ông là nhà báo, nhưng thời nay người ta biết đến ông như là một nhà văn, với 2 tác phẩm để đời: Animal Farm (Trại súc vật) và 1984. Cả 2 tác phẩm này đều đả kích chế độ độc tài toàn trị.

5          Một tác phẩm của George A. Fierheller, viết về những lỗ hổng của thẻ bấm lỗ - những phát minh đầu tiên, tiền thân của ngành công nghiệp điện toán.

6          Một loại ma túy tổng hợp.

7          Được coi như tiền thân của Whole Earth Catalog - một ấn phẩm phản văn hóa của người Mỹ được ấn hành vào giữa năm 1968 và 1972, sau đó ra định kỳ đến tận năm 1988. WEC chỉ liệt kê toàn bộ các sản phẩm đi kèm giá và nhà cung cấp như quần áo, sách vở, công cụ, máy móc... những thứ được sử dụng trong cuộc sống hàng ngày chứ không bán chúng.

8          BASIC là viết tắt của Beginner's Allpurpose Symbolic Instruction Code trong tiếng Anh, là một ngôn ngữ lập tŕnh bậc cao, đơn giản, dễ sử dụng, nhằm đơn giản hóa quá tŕnh lập tŕnh. BASIC được phát minh vào năm 1963 bởi các giáo sư John George Kemeny và Thomas Eugene Kurtz thuộc viện Đại học Dartmouth (Dartmouth College).

9          Một loại café Thổ Nhĩ Kỳ rất nổi tiếng trong đó rất nhiều người nổi tiếng như Tiến sĩ Johnson, người viết cuốn từ điển Anh ngữ đầu tiên, thường lui tới tiêm cà phê Turk's Head.

10        Một công ty cung cấp linh kiện điện tử.

11        William Wordsworth là một thi sỹ lăng mạn Anh vào thế kỷ XVIII.

12        Một bộ phim kinh dị được sản xuất lần đầu tiên vào năm 1976.

13        TWA (Trans World Airlines) - Hăng hàng không xuyên lục địa.

 

 

Chương 6

 

APPLE II

B́nh ḿnh của kỷ nguyên mới

 

 

Một sản phẩm tích hợp

 

Ngay khi bước chân đến Hội chợ Máy tính cá nhân (Personal Computer Festival), Jobs lập tức nhận ra Paul Terrell của Byte Shop đă đúng: Máy tính cá nhân nên nằm gọn trong một gói hoàn chỉnh. Jobs quyết định thế hệ máy tính Apple tiếp theo cần phải có một bộ vỏ lớn và bàn phím gắn trên thân máy, được tích hợp toàn bộ, từ nguồn điện cho đến phần mềm. "Mục tiêu của tôi là tạo ra một chiếc máy tính trọn gói hoàn chỉnh đầu tiên", ông nhớ lại. "Chúng tôi không c̣n hướng đến những người dùng có sở thích tự lắp ráp máy tính cho riêng ḿnh, những người biết cách mua bộ biến áp và bàn phím. Thực tế, những người như vậy chỉ là thiểu số, chiếm 1/1000 người."

 

Description: http://vietmessenger.com/books/truyendich/tieusustevejobs7.jpg

 

Vào ngày quốc tế Lao động năm 1976, trong pḥng của ḿnh, Wozniak vật lộn với nguyên mẫu máy tính mới, có tên gọi Apple II - ḍng sản phẩm mà Jobs hy vọng sẽ đưa tên tuổi công ty lên một vị thế cao hơn. Họ chỉ mang mẫu đó ra ngoài duy nhất một lần, lúc đêm khuya, để thử nghiệm trên một máy chiếu trong pḥng hội nghị. Wozniak đă khéo léo để bộ vi xử lư của máy thực hiện việc tạo màu sắc, v́ thế ông muốn kiểm tra xem nó hoạt động như thế nào trên màn h́nh tivi sử dụng máy chiếu để tŕnh chiếu trên màn ảnh rộng. "Tôi thấy một máy chiếu thông thường dường như có phương thức hiển thị màu sắc khác, và có thể không tương thích với phương thức của tôi", ông nói "V́ vậy, tôi kết nối Apple II với chiếc máy chiếu này và nó đă hoạt động rất tốt".

 

Khi Wozniak gơ lên bàn phím, những đường nét hoa văn đầy màu sắc trên màn h́nh tràn ngập pḥng. Người đầu tiên nh́n thấy chiếc Apple II là một nhân viên kỹ thuật của khách sạn. Anh ta nói đă biết rất nhiều loại máy tính khác nhưng đây chính là thứ mà anh ta muốn mua.

 

Để sản xuất Apple II hoàn chỉnh cần phải có một lượng vốn đáng kể, v́ thế họ đă nghĩ đến việc bán bản quyền cho một công ty lớn hơn. Jobs đến AI Alcorn và đề nghị một cơ hội thương lượng với ban quản lư Atari. Jobs thu xếp một cuộc hẹn với chủ tịch công ty, Joe Keenan, một người bảo thủ hơn nhiều so với Alcorn và Bushnell. "Steve đến để thương lượng nhưng Joe lại không thể chịu đựng được ông ấy", Alcorn nhớ lại. "ông ta không đánh giá cao ư thức vệ sinh của Steve". Jobs đă đi chân trần và có lúc đặt cả chân lên bàn. "Chúng tôi sẽ không mua thứ này" Keenan hét lên "và anh cũng bỏ cái chân xuống đi!" Alcorn nhớ lại "Thế đấy. Có thể lắm chứ".

 

Tháng 9, Chuck Peddle của công ty máy tính Commodore ghé qua nhà Jobs để nhận bản dùng thử. "Chúng tôi mở cửa gara của Steve cho sáng sủa và Chuck ấy bước vào với một bộ đồ ở nhà và một chiếc mũ cao bồi," Wozniak nhớ lại. Peddle thích chiếc Apple II và đă sắp xếp một buổi thuyết tŕnh trước các nhà quản lư cấp cao tại trụ sở chính của Commodore vài tuần sau đó.

 

"Các ông chắc sẽ phải trả cho chúng tôi vài trăm ngh́n đô-la đấy", Jobs nói khi họ đến đó.

 

Wozniak choáng váng với đề nghị điên khùng đó nhưng Jobs vẫn khăng khăng với quan điểm của ḿnh. Vài ngày sau, ban lănh đạo của Commodore gọi điện lại để thông báo họ đă quyết định tự sản xuất một ḍng máy của riêng ḿnh với mức chi phí thấp hơn. Nhưng Jobs không lấy ǵ làm thất vọng. Trước đó, ông đă t́m hiểu về Commodore và khẳng định rằng lănh đạo của công ty đó là "nhếch nhác". Wozniak không hối tiếc về số tiền đó nhưng lương tâm nghề nghiệp bị xúc phạm khi Commodore cho ra mắt mẫu Commodore PET 9 tháng sau đó. "Nó khiến tôi thấy dằn vặt. Họ đă tạo ra một sản phẩm tồi tệ chỉ bởi quá vội vàng. Lẽ ra họ đă có thể có Apple".

 

Câu chuyện về Commodore cũng cho thấy một xung đột tiềm ẩn giữa Jobs và Wozniak: Liệu họ có thực sự b́nh đẳng trong việc đóng góp cũng như nhận được từ Apple hay không? Jerry Wozniak, người đề cao giá trị của các kỹ sư hơn là những doanh nhân và các nhà tiếp thị thuần túy, vẫn muốn có tiền bạc cho con trai của ḿnh. Jerry đă tranh căi với Jobs trong một lần ông ấy ghé qua. "Anh chẳng xứng đáng tư chết tiệt nào," Wozniak nói "Anh chẳng làm ra cái ǵ cả". Jobs đă khóc, và điều đó chẳng có ǵ bất thường cả. Jobs không phải là người giỏi kiềm chế cảm xúc. ông nói với Steve Wozniak rằng ông sẵn ḷng chấm dứt sự cộng tác này. "Nếu chúng ta không chia đôi th́ anh hăy lấy cả đi", ông nói với bạn của ḿnh. Tuy nhiên, Wozniak hiểu rơ sự cộng sinh này hơn cha ḿnh. Nếu không phải nhờ Jobs, có lẽ giờ đây ông cũng vẫn chỉ "thiết kế rồi để đấy", chia sẻ miễn phí các sơ đồ thiết kế của ḿnh tại các cuộc họp của câu lạc bộ Homebrew. Chính Jobs đă áp dụng những bản thiết kế tài t́nh ấy vào một doanh nghiệp mới mở, như việc ông ấy đă làm với Blue Box. Chính v́ thế, Wozniak đồng ư tiếp tục cộng tác.

 

Đó là một quyết định đúng đắn. Để Apple thành công, họ cần nhiều hơn nữa những thiết kế tuyệt vời của Wozniak. Nó cần hoàn chỉnh thành một sản phẩm người dùng tích hợp, và đó là vai tṛ của Jobs.

 

Ông bắt đầu bằng việc đề nghị đồng nghiệp cũ là Ron Wayne thiết kế một bộ vỏ máy. "Tôi đoán là họ không có tiền, v́ vậy tôi đă thiết kế một bộ vỏ máy - thứ sẽ không đ̣i hỏi bất kỳ công cụ nào và có thể được chế tạo trong một cửa hàng kim khí b́nh thường", Ron nói. Thiết kế của Ron cần một lớp vỏ bằng thủy tinh Plexiglas được gắn bằng những bản lề kim loại và có một nắp gập xuống phủ lên bàn phím.

 

Jobs không thích thiết kế đó. ông muốn một mẫu thiết kế đơn giản và lịch lăm hơn mà sẽ khiến Apple trở nên đặc trưng, khác biệt hoàn toàn các loại máy khác, những thứ có vỏ làm bằng kim loại thô xám màu.

 

V́ thường xuyên lui tới các khu bày thiết bị của chuỗi cửa hàng Macy, nên ông rất ấn tượng với chiếc máy say sinh tố Cuisinart và quyết định muốn có một bộ vỏ máy tính làm bằng nhựa đúc màu sáng. Tại một cuộc họp của câu lạc bộ máy tính Homebrew, Jobs đă đề nghị nhà tư vấn địa phương Jerry Manock sản xuất thiết kế đó với giá 1.500 đô-la. Manock, vẫn nghi ngờ về phong thái của Jobs, đă yêu cầu ứng tiền trước. Jobs từ chối nhưng cuối cùng th́ Manock cũng nhận lời.

 

Trong vài tuần, Manock đă tạo ra một bộ vỏ máy tính bằng nhựa đúc dạng bọt khá đơn giản, gọn nhẹ và thân thiện. Jobs đă rất xúc động. Tiếp theo là bộ nguồn. Một chuyên viên kỹ thuật số như Wozniak rất ít quan tâm đến những thứ b́nh thường và tương đồng nhau nhưng Job lại cho rằng đó là một phần rất thiết yếu.

 

Đặc biệt, ông muốn - như ông vẫn thế trong suốt sự nghiệp của ḿnh - nguồn cung cấp năng lượng không cần quạt. Quạt nằm trong máy tính không giống như thiền, chúng làm mọi thứ phân tán. Jobs ghé qua Altari để tham khảo ư kiến của Alcorn, người hiểu rơ về kỹ thuật điện tử cũ. "AI đă giới thiệu cho tôi một anh chàng tài năng tên là Rod Holt, một người được đào tạo theo chủ nghĩa Mác-xít, trải qua nhiều cuộc hôn nhân và là chuyên gia về mọi lĩnh vực," Jobs nhớ lại. Giống như Manock và nhiều người khác lần đầu gặp Jobs, Holt nh́n ông một lượt và hoài nghi. "Tôi đắt đấy," Holt nói. Jobs cảm thấy anh chàng này đáng giá và trả lời thù lao không thành vấn đề. "ông ấy đă dụ dỗ tôi làm việc" Holt, người cuối cùng cũng gia nhập đội ngũ nhân viên toàn thời gian của Apple, nói. Thay v́ một bộ nguồn tuyến tính thông thường, Holt tạo ra một bộ nguồn tương tự trong các máy đo tần số dao động. Tần số dao động không phải 60 lần trên giây mà là hàng ngh́n lần, điều này cho phép bộ nguồn này lưu trữ nhiều năng lượng trong thời gian ngắn hơn và tỏa nhiệt ít hơn. "Bộ nguồn chuyển đổi đó mang tính cách mạng giống như bảng mạch logic của Apple II", Jobs sau này đă nói. "Rod đă không nhận được ghi nhận về công lao này trong các cuốn sách lịch sử, nhưng anh ấy xứng đáng được như vậy. Giờ đây, mọi chiếc máy tính đều sử dụng bộ nguồn chuyển đổi và tất cả đều dựa trên thiết kế của Rod." So với tài năng của Wozniak, đây không phải là thứ mà anh ấy có thể làm. "Tôi chỉ mơ hồ biết được nguồn chuyển đổi là ǵ thôi", Woz thừa nhận.

 

Cha của Jobs từng dạy rằng một sự hoàn hảo nghĩa là phải chú ư đến sự hoàn thiện của cả những phần không nh́n thấy được. Jobs đă áp dụng điều đó vào việc bố trí bảng mạch logic trong Apple II. ông không chấp nhận thiết kế ban đầu chỉ bởi các đường tuyến không đủ thẳng.

 

Niềm đam mê sự hoàn hảo đă thôi thúc ông theo đuổi bản năng kiểm soát của ḿnh. Phần lớn các hacker, những người đam mê máy tính đều thích được tùy chỉnh, sửa đổi và cài cắm nhiều thiết bị vào chiếc máy tính của họ. Với Jobs, đây là một mối đe dọa đối với trải nghiệm người dùng toàn bộ liền mạch. Wozniak, một hacker thực thụ, lại không đồng ư với quan điểm này. ông muốn tích hợp 8 khe cắm vào Apple II để người dùng có thể cắm thêm bất cứ bảng mạch và các thiết bị ngoại vi nào họ muốn. Nhưng Jobs lại khăng khăng chỉ có hai khe cắm, đó là cho máy in và modem. "Thường th́ tôi rất dễ thỏa thuận nhưng lần này, tôi đă nói với Jobs "nếu muốn thế, anh hăy tự làm một cái máy tính khác đi,'" Wozniak nhớ lại. "Tôi biết những người có sở thích như tôi sẽ kiếm đủ thứ để cắm vào bất cứ cái máy nào." Wozniak đă thắng trong lần tranh luận này, nhưng cũng nhận thấy được rằng quyền lực của ḿnh đă suy yếu. "Khi đó, tôi ở vào vị trí có thể thực hiện được điều đó, nhưng không phải lúc nào cũng vậy."

 

Mike Markkula

 

Tất cả những việc trên đều đ̣i hỏi phải có tiền. "Việc sản xuất bộ vỏ máy bằng nhựa sẽ cần khoảng 100.000 đô-la," Jobs nói. "Một sản phẩn hoàn thiện sẽ tốn khoảng 200.000 đô-la." Jobs trở lại chỗ Nolan Bushnell để thuyết phục Nolan góp vốn và sau đó sẽ sở hữu một ít cổ phần. "Anh ấy đề nghị tôi góp đô-la và tôi sẽ có 1/3 công ty."

 

Bushnell nói. "Tôi đă rất thông minh khi từ chối. Điều đó khá nực cười." Bushnell gợi ư Jobs thử liên hệ với Don Valentine, một cựu giám đốc tiếp thị thẳng thắn và bộc trực của National Semiconductor, người sáng lập Sequoia Capital, một tổ chức tiên phong trong lĩnh vực vốn đầu tư mạo hiểm. Valentine đến gara của gia đ́nh nhà Jobs trên một chiếc xe Mercedes, vận bộ vét màu xanh, áo sơ mi và ca-vát. Ấn tượng đầu tiên của Valentine về Jobs là khá luộm thuộm. "Steve dường như đang cố trở thành hiện thân của phong trào phản văn hóa. Anh ta để râu một nạm, rất thưa."

 

Tuy nhiên, cuối cùng việc Valentine quyết định không trở thành nhà đầu tư ưu việt của Thung Lũng Silicon không phải bởi h́nh dáng bên ngoài của Steve. Điều thật sự khiến Valentine lo lắng là Jobs hoàn toàn không biết ǵ về tiếp thị và dường như thỏa măn với việc phân phối sản phẩm của ḿnh tới các cửa hàng bán lẻ. "Nếu anh muốn tôi đầu tư, anh cần có một cộng sự hiểu về tiếp thị, phân phối và có thể lập được một kế hoạch kinh doanh", Valentine nói. Jobs thường cáu kỉnh hoặc lo âu khi một người lớn tuổi hơn khuyên bảo ḿnh. Nhưng trước Valentine, ông lại trở thành một người hoàn toàn khác. "Gợi ư cho tôi 3 người đi", Jobs đáp lại. Valentine chấp thuận, Jobs đă gặp và chọn một trong số những người đó - Mike Markkula - người đóng vai tṛ vô cùng quan trọng tại Apple trong hai thập niên sau đó.

 

Markkula khi đó mới 33 tuổi nhưng đă làm việc cho Fairchild, sau đó là Intel - nơi ông kiếm được hàng triệu đô-la từ quyền chọn cổ phiếu khi nhà sản xuất bộ vi xử lư này chào bán ra công chúng, ông là một người thận trọng và khôn ngoan, với sự linh hoạt của vận động viên thể dục khi c̣n học trung học. ông đồng thời cũng là người xuất sắc trong khả năng định hướng chiến lược giá cả, mạng lưới phân phối, tiếp thị và tài chính. Mặc dù là người khá kín đáo, nhưng ông lại hào nhoáng khi thể hiện sự giàu có của bản thân, ông cho xây một ngôi nhà ở Lake Tahoe và sau đó là một biệt thự rất lớn trên đ̣i Woodside. Lần đầu xuất hiện tại gara của Jobs, ông không đi trên một chiếc Mercedes màu tối như Valentine, mà là một chiếc Corvette mui trần màu vàng bóng loáng. "Khi tôi đến gara, Woz đang ở bàn làm việc và ngay sau đó giới thiệu về chiếc Apple II," Markkula nhớ lại. "Tôi nh́n qua và nhận thấy cả hai đều cần phải cắt tóc nhưng ngay lập tức cảm thấy kinh ngạc với những ǵ tôi thấy trên bàn làm việc, cắt tóc th́ lúc nào làm chẳng được." Jobs th́ ngay lập tức thích Markkula. "Ông ấy hơi thấp người, nhưng đă có kinh nghiệm làm quản lư cấp cao về tiếp thị tại một công ty hàng đầu là Intel, tôi đoán điều đó khiến ông ấy muốn chứng minh bản thân." Markkula cũng gây ấn tượng với Jobs như một người tốt bụng và công bằng. "Bạn có thể cho rằng Jobs đang lừa đảo bạn, nhưng không phải như vậy. Anh ấy thật sự có cảm nhận tốt với Mike." Wozniak cũng bị ấn tượng và nhớ lại: "ông ấy là người tốt nhất mà tôi từng biết, hơn hết, ông thực sự thích cái mà chúng tôi đang làm!" Markkula đề xuất với Jobs rằng họ sẽ cùng lập kế hoạch kinh doanh. "Nếu chiếc máy tính ra mắt thành công, tôi sẽ đầu tư" Markkula nói, "và nếu không thành công, các cậu sẽ có một vài tuần làm việc không công của tôi." Từ đó Jobs bắt đầu đến nhà Makkula vào các buổi tối, bàn luận các về kế hoạch và nói chuyện thâu đêm. "Chúng tôi đă đặt ra nhiều giả thuyết, như có bao nhiêu gia đ́nh sẽ mua một máy tính cá nhân và nhiều đêm chúng tôi thức đến tận 4 giờ sáng." Jobs nhớ lại. Cuối cùng, Markkula là người viết phần lớn bản kế hoạch. "Steve luôn nói "tôi sẽ mang cho anh phần này vào lần tới', nhưng cậu ta thường không giao đúng hẹn, v́ thế tôi phải tự làm".

 

Kế hoạch của Markkula chỉ ra những cách thức để tiến xa hơn, không chỉ phụ thuộc vào thị trường của những người yêu thích máy tính, "ông ấy nói về việc giới thiệu chiếc máy tính tới con người b́nh thường trong những hộ gia đ́nh có điều kiện sống trung b́nh, làm những công việc như theo dơi hóa đơn hoặc cân đối chi phiếu của bạn." Wozniak nói. Markkula đă đưa ra một dự đoán ngông cuồng: "Chúng ta sẽ nằm trong danh sách Fortune 500 trong 2 năm tới. Đây sẽ là sự khởi đầu cho một ngành công nghiệp mới, là cơ hội mười năm có một". Apple mất 7 năm để lọt vào Fortune 500, nhưng dự đoán của Markkula cuối cùng cũng trở thành sự thật.

 

Markkula đảm bảo sẽ góp một mức tín dụng với mức hoàn trả lên tới 250.000 đô-la để trở thành cổ đông giữ 1/3 cổ phần. Apple sẽ hợp thành một tổ chức, Markkula cùng Jobs và Wozniak mỗi người giữ 26% cổ phần. Phần c̣n lại để thu hút các nhà đầu tư tương lai. Cả 3 họp trong một cái nhà nhỏ bên cạnh ḥ bơi nhà Markkula và kư thỏa thuận. "Không có vẻ ǵ là Mike sẽ được thấy lại 250.000 đô-la đó, và tôi có ấn tượng là ông ấy sẵn sàng đánh cược số tiền đó," Jobs nhớ lại.

 

Điều cần thiết bây giờ là thuyết phục Wozniak làm việc toàn thời gian trong ban quản lư.

 

"Tại sao tôi không thể tiếp tục như hiện nay và vẫn làm ở HP để đảm bảo cuộc sống?" Woz hỏi.

 

Markkula nói điều đó sẽ không được chấp thuận và cho Woz thời hạn vài ngày để quyết định. "Tôi thấy không an tâm với việc xây dựng một công ty mà ở đó tôi sẽ phải thúc ép và kiểm soát những ǵ nhân viên đang làm," Wozniak nhớ lại. "Từ lâu tôi đă quyết định sẽ không trở thành một người có chức quyền." V́ thế, Woz tới nhà của Markkula và thông báo anh sẽ không rời HP.

 

Markkula nhún vai và đồng ư. Nhưng Jobs tỏ ra rất thất vọng, ông ấy dỗ ngọt Wozniak, nhờ bạn bè thuyết phục; khóc lóc, la hét, thậm chí là xúc phạm, thậm chí đến nhà bố mẹ Wozniak, khóc lóc thảm thiết, và nhờ Jerry giúp đỡ. Lúc này, cha Jerry của Wozniak nhận ra có thể kiếm được tiền từ Apple II, v́ thế đă đứng về phía Jobs. "Tôi bắt đầu nhận được điện thoại từ cha mẹ, anh em và rất nhiều người bạn, kể cả khi ở công ty hay ở nhà," Wozniak nhớ lại. "Ai cũng nói tôi đă quyết định sai" nhưng tất cả đều không hiệu quả. Sau đó Alien Baum, một người bạn ở Câu lạc bộ Buck Fry ở Homestead High gọi điện đến "Anh nên tiếp tục tiến lên phía trước và tiếp tục công việc đó", Alien nói. Anh cho rằng nếu vào làm chính thức ở Apple, Woz sẽ không cần phải làm quản lư hay phải từ bỏ vai tṛ kỹ sư của ḿnh. "Đó là điều mà tôi muốn nghe," Wozniak sau đó đă nói. "Tôi đă có thể đứng tên ở cuối sơ đồ tổ chức, như một kỹ sư". Woz gọi cho Jobs và tuyên bố đă sẵn sàng.

 

Mùng 3 tháng 1 năm 1977, công ty máy tính Apple chính thức được thành lập, tiết lộ mối quan hệ giữa Jobs và Wozniak đă được xây dựng 9 tháng trước đó. Trong tháng đó, Homebrew khảo sát thành viên và thấy rằng, trong 181 người sử dụng máy tính cá nhân, chỉ 6 người sử dụng máy tính của Apple. Tuy nhiên, Jobs bị thuyết phục rằng Apple II sẽ thay đổi điều đó.

 

Markkula có vai tṛ như một người cha của Jobs. Giống như cha nuôi của Jobs, ông hiểu được cá tính mạnh mẽ của Jobs và giống như người cha ruột, Markkula cuối cùng sẽ lại bỏ rơi Jobs mà thôi. "Makkula giống như là cha của Jobs vậy", nhà đầu tư vốn mạo hiểm Arthur Rock cho biết. Markkula đă dạy Jobs về tiếp thị và bán hàng. "Mike thực sự đă d́u dắt tôi", Jobs nhớ lại.

 

"Tôi không thể so sánh được với ông ấy. Makkula luôn nói rằng bạn đừng bao giờ thành lập một công ty v́ mục đích làm giàu. Mục tiêu của bạn phải nên là tạo ra một thứ mà bạn tin tưởng và là sự đảm bảo cho công ty tồn tại lâu dài."

 

Makkula viết những nguyên tắc của ḿnh lên một trang giấy, đặt tên là "Triết lư marketing của Apple" , nhấn mạnh vào 3 điểm. Thứ nhất là thấu hiểu, một sự kết nối thân mật với cảm nhận của khách hàng. "Chúng ta sẽ hiểu được nhu cầu của khách hàng hơn bất kỳ công ty nào khác." Thứ hai là tập trung: "Để làm tốt những việc đă đề ra, chúng ta phải loại bỏ những thứ không quan trọng." Thứ ba và không kém phần quan trọng, tạm gọi là "áp đặt". Điểm thứ ba này nhấn mạnh rằng quan điểm của mọi người về một công ty và sản phẩm nào đó được h́nh thành dựa trên những dấu hiệu mà công ty đó truyền tải. "Người ta ĐÁNH GIÁ cuốn sách dựa trên cái b́a của nó", Markkula viết. "Chúng ta có thể có những sản phẩm tốt nhất, chất lượng tuyệt vời nhất, phần mềm hữu ích nhất v.v... nhưng nếu chúng ta giới thiệu chúng theo một cách thức cẩu thả, khách hàng sẽ đánh giá những sản phẩm đó là cẩu thả, nếu chúng ta giới thiệu chúng một cách sáng tạo, chuyên nghiệp, chúng ta đă gẤn cho chúng chất lượng như họ mong muốn."

 

Trong suốt phần c̣n lại của sự nghiệp, Jobs trở thành người hiểu rơ nhu cầu và mong muốn của khách hàng hơn bất kỳ nhà lănh đạo doanh nghiệp khác, ông tập trung vào một số ít các sản phẩm cốt lơi, và ông đă quan tâm, đôi khi đến ám ảnh, tới khâu tiếp thị, h́nh ảnh và ngay cả những chi tiết của bao b́. "Khi bạn mở hộp của một chiếc iPhone hoặc iPad, chúng tôi muốn thấy bạn có những trải nghiệm thú vị khi chạm vào sản phẩm," ông nói. "Mike đă dạy tôi điều đó."

 

Regis McKenna

 

Bước đi đầu tiên trong quá tŕnh này là thuyết phục các chuyên gia quảng cáo hàng đầu của Thung lũng, Regis McKenna, hợp tác cùng Apple. McKenna xuất thân từ một gia đ́nh lao động tại Pittsburgh, tận sâu bên dưới vẻ ngoài lịch lăm, cuốn hút của ông là một sự sắt đá, nghiêm khắc. Bỏ học đại học giữa chừng, ông từng làm việc cho Fairchild và National Semiconductor trước khi thành lập công ty quảng cáo và PR của riêng ḿnh. Hai khả năng đặc biệt của McKenna là đăng độc quyền các cuộc phỏng vấn với đối tác lên báo và chạy các chiến dịch quảng cáo ấn tượng để tạo ra nhận thức thương hiệu cho các sản phẩm như các thiết bị vi mạch. Một trong số đó là hàng loạt các quảng cáo trên tạp chí đầy màu sắc về xe đua và bộ vi xử lư cho Intel thay v́ những bảng xếp hạng chán ngắt. Những điều này đă thu hút sự chú ư của Jobs. Ông gọi điện đến Intel và hỏi xem ai đă thực hiện những chiến dịch đó. "Regis McKenna" người ta cho Jobs biết. "Tôi đă hỏi họ

 

Regis McKenna là thứ ǵ," Jobs nhớ lại, "và họ nói với tôi đó là một người." Khi Jobs gọi điện, ông ấy không thể gặp được McKenna. Thay vào đó, cuộc gọi được chuyển đến Frank Burge, một kế toán trưởng - người luôn cố gắng từ chối Jobs. Nhưng ngày nào Jobs cũng gọi lại.

 

Cuối cùng Burge cũng phải đồng ư đến gara của Jobs. "Chúa ơi, anh chàng này rất có tiềm năng" Burge nhớ lại, "không biết tôi phải dành ít nhất bao nhiêu lâu với anh hề này mà không tỏ ra thô lỗ đây". Sau đó, khi đứng trước chàng Jobs luộm thuộm và nhếch nhác, ông ấy đă nghĩ: "Thứ nhất, anh chàng này quá thông minh. Thứ hai, tôi chẳng hiểu anh ta đang nói cái ǵ".

 

V́ thế Jobs và Wozniak được mời đến gặp Regis McKenna. Lần này Wozniak hay ngại ngùng lại trở nên dễ cáu kỉnh. McKenna xem qua một bài báo Wozniak viết về Apple và nhận xét rằng nó quá kỹ thuật và cần phải sinh động hơn. "Tôi không muốn bất cứ gă làm PR nào động vào bài viết của tôi," Wozniak cáu kỉnh. McKenna gợi ư thế th́ đă đến lúc họ nên rời văn pḥng của ông ấy. "Nhưng Steve gọi lại cho tôi ngay sau đó và nói muốn gặp tôi một lần nữa. Lần này, anh ta không đi cùng Woz, và chúng tôi đă nói chuyện với nhau khá cởi mở." McKenna và đội ngũ của ông bắt đầu thiết kế một cuốn sách quảng cáo cho Apple Điều đầu tiên họ phải làm là thay biểu tượng theo phong cách khắc gỗ đầy hoa văn thời Nữ hoàng Victoria của Ron Wayne v́ nó hoàn toàn trái ngược với phong cách quảng cáo đầy màu sắc và hài hước của McKenna. V́ thế giám đốc thiết kế Rob Janoff được chỉ định thiết kế một cái mới.

 

"Đừng làm nó trở nên nhí nhố nhé", Jobs đề nghị. Janoff bắt tay thiết kế h́nh quả táo đơn giản với hai phiên bản khác nhau, một h́nh nguyên cả quả và h́nh c̣n lại bị cắn dở. H́nh đầu tiên nh́n khá giống quả sơ-ri v́ thế Jobs chọn h́nh quả táo cắn dở. ông cũng lấy phiên bản kẻ sọc 6 màu, màu ảo giác nằm giữa màu xanh lá cây và màu xanh da trời, mặc dù như thế sẽ khiến chi phí in đắt hơn rất nhiều. Phía trên tập sách quảng cáo, McKenna đặt một câu châm ngôn, được cho là của Leonardo da Vinci, mà sau đó trở thành nguyên tắc đối với việc thiết kế của Jobs: "Đơn giản là sự tinh tế tối thượng."

 

Sự kiện ra mắt lần đầu

 

Sự kiện ra mắt Apple II được lên kế hoạch sao cho trùng khớp với Hội chợ Máy tính Vùng Bờ tây đầu tiên, tổ chức vào tháng 4 năm 1977 tại San Francisco, do một thành viên tích cực của Homebrew, Jim Warren, đứng ra tổ chức. Jobs đă đăng kư một gian hàng cho Apple ngay khi nhận được thông tin. Ông muốn đảm bảo sẽ có được một vị trí ngay trước sảnh để việc ra mắt Apple II được ấn tượng, v́ thế ông đă khiến Wozniak thật sự sốc khi trả đồng ư trước 5.000 đô-la. "Steve đă quyết định đây là lần ra mắt lớn của chúng tôi," Wozniak nói. "Chúng tôi sẽ cho cả thế giới thấy chúng tôi sở hữu một cỗ máy và một công ty tuyệt vời."

 

Jobs đă ứng dụng nguyên tắc của Markkula rằng việc "áp đặt" sự tuyệt vời của ḿnh lên khách hàng bằng cách tạo ấn tượng khó quên với người dùng, đặc biệt khi ra mắt một sản phẩm mới, là điều hết sức quan trọng. Điều đó được phản ánh khi Jobs tiến hành trang trí gian hàng giới thiệu. Phương tiện tham gia triển lăm khác gồm có bàn danh thiếp và biển quảng cáo áp phích.

 

Gian hàng của Apple có bàn giao dịch phủ bằng nhung đen và một cửa sổ lớn bằng kính Plexiglas có gắn biểu tượng mới của Janoff. Họ chỉ trưng bày 3 chiếc Apple II mới xuất xưởng nhưng những hộp trống cũng được đặt ở đó để tạo ấn tượng rằng họ đă có rất nhiều sản phẩm.

 

Jobs cũng bực ḿnh v́ những bộ vỏ máy vừa được giao có một lỗi nhỏ, v́ thế ông cho một vài nhân viên dùng cát đánh sạch chúng. Việc "áp đặt" c̣n được thực hiện bằng cách biến Jobs và Wozniak trở nên hào nhoáng. Markkula đưa họ đến chỗ một thự may ở San Fransisco để may những bộ đ̣ 3 mảnh trông khá dị hợm, trông họ như những đứa trẻ mặc vest. "Markkula đă giải thích rằng chúng tôi phải ăn mặc độc đáo như thế nào, xuất hiện, ánh mắt và điệu bộ ra sao," Wozniak nhớ lại.

 

Nỗ lực đă được đền đáp. Apple II trông chắc chắn nhưng thân thiện trong bộ vỏ màu be rất đẹp, không giống như những chiếc máy được phủ kim loại và bảng mạch để trần trên những dăy bàn bên cạnh. Apple nhận được 300 đơn đặt hàng tại buổi ra mắt và Jobs đă gặp một nhà sản xuất dệt may của Nhật, Mizushima Satoshi, sau đó trở thành khách hàng đầu tiên của Apple tại Nhật Bản.

 

Những bộ quần áo vui nhộn và những lời dặn ḍ của Markkula không thể ngăn Wozniak đùa nghịch. Một chương tŕnh Wozniak tŕnh diễn đó là cố đoán quốc tịch của mọi người bằng tên họ và sau đó tiếp tục tạo ra những tṛ đùa khác cùng chủ đề đó. Wozniak cũng tự thiết kế và phân phát một cuốn sách quảng cáo giả quảng cáo cho một chiếc máy tính mới có tên là "Zaltair", với một loạt những quảng cáo như kiểu "hăy tưởng tượng ra một chiếc ô tô có 5 bánh". Jobs nhanh chóng bị rơi vào tṛ đùa này và c̣n tự hào rằng Apple II sẽ nhanh chóng trở thành đối thủ của Zaltairtren bảng xếp hạng. Ông không nhận ra người chơi khăm đấy cho đến 8 năm sau, khi Woz tặng Jobs một bản phôtô của cuốn sách quảng cáo đó để làm quà sinh nhật.

 

Mike Scott

 

Apple lúc này là một công ty thực sự với hàng chục nhân viên, một nguồn thu tín dụng và áp lực thường trực từ khách hàng và các nhà cung cấp. Công ty chuyển từ gara của nhà Jobs đến một văn pḥng cho thuê trên đại lộ Stevens Creek Boulevard ở Cupertino, cách trường cấp II của Jobs và Wozniak khoảng gần 2 km.

 

Jobs không hề bỏ bớt đi những trách nhiệm ngày càng tăng của ḿnh một cách tài t́nh. Ông vẫn luôn nóng nảy và cư xử như một đứa trẻ. Nếu ở Atari, cách Jobs cư xử sẽ khiến ông bị đuổi xuống ca đêm nhưng ở Apple th́ điều đó là không thể. "Cậu ta trở nên ngày càng chuyên chế và cay độc trong những nhận xét" Markkula cho biết, "Cậu ta sẽ nói với mọi người "Bản thiết kế này trông như cứt'". Ông đặc biệt nghiêm khắc với các lập tŕnh viên trẻ tuổi của Wozniak, Randy Wigginton và Chris Espinosa. "Steve bước vào, liếc nhanh thứ tôi vừa mới làm và nói với tôi đó là thứ rác rưởi mà không cần biết nó là cái ǵ và tại sao tôi làm nó," Wigginton, sinh viên vừa mới tốt nghiệp, cho biết.

 

Jobs cũng có vấn đề về vệ sinh, ông vẫn hoàn toàn tin tưởng, bất chấp các bằng chứng, chế độ ăn chay, nghĩa là không cần sử dụng chất khử mùi và tắm thường xuyên. "Chúng tôi phải đưa cậu ta ra ngoài và khuyên cậu ta nên đi tắm" Markkula nói. "Tại các cuộc họp, chúng tôi phải chứng kiến bàn chân dơ bẩn của cậu ta". Thỉnh thoảng, để giảm bớt căng thẳng, ông ấy thường rửa chân trong ḅn cầu, một sự thật chẳng mấy dễ chịu đối với các đồng nghiệp.

 

Markkula không thích những t́nh trạng căng thẳng, v́ vậy ông quyết định cần có một vị chủ tịch, Mike Scott, để kiểm soát Jobs chặt chẽ hơn. Trước đó, Markkula và Scott cùng gia nhập Fairchild một ngày vào năm 1967, có văn pḥng liền kề, có cùng một ngày sinh nhật và hàng năm thường tổ chức cùng nhau. Vào một buổi ăn trưa vào tháng 2 năm 1977, khi Scott bước sang tuổi 32, Markkula mời Scott làm chủ tịch mới của Apple.

 

Về lư thuyết, Scott có vẻ là một lựa chọn tuyệt vời. Ông đă điều hành một dây chuyền sản xuất cho National Semiconductor và là một nhà quản lư có kiến thức về kỹ thuật. Tuy nhiên, cá nhân Scott khá là kiểu cách. Scott béo, bị tật cơ mặt giật giật và có vấn đề về sức khỏe, v́ thế, ông thường lang thang ở sảnh với bàn tay siết chặt. Scott cũng là người hay tranh căi. Khi làm việc với Jobs, điều đó có thể tốt nhưng cũng có thể xấu.

 

Wozniak nhanh chóng chấp nhận ư kiến thuê Scott. Giống như Markkula, ông ghét đối phó với những xung đột, bất ḥa mà Jobs thường gây ra. Jobs, không có ǵ đáng ngạc nhiên, có rất nhiều cảm xúc trái chiều nhau. "Tôi chỉ mới 22 tuổi, và tôi biết ḿnh chưa sẵn sàng để điều hành một công ty thực sự," Jobs nói. "Tuy nhiên, Apple là con tôi, và tôi không muốn từ bỏ nó." Từ bỏ mọi quyền kiểm soát khiến Jobs cảm thấy bị tổn thương, ông vật lộn với vấn đề này thậm chí dành cả thời gian ăn trưa ở nhà hàng hamburger Big Boy Bob (địa điểm ưa thích của Woz) và tại nhà hàng Good Earth (Địa điểm quen thuộc của Jobs) để suy nghĩ. Cuối cùng, ông cũng miễn cưỡng ưng thuận.

 

Mike Scott, được gọi là Scotty để tránh nhầm lẫn với Mike Murkkula, có nhiệm vụ chính là quản lư Jobs. Họ đă trao đổi với nhau trong các cuộc đi bộ. "Buổi đi bộ đầu tiên, tôi đă nói cậu ta nên tắm thường xuyên hơn", Scott nhớ lại. "Cậu ta đáp trả tôi là phải đọc cuốn sách về chế độ ăn kiêng của cậu và theo đó để giảm cân". Cuối cùng, Scott không hề áp dụng một chế độ ăn kiêng hoặc giảm cân quá nhiều nào, và Jobs th́ chỉ thay đổi một chút trong vấn đề vệ sinh cá nhân.

 

"Steve kiên quyết chỉ tắm một lần một tuần và cho rằng như thế là đủ khi cậu ta đang ăn kiêng." Khát khao kiểm soát của Jobs và thái độ khinh khi với quyền lực chắc chắn là một vấn đề với người tham gia ban quản lư của Jobs, đặc biệt khi Jobs nhận ra rằng Scott - người duy nhất ông chưa từng "đối đầu" - không khuất phục ông. "Vấn đề giữa tôi và Jobs là xem xem ai là người ương bướng nhất và tôi đă thể hiện rất tốt," Scott nói. "Cậu ta cần phải ngồi lại với tôi và chắc chắn rằng cậu ta không hề thích điều đó". Sau này, Jobs cũng nói, "Tôi chưa từng la hét với ai nhiều hơn Scotty".

 

Một cuộc "ngả bài" đă thay đổi vị trí thứ tự của nhân viên. Scott trao vị trí số 1 cho Wozniak và số 2 cho Jobs. Không có ǵ đáng ngạc nhiên khi Jobs yêu cầu phải được trao vị trí số 1.

 

"Tôi sẽ không để cậu ta có nó, v́ điều đó sẽ càng thổi bùng lên cái tôi của cậu ta", Scott nói. Jobs nổi giận đùng đùng, thậm chí c̣n khóc lóc. Cuối cùng, Jobs đề xuất một giải pháp, ông muốn ḿnh sẽ nhận được thứ tự là số 0. Scott mủi ḷng, ít nhất là đối với vấn đề thứ tự, nhưng Ngân hàng Mỹ lại đ̣i hỏi hệ thống biên chế phải là số nguyên dương và v́ vậy Jobs vẫn sẽ phải giữ vị trí số 2.

 

Giữa hai người c̣n có một mối bất đồng lớn hoàn toàn nằm ngoài vấn đề về sự nóng nảy, hờn dỗi cá nhân. Jay Elliot, người được Jobs thuê sau buổi gặp gỡ trong một nhà hàng, ghi lại những đặc điểm nổi bật của Jobs: "Nỗi ám ảnh của ông là niềm đam mê đối với sản phẩm, với sự hoàn hảo của sản phẩm." Ngược lại, Mike Scott không bao giờ đặt niềm đam mê sự hoàn hảo lên trên chủ nghĩa thực dụng. Thiết kế của vỏ máy của Apple II là một trong nhiều ví dụ. Công ty Pantone, mà Apple sử dụng để xác định màu sắc cho bộ vỏ nhựa, đă đưa ra hơn sắc thái của màu be. "Không mẫu nào vừa ư Steve," Scott kinh ngạc. "Cậu ta muốn tạo ra một sắc thái khác, và tôi đă phải ngăn cậu ta lại". Đến lúc cần tinh chỉnh các thiết kế của dự án, Jobs đă khổ sở ngày đêm suy nghĩ nên làm tṛn các góc như thế nào. "Tôi không quan tâm các góc được làm tṛn như thế nào", Scott nói, "Tôi chỉ muốn có quyết định cuối cùng." Lại thêm một cuộc tranh luận nữa về vấn đề kỹ thuật. Scott muốn một màu xám chuẩn, c̣n Jobs khăng khăng các đơn đặt hàng đặc biệt yêu cầu là màu trắng tinh khiết. Tất cả điều này cuối cùng khiến Markkula phải đứng trước lựa chọn Jobs hay Scott sẽ là người có thẩm quyền kư đơn đặt hàng: cuối cùng, Markkula đứng về phía Scott. Jobs cũng khăng khăng rằng Apple phải có cách đối xử với khách hàng hoàn toàn khác, ông muốn có một chế độ bảo hành một năm cho máy Apple II. Điều này khiến Scott vô cùng sửng sốt, thông thường thời hạn bảo hành chỉ là chín mươi ngày. Một lần nữa, Jobs khóc trong buổi tranh luận về vấn đề đó. Họ đi ṿng quanh băi đậu xe nhiều lần để lấy lại b́nh tĩnh, và Scott cuối cùng quyết định nhượng bộ.

 

Wozniak bắt đầu khó chịu với phong cách của Jobs. "Steve đă quá nghiêm khắc với mọi người. Tôi muốn mọi người cảm thấy công ty như một gia đ́nh nơi tất cả chúng tôi đều vui vẻ và chia sẻ bất cứ điều ǵ đă làm", về phần ḿnh, Jobs cảm thấy rằng Wozniak chỉ đơn giản là sẽ không bao giờ có thể lớn được. "Anh ta rất trẻ con. Anh ta đă thiết kế phiên bản tuyệt vời của BASIC, nhưng sau đó không bao giờ có thể bắt tay vào thực hiện BASIC điểm chấm động mà chúng tôi cần, v́ vậy chúng tôi cuối cùng phải kư kết thỏa thuận với Microsoft. Anh ta quá thiếu tập trung." Tuy nhiên, các xung đột cá nhân vẫn c̣n trong tầm kiểm soát, chủ yếu là do công ty đang hoạt động tốt. Ben Rosen, một nhà phân tích mà các thông báo của ông đă góp phần h́nh thành nên quan điểm của thế giới công nghệ, đă trở thành một nhà truyền bá nhiệt t́nh cho Apple II. Một nhà phát triển độc lập đă đưa ra các bảng tính và chương tŕnh tài chính cá nhân đầu tiên vào máy tính cá nhân, VisiCalc, và trong một khoảng thời gian, chương tŕnh này chỉ có trên Apple II, biến máy tính thành một sản phẩm mà các doanh nghiệp và gia đ́nh đều muốn mua. Công ty bắt đầu thu hút các nhà đầu tư mới có tầm ảnh hưởng. Người tiên phong trong lĩnh vực vốn đầu tư mạo hiểm Arthur Rock ban đầu không mấy ấn tượng khi Markkula đưa Jobs đến gặp ḿnh. "Cậu ta nh́n như thể vừa đi tu ở Ấn Độ về," Rock nhớ lại, "và cũng bốc mùi như thế". Nhưng sau khi Rock tận mắt chứng kiến Apple II, ông đă đầu tư và tham gia hội đồng quản trị.

 

Apple II được bán ra thị trường, với nhiều mẫu mă khác nhau, trong ṿng 16 năm sau đó, với gần 6.000.000 giao dịch. Hơn bất kỳ một ḍng máy tính nào khác, Apple II đă mở ra ngành công nghiệp máy tính cá nhân. Wozniak xứng được lịch sử ghi nhận v́ công lao thiết kế bảng mạch đầy tuyệt vời và phần mềm điều hành liên quan, đó là một trong những kỳ công vĩ đại của thời đại sáng chế độc lập. Tuy nhiên, Jobs mới là người tích hợp bảng mạch của Wozniak thành một gói thân thiện, từ bộ nguồn cho tới chiếc vỏ máy có kiểu dáng đẹp. ông cũng tạo ra một công ty tuyệt vời dựa trên nền tảng chiếc máy của Wozniak. Như Regis McKenna sau này đă nói: "Woz đă thiết kế một cỗ máy tuyệt vời, nhưng nó có thể có mặt trong các cửa hàng hôm nay là nhờ Steve Jobs." Tuy nhiên, hầu hết mọi người vẫn coi Apple II là sáng tạo của Wozniak. Và điều đó đă giúp thúc đẩy Jobs theo đuổi một thành tựu tuyệt vời tiếp theo - thứ mà ông có thể tự hào là của chính ḿnh.

 

Chương 7

 

CHRISANN và LISA

 

Anh ấy là người bị bỏ rơi

 

 

Kể từ khi chuyển đến sống cùng nhau trong một xe lưu động suốt mùa hè sau khi tốt nghiệp trung học, Chrisann Brennan đă khắc họa nên câu chuyện về cuộc đời Jobs. Khi Jobs trở về từ Ấn Độ vào năm 1974, họ đă dành nhiều thời gian bên nhau tại trang trại của Robert Friedland. "Steve rủ tôi đến ở đó, chúng tôi lúc đó c̣n trẻ, phóng túng và tự do", bà nhớ lại. "Có một nguồn năng lượng ở đó hối thúc con tim tôi".

 

Khi họ trở lại Los Altos, mối quan hệ giữa họ đơn thuần chỉ là bạn bè thân thiện. Jobs sống ở nhà và làm việc ở Atari; c̣n Brennan có một căn hộ nhỏ và dành nhiều thời gian ở trung tâm thiền của Kobun Chino. Đầu năm 1975, cô bắt đầu mối quan hệ mới với một người bạn khá thân của hai người, Greg Calhoun. "Cô ấy yêu Greg nhưng thỉnh thoảng vẫn qua lại với Jobs".

 

Elizabeth Holmes cho biết. "Chuyện đó xảy ra khá thường xuyên. Chúng tôi vẫn thường làm thế, đó là những năm bảy mươi mà."

 

Calhoun từng học ở Reed cùng Jobs, Friedland, Kottke và Holmes. Giống như nhiều người khác, Calhoun hứng thú với văn hóa tâm linh phương Đông, rời trường Reed, anh đến sống tại nông trang của Friedland trong một cái nhà nhỏ tí như cái chuồng gà, đă được sửa sang bằng cách nâng nền bằng gạch xỉ và thêm một gác xép bên trong. Mùa xuân năm 1975, Breannan chuyển đến ở chung với Calhoun, và năm tiếp theo họ đă quyết định sẽ thực hiện một cuộc hành hương đến Ấn Độ. Jobs khuyên Calhoun không nên mang Brennan đi cùng, v́ rằng cô ấy sẽ làm hỏng nhiệm vụ tâm linh của anh, nhưng họ vẫn quyết đi chung với nhau. "Tôi bị ấn tượng với những điều đă xảy ra trên hành tŕnh Steve đến Ấn Độ, v́ thế tôi cũng muốn đến đó". Brennan nói.

 

Chuyến đi của họ thực sự là một hành tŕnh gian khổ, khởi hành từ tháng 3 năm 1976 và kéo dài gần một năm. Có lúc họ hết sạch tiền, v́ thế Calhoun đi nhờ xe tới Tehran, Iran để dạy tiếng Anh, c̣n Brennan ở lại Ấn Độ. Khi khóa giảng dạy của Calhoun kết thúc, họ đi nhờ xe tới Afghanistan để gặp nhau. Nhưng cũng từ đó, mọi chuyện đă thay đổi.

 

Sau một thời gian, mối quan hệ giữa hai người trở nên lạnh nhạt, và họ từ Ấn Độ về mà không đi cùng nhau. Vào mùa hè năm 1977, Brennan chuyển đến Los Altos và sống một thời gian trong một túp lều trên mảnh đất của trung tâm Thiền Kobun Chino. Lúc này, Jobs đă ra ở riêng, ông chung với Daniel Kottke bỏ 600 đô-la mỗi tháng để thuê ngôi nhà trong một trang trại ngoại ô Cupertino. Đó là cuộc sống kỳ lạ của những thanh niên hippie phóng khoáng, tôn thờ tự do, trong một căn nhà mặt đường ở Rancho Suburbia. "Căn nhà có bốn pḥng ngủ, và thỉnh thoảng chúng tôi cho những kẻ lập dị, trong đó có cả một vũ nữ thoát y, thuê pḥng", Jobs nhớ lại. Kottke không thể lư giải được v́ sao Jobs không thuê căn hộ cho riêng ḿnh, khi ông hoàn toàn có khả năng chi trả.

 

"Tôi nghĩ có lẽ ông ấy muốn có người ở cùng," Kottke suy đoán.

 

Mặc dù không thường xuyên liên lạc với Jobs trước đó, nhưng Brennan đă nhanh chóng chuyển đến ở với Jobs. Việc sắp xếp chỗ ở giống như trong một vở hài kịch Pháp. Căn nhà có hai pḥng lớn và hai pḥng nhỏ. Dĩ nhiên Jobs ở một pḥng lớn, và Brennan ở pḥng c̣n lại. "Hai pḥng ở giữa giống như pḥng dành cho trẻ em, tôi không thích cả hai pḥng đó, v́ thế tôi ngủ trên một tấm đệm ở pḥng khách". Kottke nói. Họ dành một pḥng nhỏ làm không gian thiền định và chơi ma túy, giống như căn gác xép cũ hồi ở Reed. Họ chất đầy vào pḥng các tấm xốp lấy từ những thùng Aplle. "Trẻ con hàng xóm thỉnh thoảng ghé qua và chúng tôi lùa chúng vào đó chơi, vui tuyệt," Kottke nói. "Nhưng sau đó Chrisann đem về mấy con mèo, chúng tè bậy lên những tấm xốp, thế là chúng tôi phải bỏ đi hết".

 

Sống trong cùng một nhà, Brennan và Jobs gần gũi nhiều hơn. Vài tháng sau, cô mang thai.

 

"Steve và tôi đă có một mối quan hệ phức tạp trong suốt năm năm, trước khi tôi có thai", bà nhớ lại. "Chúng tôi đă không biết làm thế nào để đến với nhau và cũng không biết làm thế nào để rời xa nhau". Khi Greg Calhoun đi nhờ xe từ Colorado đến thăm họ vào Lễ Tạ ơn năm 1977, Brennan nói với Calhoun: "Steve và em đă quay lại với nhau, em đang mang thai đứa con của anh ấy, nhưng giờ tụi em cứ liên tục chia tay rồi lại làm lành, và em không biết phải làm ǵ."

 

Calhoun để ư nhận thấy rằng hoàn cảnh đó dường như chẳng liên can chút nào tới Jobs.

 

Ông thậm chí c̣n thuyết phục Calhoun ở lại với họ và đến làm việc tại Apple. "Steve không đoái hoài ǵ đến Chrisann và cái thai." Calhoun nhớ lại. "Anh ấy có thể thắm thiết với bạn trong một thời gian nhưng sau đó lại rất lạnh nhạt, thờ ơ. Trong anh ta dường như tồn tại một con người khác lạnh lùng đáng sợ".

 

Khi Jobs phải đối mặt những vấn đề gây mất tập trung, nhiều khi ông sẽ phớt lờ nó, như thể vấn đề đó không hề tồn tại. Nhiều khi, ông cố t́nh làm sai lệch thực tế (bóp méo sự thật) không chỉ đối với người khác mà ngay cả đối với chính bản thân ḿnh. Trong trường hợp Brennan mang thai, ông chỉ đơn giản là không nghĩ đến nó. Khi buộc phải đối mặt, ông phủ nhận ḿnh là cha đứa bé, mặc dù ông thừa nhận đă ngủ với cô ấy. "Tôi không chắc nó là con của tôi, bởi v́ tôi khá chắc chắn ḿnh không phải là người duy nhất cô ấy ngủ cùng", sau này ông nói với tôi. "Cô ấy và tôi đă không ra ngoài hẹn ḥ khi cô có thai. Cô ấy chỉ có một căn pḥng trong nhà của chúng tôi".

 

Brennan th́ khẳng định chắc chắn rằng Jobs là cha đứa bé. Cô đă không đi lại với Greg hoặc bất kỳ người đàn ông khác vào thời điểm đó.

 

Có phải Jobs đă tự dối ḿnh, hay ông không biết rằng ḿnh là cha đứa bé? "Tôi chỉ nghĩ rằng ông ấy không thể sử dụng một phần năo bộ liên quan đến ư thức tự chịu trách nhiệm của ḿnh," Kottke nói. Elizabeth Holmes đồng ư: "ông đă cân nhắc lựa chọn thiên chức làm cha hoặc không, và ông đă quyết định chọn điều thứ hai. Cuộc đời ông ấy có nhiều kế hoạch cần phải làm."

 

Đă không có sự bàn bạc nào về một cuộc hôn nhân. "Tôi biết cô ấy không phải là người tôi muốn lấy làm vợ, và chúng tôi sẽ không bao giờ hạnh phúc, nếu kết hôn, nó cũng sẽ chấm dứt sớm thôi". Jobs sau đó đă nói. "Tôi khuyên cô ấy phá thai nhưng cô ấy đă không biết phải làm ǵ. Cô ấy suy nghĩ rất nhiều về điều đó và đă quyết định giữ lại, hoặc là tôi không biết cô ấy đă quyết định thế nào - tôi nghĩ đă đến lúc ḿnh quyết định thay cho cô ấy". Brennan nói với tôi cô ấy chọn đứa bé:

 

"Anh ấy nói việc phá thai là chuyện b́nh thường nhưng việc đó đă không xảy ra". Điều thú vị là, với xuất thân của ḿnh, Steve kịch liệt phản đối một lựa chọn. "Anh ấy rất không ủng hộ việc tôi định cho con đi làm con nuôi". Brenna nói.

 

Có một sự trớ trêu định mệnh. Khi sự việc này xảy ra, Jobs và Brennan đều 23 tuổi, cùng độ tuổi mà Joanne Schieble và Abdulfattah Jandali sinh Jobs. Jobs không cố t́m hiểu về cha mẹ đẻ của ḿnh, nhưng cha mẹ nuôi đă kể cho ông chuyện về họ. "Tôi không biết ǵ về sự trùng hợp độ tuổi, v́ thế nó không tác động đến việc tôi thỏa thuận với Chrisann," ông sau đó đă tâm sự. Jobs bác bỏ quan điểm cho rằng theo một cách nào đó ông giống cha đẻ ḿnh, đă làm bạn gái mang thai khi 23 tuổi, nhưng ông thừa nhận rằng những tai tiếng đó có thể sẽ khiến ông hành động khác đi.

 

"Khi tôi biết ông ấy làm mẹ Joanna mang thai tôi năm 23 tuổi, tôi đă rất ngạc nhiên!"

 

Mối quan hệ giữa Jobs và Brennan xấu đi nhanh chóng. "Chrisann thường vờ vịt ḿnh là nạn nhân, khi cô ấy nói Steve và tôi đă hiếp đáp cô ấy," Kottke nhớ lại. "Steve thường chỉ cười và không nghiêm túc với cô ấy." Brennan, sau đó đă thừa nhận, thời kỳ đó cảm xúc và tinh thần của cô rất không ổn định. Cô bắt đầu đập phá bát đĩa, ném đồ đạc, bầy bừa ra nhà, và dùng than viết các từ tục tĩu lên khắp tường. Cô ấy nói rằng Jobs tiếp tục khiêu khích cô một cách tàn nhẫn: "Anh ấy trở nên tàn nhẫn." Kottke bị kẹt ở giữa hai người. "Daniel không phải là người tàn nhẫn, v́ vậy anh ấy cư xử khác một chút với hành vi của Steve," Brennan kể lại. "Anh ấy sẽ nói "Steve đă đối xử không tốt với em ư", ṛi cùng với Steve cười nhạo tôi."

 

Robert Friedland đă giải cứu cô. "ông nghe nói tôi đă mang thai, và ông bảo tôi hăy đến trang trại để sinh em bé", Brennan nhớ lại. "V́ vậy, tôi đă làm." Elizabeth Holmes và những người bạn khác vẫn c̣n sống ở đó, và họ t́m được một nữ hộ sinh tên là Oregon để giúp cho việc sinh nở.

 

Ngày 17 tháng 5 1978, Brennan đă sinh một bé gái. Ba ngày sau, Jobs bay đến đó thăm và đặt tên cho em bé mới sinh.Thông thường, các em bé sinh ra ở đây sẽ được đặt một cái tên tâm linh theo kiểu phương Đông, nhưng Jobs khăng khăng rằng em bé được sinh ra ở Mỹ và nên có một cái tên phù hợp. Brennan đồng ư. Họ đặt tên bé gái là Lisa Nicole Brennan, nhưng không cho em bé mang họ Jobs. Và sau đó, ông trở lại Apple làm việc. "Anh ấy không muốn làm bất cứ điều ǵ cho em bé và cho tôi", Brennan nói.

 

Cô và Lisa chuyển đến một ngôi nhà nhỏ cũ nát, phía sau một ṭa nhà ở Menlo Park. Họ sống dựa vào phúc lợi xă hội v́ Brennan đă không làm đơn xin hỗ trợ việc nuôi con. Cuối cùng, hạt San Mateo yêu cầu Jobs phải thừa nhận quan hệ cha con và chịu trách nhiệm tài chính. Ban đầu Jobs quyết tâm kháng cáo. Luật sư của Jobs muốn Kottke làm chứng rằng chưa bao giờ nh́n thấy hai người trên giường cùng nhau, và họ cố đưa ra bằng chứng rằng Brennan đă ngủ với người đàn ông khác. "Có lúc, tôi hét lên với Steve qua điện thoại, "Anh biết điều đó là bịa đặt,' Brennan nhớ lại. "ông ấy kéo tôi qua ṭa án cùng với đứa bé, cố chứng minh tôi là một con điếm, và rằng bất cứ ai cũng có thể là cha của đứa bé."

 

Một năm sau khi Lisa ra đời, Jobs đă thừa nhận kết quả kiểm tra huyết thống. Gia đ́nh của Brennan rất ngạc nhiên, nhưng về phía ḿnh, Jobs biết Công ty Apple sẽ sớm được chào bán ra công chúng và ông quyết định đó là cách tốt nhất để giải quyết triệt để vấn đề. Kiểm nghiệm DNA khi đó c̣n khá mới, và Jobs chọn làm ở UCLA. "Tôi đă đọc về xét nghiệm DNA, và tôi vui vẻ làm điều đó để khiến mọi chuyện tốt đẹp." ông nói. Kết quả là: "Khả năng huyết thống là 94,41%".

 

Trên cơ sở đó, Toà án California tuyên Jobs phải trả 385 đô-la mỗi tháng cho việc hỗ trợ nuôi con, kư một văn bản thừa nhận huyết thống, hoàn trả số tiền 5.856 đô-la phúc lợi xă hội hạt đă trợ cấp.

 

Jobs được quyền thăm nom con gái, nhưng một thời gian rất dài ông đă không thực hiện.

 

Nhiều khi, Jobs vẫn tiếp tục bao biện cho ḿnh. "Anh ấy cuối cùng cũng nói với chúng tôi chuyện đó", Arthur Rock nhớ lại, "nhưng anh ấy vẫn khăng khăng rằng có nhiều khả năng anh không phải là cha đứa bé. Và rằng anh ấy đă bị lừa", ông từng nói với một phóng viên của tờ Time, Michael Moritz, rằng khi bạn phân tích các con số thống kê, rơ ràng sẽ có khả năng 28% nam giới ở Hoa Kỳ có thể là cha đứa bé." Tuyên bố đó không những sai lầm mà c̣n rất chủ quan. Tồi tệ hơn nữa, khi Chrisann Brennan biết được tin đó, cô phẫn nộ v́ tưởng Jobs đă khẳng định rằng cô đă ngủ với 28% số nam giới của Hoa Kỳ. "Anh ta đang cố biến tôi thành một con điếm," Bà nhớ lại.

 

"Anh ta làm thế chỉ để rũ bỏ trách nhiệm".

 

Nhiều năm sau, Jobs thấy hối hận về các cư xử của ḿnh, đây lần hiếm hoi trong đời ông đă thú nhận nhiều như thế:

 

Tôi ước là ḿnh đă giải quyết khác đi. Tôi không dám nhận ḿnh là cha đứa bé, v́ tôi đă không dám đối mặt với điều đó. Nhưng khi cuộc kiểm nghiệm cho kết quả đứa bé chính là con gái của tôi, th́ tôi thấy thật không phải khi đă nghi ngờ điều đó. Tôi đồng ư hỗ trợ nuôi dạy con cho đến năm 18 tuổi và cũng đưa tiền cho Chrisnnan. Tôi t́m một ngôi nhà ở Palo Alto, sửa sang lại và để hai mẹ con ở đó. Mẹ cô bé chọn một trường rất tốt và tôi đă trả mọi chi phí. Tôi đă cố gắng làm những điều đúng đắn. Nhưng nếu tôi được làm lại, tôi sẽ làm tốt hơn thế.

 

Sau khi vụ việc được giải quyết xong, Jobs quay trở về với cuộc sống của ḿnh - trưởng thành trong một số khía cạnh, mặc dù không phải tất cả. ông bỏ mọi thứ thuốc kích thích, nới lỏng việc ăn chay nghiêm ngặt, và cắt giảm thời gian dành cho những phương pháp trị liệu bằng thiền, ông sửa sang kiểu tóc và lựa mua quần áo cao cấp từ cửa hàng may mặc Wilkes Bashford ở San Francisco. Và bắt đầu mối quan hệ nghiêm túc với một trong những nhân viên của Regis McKenna, một phụ nữ xinh đẹp mang ḍng máu lai Polynesian - Ba Lan nên là Barbara Jasinski.

 

Chắc chắn vẫn c̣n tiềm tàng một tính cách trẻ con nổi loạn trong ông. Jobs, Jasinski, và Kottke thường thích dầm ḿnh trong Felt Lake ở cạnh đường liên bang 280 gần Stanford, và đă mua một chiếc xe gắn máy BMW R60/2 hầm hố, sản xuất năm 1966, trang trí những tua da màu cam phấp phơi trên tay lái. ông cũng vẫn cư xử bất thường, ông coi thường các tiếp viên nữ và thường xuyên trả lại đồ ăn trong khi làu bàu bảo nó là thứ rác rưởi, ở buổi tiệc Haloween đầu tiên của công ty, vào năm 1979, ông đă mặc bộ áo choàng như Chúa Jesus, một hành động thể hiện sự tự nhận thức có phần mỉa mai mà ông cho là buồn cười khiến nhiều người thấy chướng mắt. Ngay cả đời sống riêng của ông cũng bị đàm tiếu. Jobs đă mua một ngôi nhà trên đồi Los Gatos, mà ông trang trí bằng một bức tranh Maxfield Parrish, một máy pha cà phê Braun, và bộ dao Henckels.

 

Nhưng v́ ông quá bị ám ảnh khi chọn đồ đạc, không biết phải lựa ǵ giữa gường, ghế hay tràng kỷ.

 

Nên cuối cùng, trong pḥng ngủ của Jobs chỉ có một tấm nệm đặt ở giữa pḥng, khung ảnh của Einstein và Maharaj-ji trên tường, cùng một chiếc Apple II trên sàn nhà.

 

 

Chương 8

 

XEROX VÀ LISA

Giao diện người dùng đồ họa

 

 

Sự ra đời của một ư tưởng về ḍng máy tính mới

 

Apple II đă đưa công ty từ việc hoạt động nhỏ lẻ trong nhà để xe của Jobs lên đỉnh cao mới của ngành công nghiệp. Doanh số tăng trưởng ngoạn mục, từ 2.500 chiếc máy tính năm 1977 lên 210.000 chiếc vào năm 1981. Jobs đă làm việc không ngừng nghỉ, ông biết rằng Apple II không thể thành công măi măi, và cho dù đă bỏ nhiều công sức để sản xuất và tŕnh bày nó, từ dây nguồn đến thùng máy tính, tất cả các sản phẩm tung ra đều được coi là kiệt tác của Wozniak, ông cần sản phẩm của chính ḿnh. Hơn nữa, ông muốn một sản phẩm, mà theo lời ông, sẽ làm chấn động toàn cầu.

 

Ban đầu, Jobs hy vọng rằng Apple III sẽ thực hiện được sứ mệnh đó. Nó sẽ có dung lượng bộ nhớ lớn hơn, màn h́nh sẽ hiển thị tám mươi kư tự trên một hàng ngang thay v́ bốn mươi kư tự, và sẽ giải quyết được vấn đề liên quan đến chữ viết hoa và viết thường. Ấp ủ niềm đam mê thiết kế công nghiệp, Jobs ấn định kích cỡ và h́nh dạng của vỏ máy. Bất kỳ ai có ư định thay đổi đều bị ông từ chối, ngay cả việc các nhóm kỹ sư muốn bổ sung các chi tiết vào bảng vi mạch. Kết quả là các bảng mạch thành phần có bộ nối kém và thường xuyên bị hỏng. Khi Apple bắt đầu được bán vào tháng Năm năm 1980, nó đă thất bại. Randy Wigginton, một trong những kỹ sư của Apple đă kết luận rằng, "Ḍng máy tính Apple III ra đời giống như một đứa trẻ được sinh ra sau những cuộc truy hoan, khi mà tất cả mọi người đều không c̣n đủ tỉnh táo nhận thức. Và đứa trẻ bị coi là đứa con hoang mà ai cũng phủ nhận: 'Nó không phải là con tôi'." Sau đó, Jobs tách ḿnh khỏi Apple III và giận dữ bỏ đi với mong muốn t́m cách sản xuất ra một thứ ǵ đó hoàn toàn khác biệt.

 

Đầu tiên, ông thích thú với ư tưởng về thiết bị màn h́nh cảm ứng nhưng ṛi lại thấy nản chí.

 

Trong một buổi tŕnh diễn công nghệ, Jobs đến muộn, ông ngồi không yên một lúc rồi quyết định ngắt giữa chừng bài thuyết tŕnh của nhóm kỹ sư với một câu nói có phần lỗ măng: "Cảm ơn". Họ cảm thấy bối rối và hỏi, "Có phải ông muốn chúng tôi rời khỏi đây?". Jobs nói đúng là như thế, sau đó quay sang mắng mỏ những đồng nghiệp của ḿnh rằng đừng có lăng phí thời gian của ông như vậy.

 

Sau đó, ông và Apple đă tuyển dụng hai kỹ sư từ Hewlett-Packard để "thai nghén" ra một ḍng máy vi tính hoàn toàn mới. Cái tên mà Jobs chọn cho ḍng máy này có thể khiến cho ngay cả một vị bác sĩ tâm thần học trong trang thái mệt mỏi nhất cũng phải ngạc nhiên và đọc đi đọc lại để kiểm chứng. Đó là "Lisa". Tất cả các máy tính khác đều được đặt theo tên của con gái người thiết kế, nhưng Lisa là cô con gái mà Jobs đă bỏ rơi và thậm chí c̣n chưa hoàn toàn thừa nhận là con gái ông. Andrea Cunningham, một nhân viên của hang Regis McKenna đang phụ trách mảng quan hệ công chúng của dự án này th́ nói rằng "Có thể ông ấy làm như vậy v́ cảm thấy có lỗi. Chúng ta phải t́m một cụm từ mà khi viết tắt những chữ cái đầu của cụm từ này phải ra chữ Lisa. Như vậy, chúng ta có thể khẳng định rằng ḍng máy tính này không phải được đặt theo tên của cô bé Lisa".

 

Và cụm từ được cho là phù hợp nhất với đặc tính của chiếc máy vi tính này là "Local integrated systems architecture" (cấu trúc hệ thống tích hợp nội bộ). Mặc dù vô nghĩa nhưng cụm từ này được coi là lời giải thích chính thức cho cái tên Lisa. Trong giới kỹ sư, họ thường cho rằng Lisa là viết tắt của "Lisa: invented stupid acronym" (Lisa là một cụm từ viết tắt những chữ cái đầu ngu xuẩn nhất được nghĩ ra). Nhiều năm sau, khi tôi hỏi Jobs về cái tên, ông nhanh chóng thừa nhận rằng:

 

"Hiển nhiên tôi đă đặt nó theo tên của con gái tôi."

 

Ḍng máy tính Lisa được định giá 2.000 đô-la/chiếc v́ có bộ vi xử lư 16 bit thay v́ 8 bit như ở Apple II. Không có "ma thuật" của Wozniak, người vẫn đang âm thầm làm việc trên Apple II, nhóm kỹ sư đă chế tạo một chiếc máy tính đơn giản với màn h́nh hiển thị kư tự văn bản truyền thống, không có khả năng tăng cường bộ vi xử ư mạnh để chạy được những ứng dụng thú vị. Jobs bắt đầu mất kiên nhẫn với sự nhàm chán này.

 

Tuy nhiên, một lập tŕnh viên đă truyền cho dự án này chút sức sống, đó là Bill Atkinson, ông ấy là một nghiên cứu sinh ngành khoa học thần kinh, người cũng đă từng sử dụng chất kích thích. Khi được mời đến làm việc cho Apple, ông ấy đă từ chối. Nhưng sau đó, khi Apple gửi cho ông chiếc vé máy bay không hoàn lại tiền th́ ông quyết định sử dụng nó và cho Jobs cơ hội thuyết phục ông. Trong một cuộc nói chuyện dài ba tiếng đồng hồ, Jobs nói: "Chúng tôi đang kiến tạo tương lai. Hăy thử tưởng tượng anh đang lướt ngay trước mũi những con sóng lớn. Cảm giác đó thật phấn chấn biết bao. C̣n giờ, hăy tưởng tượng anh đang bơi chó ở cuối con sóng đó, th́ tất nhiên là chẳng có ǵ thú vị để nói cả. V́ vậy, hăy làm việc với chúng tôi và chúng ta sẽ cùng chinh phục thế giới." Và Atkinson đă đồng ư ở lại.

 

Với mái tóc bờm xờm và bộ râu rủ, Atkinson trông rất sống động và hài hước. Ông có một chút sự tài t́nh, khéo léo của Woz lẫn khát khao chế tạo ra những sản phẩm tuyệt diệu của Jobs.

 

Nhiệm vụ đầu tiên của Atkinson là lập tŕnh một ứng dụng để theo dơi một danh mục đầu tư chứng khoán bằng cách truy vấn tự động vào hệ thống dịch vụ của Dow Jones, lấy bảng giá cổ phiếu niêm yết và trả lại kết quả. "Tôi phải viết ứng dụng đó thật nhanh bởi v́ có một bài quảng cáo về Apple II trên tạp chí đă đưa ra h́nh ảnh một ông chồng đang đứng ở bàn ăn trong bếp nh́n màn h́nh Apple, lúc đó đang hiển thị bảng niêm yết giá cổ phiếu.

 

Và cô vợ th́ đang tươi cười rạng rỡ với anh ta. Nhưng chương tŕnh đó trên thực tế chưa có, v́ vậy, tôi cần viết nó."

 

Sau đó, Atkinson đă chế tạo phiên bản lập tŕnh bằng ngôn ngữ Pascal, một ngôn ngữ cao cấp hơn cho Apple II. Jobs phản đối điều này v́ cho rằng BASIC là tất cả những ǵ Apple II cần, nhưng ông cũng cho Atkinson cơ hội: "V́ thấy anh rất tha thiết với việc này nên anh cho ông sáu ngày để chứng minh là tôi đă sai". Atkinson đă làm được và sau đó Jobs đă rất coi trọng ông.

 

Tính đến mùa thu năm 1979 th́ Apple đang "gây giống" ba chú ngựa để kế nhiệm sự thành công của Apple II. Trong đó có ḍng Apple III yểu mệnh và dự án ḍng máy tính Lisa, một kế hoạch đă sớm làm Jobs thất vọng. Và đâu đó ngoài tầm quan sát của Jobs, ít nhất là trong lúc đó, có một dự án ch́m đang được một nhân viên đa tính cách tên là Jef Raskin, vị giáo sư đă từng giảng dạy Bill Atkinson thực hiện. Dự Ấn này hướng tới ḍng máy tính giá rẻ, phục vụ số đông giống như các thiết bị gia đ́nh; tất cả đều được khép kín trong một thiết bị, bao gồm màn h́nh, bàn phím, hệ thống vận hành, phần mềm và có một giao diện thiết kế đồ họa đẹp mắt. ông cố gắng hướng sự chú ư của tất cả các đồng nghiệp ở Apple sang một trung tâm nghiên cứu mang tính đột phá ở ngay Palo Alto, nơi đă mở đường cho những ư tưởng như thế này.

 

Xerox PARC

 

Trung tâm nghiên cứu Palo Alto của tập đoàn Xerox, viết tắt là Xerox PARC, được thành lập năm 1970 với mục đích là tạo ra sân chơi lớn cho những ư tưởng số. Với mong muốn tạo điều kiện tốt hơn hoặc cũng có thể là tệ hơn, trung tâm này được đặt an toàn ở một nơi tránh xa những áp lực về tiền bạc của trụ sở Xerox ở Connecticut cách đó hơn 4.800 km. Trong số các nhà chiến lược của Xerox phải kể đến nhà khoa học Alan Kay, người có hai câu châm ngôn mà Jobs rất tâm đắc là: "Cách tốt nhất để dự đoán tương lai là hăy tạo ra nó" và "Những ai nghiêm túc với việc viết phần mềm th́ nên tự chế tạo ra thiết bị phần cứng của chính ḿnh." Kay có ư tưởng phát triển một chiếc máy vi tính cá nhân nhỏ gọn có cái tên mỹ miều là "Dynabook" mà một đứa trẻ cũng có thể sử dụng dễ dàng. V́ vậy, các kỹ sư của trung tâm Xerox PARC đă bắt đầu thiết kế một hệ kiến trúc đồ họa có giao diện thân thiện đối với người sử dụng bằng việc thay thế tất cả ḍng lệnh DOS khiến cho màn h́nh máy tính trở nên thật đáng sợ. Màn h́nh máy tính sẽ hiển thị được nhiều dạng văn bản cũng như tệp dữ liệu một lúc. Và bạn có thể sử dụng chuột máy tính để định vị và chọn dữ liệu ḿnh muốn.

 

Giao diện người dùng đồ họa (graphical user interface - GUI, phát âm là "gooey") được đơn giản hóa bằng một khái niệm mới do các kỹ sư ở Xerox ARC phát minh, có tên là kỹ thuật ảnh nhị phân (bitmapping). Cho đến nay, hầu hết các máy tính đều sử dụng công nghệ này. Khi bạn gơ một kư tự trên bàn phím, máy tính của bạn sẽ phát những kư tự đó trên màn h́nh, thông thường là dưới dạng những đốm sáng có màu xanh của chất lân tinh (phốt pho) trên nền tối. Do có giới hạn số lượng kư tự, con số và biểu tượng sử dụng nên máy tính sẽ không mất quá nhiều thời gian để viết lệnh mă hóa và xử lư để cho ra kết quả cuối cùng. Trong hệ thống kỹ thuật ảnh nhị phân, mỗi một pixel trên màn h́nh được điều khiển bởi hệ thống dăy số nhị phân (bit) trong bộ nhớ máy tính.

 

Để đáp lại lệnh và hiển thị ra kư tự trên màn h́nh máy tính, nhiệm vụ của máy tính là định nghĩa từng pixel một là điểm sáng hay điểm tối, đối với màn h́nh màu th́ sẽ có màu ǵ. Việc này có thể tốn khá nhiều công sức nhưng cho phép đa dạng h́nh ảnh đồ họa, kiểu phông chữ và chế độ hiển thị màn h́nh đẹp đáng ngạc nhiên.

 

Giao diện đồ họa và công nghệ ảnh nhị phân đă trở thành những đặc tính đáng chú ư của ḍng máy tính nguyên mẫu của Xerox, giống như chiếc máy Alto cùng với ngôn ngữ lập tŕnh định hướng đối tượng của nó tên là Smalltalk. Jef Raskin cho rằng đó là những đặc điểm nổi bật của ḍng máy tính tương lai. V́ vậy, ông ấy đă thúc giục Jobs và những người đồng nghiệp của ḿnh ở Apple đến tham quan và t́m hiểu Xerox PARC.

 

Raskin gặp phải khó khăn là Jobs coi ông như một nhà lư luận không thể chịu đựng nổi, hay sử dụng chính xác từ của Jobs là "một tên đầu đất khó ưa". V́ vậy Raskin đă nhờ Atkinson, người đứng ở đầu bên kia của chiến tuyến trong ranh giới định nghĩa về một tên đầu đất và một thiên tài của Jobs, cố gắng thuyết phục Jobs chú ư tới những ǵ đang xảy ra ở Xerox PARC. Nhưng Raskin không biết rằng Jobs đang nghiên cứu một thương vụ lớn hơn nhiều. Quỹ đầu tư mạo hiểm của Xerox muốn tham gia vào việc phân chia cổ phần và nâng vốn lần hai của Apple vào mùa hè năm 1979. Jobs đă đề nghị: "Chúng tôi sẽ cho phép phía công ty ông đầu tư 1 triệu đô-la vào Apple nếu ông chia sẻ dữ liệu nghiên cứu mà các ông có được ở PARC." Và Xerox đă chấp nhận chuyển giao cho Apple công nghệ mới của họ và ngược lại, mua 100.000 cổ phần của Apple với giá 10 đô-la/cổ phiếu.

 

Vào thời điểm Apple cổ phần hóa một năm sau đó, số cổ phần mà Xerox mua với giá 1 triệu đô-la trước đó đă có giá trị 17,6 triệu đô-la. Nhưng Apple là người được lợi hơn trong thương vụ trao đổi này. Jobs và đồng nghiệp của ḿnh đă đến tham quan công nghệ của Xerox PARC vào tháng 12 năm 1979 để xem họ tŕnh diễn một cách đầy đủ hơn về công nghệ của họ. Larry Tesler là một trong số những nhà khoa học ở Xerox phụ trách thuyết tŕnh về công nghệ cho các vị khách quư. ông ḥi hộp khi tŕnh bày về công tŕnh mà những người chủ của ông thậm chí chưa bao giờ đánh giá cao nó.

 

Người có trách nhiệm thuyết tŕnh khác, Adele Goldberg, lại lo sợ rằng công ty của bà dường như đang sẵn sàng cho đi thứ báu vật quư giá nhất. "Việc này thật là ngu xuẩn, hoàn toàn ngu xuẩn và tôi cố gắng t́m mọi cách để Jobs biết được ít nhất có thể", bà nói.

 

Goldberg có cách của ḿnh trong buổi giới thiệu tóm tắt đầu tiên. Jobs, Raskin và trưởng nhóm phát triển Lisa - John Couch được dẫn tới sảnh chính, nơi Xerox Alto đă được xếp sẵn ở đó.

 

Goldberg kể rằng, "Đó là một buổi tŕnh diễn nằm trong tầm kiểm soát. Chúng tôi chỉ giới thiệu của một vài ứng dụng, chủ yếu là ứng dụng xử lư văn bản." Jobs không hài ḷng nên ông gọi điện thẳng đến trụ sở của Xerox yêu cầu được giới thiệu nhiều hơn nữa.

 

Và Jobs được mời quay lại Xerox vài ngày sau đó. Lần này, ông mang theo một "đội quân" đông đảo hơn nhiều, bao gồm cả Bill Atkinson và Bruce Horn, một lập tŕnh viên của Apple, người đă từng làm việc tại Xerox PARC. Họ đều biết ḿnh đang t́m kiếm cái ǵ. Goldberg kể, "Khi đến công ty, tôi nghe thấy có rất nhiều tiếng ồn và tôi được thông báo rằng Jobs cùng rất nhiều lập tŕnh viên của ông đang ở trong pḥng hội nghị." Một trong những kỹ sư của Goldberg lúc đó đang cố gắng giúp họ giải trí với màn tŕnh diễn sâu hơn về chương tŕnh xử lư văn bản. Nhưng Jobs càng ngày càng mất b́nh tĩnh, ông hét lớn: "Hăy dừng việc diễn cái tṛ vớ vẩn này lại ngay!" Và một số nhân viên của Xerox túm tụm lại trao đổi với nhau và quyết định cởi mở hơn một chút nữa nhưng thật chậm răi. Họ thỏa thuận rằng Tesler có thể tŕnh bày về Smalltalk, một ngôn ngữ lập tŕnh của Xerox nhưng chỉ là bản chưa được phân loại. Người đội trưởng nói với Goldberg rằng, "Nó sẽ ḷe được Jobs v́ ông ta chẳng bao giờ biết được rằng đây không phải là bản chính thức." Nhưng họ đă mắc phải sai lầm lớn. Atkinson và những người khác đă nghiên cứu kỹ những tài liệu công bố của Xerox PARC nên họ có thể biết chính xác là phiên bản họ đang được tŕnh diễn không phải là phiên bản đầy đủ như được miêu tả. Jobs gọi điện ngay cho giám đốc của Quỹ đầu tư mạo hiểu Xerox phàn nàn về sự việc này. Ngay lập tức, trụ sở chính của công ty ở Connecticut đă gọi điện về Xerox PARC ra chỉ thị rằng Jobs và nhóm của ông phải được giới thiệu về mọi thứ một cách chính xác và đầy đủ nhất. Goldberg đùng đùng tức giận bỏ đi.

 

Cuối cùng, khi Tesler chỉ cho Apple thấy vấn đề cốt lơi nằm dưới những bí ẩn công nghệ của Xerox, họ đă thật sự kinh ngạc. Atkitson nh́n chằm chằm vào màn h́nh, tiến lại kiểm tra từng pixel một cách gần nhất và gần tới mức Tesler có thể nghe thấy hơi thở từ trong cổ họng của ông.

 

Jobs quay sang trao đổi với mọi người và vẫy tay một cách thích thú. Tesler kể lại, "Jobs đứng lên ngồi xuống nhiều quá khiến tôi không biết ông ấy có thực sự theo dơi hết buổi tŕnh bày của tôi hay không nhưng sự thật là ông ấy đă nghe hết, và không ngừng đặt ra cho tôi những câu hỏi. Ông ấy bày tỏ sự cảm phục của ḿnh đối với từng bước trong bài thuyết tŕnh của tôi." Jobs liên tục nói rằng ông ấy không thể tin rằng Xerox chưa cho triển khai kinh doanh công nghệ này. ông hét lớn:

 

"Các bạn đang ngồi trên một mỏ vàng. Tôi không thể tin nổi rằng Xerox đă không tận dụng nó!" Buổi thuyết tŕnh về Smalltalk chỉ ra ba điểm đáng kinh ngạc. Một là cách thức những chiếc máy vi tính kết nối với nhau; hai là cách thức ngôn ngữ lập tŕnh định hướng đối tượng hoạt động. Nhưng Jobs và đồng nghiệp của ông ít chú ư tới hai điều này hơn bởi v́ họ hoàn toàn bị ấn tượng bởi điểm thứ ba: giao diện đồ họa được tạo bởi kỹ thuật mă hóa ảnh nhị phân. Jobs nói:

 

"Dường như tấm màn che mắt tôi đă được vén lên. Tôi có thể nh́n thấy tương lai của công nghệ chế tạo máy tính."

 

Sau khi cuộc gặp gỡ hơn hai tiếng tại Xerox PARC kết thúc, Jobs lái xe đưa Bill Atkinson quay trở lại văn pḥng của Apple tại Cupertino. Vừa lái xe, ông ấy vừa suy nghĩ và thảo luận, ông ấy hét lên: "Chính là nó, Bill. Chúng ta phải làm được nó", nhấn mạnh từng từ một. Đó là sự đột phá mà Jobs đang t́m kiếm: mang máy tính tới khách hàng với những thiết kế đẹp mắt và kinh tế nhất như những thiết kế nhà của Eichler và tiện dụng như những thiết bị đẹp mắt trong pḥng bếp.

 

Jobs hỏi Atkinson "Anh nghĩ chúng ta sẽ mất bao lâu để hoàn thành nó?" Atkinson đáp lại: "Tôi không rơ lắm, có thể sáu tháng." Đó là sự ước lượng thời gian hơi điên rồ một chút nhưng có tính khả quan và cũng là một động lực thúc đẩy chúng ta.

 

"Những nghệ sĩ vĩ đại là những người có khả năng đánh cắp ư tưởng" Việc Apple "đột kích" Xerox PARC đôi khi được miêu tả là một trong những phi vụ "trộm cắp" lớn nhất trong lịch sử ngành công nghệ. Jobs cũng có lúc tán thành quan điểm này một cách đầy tự hào. Có lần ông nói rằng "Picasso có một câu nói rất hay "người nghệ sĩ giỏi là người có khả năng sao chép, c̣n người nghệ sĩ vĩ đại th́ phải có khả năng đánh cắp ư tưởng' - và chúng tôi luôn luôn cảm thấy hổ thẹn rằng ḿnh đă từng là những kẻ đánh cắp những ư tưởng tuyệt vời đó." Một đánh giá khác cũng được Jobs đồng t́nh là: những ǵ được tiết lộ không phải là sự ăn cắp ư tưởng của Apple mà là do sự lóng ngóng, vụng về của Xerox th́ đúng hơn. Jobs nói về công tác quản lư của Xerox như sau: "Họ có cái đầu của một chiếc máy sao chép nhưng không có một ư tưởng nào về những ǵ một chiếc máy tính có thể làm được. Họ chỉ túm lấy sự thua trận từ chiến thắng vĩ đại nhất trong lịch sử công nghệ máy tính. Xerox đáng nhẽ có thể sỡ hữu toàn bộ ngành công nghiệp máy tính này."

 

Cả hai cách đánh giá này đều có phần đúng nhưng điều đáng quư hơn không chỉ nằm ở đó.

 

Theo T.s. Eliot th́ ẩn trong những đánh giá đó là cái bóng giữa nhận thức và sáng tạo. Trong lịch sử của các cuộc cách tân, những ư tưởng mới chỉ là một vế của phương tŕnh, vế c̣n lại quan trọng hơn là hành động.

 

Jobs và đội ngũ kỹ sư của ông đă cải tiến một cách đáng kể ư tưởng về giao diện đồ họa mà họ chứng kiến ở Xerox PARC, và đặc biệt, sau đó họ có thể thực thi chúng theo cách mà Xerox không bao giờ có thể đạt được. Có thể lấy ví dụ như, chuột của Xerox có ba phím bấm, phức tạp và có giá 300 đô-la, thêm vào đó lại không thể cuộn để di chuyển một cách trôi chảy, dễ dàng. Một vài ngày sau chuyến viếng thăm lần thứ hai tới Xerox PARC, Jobs đă tới một công ty thiết kế công nghiệp ở gần đó tên là IDEO và nói với một trong những thành viên sáng lập của công ty này, Dean Hovey, rằng ông muốn có một mẫu thiết kế đơn giản với một phím bấm duy nhất với chi phí chỉ 15 đô-la. Và Jobs không quên nhấn mạnh thêm: "Tôi muốn nó có khả năng sử dụng trên phoomica và chiếc quần jean của tôi". Và Hovey đă đồng ư làm theo.

 

Sự cải tiến này không chỉ nằm ở từng chi tiết nhỏ mà là một sự thay đổi toàn bộ khung ư tưởng. Con trỏ chuột của Xerox PARC không thể sử dụng để di chuyển một cửa sổ trên màn h́nh.

 

Các kỹ sư của Apple đă phát minh ra giao diện mà người dùng không chỉ kéo cửa sổ lệnh và tệp tin đến bất kỳ nơi nào mong muốn mà thậm chí c̣n kéo thả được vào các thư mục tài liệu. Hệ thống Xerox yêu cầu bạn lựa chọn lệnh theo thứ tự để thực hiện, từ việc thay đổi kích thước cửa sổ cho đến thay đổi đuôi tệp tin. Trong khi đó hệ thống Apple chuyển màn h́nh thành các thành phần trực quan cho phép bạn chạm trực tiếp, thao tác bằng tay, kéo thả và sắp đặt lại mọi thứ. Các kỹ sư của Apple làm việc tương tác cùng lúc với nhà thiết kế, dưới sự giám sát hàng ngày của Jobs với mục tiêu cải tiến màn h́nh giao diện với các biểu tượng thú vị và những bảng tùy chọn với hiệu ứng ch́m khi lựa chọn, mở tệp tin hoặc thư mục chỉ với một thao tác nhấn đúp chuột.

 

Sự việc sẽ không như thế nếu các nhà quản lư Xerox không phớt lờ những phát minh của các nhà khoa học của ḿnh ở PARC. Trên thực tế, họ đă cố gắng đầu tư vốn vào nó, và trong quá tŕnh đó, họ chứng minh được rằng lư do tại sao việc thực thi cũng quan trọng không kém với việc đề ra một ư tưởng tốt. Năm 1981, ngay trước khi ḍng máy Apple Lisa và Macintosh được tung ra, Xerox đă giới thiệu ḍng máy Xerox Star với những đặc tính nổi trội: thiết kế giao diện đồ họa thân thiện cho người dùng, chuột, màn h́nh hiển thị theo phương thức phân giải ảnh nhị phân, lựa chọn các cửa sổ lệnh và tùy chỉnh các khung cửa sổ trên màn h́nh. Nhưng những thiết kế đó có vẻ rườm rà, bất tiện (phải mất một vài phút để người dùng lưu tệp tin) và chi phí quá cao (được chào bán với giá 16,595 đô-la tại hệ thống cửa hàng bán lẻ); bên cạnh đó, nó lại nhắm chủ yếu tới đối tượng văn pḥng có khả năng kết nối mạng. Thế nên việc triển khai những chiếc máy tính này hiển nhiên là thất bại với sản lượng chỉ 30.000 máy được bán ra.

 

Jobs và đội của ông t́m đến một nhà phân phối của Xerox ngay khi nó được chào bán.

 

Nhưng ông đánh giá chiếc máy tính này của Xerox vô giá trị và nói với đồng nghiệp của ḿnh rằng họ không nên dành chừng ấy số tiền để mua một chiếc máy tính như vậy. Ông nhớ lại, "Chúng tôi như trút đi được mối lo và cảm thấy nhẹ nhơm vô cùng. Chúng tôi biết họ đă làm không đúng, nhưng chúng tôi th́ có thể làm được với mức giá cạnh tranh và thấp hơn rất nhiều." Một vài tuần sau đó, Jobs gọi điện cho Bob Belleville, kỹ sư thiết kế phần cứng trong đội phát triển Xerox Star.

 

Ông nói, "Tất cả những ǵ anh làm cho đến tận thời điểm này đều đáng bỏ đi. Bởi vậy, tại sao anh không đến làm việc cho chúng tôi nhỉ?" Cuối cùng, Belleville đă đến Apple làm việc theo như lời ngỏ ư của Jobs và Larry Tesler cũng vậy.

 

Trong sự phấn khích, Jobs bắt đầu tham gia vào việc quản lư trực tiếp hàng ngày dự án Lisa, vốn được điều hành bởi John Couch, cựu kỹ sư của HP. Bỏ qua vai tṛ của Couch, ông làm việc trực tiếp với Atkinson và Tesler để hiện thực hóa những ư tưởng của ḿnh, đặc biệt là trong lĩnh vực thiết kế giao diện đồ họa cho ḍng máy tính Lisa. Tesler nói: "ông ấy có thể gọi cho tôi bất cứ lúc nào, 2 giờ sáng hay 5 giờ sáng cũng được. Tôi thích điều này. Nhưng nó lại làm phiền ḷng những người quản lư của tôi tại bộ phận triển khai dự án Lisa." Jobs được đề nghị chấm dứt những cuộc gọi điều hành không đúng theo thứ tự và cấp bậc làm việc như thế. ông thu ḿnh lại trong một thời gian nhưng chẳng kéo dài bao lâu.

 

Một cuộc thử thách quan trọng lại diễn ra khi Atkinson quyết định rằng màn h́nh máy tính sẽ có nền trắng thay v́ màn h́nh tối như trước. Điều này cho phép đạt được mục tiêu mà cả Atkinson và Jobs đều mong muốn. Tất cả gói gọn trong từ "WYSIWYG" (phát âm là "wiz-ee-wig"), viết tắt từ cụm từ "What you see is what you get". Những ǵ bạn nh́n thấy trên màn h́nh máy tính cũng tương tự như những ǵ bạn nhận được khi in ra bản giấy. Atkinson nhớ lại,

 

"Đội kỹ sư phần cứng đă gào lên như những sát thủ khát máu. Họ nói rằng điều này sẽ dẫn tới việc chúng tôi bắt buộc phải sử dụng một loại chất phốt pho vốn được cho là kém ổn định, dễ bị rung và gây méo dạng h́nh hiển thị hơn. V́ vậy, Atkinson nhờ đến sự can thiệp của Jobs, người cũng đồng t́nh với ư kiến của ông. Những kỹ sư phần cứng này càu nhàu nhưng vẫn bắt tay vào nghiên cứu và họ đă làm được. Bản thân Steve không phải là một kỹ sư giỏi nhưng ông lại rất giỏi trong việc ước định câu trả lời của mọi người, ông có thể nói liệu những kỹ sư này bảo thủ, cứng đầu hay không chắc chắn vào bản thân ḿnh."

 

Một trong những công lao tuyệt vời nhất của Atkinson (điều mà chúng ta đă quá quen thuộc ngày nay nên hầu như không cảm thấy ngạc nhiên về nó nữa) là khả năng cho phép những cửa sổ lệnh xếp chồng lên nhau trên màn h́nh máy vi tính; cửa sổ ở trên sẽ đè chiếm lên phần hiển thị của những cửa sổ dưới nó. Chính Atkinson đă lập tŕnh cho phép di chuyển những cửa sổ lệnh này đến bất kỳ vị trí nào trên màn h́nh, giống như việc bạn xê dịch những tờ giấy trên mặt bàn, những cửa sổ bên dưới sẽ bị che lấp toàn bộ hoặc một phần khi bạn di chuyển vị trí của cửa sổ trên cùng. Tất nhiên, trên một màn h́nh máy vi tính, không có lớp pixel nào dưới lớp pixel nào nên thực chất, không có một lớp hiển thị đồ họa của cửa sổ này bên dưới thông tin hiển thị của một cửa sổ trên. Để tạo ra cảm giác cửa sổ chồng lên nhau đ̣i hỏi việc lập tŕnh phức tạp, liên quan đến các vùng hiển thị. Atkinson đă cố gắng để "ma thuật" này hoạt động bởi v́ ông ấy nghĩ rằng ông ấy đă nh́n thấy Xerox PARC làm được tính năng này khi họ đến tham quan. Nhưng thực tế là, Xerox PARC chưa bao giờ thành công, và sau đó, chính họ đă nói với ông ấy rằng họ đă rất ngạc nhiên khi ông làm được điều đó. Atkinson nói: "Lúc đó, tôi cảm giác có một sức mạnh nào đó được trao cho một kẻ ngây thơ là tôi. V́ tôi không hề biết trước là họ không thể làm được nên tôi đă cố gắng xoay sở mọi cách để làm được nó." Ông đă làm việc chăm chỉ đến mức một buổi sáng, trong lúc không tỉnh táo, ông đă lái chiếc xe Corvette của ḿnh đâm vào một chiếc xe tải đang đỗ bên đường và gần như tự sát. Jobs lập tức lái xe đến bệnh viện để gặp ông. Khi Atkinson tỉnh lại, Jobs nói:

 

"Chúng tôi thật sự đă rất lo lắng cho anh đấy, Bill ạ." Atkinson mỉm cười gượng gạo v́ đau và không quên đáp lại: "Đừng quá lo lắng, tôi vẫn c̣n nhớ về các vùng hiển thị." Jobs c̣n có một niềm đam mê đến cháy bỏng khác là sử dụng những thanh cuộn một cách êm nhất. Những văn bản này tốt nhất là không nên gây cảm giác hiển thị giật giật theo từng ḍng khi dùng chuột kéo đi kéo lại xem xét, mà thay vào đó là cần phải chạy êm và trôi chảy. Atkinson kể lại: "ông ấy là một người luôn giữ quan điểm cho rằng mọi thứ trên bề mặt giao diện phải đem lại cảm giác trải nghiệm tốt nhất cho người dùng." Ngoài ra, họ cũng muốn thiết kế ra loại chuột máy tính mà có thể dễ dàng trỏ nó theo các hướng khác nhau trên màn h́nh, không đơn thuần là lên, xuống, trái, phải. Để làm được điều này th́ chuột phải được thiết kế di chuyển bằng viên bi tṛn thay v́ hai bánh như thông thường. Một trong những kỹ sử ở Apple nói với Atkinson rằng sẽ không thể nào làm được một con chuột như thế xét về mặt thương mại. Sau khi Atkison than phiền với Jobs về việc đó th́ ngay ngày hôm sau, khi ông đến công ty làm việc th́ cũng là lúc biết tin Jobs đă sa thải người kỹ sư đó. Khi người được Steve lựa chọn thay thế cho kỹ sư trên gặp Atkinson, lời đầu tiên cậu ấy nói với ông là: "Tôi có thể chế tạo ra một con chuột theo yêu cầu." Atkinson và Jobs trở thành những người bạn thân thiết trong một thời gian, và họ hầu như hôm nào cũng ăn tối cùng nhau ở nhà hàng Good Earth. Trong lúc đó, John Couch và một số kỹ sư tài năng nhưng bảo thủ và kém tưởng tượng khác mang phong cách của HP trong đội Lisa đă phản đối lại sự can thiệp của Jobs và rất tức giận bởi những lời xúc phạm khá thường xuyên của Jobs.

 

Ngoài ra, c̣n tồn tại những xung đột về tầm nh́n. Jobs muốn chế tạo ra chiếc VolksLisa, một sản phẩm đơn giản, tiết kiệm hướng tới số đông người dùng. Jobs kể rằng: "Có một cuộc giằng co giữa một bên là những người ủng hộ ư kiến về những chiếc máy gọn nhẹ của tôi và một bên là những người đến từ HP với mục tiêu hướng tới thị trường máy tính doanh nghiệp như Couch".

 

Cả Mike Scott và Mike Markkula đều có ư định sắp xếp lại một trật tự quyền lực khác cho Apple, và đặc biệt ngày càng quan tâm đến hành vi như muốn phá hỏng mọi thứ của Jobs. V́ vậy, vào khoảng tháng Chín năm 1980, họ đă âm mưu cơ cấu lại tổ chức. Couch được bầu làm quản lư của bộ phận nghiên cứu và phát triển ḍng máy tính Lisa. Jobs mất tầm kiểm soát với những chiếc máy tính được đặt theo tên của con gái ông. ông cũng bị tước vai tṛ là một phó chủ tịch phụ trách bộ phận nghiên cứu và phát triển, ông bị đẩy vào t́nh thế của một vị chủ tịch hội đồng quản trị không có quyền tham gia vào việc vận hành công ty thường ngày. Cách xử lư này giúp Apple vẫn duy tŕ được bộ mặt trước công chúng, nhưng cũng đồng nghĩa với việc Jobs không nắm thực quyền điều hành. Điều đó thật đáng buồn. Jobs nói: "Tôi cảm thấy rất ṭi tệ và cảm giác như ḿnh bị loại bỏ bởi Markkula. ông ấy và Scotty cảm thấy tôi không định điều hành bộ phận phát triển Lisa. Tôi đă nghiền ngẫm về điều này rất nhiều."

 

Quyền chọn mua cổ phiếu

 

Khi Mike Markklua cùng với Jobs và Wozniak biến sự hợp tác non nớt ban đầu thành một công ty máy tính Apple hữu h́nh vào tháng 1 năm 1977, họ định giá nó ở mức 5.309 đô-la. Trong ṿng chưa đầy bốn năm sau đó, họ quyết định tiến hành cổ phần hóa công ty và niêm yết trên sàn giao dịch. Đây là sự kiện đăng kư phát hành cổ phiếu vượt mức lớn nhất trong lịch sử, sau sự kiện của Ford Motors năm 1956. Tính đến cuối tháng 12 năm 1980, Apple được định giá ở mức 1,79 tỷ đô-la. Đó là con số được tính bằng đơn vị là tỷ. Bằng việc cổ phần hóa và niêm yết chứng khoán, Apple cũng giúp cho khoảng ba trăm người khác trở thành triệu phú.

 

Nhưng, Daniel Kottke không phải là một trong số đó. ông ấy đă từng là người bạn tâm giao của Jobs khi theo học trường đại học ở Ấn Độ, ở hội All One Farm và cùng thuê chung một căn hộ khi Chrisann Brennan và Jobs trục trặc, ông cũng tham gia vào Apple từ những ngày đầu c̣n "đóng đô" tại nhà để xe của Jobs cũng như vẫn làm việc với tư cách là nhân viên tính công theo giờ ở đây. Tuy nhiên, Kottke không có đủ tŕnh độ năng lực để được hưởng quyền mua cổ phiếu ưu đăi trước khi phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Kottke nói: "Tôi hoàn toàn tin tưởng Steve và cho rằng cậu ấy sẽ quan tâm đến tôi như tôi đă từng quan tâm đến cậu ấy, v́ vậy tôi không thúc ép Jobs điều ǵ cả." Lư do chính thức của việc Kottke không được quyền mua cổ phiếu này là do ông chỉ là một chuyên viên kỹ thuật làm việc chấm công theo giờ, chứ không phải là một kỹ sư được nhận lương định kỳ. Và theo chính sách của công ty th́ ông không nằm trong cơ cấu hưởng chế độ này. Mặc dù vậy, nhẽ ra Kottke cũng đáng được hưởng "cổ phiếu sáng lập", nhưng Jobs quyết định là ông ấy không được nhận ǵ cả. Theo lời Andy Hertz-feld, một trong những kỹ sư thời kỳ mới thành lập của Apple, người vẫn duy tŕ t́nh bạn với ông nhận xét: "Steve rất 'dị ứng" với cái gọi là sự trung thành, ông ấy đă bỏ rơi những người mà ông ấy gần gũi nhất." Kottke quyết định làm sáng tỏ trường hợp của ông với Jobs bằng cách lượn lờ bên ngoài văn pḥng của Jobs và t́m cách bắt chuyện với ông. Nhưng mỗi lần chạm trẤn, Jobs lại tỏ ư xua đuổi Kottke. ông nói: "Điều làm tôi khó nghĩ nhất là Jobs không bao giờ nói trực tiếp với tôi là tôi không đủ tư cách để hưởng quyền đó. ông ấy nợ tôi những lời giải thích với tư cách một người bạn.

 

Khi tôi hỏi Jobs về cổ phần, ông ấy chỉ bảo tôi phải nói chuyện trực tiếp với người quản lư của tôi." Cuối cùng, sau gần sáu tháng kể từ đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng, Kottke đă lấy hết can đảm bước vào pḥng Jobs và cố gắng giải quyết vấn đề với ông. Nhưng khi Kottke bước vào, Jobs lạnh lùng đến mức khiến người Kottke như đông cứng lại. Ông nhớ lại, "Lúc đó tôi chỉ biết nghẹn lời và nước mắt bắt đầu rơi khiến tôi không thể mở lời nói với cậu ấy. T́nh bạn của chúng tôi kết thúc ở đó. Thật đáng buồn."

 

Rod Holt, kỹ sư đă chế tạo ra bộ sạc điện cho máy tính được nhận rất nhiều quyền chọn mua cổ phiếu ưu đăi và ông ta cố gắng t́m cách thay đổi quyết định của Jobs, ông nói: "Chúng ta phải làm ǵ đó cho cậu bạn thân Daniel chứ." Và ông đề xuất rằng mỗi người họ sẽ nhượng lại một số quyền mua cổ phiếu ưu đăi đó cho Daniel. Holt tiếp lời: "Anh quyết định nhượng lại thế nào, tôi cũng sẽ làm theo." Nhưng Jobs lạnh lùng đáp lại: "Đồng ư thôi. Tôi sẽ nhượng lại cho cậu ấy con số không."

 

Về phần Wozniak, không mấy ngạc nhiên khi ông có thái độ ngược lại với Jobs. Trước khi cổ phiếu được chào bán chính thức, ông đă quyết định bán 2.000 quyền chọn mua cổ phiếu của ông với giá rất thấp cho bốn mươi nhân viên bậc trung khác. Hầu hết những người được thụ hưởng này đều kiếm được số tiền đủ để mua một căn hộ. Wozniak cũng mua được một căn nhà mơ ước của ḿnh với người vợ mới; nhưng người vợ này nhanh chóng ly dị với Woz và giữ luôn ngôi nhà. Sau đó, Woz cũng chuyển toàn bộ cổ phiếu của ḿnh cho những nhân viên không được nhận cổ phiếu, bao gồm cả Kottke, Fernandez, Wiggton và Espinosa. Tất cả mọi người đều yêu mến Wozniak, hầu hết là sẽ thêm phần yêu mến sau sự hào phóng của ông. Nhưng cũng nhiều người đồng ư với ư kiến của Jobs cho rằng hành động của Woz là "hết sức ngây thơ và trẻ con". Vài tháng sau, một tấm áp phích với ḍng chữ United Way (Một biểu hiện của sự đồng ḷng) đă được dẤn lên bảng tin của công ty với h́nh ảnh một người đàn ông nghèo khó và ḍng chữ nguệch ngoạc "Woz năm 1990".

 

Jobs không phải là người ngây thơ. ông đă chắc chắn mọi thứ được giải quyết xong xuôi với Chrisann Brennan trước khi việc chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) diễn ra.

 

Jobs là phát ngôn viên của sự kiện IPO này, đồng thời cũng là người quyết định chọn hai ngân hàng đầu tư đảm nhận việc chào bán này: một là công ty nổi tiếng ở phố Wall, Morgan Stanley theo truyền thống và một công ty bán đ̣ tạp hóa tên là Hambrecht & Quist ở San Franciso không như thông lệ. Theo Bill Hambrecht th́ "Steve không tôn trọng nhân viên của Morgan Stanley, một công ty cứng nhắc tại thời điểm đó." Morgan Stanley có ư định định giá cổ phiếu chào bán ở mức18 đô-la, mặc dù hiển nhiên có thể nhận thấy là cổ phiếu sẽ nhanh chóng tăng vọt.

 

Jobs hỏi nhân viên ngân hàng: "Nói cho tôi biết điều ǵ sẽ xảy ra với những cổ phiếu này khi chúng tôi chào bán với mức giá 18 đô-la? Anh có định bán nó cho những khách hàng yêu quư của ḿnh không? Nếu vậy, làm thế nào mà các anh có thể lấy của tôi 7% hoa ḥng?". Hambretch nhận ra có một sự thiếu công bằng trong hệ thống này và sau đó ông đưa ra ư tưởng của một cuộc đấu giá ngược giá cổ phiếu trước khi đưa ra IPO.

 

Apple chính thức lên sàn vào buổi sáng ngày 12/12/1980. Trước đó, nhà băng đă định giá chào bán ở mức 22 đô-la một cổ phiếu. Giá cổ phiếu tăng tới mốc 29 đô-la trong ngày đầu tiên.

 

Jobs đă kịp đến trụ sở của Hambrecht & Quist để chứng kiến phiên giao dịch mở màn. ở tuổi 25, ông đă có trong tay 256 triệu đô-la.

 

Cậu bé ngày nào đă trở nên giàu có

 

Trước và sau khi Jobs trở nên giàu có, hay chính xác là trong suốt cuộc đời ông, cả lúc trắng tay lẫn khi là một tỷ phú, th́ thái độ với của cải và tiền bạc của Jobs đều khá phức tạp. Ông là một người ủng hộ phong trào phản văn hóa, tập trung vốn hóa những phát minh của một người bạn - người mà muốn trao tặng nó miễn phí. Ngoài ra, ông cũng là một người tín Thiền đă hành hương tới Ấn Độ và sau đó lại quyết định đi theo tiếng gọi của kinh doanh. Tuy nhiên, xét một cách nào đó, những lối suy nghĩ này có xu hướng kết hợp với nhau hơn là mâu thuẫn trong ông.

 

Ông có một t́nh yêu lớn đối với các vật thể mang tính vật chất, đặc biệt là những thứ được thiết kế và khắc chạm một cách tinh xảo; có thể kể đến những chiếc xe của Porsche và Mercedes, dao của Henckels, thiết bị gia dụng của Braun, ô tô của BMW, xuất bản phẩm của Ansel Adams, những chiếc đàn piano của Bosendorfer hay các thiết bị âm thanh của Bang & Olufsen. Nhưng cho dù Jobs có giàu có đến thế nào th́ ngôi nhà của ông cũng không có xu hướng phô trương mà được thiết kế đơn giản đến nỗi một người Sêcơ (Shaker - tín đ̣ của một giáo phái ở Mỹ) phải hổ thẹn.

 

Dù là lúc đó hay đến tận sau này, không bao giờ Jobs đi ra ngoài cùng với người tùy tùng, một trợ lư riêng hay thậm chí là lực lượng bảo vệ an ninh, ông ấy có một chiếc xe ô tô rất đẹp nhưng thường tự lái nó. Khi Markkula hỏi Jobs xem ông có ư định mua góp cùng ông chiếc máy bay Lear không th́ Jobs từ chối (mặc dù cuối cùng ông cũng yêu cầu Apple mua một chiếc máy bay hiệu Gulfstream để sử dụng). Giống như cha ḿnh, Jobs rất "rắn" khi mặc cả với nhà cung cấp nhưng ông không cho phép việc chạy theo lợi nhuận lấn át niềm đam mê sáng tạo ra những sản phẩm tuyệt vời của ông.

 

Ba mươi năm sau khi Apple chính thức niêm yết cổ phiếu trên sàn giao dịch, ông có những chia sẻ về việc bỗng dưng có tiền:

 

Tôi chưa bao giờ phải lo lắng về đồng tiền. Tôi sinh trưởng trong một gia đ́nh thuộc tầng lớp trung lưu, v́ vậy tôi không bao giờ nghĩ rằng ḿnh sẽ bị chết đói. Tôi cũng học được từ Atari rằng tôi có thể trở thành một kỹ sư khá tốt, v́ vậy tôi luôn biết cách để kiếm tiền. Tôi đă tự nguyện đặt ḿnh vào t́nh trạng nghèo đói lúc theo học đại học và lúc tôi đến Ấn Độ. Tôi đă sống một cuộc sống tương đối đơn giản ngay cả khi vẫn đang làm việc. V́ vậy, có thể nói là tôi đă đi lên từ sự nghèo đói, một điều thật tuyệt vời, bởi lẽ tôi không phải lo lắng về tiền bạc; đến sự giàu có tột cùng, nhưng tôi cũng lại không phải lo lắng về tiền bạc.

 

Tôi đă chứng kiến rất nhiều người ở Apple, khi kiếm được nhiều tiền th́ họ nghĩ rằng họ phải sống khác đi. Một vài người chọn mua xe Rolls- Royce và rất nhiều căn hộ mà trong đó, mỗi căn lại phải thuê một người quản gia và một vài người để quản lư lại vị quản gia này. Vợ của họ th́ đi phẫu thuật thẩm mỹ và bỗng dưng biến thành những quư cô, quư bà kỳ quái. Đó không phải là cách tôi muốn sống. Nó thật là điên khùng. Tôi tự hứa với bản thân rằng tôi sẽ không bao giờ để tiền bạc phá hỏng cuộc đời ḿnh.

 

Jobs không phải là một người đặc biệt nhân từ, bác ái. ông đă lập một quỹ từ thiện trong một thời gian ngắn, nhưng sau đó, ông phát hiện ra rằng việc tương tác với những người được ông tuyển dụng để vận hành thật khó chịu. Họ liên tục nó về việc đầu tư từ thiện hay làm cách nào để đẩy mạnh việc trao tặng quà. Jobs trở nên coi thường tất cả những người dùng từ thiện như một vỏ bọc danh nghĩa hoặc nghĩ rằng có thể tự đổi mới nó. Trước đó, ông đă từng âm thầm gửi một tấm séc trị giá 5.000 đô-la để hỗ trợ thành lập Quỹ Seva của Larry Brilliantd, được lập ra để chống lại bệnh tật và đói nghèo, ông thậm chí c̣n đồng ư gia nhập ban điều hành. Nhưng khi Brilliant đưa một vài người khác trong ban điều hành Quỹ, bao gồm Wavy Gravy và Jerry Garcia, đến Apple ngay khi công ty mới tiến hành IPO để xin tiền tài trợ, Jobs đă không đồng ư cấp tiền.

 

Thay vào đó, ông ấy t́m cách khác là xây dựng một chương tŕnh từ thiện, trong đó Apple sẽ đóng góp máy tính Apple II và VisiCalc để giúp đỡ Quỹ thực hiện cuộc khảo sát với những người mù ở Nepal.

 

Món quà lớn nhất trong cuộc đời Jobs là món quà ông dành tặng cho cha mẹ ḿnh, Paul và Clara Jobs, ông đă tặng họ số cổ phần của Apple trị giá 750.000 đô-la. Họ bán một phần để chi trả khoản vay thế chấp ngôi nhà của ḿnh ở Los Atlos, và cậu con trai yêu quư của họ đă tham dự một bữa tiệc nho nhỏ ăn mừng sự kiện này. Jobs nhớ lại: "Đó là lần đầu tiên trong đời họ không phải trả một món nợ vay thế chấp nào nữa. Họ mời rất nhiều người bạn của ḿnh tới bữa tiệc và nó thật sự là một sự kiện tuyệt vời." Ngay cả lúc có nhiều tiền trong tay, cha mẹ Jobs vẫn không có ư định mua một căn nhà mới to đẹp hơn. Jobs nói: "Họ không quan tâm lắm tới việc đó. Họ đă có một cuộc sống khiến họ cảm thấy hạnh phúc và măn nguyện." Khoản chi tiêu lớn nhất của họ là những chuyến du lịch dài ngày trên biển hàng năm. Chuyến đi này sẽ đưa du khách qua kênh đào Panama mà theo Jobs là "một kênh đào có ư nghĩa lớn đối với cha tôi". Nó gợi nhớ lại những ngày tháng ông c̣n làm việc trong lực lượng Cảnh sát biển, con thuyền của ông đă đi qua đây để đến San Francisco trước khi ngưng hoạt động.

 

Thành công của Apple đă mang lại sự nổi tiếng cho Jobs. Tạp chí Inc. trở thành tờ tạp chí đầu tiên đưa h́nh Jobs lên b́a trang nhất vào tháng Mười năm 1981. Tờ tạp chí không quên giật tít "Người đàn ông này măi măi thay đổi quan niệm về kinh doanh kể từ đó". Bức h́nh của Jobs trên b́a tạp chí là h́nh ảnh ông với bộ râu cắt tỉa gọn gàng, mái tóc dài trau chuốt, trong trang phục chiếc quần jean màu xanh và một chiếc áo sơ mi, khoác ngoài chiếc áo blazer sa tanh, ông dựa vào một chiếc máy tính Apple II và nh́n thẳng vào ống kính máy ảnh với cái nh́n chằm chằm đầy quyến rũ, điều mà ông đă học được từ Robert Friedland. Tạp chí Inc. thuật lại: "Khi Steve Jobs nói, người nghe như cảm nhận được nhiệt huyết đang cháy trong huyết quản của ông, người nh́n thấy được tương lai và khẳng định chắc chắn rằng nó sẽ là như vậy." Tạp chí Time cũng đưa h́nh Jobs lên trang b́a vào tháng Hai năm 1982. số tạp chí đó viết về những người doanh nhân trẻ tuổi. B́a tạp chí lần này là một bức tranh vẽ của Jobs, và một lần nữa ông lại xuất hiện với đôi mắt cùng ánh nh́n như thôi miên của ḿnh. Jobs, theo như nội dung chính của bài báo, đă "đơn thương độc mă thực hiện và tạo ra ngành công nghiệp sản xuất máy tính cá nhân". Michael Moritz cũng ghi lại trong phần thông tin cá nhân của Jobs kèm theo bài báo với nội dung, "ở tuổi 26, Jobs đă lănh đạo một công ty mà sáu năm trước đây c̣n hoạt động trong một pḥng ngủ và gara ô tô nhà ḿnh. Thế nhưng năm nay, dự đoán mức doanh thu đạt được sẽ là 600 triệu đô- la... Là một nhà quản lư, Jobs đôi khi nóng nảy và cục cằn với cấp dưới, ông thừa nhận: Tôi phải học cách ḱm chế cảm xúc của ḿnh'."

 

Mặc dù đă trở nên nổi tiếng và giàu có, Jobs vẫn tự mang lại niềm vui cho ḿnh như một đứa trẻ trong thế giới của những người theo phong trào phản văn hóa. Trong chuyến ghé thăm một lớp học ở đại học standford, ông đă cởi chiếc áo khoác blazer hiệu Wilkes Bashford, tháo giày và ngồi lên một chiếc bàn, xếp chân lại trong tư thế thiền. Nhóm sinh viên hỏi Jobs nhiều câu hỏi mà ông lảnh tránh trả lời, kiểu như khi nào th́ giá của cổ phiếu Apple sẽ tăng. Thay vào đó, ông nói về niềm đam mê của ḿnh đối với những sản phẩm của tương lai, ví như một ngày nào đó, ông sẽ chế tạo ra một chiếc máy vi tính có kích cỡ nhỏ bằng một quyển sách. Khi những câu hỏi về kinh doanh đă dần hết, Jobs tiến đến gần bàn, nơi có những sinh viên ăn vận rất đẹp. ông hỏi họ: "Bao nhiều người trong các bạn c̣n trinh nguyên?". Có những tiếng cười khúc khích đầy vẻ lo lắng. "Bao nhiêu người trong các bạn đă từng sử dụng chất kích thích (LSD)?". Tiếng cười to hơn và chỉ có một hoặc hay cánh tay giơ lên. Sau đó, Jobs phàn nàn về thế hệ những người trẻ tuổi hiện thời, những người mà theo ông đánh giá có những suy nghĩ vật chất và tham vọng địa vị hơn chính bản thân ông. ông nói, "Khi tôi c̣n đi học, vào những năm cuối thập niên 1960, làn sóng suy nghĩ thực dụng đă được h́nh thành trước đó không lâu. Thế nhưng, bây giờ th́ sinh viên thậm chí không c̣n tồn tại những suy nghĩ duy tâm hay ít nhất là tương tự như thế." Jobs nói rằng thế hệ của ông là một thế hệ hoàn toàn khác biệt. "Mặc dù vậy, lối sống đầy lư tưởng duy tâm của những năm 1960 vẫn tồn tại đâu đó ẩn sau chúng tôi và hầu hết mọi người, những người mà tôi biết ở tuổi tôi, đều giữ nó như một lối sống thâm căn cố đế."

 

 - mời xem tiếp ......

 

click on photo để trở lại trang List Sách Truyện >>