click on photo để trở lại trang List Sách Truyện
                                                                   
 

Cuốn sách của Walter Isaacson ghi lại 1 cách chân thực và sinh động những câu chuyện do chính Steve Jobs kể lại, qua đó vén bức màn bí mật về chân dung 1 con người tài ba -nhà đồng sáng lập nên nhăn hiệu Apple- vốn rất kín tiếng trong đời sống riêng tư và luôn “im lặng” trước mọi tin đồn thất thiệt của giới truyền thông.

Dù đă có rất nhiều sách viết về Jobs, tác phẩm mang tên “Steve Jobs” của Walter Isaacson là cuốn tiểu sử đầu tiên và duy nhất nhận được sự chấp thuận của nhà sáng lập Apple. Isaacson, tác giả của “Benjamin Franklin” và “Albert Einstein” trước đó, đă tái hiện lại bức tranh cuộc đời của 1 vĩ nhân từ giây phút cất tiếng khóc chào đời đến những ngày cuối đời. Bức tranh có đủ những mảng trắng, đen, ẩn chứa bao nhiêu câu chuyện nghiệt ngă nhưng đầy ư nghĩa. Đó là cuốn sách chứa đựng những điều Jobs muốn nói với cả thế giới.

 

Chương 34

V̉NG MỘT

Memento Mori

 

 

Ung thư

 

Sau này, Jobs tự biện bạch rằng bệnh ung thư phát sinh vào khoảng thời gian làm việc kiệt sức của ông, bắt đầu từ năm 1997, khi điều hành cả Apple và Pixar. Trong gian đoạn đi đi về về giữa hai bên, ông đă phát bệnh sỏi thận và vài bệnh vặt khác, ông về nhà trong trạng thái kiệt sức đến độ không thể cất tiếng. "Có lẽ đó là lúc căn bệnh ung thư bắt đầu âm thầm tiến triển, v́ khi đó hệ thống miễn dịch của tôi quá yếu," ông nói.

 

Không bằng chứng khoa học nào cho thấy sự kiệt sức hay hệ thống miễn dịch yếu ớt sẽ gây ra ung thư. Tuy nhiên, những vấn đề về thận của Jobs đă gián tiếp dẫn đến việc phát hiện ung thư.

 

Vào tháng mười năm 2003, ông t́nh cờ gặp một bác sỹ tiết niệu từng chữa trị cho ông trước đó, bà yêu cầu Jobs đi chụp cắt lớp thận và niệu quản. Lần cuối ông chụp đă cách đấy đă năm năm. Lần chụp mới cho thấy thận của Jobs không có vấn đề ǵ, nhưng lá lách xuất hiện một dấu vết, v́ vậy bà yêu cầu ông sắp xếp thời gian kiểm tra lá lách, ông đă không đi. Như thường lệ, ông rất giỏi trong việc cố ư phớt lờ những thông tin mà ông không muốn xử lư. Nhưng bà vẫn kiên tŕ. Vài ngày sau, bà nói "Steve, điều này thật sự rất quan trọng. Ông phải kiểm tra." Giọng điệu khẩn cấp của bà khiến ông chấp nhận, ông đến khám vào sáng sớm, sau khi nghiên cứu bản chụp, các bác sỹ gặp ông để thông báo tin xấu rằng đó là một khối u. Một trong số họ c̣n đề nghị ông nên thu xếp công việc cẩn thận, như một cách tử tế để thông báo rằng ông có lẽ chỉ c̣n sống được vài tháng. Tối đó, họ tiến hành sinh thiết bằng cách đưa dụng cụ nội soi xuống cổ họng, qua đường ruột, rồi đâm một chiếc kim vào lá lách của ông và lấy một vài tế bào khối u.

 

Powell c̣n nhớ các bác sỹ của chồng cô đă rất vui mừng. Hóa ra đó chỉ là tế bào đảo hoặc các u tụy nội tiết thần kinh hiếm khi xuất hiện nhưng phát triển chậm v́ thế có thể chữa trị thành công, ông may mắn v́ phát hiện bệnh sớm - nhờ vào lợi ích phụ của quy tŕnh kiểm tra thận - v́ thế có thể phẫu thuật cắt bỏ trước khi nó lan rộng.

 

Một trong những cuộc gọi đầu tiên của ông là cho Larry Brilliant, lần đầu tiên họ gặp nhau là tại một ngôi đền ashram ở Ấn Độ. "Ông c̣n tin vào Thượng Đế không?" Jobs hỏi ông. Brillant trả lời có, ṛi họ thảo luận về những con đường đến với Thượng Đế do trưởng lăo người Hindu, Neem Karoli Baba, truyền dạy. Brillant hỏi Jobs có vấn đề ǵ. "Tôi mắc bệnh ung thư," Jobs đáp.

 

Khi Art Levinson, một thành viên ban giám đốc Apple, đang chủ tŕ cuộc gặp giữa ban giám đốc và công ty riêng của ḿnh, Genentech, th́ điện thoại di động của ông reo lên và tên của Jobs xuất hiện trên màn h́nh. Ngay khi có thời gian giải lao, Levinson gọi lại cho Jobs và được biết tin về khối u. Levinson có kinh nghiệm trong lĩnh vực sinh học ung thư, đồng thời công ty ông c̣n sản xuất thuốc chữa ung thư, v́ thế ông trở thành một nhà cố vấn. Andy Grove ở Intel cũng vậy, ông đă được phát hiện và chữa khỏi ung thư tiền liệt tuyến. Thứ bảy đó Jobs gọi điện cho ông, Grove lái xe ngay đến nhà Jobs và ở lại hai giờ đồng hồ.

Description: http://vietmessenger.com/books/truyendich/tieusustevejobs20.jpg

Jobs ở tuổi 50 (trung tâm bức ảnh), với Eve và Laurene (đằng sau chiếc bánh), Eddy Cue (cạnh cửa sổ), John Lasseter (đang cầm máy quay) và Lee Clow (người có râu)

 

Jobs quyết định không phẫu thuật cắt bỏ khối u, cách chữa trị duy nhất được chấp nhận về mặt y học, điều này khiến bạn bè và vợ ông hết sức lo lắng. "Tôi thật sự không muốn họ mổ phanh cơ thể ḿnh, v́ thế tôi cố gắng t́m những giải pháp khác," vài năm sau ông nói với tôi, trong giọng nói có thoáng chút tiếc nuối. Đặc biệt, ông vẫn giữ chế độ ăn chay nghiêm ngặt, nhiều cà rốt sống và nước trái cây. Ngoài chế độ dinh dưỡng đó, ông c̣n tiến hành châm cứu, một vài liệu pháp thảo dược, đôi khi là một số phương pháp khác mà ông t́m được trên internet hoặc do một vài người trong nước tư vấn, bao gồm cả thầy lên đồng. Có một thời gian ông bị ảnh hưởng từ một bác sỹ điều hành pḥng chữa bệnh theo liệu pháp tự nhiên ở miền nam California, vị bác sỹ này đề cao công dụng của dược thảo hữu cơ, chế độ dinh dưỡng chỉ gồm trái cây và nước trái cây, việc tẩy ruột thường xuyên, thủy liệu pháp và phương pháp diễn đạt tất cả cảm giác tiêu cực.

 

"Vấn đề lớn là ông ấy thật sự không sẵn sàng cho ca phẫu thuật," Powell nhớ lại. "Rất khó bắt buộc một người phải phẫu thuật." Tuy nhiên, bà vẫn thử. "Cơ thể tồn tại để phục vụ linh hồn," bà biện luận. Bạn bè không ngừng thúc giục ông tiến hành phẫu thuật và hóa trị. "Steve nói với tôi rằng ông đang cố tự chữa bằng cách ăn những thứ lá lẩu vớ vẩn nào đó, tôi nói ông điên rồi," Grove ḥi tưởng. Levinson kể rằng ông "mỗi ngày đều năn nỉ" Jobs và vô cùng chán nản v́ không thể liên lạc được với Jobs. Những cuộc tranh căi gần như đă hủy hoại t́nh bạn giữa họ. "Đó không phải cách thức để điều trị ung thư," Levinson nhấn mạnh khi Jobs bàn luận về các phương pháp ăn kiêng của ḿnh. "Ông không thể giải quyết vấn đề này nếu không phẫu thuật và tiêu diệt nó bằng hóa chất." Thậm chí bác sỹ dinh dưỡng Dean Ornish, người tiên phong trong những phương pháp chữa bệnh dinh dưỡng thay thế, cùng Jobs đi bộ một chặn đường dài và nhấn mạnh rằng đôi khi những biện pháp truyền thống vẫn là lựa chọn đúng đắn. "ông vẫn phải phẫu thuật," Ornish nói với Jobs.

 

Sau chuẩn đoán tháng mười năm 2003, tính ương ngạnh bướng bỉnh của Jobs kéo dài được chín tháng. Một phần là v́ mặt trái của khả năng bóp méo sự thật của ông. "Tôi nghĩ Steve luôn cho rằng thế giới sẽ vận hành theo cách mà ông ấy mong muốn," Levinson nhận xét. "Đôi khi điều này không hiệu quả. Thực tế không biết khoan dung." Mỉa mai thay, khả năng tập trung tuyệt vời cũng giúp ông thẳng thừng loại bỏ những thứ ḿnh không muốn giải quyết. Điều này đă tạo ra nhiều cú đột phá vĩ đại của ông, nhưng nó cũng mang lại kết quả trái ngược. "Ông có khả năng phớt lờ những vấn đề không muốn đối mặt," Powell giải thích. "Đó chỉ là cách ông ấy giải quyết vấn đề." Dù là việc tư liên quan đến gia đ́nh, hôn nhân hay việc công liên quan đến kỹ thuật hoặc thách thức kinh doanh, hay sức khỏe và bệnh ung thư, thỉnh thoảng Jobs chỉ đơn giản không đoái hoài ǵ đến chúng.

 

Trong quá khứ, ông đă được tưởng thưởng v́ thứ mà vợ ông gọi là "suy nghĩ thần kỳ"- ông giả định rằng ḿnh có thể bắt buộc mọi thứ diễn ra theo ư muốn. Nhưng ung thư không giống như thế. Powell lập danh sách tất cả những người thân cận với ông, bao gồm cả cô em gái, Mona Simpson, nhằm cố gắng thuyết phục ông. Vào tháng bảy năm 2004, một lần chụp cắt lớp cho thấy khối u đă phát triển và có thể lan rộng. Và kết quả xấu này đă buộc ông phải đối mặt với thực tế.

 

Ca phẫu thuật của Jobs được tiến hành vào ngày thứ bảy, ngày 31 tháng bảy năm 2004 tại Trung tâm Y tế Đại học standford.

 

ông đă không trải qua "quy tŕnh phẫu thuật Whipple" 1 hoàn chỉnh, vốn phải cắt bỏ phần lớn dạ dày, ruột và lá lách. Các bác sỹ nghiên cứu vấn đề, nhưng họ quyết định thay thế bằng một biện pháp ít tổn thương hơn, một quy tŕnh Whipple có sửa đổi, chỉ cắt bỏ một phần lá lách.

 

Ngay hôm sau, Jobs đă gửi email cho nhân viên bằng chiếc PowerBook nối với một bộ Airport Express trong pḥng bệnh của ḿnh, ông cam đoan với họ rằng loại ung thư tuyến tụy mà ông mắc phải "chiếm khoảng 1% tổng số chẩn đoán ung thư tuyến tụy mỗi năm, và có thể chữa trị bằng phẫu thuật cắt bỏ nếu chẩn đoán kịp thời (đó là trường hợp của tôi)." ông nói ḿnh sẽ không yêu cầu hóa trị hoặc xạ trị và lên kế hoạch trở lại làm việc vào tháng chín. "Khi tôi vắng mặt, tôi đă nhờ Tim Cook chịu trách nhiệm về việc điều hành mỗi ngày ở Apple, v́ thế chúng ta sẽ không lỡ một nhịp nào. Tôi chắc chắn sẽ gọi thật nhiều cho vài người trong số các bạn vào tháng tám và tôi trông mong gặp lại mọi người vào tháng chín."

 

Một tác động phụ của cuộc phẫu thuật trở thành vấn đề cho Jobs v́ nỗi ám ảnh ăn kiêng, thói quen tẩy ruột và ăn chay kỳ lạ từ khi c̣n là thiếu niên của ông. V́ lá lách cung cấp enzim giúp dạ dày tiêu hóa thức ăn và hấp thụ chất dinh dưỡng, nên khi cắt bỏ một phần bộ phận này sẽ khiến việc hấp thu đạm gặp khó khăn. Bệnh nhân nên ăn uống điều độ và duy tŕ chế độ ăn dinh dưỡng, với nhiều loại đạm thịt và đạm cá cũng như các sản phẩm sữa nguyên kem. Jobs chưa từng thực hiện việc này và sẽ không bao giờ muốn làm thế.

 

Ông lưu lại bệnh viện hai tuần đồng thời cố gắng lấy lại sức khỏe. "Tôi nhớ cảm giác về nhà và ngồi lên chiếc ghế bập bênh," ông kể với tôi và chỉ vào chiếc ghế trong pḥng khách của ông. "Tôi không đủ sức bước đi. Phải mất một tuần tôi mới có thể đi ṿng quanh ṭa nhà. Tôi buộc ḿnh phải đi đến khu vườn cách xa vài ṭa nhà, rồi đi xa hơn, trong ṿng sáu tháng năng lượng của tôi gần như phục hồi."

 

Tiếc thay ung thư đă di căn. Trong cuộc phẫu thuật, các bác sỹ phát hiện ra ba chỗ di căn trên gan. Nếu họ phẫu thuật sớm hơn chín tháng, có lẽ họ đă ngăn chặn trước khi nó lan rộng, mặc dù họ cũng không chắc. Jobs bắt đầu tiếp nhận hóa trị, việc này khiến thử thách ăn uống của ông càng phức tạp hơn.

 

Lễ phát bằng tốt nghiệp trƣờng standford

 

Jobs tiếp tục đấu tranh với bí mật ung thư - ông nói với mọi người rằng ḿnh đă được chữa khỏi - cũng như khi giữ im lặng về chẩn đoán của ông vào tháng mười năm 2003. Bí mật như thế này không có ǵ đáng ngạc nhiên, đó là một phần bản chất của ông. Điều đáng kinh ngạc hơn chính là quyết định tâm sự riêng và công khai về việc chẩn đoán ung thư của ông. Mặc dù ông hiếm khi diễn thuyết, ngoại trừ những bài giới thiệu sản phẩm trên sân khấu, ông đă nhận lời mời phát biểu tại lễ phát bằng tốt nghiệp của trường standford vào tháng sáu năm 2005. Ông đang trong tâm trạng suy tư sau vấn đề sức khỏe và việc bước sang tuổi năm mươi.

 

Ông gọi điện cho nhà biên kịch xuất sắc Aaron Sorkin (tác giả của những vở kịch nổi tiếng như: Vài người tốt - A Few Good Men, Cánh tây - The West Wing) nhờ giúp đỡ về bài diễn văn.

 

Jobs gửi cho ông ấy một vài ư tưởng. "Đó là vào tháng hai và tôi không nhận được phản hồi nào cả, v́ thế tôi gọi lại cho ông ấy vào tháng tư, ông ấy nói "ồ, được," và tôi gửi cho ông một vài gợi ư," Jobs thuật lại. "Cuối cùng tôi cũng tiếp chuyện được với ông ấy trên điện thoại, và ông ấy luôn miệng nói, "Được' nhưng cuối cùng đă là đầu tháng sáu mà ông ấy chẳng hề gửi cho tôi chút ǵ." Jobs hoang mang, ông vẫn luôn tự viết những bài thuyết tŕnh sản phẩm nhưng ông chưa bao giờ soạn diễn văn tốt nghiệp. Một hôm, ông ngồi xuống và tự viết diễn văn, không có sự giúp đỡ nào khác ngoại trừ một vài ư tưởng của vợ ông. Kết quả, nó trở thành bài nói chuyện đơn giản và rất thân t́nh, mang dấu ấn mộc mạc và cá nhân như một sản phẩm hoàn hảo của Steve Jobs.

 

Alex Haley đă từng nói cách tốt nhất để mở đầu diễn thuyết là "Hăy để tôi kể cho các bạn nghe một câu chuyện." Không ai hào hứng với bài giảng, nhưng mọi người đều thích câu chuyện.

 

Và đó là cách Jobs đă chọn. "Hôm nay, tôi muốn kể cho các bạn ba câu chuyện trong đời tôi," ông bắt đầu. "Chỉ thế thôi. Không có ǵ to tát. Chỉ ba câu chuyện." Câu chuyện đầu tiên là việc bỏ học trường Reed College. "Tôi có thể không cần học những lớp mà tôi không hứng thú và bắt đầu tập trung vào những thứ hấp dẫn hơn nhiều." Chuyện thứ hai kể rằng việc bị sa thải khỏi Apple lại là cơ may của ông. "Gánh nặng thành công được thay bằng sự nhẹ nhơm khi lại trở thành người mới bắt đầu, không biết ǵ về mọi thứ." Các sinh viên tập trung cao độ, mặc cho chiếc máy bay lượn lờ trên đầu với băng rôn hô hào "tái chế tất cả rác điện tử," và chính câu chuyện thứ ba đă khiến họ mê mẩn. Đó là việc được chẩn đoán mắc ung thư và những nhận thức do trải nghiệm đó mang lại:

 

Việc nhớ rằng ḿnh sắp chết là công cụ quan trọng nhất mà tôi từng sở hữu để giúp bản thân ra những quyết định lớn trong đời. V́ hầu hết mọi thứ - mọi kỳ vọng bên ngoài, mọi sự kiêu hănh, mọi nỗi sợ xấu hổ hoặc thất bại - đều gục ngă khi đối mặt với cái chết, chỉ c̣n lại những thứ thật sự quan trọng. Việc nhớ rằng ḿnh sắp chết là cách tốt nhất tôi từng biết để tránh rơi vào chiếc bẫy suy nghĩ rằng bạn sẽ đánh mất thứ ǵ đó. Bạn đă trần trụi. Không c̣n lư do nào ngăn cản bạn lắng nghe con tim ḿnh.

 

Sự tinh tế của bài diễn văn khiến nó trở nên đơn giản, thuần khiết và duyên dáng. Hăy tra cứu ở mọi nơi, từ các tuyển tập đến Youtube, bạn sẽ không t́m thấy một bài diễn văn tốt nghiệp nào hay hơn thế. Những bài khác có thể quan trọng hơn, như bài của George Marshall tại Đại học Harvard vào năm 1947 tuyên bố kế hoạch tái xây dựng châu Âu, nhưng không bài diễn văn nào có thể hấp dẫn hơn.

 

Mănh sư tuổi năm mươi

 

Jobs kỷ niệm sinh nhật lần thứ ba mươi và bốn mươi của ḿnh cùng với các ngôi sao của Thung lũng Silicon và những nhân vật nổi tiếng khác. Nhưng khi bước sang tuổi năm mươi vào năm 2005, sau khi trở về từ ca phẫu thuật ung thư, trong buổi tiệc bất ngờ mà vợ ông tổ chức, chỉ có mặt những người bạn và cộng sự thân nhất. Buổi tiệc diễn ra tại ngôi nhà ấm cúng tại San Francisco cùng vài người bạn và vị đầu bếp tài ba Alice Waters chuẩn bị món cá hồi từ Scotland cùng với món couscous (một món ăn châu Phi có bột ḿ hầm với thịt) và những rau củ tự trồng.

 

"Nó thật ấm áp và thân t́nh, mọi người và bọn trẻ có thể ngồi chung trong một pḥng," Waters nhớ lại. Giải trí là bộ phim hài ngẫu hứng Whose Line Is It Anyway? Mike Slade, bạn thân của Jobs, cũng góp mặt cùng với các đồng nghiệp ở Apple và Pixar, gồm Lasseter, Cook, Schiller, Clow, Rubinstein và Tevanian.

 

Cook đă hoàn thành tốt nhiệm vụ điều hành công ty khi Jobs vắng mặt. ông đảm bảo các diễn viên đỏng đảnh của Apple luôn mang đến màn tŕnh diễn tốt đẹp, đồng thời ông cũng tránh lộ diện trước ánh đèn sân khấu, ở một chừng mực nào đó, Jobs thích những cá tính mạnh, nhưng ông không bao giờ thật sự trao quyền cho người phó hoặc chia sẻ công việc. Rất khó để trở thành người dự bị cho ông. Bạn sẽ bị gièm pha nếu tỏa sáng và bị chê trách nếu thất bại. Cook đă cố gắng lèo lái đám đông này. ông b́nh tĩnh và quyết đoán khi chỉ huy nhưng lại không đ̣i hỏi được nh́n nhận hoặc ca ngợi. "Vài người bực tức v́ Steve luôn nhận được lời khen cho mọi thứ, nhưng tôi chưa bao giờ đếm xỉa đến việc đó," Cook nói. "Nói trắng ra, tôi thà không lên báo." Khi Jobs trở về sau kỳ nghỉ bệnh, Cook vẫn giữ vai tṛ là người giữ vững sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận ở Apple và duy tŕ thái độ b́nh tĩnh trước những cơn thịnh nộ của Jobs. "Điều tôi biết về Steve là mọi người hiểu lầm rằng một vài lời nhận xét của ông ấy là ngạo mạn hoặc tiêu cực, nhưng thật ra đó chỉ là cách ông thể hiện đam mê của ḿnh. Đó là cách tôi nghĩ về những lời nhận xét, tôi không bao giờ cảm thấy bị xúc phạm." về nhiều phương diện, ông là h́nh ảnh phản chiếu của Jobs: điềm tĩnh, kiên định và (theo như từ điển chuyên đề trong NeXT ghi nhận) tầm ngầm hơn lanh lợi. Sau này, Jobs nói "Tôi là một nhà đàm phán tốt, nhưng có lẽ Cook giỏi hơn tôi v́ ông ấy là một khách hàng trầm tĩnh." Sau khi nói thêm một vài lời tán dương, ông dè dặt nhận xét, "Nhưng về bản chất Tim không phải là một nhà kinh doanh," một lời đánh giá hiếm hoi nhưng nghiêm túc.

 

Vào mùa thu năm 2005, trở về sau kỳ nghỉ bệnh, Jobs chọn Cook trở thành giám đốc điều hành Apple. Họ cùng bay đến Nhật. Thực tế Jobs đă không đề nghị với Cook; ông chỉ quay sang Cook và nói: "Tôi quyết định bổ nhiệm ông làm Giám đốc điều hành (COO)." Vào thời điểm đó, những người bạn cũ của Jobs là Jon Rubinstein và Avie Tevanian, hai nhân vật kỳ cựu về phần cứng và phần mềm, được tuyển dụng từ giai đoạn ḥi phục 1997, quyết định ra đi. Trong trường hợp của Tevanian, ông đă kiếm bộn tiền và sẵn sàng nghỉ việc. "Avie là một người thông minh và tử tế, nhạy bén hơn Ruby và không có cái tôi quá lớn," Jobs nói. "Alive ra đi là một tổn thất khổng ḷ đối với chúng tôi. ông ấy một người rất đặc biệt - một thiên tài." Trường hợp của Rubinstein lại rắc rối hơn một chút. Ông cảm thấy thất vọng v́ uy lực của Cook và kiệt quệ sau chín năm làm việc dưới quyền Jobs. Những cuộc tranh căi của họ xảy ra thường xuyên hơn. Ngoài ra cũng có một vấn đề trọng yếu khác: Rubinstein liên lục xung đột với Jony Ive, người từng làm việc dưới quyền Rubinstein nhưng hiện nay lại báo cáo trực tiếp với Jobs. Ive luôn vẽ ra những mẫu thiết kế bóng bẩy nhưng lại khó khăn trong việc chế tạo. Công việc của Rubinstein là xây dựng phần cứng theo một cách thiết thực, v́ thế ông thường chần chừ. Bản chất của ông là thận trọng. "Xét cho cùng, Ruby cũng đến từ HP," Jobs nói. "Và ông ấy không bao giờ đào sâu vấn đề, không xông xáo."

 

Chẳng hạn trong trường hợp những chiếc đinh ốc giữ tay cầm trên máy Power Mac G4. Ive quyết định chúng sẽ có được gọt giũa và đánh bóng. Nhưng Rubinstein cho rằng việc đó sẽ "ngốn"nhiều tiền và tŕ hoăn dự án vài tuần, v́ thế ông bác bỏ ư tưởng này. Công việc của ông là giao sản phẩm, nghĩa là tiến hành giao dịch. Ive xem lối suy nghĩ đó là kẻ thù của sự sáng tạo, v́ thế Ive quyết định vượt qua Rubinstein đến gặp Jobs và các kỹ sư cấp trung sau lưng Rubinstein.

 

"Ruby sẽ nói, "Anh không thể làm vậy, nó sẽ khiến dự án bị tŕ hoăn,' c̣n tôi nói, Tôi nghĩ chúng ta làm được,'" Ive nhớ lại. "Và tôi biết điều đó, v́ tôi đă làm việc cùng với nhóm sản xuất sau lưng ông ấy." Trong trường hợp này và cả những trường hợp khác, Jobs đă đứng về phía Ive.

 

Đôi khi Ive và Rubinstein tham gia vào những cuộc tranh luận quá mức kịch liệt. Cuối cùng Ive nói với Jobs, "Hoặc ông ấy hoặc tôi." Jobs chọn Ive. Khi đó Rubinstein đă sẵn sàng ra đi.

 

ông và vợ đă mua khu đất tại Mexico và ông muốn có thời gian nghỉ ngơi để xây dựng một ngôi nhà ở đó. Cuối cùng ông chuyển sang làm việc cho Palm, một sản phấm cố gắng cạnh tranh với iPhone của Apple. Jobs rất tức giận v́ Palm đă thuê vài cựu nhân viên của ông, ông than phiền cùng Bono, một nhà đồng sáng lập của một quỹ đầu tư vốn cổ phần tư nhân, do cựu giám đốc tài chính Apple, Fred Anderson, điều hành. Bono sở hữu một khoản tiền vốn kiểm soát ở Palm. Bono gửi một lá thư lại cho Jobs nói, "ông nên phớt lờ chuyện này đi. Chẳng khác nào nhóm Beatles làm ầm lên v́ Herman và nhóm Hermits đă lấy đi một trong những người phụ trách thiết bị nhạc của họ. về sau, Jobs thừa nhận ḿnh đă phản ứng thái quá. "Sự thất bại hoàn toàn của họ đă xoa dịu vết thương đó." ông nói.

 

Jobs có thể xây dựng một đội ngũ quản lư mới ít bất đồng hơn và nhă nhặn hơn. Những nhân vật chính của nhóm, ngoại trừ Cook và Ive; c̣n có Scott Forstall vận hành phần mềm iPhone; Phil Schiller đảm trách marketing; Bob Mansfield thực hiện phần cứng máy Mac; Eddy Cue quản lư các dịch vụ Interet và Peter Oppenheimer với vai tṛ giám đốc tài chính. Mặc dù có một điểm chung nổi bật trong nhóm cấp cao của ông - tất cả đều là những người da trắng trung niên - nhưng mỗi người lại có một phong cách khác nhau. Ive thiên về cảm xúc và biểu cảm; Cook điềm tĩnh, lạnh lùng. Họ đều biết rằng ḿnh phải tôn trọng Jobs nhưng vẫn phải tranh luận về những ư tưởng của ông, thậm chí sẵn sàng căi vă - một trạng thái cân bằng khó duy tŕ, nhưng mỗi người đều làm tốt. "Tôi đă nhận ra từ rất sớm rằng nếu bạn không bày tỏ ư kiến, Jobs sẽ hạ gục bạn," Cook nói.

 

"ông dùng những ư kiến trái ngược nhằm tạo ra nhiều cuộc thảo luận, v́ nó sẽ dẫn đến kết quả tốt hơn. V́ thế, nếu bạn cảm thấy không thoải mái khi có suy nghĩ bất đồng, bạn sẽ không thể sống sót."

 

Dịp chủ yếu để trao đổi tự do là vào mỗi buổi nhóm họp sáng thứ hai của ban lănh đạo, bắt đầu vào lúc chín giờ và kéo dài khoảng ba hay bốn tiếng đồng hồ. Chủ đề tập trung luôn là tương lai: Mỗi sản phẩm nên làm ǵ tiếp theo? Nên phát triển sản phẩm mới nào? Jobs sử dụng buổi họp để củng cố ư thức chia sẻ trách nhiệm tại Apple. Điều này phục vụ việc tập trung kiểm soát, nhằm giúp công ty kết hợp chặt chẽ giống như một sản phẩm tốt của Apple, đồng thời ngăn chặn những cuộc đấu tranh giữa các bộ phận đ̣i hỏi phân quyền thành công ty con.

 

Jobs cũng sử dụng những buổi họp để củng cố tinh thần tập thể. ở nông trại của Robert Friedland, công việc của Jobs là cắt gọt những cây táo để chúng luôn khỏe mạnh, tại Apple, ông cũng tỉa tót công ty như thế. Thay v́ động viên từng nhóm để tăng thêm ḍng sản phẩm dựa trên những cân nhắc về tiếp thị, hoặc cho phép phát triển một ngàn ư tưởng, Jobs lại nhấn mạnh rằng Apple chỉ tập trung vào hai hoặc ba sản phẩm ưu tiên trong một lúc. "Không ai giỏi hơn ông ấy trong việc dẹp bỏ mọi nhiễu loạn xung quanh," Cook nói. "Điều này giúp ông ấy tập trung vào một số thứ quan trọng và đoạn tuyệt với quá nhiều thứ dư thừa. Rất ít người thật sự giỏi về mặt này." Để thể chế hóa những bài học mà ông và nhóm của ông đang lĩnh hội, Jobs mở một trung tâm nội bộ gọi là Trường đại học Apple. Ông thuê Joel Podolny, chủ nghiệm khoa của trường Quản lư thuộc Đại học Yale, biên soạn một loạt t́nh huống phân tích những quyết định quan trọng của công ty, bao gồm việc chuyển sang dùng bộ vi xử lư của Intel và quyết định mở chuỗi những cửa hàng Apple. Những nhà điều hành cấp cao sẽ dành thời gian để dạy các t́nh huống này cho nhân viên mới, v́ thế phong cách ra quyết định của Apple sẽ thâm nhập vào văn hóa.

 

Ở Rome cổ đại, khi một vị tướng khải hoàn trở về và diễu hành trên đường phố, vị anh hùng kể rằng đôi khi phải có một người hầu chuyên theo sát ông chỉ để nhắc nhở, "Memento morỉ': Hăy nhớ ngài sẽ chết. Một lời nhắc về cái chết sẽ giúp người anh hùng luôn nh́n xa trông rộng và bồi đắp tính khiêm tốn. Lời nhắc memento mori của Jobs do các bác sỹ của ông đảm nhận, nhưng nó không bồi đắp tính khiêm tốn trong ông. Thay vào đó, sau khi phục ḥi ông trở về với niềm đam mê mạnh mẽ hơn. Bệnh tật nhắc nhở rằng ông chẳng có ǵ để mất, v́ thế ông nên tiến lên hết tốc lực. "ông ấy trở về với một quyết tâm cháy bỏng," Cook nói. "Mặc dù hiện đang điều hành một công ty lớn, ông ấy vẫn tiếp tục thực hiện những bước đi táo bạo mà tôi nghĩ chưa ai từng thực hiện."

 

Có một dạo, có vài bằng chứng, hay ít nhất là hy vọng, cho thấy tính cách của ông đă dịu bớt, đối mặt với ung thư và bước sang tuổi năm mươi khiến ông bớt tàn bạo mỗi khi thất vọng.

 

"Sau khi trở về từ ca phẫu thuật, ông ấy không c̣n sỉ nhục người khác nhiều như trước," Tevanian nhớ lại. "Nếu ông ấy khó chịu, ông có thể hét lên, nổi cơn tam bành và lớn tiếng khích bác, nhưng cách thức của ông ấy không c̣n khiến người nghe suy sụp hoàn toàn. Đó chỉ là cách riêng của Jobs để giúp người đó làm việc tốt hơn." Khi Tevanian kể điều này, ông ngẫm nghĩ một lúc, rồi nói thêm: "Trừ khi ông ấy nghĩ rằng có người thật sự tệ hại và cần phải ra đi, điều này thỉnh thoảng cũng diễn ra."

 

Tuy nhiên, cuối cùng, những cơn thịnh nộ cũng trở lại. V́ hầu hết các cộng sự của ông đă quen với điều này và đă học được cách ứng phó, nhưng điều khiến họ thất vọng nhất là khi sự giận dữ của ông lại đổ lên đầu người xa lạ. "Có lần chúng tôi vào siêu thị Whole Food để mua một ly sinh tố," Ive nhớ lại. "Một phụ nữ đứng tuổi đang pha chế món đ̣ uống đó, Jobs thật sự khó chịu với cách bà cụ làm việc. Sau đó, ông lại tỏ vẻ thông cảm. "Bà ấy đă già và không muốn làm công việc này.' ông nh́n nhận vấn đề theo hai cách hoàn toàn tách biệt. Cả hai trường hợp ông đều theo chủ nghĩa thuần túy."

 

Trong một chuyến đi Luân Đôn cùng Jobs, Ive nhận lănh một nhiệm vụ nhạt nhẽo đó là t́m khách sạn. ông chọn Hempel, một khách sạn năm sao kiểu boutique yên tĩnh với những chi tiết tinh tế mà ông nghĩ Jobs sẽ thích. Nhưng ngay khi họ đăng kư pḥng, Ive liền chuẩn bị tinh thần và chắc chắn điện thoại của ḿnh sẽ reo sau một phút. "Tôi ghét căn pḥng này," Jobs tuyên bố. "Nó thật ghê tởm, đi thôi." Thế là Ive phải thu dọn hành lư và đến quầy tiếp tân, nhân viên ở đây đang choáng váng v́ những nhận xét thẳng thừng của Jobs. Ive nhận thấy hầu hết mọi người, bao gồm bản thân ông, không có xu hướng trực tiếp phê b́nh một thứ kém chất lượng v́ họ luôn muốn người khác yêu quư ḿnh, "đó thật sự là một đặc điểm phù phiếm." Đó là một lời giải thích thái quá. Nhưng Jobs chưa bao giờ có đặc điểm này.

 

V́ bản chất Ive rất tử tế, ông cảm thấy khó hiểu tại sao Jobs, người mà ông rất yêu quư, lại cư xử như thế. Một đêm nọ, trong một quán rượu ở San Francisco, ông ngả người về phía trước với một thái độ nghiêm chỉnh và cố gắng phân tích điều này:

 

Ông ấy là một người rất, rất nhạy cảm. Đó là một trong những nguyên nhân khiến cách cư xử phản xă hội, tính thô lỗ của Jobs lại thái quá như thế. Tôi có thể hiểu tại sao những người mặt dày và vô cảm cư xử thô lỗ, nhưng với người nhạy cảm th́ không. Một lần tôi hỏi ông ấy tại sao lại hay giận dữ. Ông đáp, "Nhưng tôi giận xong rồi thôi." Như một đứa trẻ, ông có thể nổi giận thật sự nhưng không để tâm. Nhưng có đôi lần, tôi thật sự nghĩ rằng khi quá nản ḷng, ông ấy sẽ tự xoa dịu ḿnh bằng cách làm tổn thương người khác. Tôi nghĩ Jobs cảm thấy ông có quyền tự do và được phép làm vậy. Ông cảm thấy những luật lệ thông thường của giao tiếp xă hội không áp dụng cho ḿnh. Bằng sự nhạy cảm của ḿnh, ông biết rơ làm thế nào để làm tổn thương ai đó một cách hữu hiệu và thực tế. Thế là ông tiến hành.

 

Thỉnh thoảng một cộng sự thông thái sẽ kéo Jobs đến nơi khác và cố gắng giúp ông hạ hỏa.

 

Lee Clow là bậc thầy trong việc này. "Steve, tôi nói chuyện với ông được không?" ông sẽ nói khẽ khi Jobs đang công khai mạt sát ai đó. Ông ấy sẽ vào văn pḥng Jobs và kể rằng mọi người làm việc vất vả như thế nào. Trong cuộc gặp như thế Clow thường nói, "Làm họ bẽ mặt, chỉ khiến họ đuối sức hơn mà không giúp ích được ǵ." Jobs xin lỗi và nói ḿnh đă hiểu rơ. Nhưng rồi ông sẽ lại quên khuấy. Chắc chắn ông sẽ nói "Tôi là vậy đấy."

 

Tuy nhiên thái độ của ông đối với Bill Gates thật sự trở nên ôn ḥa. Microsoft vẫn giữ nguyên ư kiến về vụ giao dịch do họ khởi xướng vào năm 1997, khi họ đồng ư tiếp tục phát triển phần mền vĩ đại cho Macintosh. Họ trở thành đối thủ ít xứng tầm hơn v́ đă thất bại trong việc mô phỏng chiến lược trung tâm kỹ thuật số của Apple. Gates và Jobs có cái nh́n rất khác nhau về sản phẩm và tính sáng tạo, nhưng sự ḱnh địch của họ lại tạo nên những sự tự nhận thức đáng ngạc nhiên.

 

Trong hội thảo All Things Digital vào tháng năm năm 2007, hai nhà phụ trách chuyên mục của tờ Wall Street Journal là Walt Mossberg và Kara Swisher đă cố gắng mời họ tham gia một cuộc phỏng vấn chung. Đầu tiên Mossberg mời Jobs, người vốn không hay tham gia vào các cuộc gặp gỡ như thế, và rất ngạc nhiên khi ông nói ḿnh sẽ tham gia nếu Gates tham gia. Khi nghe thông tin đó, Gates cũng đồng ư.

 

>Mossberg muốn sự xuất hiện của họ chỉ là một cuộc thảo luận chân thành, không phải một cuộc tranh luận, nhưng điều này có vẻ khó diễn ra khi Jobs vừa giáng một cú vào Microsoft trong buổi phỏng vấn riêng trước đó trong cùng ngày. Khi được hỏi về vấn đề phần mềm iTunes của Apple dành cho các máy vi tính Windows là vô cùng phổ biến, Jobs đă ví von, "Cũng như tặng một ly nước đá cho người ở địa ngục thôi."

 

V́ thế, đến khi Gates và Jobs gặp nhau trong căn pḥng xanh trước khi buổi phỏng vấn chung tối hôm đó, Mossberg rất lo lắng. Gates đến trước, cùng với phụ tá Larry Cohen, người vừa tóm tắt cho ông về nhận xét trước đó của Jobs. Vài phút sau, khi Jobs ung dung đến, ông lấy một chai nước trong thùng đá và ngồi xuống. Sau vài giây im lặng, Gates nói, "Tôi đoán chắc ḿnh là đại diện đến từ địa ngục." Gates không hề cười. Jobs hơi sững lại, nở một nụ cười bí hiểm và trao cho Gates chai nước. Gates dịu lại và t́nh trạng căng thẳng tiêu tan.

 

Cuối cùng cuộc gặp gỡ đă diễn ra lôi cuốn. Ban đầu, hai thiên tài của kỷ nguyên kỹ thuật số thận trọng nói chuyện về người c̣n lại, dần dần họ chuyển sang trao đổi một cách thân t́nh. Câu trả lời thẳng thắn đáng nhớ nhất là khi chiến lược gia kỹ thuật Lise Buyer, ngồi trong hàng ghế khán giả, hỏi rằng họ đă học được ǵ khi quan sát đối phương, "ồ, tôi đă phải cố gắng nhiều đế có được khiếu thẩm mỹ như Steve," Gates trả lời. Vài tiếng cười vang lên; mười năm trước Jobs đă từng nói một câu nổi tiếng, rằng theo ông, vấn đề của Microsoft là họ không có chút khiếu thẩm mỹ nào cả. Nhưng Gates khẳng định ḿnh rất nghiêm túc. Jobs sở hữu "trực giác thẩm mỹ bẩm sinh." ông nhớ lại việc ḿnh và Jobs từng ngồi lại xem xét về phần mềm mà Microsoft đang chế tạo cho Macintosh. "Tôi biết Steve ra quyết định dựa trên trực giác về con người và sản phẩm, bạn biết đấy, tôi khó ḷng giải thích được chúng. Cách mà ông ấy chế tạo sản phẩm thật khác biệt và tôi nghĩ nó thật kỳ diệu. Và bạn thấy đó, thật đáng ngạc nhiên." Jobs nh́n chằm chằm xuống nền nhà. Sau này, ông kể với tôi rằng minh đă bị hạ gục bởi sự chân thành và lịch thiệp của Gates. Đến lượt ḿnh, Jobs cũng đáp lại một cách chân thành, dù không nhă nhặn bằng. Ông mô tả sự phân hóa vĩ đại giữa lư thuyết xây dựng những sản phẩm tương thích end- to-end (theo chiều dọc) của Apple và đặc tính công khai của Microsoft trong việc nhượng quyền phần mềm của họ cho những nhà sản xuất phần cứng cạnh tranh, ông giải thích, trong thị trường âm nhạc, phương pháp kết hợp, giống như gói iTunes iPod của ông, đă được chứng minh là vượt trội, nhưng phương pháp tách riêng của Microsoft lại ưu việt hơn trong thị trường máy vi tính cá nhân. Một câu hỏi của ông chợt nảy ra là: Cách tiếp cận nào sẽ tốt hơn cho điện thoại di động?

 

Sau đó ông tiếp tục bày tỏ một đánh giá sâu sắc: ông nói sự khác biệt trong triết lư thiết kế, đă hạn chế khả năng cộng tác của ông và Apple với những công ty khác. "V́ Woz và tôi đều tự thân vận động khi thành lập công ty, nên chúng tôi không giỏi trong việc phối hợp với người khác," ông nói. "Và tôi nghĩ nếu Apple có thể sở hữu thêm một phần đặc điểm đó trong DNA của công ty, nó sẽ giúp ích cho công ty rất nhiều."

 

--------------------------------

1          Phẫu thuật Whipple: Phẫu thuật cắt khối tá-tuỵ, được xem là phẫu thuật tiêu chuẩn đối với ung thư đầu tuỵ. Nội dung của phẫu thuật Whipple bao gồm cắt bỏ đầu tuỵ, tá tràng D1-D4, hang vị, đoạn cuối ống mật chủ, các hạch lân cận.

 

 

Chương 35

 

iPHONE

Sự kết hợp của ba ḍng sản phẩm mang tính đột phá trong một thiết bị

 

 

Một chiếc iPod có thể đàm thoại

 

Trước năm 2005 mức tiêu thụ iPod tăng vọt. Hai triệu chiếc iPod, một con số đáng kinh ngạc, được bán ra thị trường trong năm đó, gấp 4 lần so với năm trước. Sự ra đời của iPod đóng một vai tṛ quan trọng đối với mục tiêu của công ty, doanh số bán ra chiếm khoảng 45% lợi nhuận của năm, và một lần nữa, sự ra đời của nó cũng giúp đánh bóng thêm h́nh ảnh công ty và khẳng định vị thế của Apple trên thị trường giống như ḍng máy Mac.

 

Nhưng điều đó lại khiến Jobs lo lắng. "Ông luôn bị ám ảnh về những điều khiến chúng tôi phân tâm" Art Levison, một thành viên trong ban quản trị nhớ lại. Steve kết luận rằng: "Thiết bị mà chúng ta phải tập trung cao độ chính là điện thoại di động". Khi ông giải tŕnh với ban quan trị, thị trường máy quay kỹ thuật số lúc bấy giờ đang bị cạnh tranh bởi những chiếc điện thoại có trang bị máy quay. iPod cũng vậy, nếu các nhà sản xuất điện thoại bắt đầu cài đặt phần mềm nghe nhạc, mọi người "có thể mang điện thoại theo, và đổi lại iPod sẽ không cần thiết nữa." Chiến dịch đầu tiên của ông là thực hiện điều ông đă công nhận trước mặt Bill Gates rằng có một thứ không nằm trong DNA của ḿnh: đó chính là liên minh với một công ty khác. Ông bắt đầu nói với Ed Zander, CEO mới của Motorola, về việc cộng tác với ḍng Razr nổi tiếng của Motorola, chiếc điện thoại di dộng với máy quay kỹ thuật số, mà iPod nên học tập. V́ thế ROKR ra đời. Nó gây ra sự "diệt vong" đối với tính gọn nhẹ của iPod cũng như sự thanh mảnh thuận tiện của Razr. Xấu xí, khó tải nhạc và hạn chế số lượng bài hát lưu trữ chỉ khoảng 100 bài, ROKR có tất cả những đặc tính của một sản phẩm "ngoại giao", nó trái ngược hoàn toàn với phong cách làm việc của Jobs. Thay v́ cả phần cứng, phần mềm và nội dung đă được kiểm soát bởi một công ty, th́ ROKR là "món lẩu thập cẩm" của cả Motorola lẫn Apple và nhà mạng không dây Cingular. "Đây là chiếc điện thoại của tương lai ư?" Wired đă chế giễu về ROKR trên trang b́a của tạp chí này số ra tháng 11 năm 2005.

 

Jobs vô cùng tức giận. "Tôi phát ốm khi phải cộng tác với những công ty "ngớ ngẩn' như Motorola", ông nói với Tony Fadell và những thành viên khác tại một buổi họp đánh giá sản phẩm iPod. "Hăy tự làm lấy." Ông đă chú ư đến vài chi tiết thừa của những chiếc điện thoại di động tràn lan trên thị trường: Chúng đều nhàm chán, giống như những chiếc máy nghe nhạc cầm tay trước đây. "Chúng ta sẽ phải ngồi lại và nói xem chúng ta ghét những chiếc điện thoại của chúng ta đến mức nào," ông nhớ lại.

 

"Chúng quá phức tạp. Chúng có những đặc điểm mà không ai hiểu nổi, kể cả danh bạ. Đó chính là Byzantine." George Riley, một luật sư được Apple thuê ngoài, nhớ lại những lần họp thông qua các vấn đề liên quan đến luật pháp của công ty, lúc đó Jobs thấy chán nản, chộp lấy điện thoại của Riley, và bắt đầu ra sức chứng minh nó chỉ là " đồ bỏ đi". Jobs và các cộng sự của ḿnh bắt đầu thích thú với viễn cảnh tạo ra một chiếc điện thoại mà họ muốn sử dụng. "Đó là động lực thúc đẩy tuyệt vời", sau này Jobs đă chia sẻ.

 

Một động lực nữa đó chính là thị trường tiềm năng. Hơn 825 triệu điện thoại di động đă được bán ra thị trường trong năm 2005, cho tất cả mọi người, từ những học sinh c̣n cắp sách tới trường đến các cụ già. Bởi v́ hầu hết các ḍng điện thoại này là sản phẩm "b́nh dân", nên vẫn có chỗ cho những ḍng sản phẩm cao cấp và sang trọng, giống hệt như thị trường giành cho ḍng máy nghe nhạc cầm tay. Đầu tiên ông đề xuất dự án này cho nhóm nghiên cứu của Apple nhằm tạo ra thiết bị ngoại vi nguồn không dây (AirPort) dựa trên lư thuyết rằng nó là một sản phẩm không dây.

 

Nhưng ông sớm nhận ra rằng nó cơ bản là một thiết bị giành cho người dùng, giống như iPod, v́ thế ông truyền lại ư tưởng đó cho Fadell và các cộng sự của ḿnh.

 

Mục tiêu đầu tiên của họ đó là nâng cấp chiếc iPod. Họ đă cố gắng sử dụng bánh xe cuốn như một cách giúp người sử dụng cuộn lên xuống để chọn những chức năng trong điện thoại mà không cần bàn phím. Nó không phải là sự điều chỉnh tự nhiên. "Chúng tôi đang gặp rất nhiều rắc rối với việc sử dụng bánh xe cuốn, đặc biệt trong việc thực hiện cuộc gọi," Fadell nhớ lại. "Thực sự bế tắc". Việc cuộn qua danh bạ th́ không vấn đề ǵ, nhưng nhập thông tin th́ quả thực khủng khiếp. Cả nhóm vẫn cố tự thuyết phục rằng người dùng chủ yếu chỉ gọi những người đă lưu sẵn trong danh bạ, nhưng họ biết rằng điều đó thực sự không đúng .

 

Cũng vào lúc đó có một dự án thứ hai đang được tiến hành ở Apple: một nỗ lực bí mật nhằm tạo ra ḍng máy tính bảng. Vào năm 2005 những dự án này bắt đầu được tách riêng, và những ư tưởng cho chiếc máy tính bảng cũng thúc đẩy kế hoạch tạo ra ḍng điện thoại như ư. Hay nói cách khác, ư tưởng cho iPad thực sự đă xuất hiện từ trước đó, giúp định h́nh và thai nghén cho sự ra đời của chiếc iPhone.

 

Công nghệ cảm ứng đa điểm

 

Một trong những kỹ sư phát triển máy tính bảng cầm tay tại Microsoft đă cưới một người bạn của Laurene và Steve Jobs. Lần sinh nhật thứ năm mươi, ông muốn tổ chức một bữa tiệc nhỏ có mời vợ chồng Jobs cùng vợ chồng Bill và Melinda Gates. Jobs có chút khiên cưỡng nhưng vẫn tham dự. "Steve khá thân thiện với tôi trong bữa tiệc đó." Gates nhớ lại, nhưng ông "không đặc biệt thân thiện" với người tố chức sinh nhật.

 

Gates khó chịu khi gă kỹ sư không ngừng tiết lộ thông tin về chiếc máy tính bảng cầm tay mà ông đang phát triển cho Microsoft. "Hắn là nhân viên của chúng tôi, và hắn lại đang rêu rao về tài sản trí tuệ của chúng tôi," Gates thuật lại. Jobs cũng đă rất bực ḿnh và hậu quả sau này giống y như những ǵ mà Gates lo sợ trước đây. Jobs nhớ lại:

 

Gă kỹ sư này cứ bám lấy tôi và không ngớt lời về việc làm thế nào Microsoft thay đổi cả thế giới bằng phần mềm máy tính bảng cầm tay và đánh bật tất cả những máy tính sổ tay: và Apple nên cấp phép cho phần mềm Microsoft của hắn. Nhưng hắn đang sa vào vũng lầy. Chiếc máy tính bảng này có một cái bút, mà khi đi kèm cây bút đó, nó chỉ là đồ bỏ đi. Tính đến buổi tiệc hôm nay th́ hắn đă nói chuyện đó với tôi đến lần thứ mười rồi, và tôi thực sự chán ngấy đến nỗi về đến nhà tôi vẫn bực ḿnh: "Chết tiệt, rồi hắn sẽ biết một chiếc máy tính bảng thực sự là như thế nào."

 

Jobs đến văn pḥng ngày hôm sau, tập hợp nhóm nghiên cứu và nói: "Tôi muốn tạo ra một chiếc máy tính bảng mà không cần bàn phím hay là một cây bút nào." Người dùng có thể gơ bằng cách sử dụng các đầu ngón tay chạm vào màn h́nh. Điều đó có nghĩa rằng màn h́nh cần có đặc tính được biết đến như công nghệ cảm ứng đa điểm, khả năng xử lư nhiều đầu vào cùng một lúc.

 

"Các anh có thể tạo ra một màn h́nh cảm ứng đa điểm cho tôi hay không?" ông hỏi. Họ đă mất khoảng sáu tháng để đưa ra một sản phẩm thô nhưng hoàn toàn khả thi.

 

Jony Ive có một cách nghĩ khác về việc phát triển công nghệ cảm ứng đa điểm, ông ta nói rằng nhóm thiết kế đă từng làm việc dựa trên đầu vào cảm ứng đa điểm, công nghệ phát triển con chuột xúc giác cho ḍng máy MacBook Pro của Apple. Và họ đang thử nghiệm theo hướng chuyển giao công nghệ này sang màn h́nh máy tính. Họ đă sử dụng một máy chiếu để xem nó sẽ như thế nào. "Điều này sẽ thay đổi mọi thứ," Ive nói với nhóm nghiên cứu. Nhưng ông vẫn cẩn trọng chưa vội nói Jobs ngay, đặc biệt khi những nhân viên của ông đang làm việc cật lực kể cả thời gian nghỉ ngơi và ông không muốn dập tắt nhiệt huyết của họ. "Bởi Steve quá nóng vội khi đưa ra ư kiến, tôi không muốn cho ông xem chúng trước mặt những người khác. Ive nhớ lại. "ông có thể sẽ nói, 'Chết tiệt' và đập tan mọi nhiệt huyết. Tôi thấy những ư tưởng này rất mong manh, bạn phải nâng niu phát triển chúng. Tôi nhận ra rằng nếu ông bác bỏ ư tưởng này, thực sự sẽ rất buồn v́ tôi biết nó rất quan trọng."

 

Ive đă tŕnh chiếu kín đáo những ư tưởng này trong pḥng họp với riêng Jobs, v́ biết rằng ông sẽ bớt phàn nàn đôi chút nếu không có ai xung quanh. Thật may là ông thích nó. "Tương lai là đây," ông háo hức.

 

Đó thực sự là một ư tưởng tuyệt vời mà Jobs đă nhận ra rằng nó có thể giải quyết được những vấn đề mà họ đang gặp phải trong việc sáng tạo giao diện cho chiếc điện thoại tương lai. Dự án này vô cùng quan trọng, do đó ông tạm dừng việc phát triển máy tính bảng trong khi giao diện cảm ứng đa điểm được dùng cho màn h́nh điện thoại. "Nếu nó chạy tốt trên một chiếc điện thoại," ông nhớ lại, "tôi biết chúng tôi có thể quay trở lại và sử dụng giao diện này cho chiếc máy tính bảng."

 

Jobs đă gọi Fadell, Rubinstein và Schiller tới một cuộc họp bí mật trong pḥng họp thiết kế, nơi Ive đă tŕnh chiếu ư tưởng về công nghệ cảm ứng đa điểm, "ôi!" Fadell thốt lên. Mọi người đều thích nó, nhưng họ không chắc rằng có thể khiến nó hoạt động trên điện thoại. Họ quyết định tiến hành trên hai phần: Phần một là tên mă cho điện thoại được phát triển dựa trên bánh xe cuốn của iPod, và phần hai là một lựa chọn mới sử dụng màn h́nh cảm ứng đa điểm.

 

Một công ty nhỏ ở Delaware có tên là FingerWorks đang tạo ra hàng loạt những bàn xúc giác cảm ứng đa điểm. Được thành lập bởi hai giáo sư ở trường đại học Delaware, John Elias và Wayne Westerman, FingerWorks đă phát triển một số máy tính bảng với khả năng cảm ứng đa điểm và đưa ra những sáng chế để đọc được các cử động khác nhau của ngón tay, ví dụ như gạt và nhấn vào các chức năng hữu ích. Đầu năm 2005, Apple lặng lẽ mua lại công ty này, tất cả những sáng chế, và những dịch vụ của hai thành viên sáng lập. FingerWorks lập tức ngừng việc bán sản phẩm của nó cho những hăng khác, và bắt đầu đóng mác những sản phẩm mới mang tên Apple.

 

Sau sáu tháng làm việc với bánh xe cuốn trong phần một và công nghệ cảm ứng đa điểm trong phần hai, Jobs gọi nhóm cộng sự thân cận tới pḥng họp để đưa ra quyết định. Fadell vẫn đang cố gắng hết sức để phát triển mô h́nh bánh xe cuốn, nhưng ông thừa nhận rằng họ không thể giải quyết vấn đề: t́m ra cách đơn giản để thực hiện cuộc gọi. Trong khi đó việc tiếp cận cảm ứng đa điểm mang nhiều rủi ro hơn, họ không dám chắc rằng có thể thực hiện được thiết kế này hay không, nhưng nó rất thú vị và hứa hẹn. "Chúng ta đều biết đó là điều duy nhất chúng ta muốn làm," Jobs nói, chỉ vào màn h́nh cảm ứng. "Hăy khiến nó có hiệu quả." Đó là giây phút mà ông đă đặt cược, càng mạo hiểm th́ giải thưởng càng cao nếu thành công.

 

Một cặp thành viên trong nhóm nghiên cứu tranh luận về việc liệu thiết bị mới có nên có bàn phím, một bộ phận đă tạo ra sự nổi tiếng cho ḍng BlackBerry, hay không, nhưng Jobs đă bác bỏ ư tưởng đó. Một bàn phím cơ học sẽ chiếm mất không gian màn h́nh, nó sẽ không linh hoạt và phù hợp như bàn phím cảm ứng. "Một thiết bị bàn phím có vẻ là một giải pháp đơn giản, nhưng nó khiên cưỡng quá." ông nói. "Hăy cố nghĩ tất cả những sáng kiến phù hợp, nếu chúng ta nghĩ về bàn phím hiện trên màn h́nh kèm phần mềm. Chúng ta hăy đặt cược vào nó, sau đó t́m cách biến nó thành sự thật." Kết quả là một thiết bị hiện thị bảng số mỗi khi bạn muốn thực hiện cuộc gọi, bảng chữ khi bạn muốn viết, và bất cứ phím nào bạn cần cho mỗi một hoạt động cụ thể. Rồi sau đó tất cả có thể biến mất khi bạn xem video. Bằng việc sử dụng phần mềm thay cho phần cứng, giao diện trở nên linh hoạt và nhanh nhạy hơn.

 

Jobs đă dành một chút thời gian mỗi ngày trong sáu tháng để tinh chỉnh màn h́nh hiển thị.

 

"Đó là niềm vui thích phức tạp nhất mà tôi đă từng có," ông nhớ lại, "Nó khác lạ giống như album 'Sgt. Pepper'. 1" Rất nhiều đặc điểm tưởng chừng như đơn giản nhưng lại là kết quả của những ư tưởng sáng tạo. Ví dụ, nhóm nghiên cứu đă lo lắng làm sao có thể khiến chiếc điện thoại không tự động chơi nhạc, thực hiện cuộc gọi hoặc tự động gọi lại khi nằm trong túi bạn. Jobs bẩm sinh đă ghét những công tắc bật - tắt, ông thấy nó không trang nhă. Và giải pháp là "Gạt tay để mở", thanh trượt trên màn h́nh đơn giản và thú vị kích hoạt thiết bị khi nó không c̣n hoạt động. Một bước đột phá khác đó là cảm biến sẽ xử lư khi bạn đưa điện thoại gần tai, dái tai của bạn không vô t́nh kích hoạt một số chức năng nào đó. Và dĩ nhiên những biểu tượng cũng dựa trên h́nh khối mà ông ưa thích: h́nh chữ nhật được bao quanh, đây là những biểu tượng gốc ông đă để Bill Atkinson thiết kế

 

cho phần mềm của máy Macintosh đầu tiên. Phần nào cũng vậy, ông đều tập trung vào mỗi chi tiết, và nhóm nghiên cứu đă t́m ra rất nhiều cách đơn giản hóa những ǵ các điện thoại khác đă làm phức tạp. Họ bổ sung thêm một thanh lớn để hướng dẫn bạn thực hiện cuộc gọi chờ hay cuộc gọi hội nghị, t́m những cách định vị dễ dàng thông qua email, và tạo những biểu tượng mà khi gạt ngang bạn có thể lựa chọn những ứng dụng khác nhau - tất cả những điều này được thực hiện dễ dàng hơn v́ chúng được sử dụng trực quan thông qua màn h́nh hơn là được sử dụng bàn phím dựa trên phần cứng.

 

Mặt kính bảo vệ Gorilla Glass

 

Jobs đam mê thử nghiệm những chất liệu khác nhau giống như cách mà ông chọn các loại thức ăn. Khi ông quay lại Apple vào năm 1997 và bắt đầu nghiên cứu ḍng iMac, ông đă thử xem nhựa trong và có màu sắc có thể làm ra cái ǵ. Giai đoạn tiếp theo là kim loại. Ông và Ive thay thế chất liệu nhựa cong của PowerBook G3 với kim loại titan bóng đẹp của PowerBook G4, chiếc máy tính này được thiết kế lại với chất liệu nhôm hai năm sau, chỉ để chứng minh họ thích những kim loại khác nhau nhiều như thế nào. Sau đó họ tạo ra một chiếc iMac và một chiếc iPod Nano với chất liệu nhôm axit hóa, nghĩa là kim loại đă được tắm qua axit và điện dung để bề mặt của nó được oxi hóa. Jobs đă được thông báo rằng họ không thể tự đáp ứng được số lượng kim loại họ cần, thế nên ông đă thành lập một công ty ở Trung Quốc để giải quyết vấn đề này. Ive đă đến đó, trong suốt đại dịch Sars, để giám sát quá tŕnh. Ông nhớ lại "Tôi ở đó trong ba tháng tại một kư túc xá để theo dơi quy tŕnh sản xuất, Ruby và những người khác nói rằng ư tưởng đó là không thể nhưng tôi vẫn muốn tiếp tục, cả Steve và tôi nhận ra rằng nhôm được ôxi hóa thực sự hoàn hảo." Tiếp sau đó là thủy tinh. "Sau khi chúng tôi thực hiện với kim loại, tôi đă nh́n John và nói rằng chúng ta cần tinh thông về chất liệu thủy tinh." Jobs chia sẻ. Với những cửa hàng của Apple, họ đă thiết kế một chiếc ô kính cửa sổ lớn và những chiếc cầu thang bằng kính. Với iPhone, kế hoạch ban đầu là sử dụng một màn h́nh bằng nhựa giống như iPod. Tuy nhiên Jobs lại khăng khăng rằng màn h́nh sẽ trang nhă và trông thật hơn nếu nó được làm bằng thủy tinh. Thế nên ông bắt tay ngay vào việc t́m kiếm một loại thủy tinh vừa chắc chắn vừa có khả năng chống trầy xước.

 

Mảnh đất t́m kiếm đó là châu Á, thiên đường sản xuất kính dành cho các cửa hàng. Nhưng một người bạn của Jobs là John Seely Brown, một thành viên hội đồng quản trị của công ty Corning Glass ở phía Bắc New York, đă khuyên ông nên nói chuyện với Wendell Weeks - một CEO trẻ và năng động của công ty. Jobs đă gọi điện đến tổng đài chính của Corning và yêu cầu được gặp Weeks, ông gặp nhân viên trợ lư và người đó yêu cầu ông để lại lời nhắn. "Không, tôi là Steve Jobs." ông đáp. "Hăy cho tôi gặp ông ấy." Người trợ lư từ chối. Jobs gọi lại cho Brown và phàn nàn rằng ông đă bị đối xử như "một kẻ ngớ ngẩn đặc sệt vùng bờ Đông." Sau khi Weeks biết chuyện, ông này cũng đă gọi tới tổng đài chính của Apple và yêu cầu gặp Jobs. Weeks cũng được yêu cầu ghi lại lời nhắn và gửi qua fax. Khi Jobs được nghe kể về chuyện đó, ông đă rất thích Weeks và mời ông ấy tới Cupertino.

 

Jobs miêu tả loại kính mà hăng Apple muốn sử dụng cho iPhone, Weeks nói với ông rằng công ty Corning đă phát triển một quá tŕnh trao đổi hóa học từ những năm 1960 và cho cho ra đời sản phẩm mang tên "Kính bảo vệ Gorilla." Chất liệu đó chắc chắn một cách đáng ngạc nhiên, nhưng lại không t́m được thị trường tiêu thụ, do đó Corning đă từ bỏ việc sản xuất nó. Jobs đă bảo rằng ông không chắc nó có đủ tốt hay không, và ông bắt đầu giải thích với Weeks về việc làm kính ra sao. Điều này gây hứng thú cho Weeks, người dĩ nhiên hiểu biết về vấn đề này nhiều hơn cả Jobs. "Anh có thể ngừng nói được không." Weeks cắt ngang, "và để tôi chỉ cho anh một số công nghệ sản xuất kính?" Jobs rất bất ngờ và im lặng ngay. Weeks đi tới chiếc bảng trắng và hướng dẫn về hóa học, vấn đề liên quan đến quá tŕnh trao đổi lon để tạo nên một lớp nén lên bề mặt kính.

 

Điều này khiến Jobs bối rối, rồi ông nói ông muốn số lượng kính bảo vệ nhiều nhất mà Corning có thể sản xuất trong ṿng 6 tháng. "Chúng tôi không có khả năng." Weeks trả lời. "Chúng tôi không có bất kỳ một kế hoạch sản xuất kính nào nữa".

 

"Đừng lo lắng" Jobs đáp. Điều này khiến Weeks choáng váng, là một người thoải mái và tự tin nhưng ông không quen được với tính cách khác thường của Jobs. Weeks đă cố gắng giải thích rằng việc giả vờ tự tin không thể chiến thắng những thử thách kỹ thuật, và giả thuyết đó Jobs lặp lại không được chấp nhận. Jobs chằm chằm nh́n Weeks không chớp mắt. "Được mà, các anh có thể làm được", ông nói, "Hăy suy nghĩ về nó. Anh có thể thực hiện được." Khi Weeks kể lại câu chuyện, ông lắc đầu kinh ngạc và nói: "Chúng tôi đă thực hiện chỉ trong có sáu tháng. Chúng tôi đă sản xuất một loại kính chưa từng có bao giờ". Cơ sở của công ty Corning ở HarrisBurg, Kentucky, nơi sản xuất ra màn h́nh LCD, đă chuyển qua sản xuất vào buổi tối để dành toàn thời gian sản xuất chất liệu kính bảo vệ Chúng tôi đă tập trung hết các kỹ sư và nhà khoa học giỏi nhất cho sản phẩm này, và chúng tôi đă biến nó thành hiện thực." Giờ tại văn pḥng thoáng mát của Weeks, ông chỉ trưng bày một món đồ lưu niệm được đóng khung. Đó là một tin nhắn Jobs gửi đến vào ngày iPhone ra đời: "Chúng tôi không thể làm ra nó mà không có bạn."

 

Thiết kế

 

Trong rất nhiều dự án lớn của ông, ví dụ như Câu chuyện đồ chơi đầu tiên hay cửa hàng Apple, Jobs đă tạm dừng khi họ gần hoàn thiện sản phẩm và quyết định điều chỉnh nó. Điều đó cũng xảy ra với thiết kế của iPhone. Các thiết kế ban đầu có màn h́nh kính được đặt trong vỏ nhôm. Một buổi sáng thứ hai, Jobs tới gặp Ive. "Tối qua tôi không ngủ được," ông tâm sự, "tôi nhận ra rằng tôi không thích nó". Đó là sản phẩm quan trọng nhất mà ông thực hiện từ sau chiếc Macintosh đời đầu, và ông thấy nó không ổn. Trước sự thất vọng của ông, Ive lập tức nhận ra Jobs đă đúng "Tôi nhớ cảm giác hoàn toàn xấu hổ khi ông đưa ra lời nhận xét đó." Vấn đề nằm ở chỗ iPhone cần hiển thị tất cả lên màn h́nh, nhưng thiết kế vỏ hiện tại đă trùm lên màn h́nh thay v́ viền xung quanh. Toàn thiết bị gây cảm giác quá thô, quá nhiều thao tác điều khiển và hiệu ứng. "Các anh em đă sống chết v́ thiết kế này trong chín tháng qua, nhưng chúng ta phải thay đổi nó." Jobs nói với nhóm nghiên cứu của Ive. "Chúng ta giờ sẽ phải làm việc cả tối và cuối tuần, nếu các anh phản đối th́ các anh phải bước qua xác chúng tôi." Thay v́ ngăn cản, cả nhóm nghiên cứu đă đồng ư. "Đó là giây phút đáng tự hào nhất tại Apple." Jobs bùi ngùi nhớ lại.

 

Thiết kế mới đă hoàn thành với một vỏ thép không gỉ mỏng cho phép màn h́nh kính hiển thị đến tận các cạnh. Mỗi một phần của thiết bị dường như được thiết kế phù hợp với màn h́nh.

 

Diện mạo mới mộc mạc, nhưng khá thân thiện. Bạn có thể vuốt nó. Nghĩa là họ đă phải làm lại các bảng mạch, ăng ten, và vị trí bộ xử lư bên trong, nhưng Jobs đă yêu cầu thay đổi. "Các công ty khác có thể đă cho qua," Fadell nói, "nhưng chúng tôi th́ điều chỉnh và bắt tay vào ngay."

 

Một phần của thiết kế phản ánh không chỉ tính cầu toàn của Jobs mà thậm chí là khao khát kiểm soát, đó là thiết bị được hàn kín.vỏ ngoài không thể mở được, thậm chí để đổi pin. Cũng giống với ḍng Macintosh đời đầu năm 1984, Jobs đă không muốn ai mở xem bên trong. Trong thực tế, năm 2011 khi Apple phát hiện ra các cửa hàng sửa chữa không chính hăng đă mở được iPhone 4, th́ hăng đă thay thế các ốc nhỏ bằng một loại ốc Pentalobe không thể làm giả và không một tuốc nơ vít nào ngoài thị trường có thể mở. V́ không có pin thay thế nên iPhone trông mỏng hơn rất nhiều. Đối với Jobs, mỏng hơn luôn luôn tốt hơn. "ông ấy luôn cho rằng mỏng là đẹp", Tim Cook cho biết.

 

"Các bạn có thể thấy trong tất cả các sản phẩm. Chúng tôi có ḍng máy tính xách tay mỏng nhất, ḍng điện thoại thông minh mỏng nhất, rồi chúng tôi đă cho ra đời ḍng iPad mỏng và sau đó thậm chí c̣n mỏng hơn nữa."

 

Tung ra thị trường

 

Khi đến lúc khởi động iPhone, Jobs đă quyết định, như thường lệ, cho phép một tờ báo tới buổi thử nghiệm đặc biệt, ông gọi cho John Huey, tổng biên tập của tạp chí Time, và bắt đầu phóng đại quá mức, đúng kiểu của Jobs: "Đây là sản phẩm tốt nhất mà chúng tôi từng thực hiện". Jobs muốn cung cấp độc quyền cho Time về những thông tin của iPhone, nhưng "Time không có ai đủ hiểu biết để viết về nó, v́ vậy tôi sẽ dành cho người khác." Huey giới thiệu Lev Grossman, một nhà văn (và tiểu thuyết gia) hiểu biết nhiều về công nghệ ở Time. Trong tác phẩm của ḿnh Grossman ghi chú chính xác rằng iPhone không thực sự phát minh ra nhiều tính năng mới, nó chỉ khiến những tính năng này dễ sử dụng hơn. "Nhưng điều đó rất quan trọng. Khi chúng ta không sử dụng được các công cụ, chúng ta có xu hướng đổ lỗi cho ḿnh, v́ quá ngu ngốc, không đọc kỹ hướng dẫn sử dụng hay có ngón tay quá béo.... Khi các công cụ của chúng ta bị hỏng, chúng ta cũng thấy chán. Rồi có ai đó khắc phục được, chúng ta sẽ thấy thực sự yên tâm."

 

Trong buổi ra mắt tại hội chợ công nghệ Macworld tháng giêng năm 2007 tại San Francisco, Jobs mời Andy Hertzfeld, Bill Atkinson, Steve Wozniak, và nhóm nghiên cứu ḍng Macintosh năm 1984, như ông đă mời khi ra mắt ḍng iMac. Trong tất cả các bài thuyết tŕnh tuyệt vời về sản phẩm, đây chắc chắn sẽ là bài hay nhất. "Mỗi khi có một sản phẩm mang tính cách mạng ra đời nó sẽ khiến mọi thứ thay đổi", ông bắt đầu.

 

Jobs đưa ra hai ví dụ trước đó: ḍng Macintosh đời đầu đă "thay đổi toàn bộ ngành công nghiệp máy tính", và chiếc iPod đầu đời đă "thay đổi kỷ nguyên nhạc số", Sau đó, ông đă cẩn thận giới thiệu sản phẩm ông chuẩn bị cho ra mắt: "Hôm nay, chúng tôi xin giới thiệu ba ḍng sản phẩm mang tính cách mạng. Đầu tiên đó là chiếc iPod màn h́nh rộng điều khiển cảm ứng. Thứ hai là một điện thoại di động mang tính cách mạng. Và thứ ba là thiết bị liên lạc kết nối Internet có tính đột phá." ông lặp đi lặp lại danh sách để nhấn mạnh, sau đó nói, "Các bạn có biết không, đây không phải là ba thiết bị riêng biệt, tất cả chỉ trong một thiết bị, và chúng tôi gọi nó iPhone."

 

Khi iPhone được tung ra thị trường năm tháng sau đó, vào cuối tháng 6 năm 2007, Jobs và vợ đi bộ đến cửa hàng của Apple ở Palo Alto để cảm nhận niềm vui sướng. V́ ông thường xuyên làm như vậy vào ngày sản phẩm mới được bán ra, nên một số người hâm mộ đă tới trước, họ chào đón ông như họ thấy nhà tiên tri Moses đi dạo mua Kinh Thánh. Trong đó có tín đồ là Hertzfeld và Atkinson. "Bill đă xếp hàng cả đêm đấy," Hertzfeld nói. Jobs phẩy tay, bắt đầu cười và nói. "Tôi đă gửi tặng ông ấy một chiếc rồi." Hertzfeld trả lời, "ông ta cần sáu chiếc cơ."

 

IPhone đă ngay lập tức được các blogger đặt tên là "Điện thoại của Chúa Jesus." Tuy nhiên, đối thủ cạnh tranh của Apple nhấn mạnh rằng, việc bỏ ra năm trăm đô-la để mua được nó là quá nhiều. "Đó là điện thoại đắt tiền nhất trên thế giới," Steve Ballmer của Microsoft cho biết trong một cuộc phỏng vấn của CNBC. "Và nó không hấp dẫn với những khách hàng là doanh nhân bởi nó không có bàn phím." Một lần nữa, Microsoft lại đánh giá thấp sản phẩm của Jobs. Đến cuối năm 2010, Apple đă bán được chín mươi triệu chiếc iPhone, và nó chiếm hơn một nửa tổng lợi nhuận của thị trường điện thoại di động toàn cầu.

 

Alan Kay, một trong những nhà sáng lập pḥng thí nghiệm Xerox PARC và cũng là người góp một tay tạo Dynabook, phiên bản đầu của máy tính xách tay bốn mươi năm trước đó đă nhận xét "Steve hiểu được giá trị của khát vọng". Kay rất giỏi trong việc dự báo trước t́nh h́nh, v́ vậy Jobs đă hỏi ư kiến của ông về chiếc iPhone. Kay trả lời "Hăy mở rộng màn h́nh 5 inch thành 8 inch, và anh sẽ thống trị cả thế giới", ông không biết rằng thiết kế của iPhone đă nhen nhóm, và có thể một ngày nào đó sẽ dẫn tới ư tưởng cho ra đời một máy tính bảng, trên thực tế có thể vượt quá tầm nh́n của ông cho ḍng Dynabook.

 

--------------------------------

1          Một album nhạc ấn tượng của The Beatles.

 

 

Chương 36

 

V̉NG HAI

Bệnh ung thư tái phát

 

 

Chiến đấu với bệnh tật, năm 2008

 

Đến đầu năm 2008, cả Jobs và các bác sĩ của ông đều biết rơ rằng khối ung thư của ông đă di căn. Khi họ cắt bỏ khối u ở tuyến tụy vào năm 2004, những tế bào ung thư đă bắt đầu h́nh thành.

 

Điều này giúp các bác sĩ của ông xác định được bộ phận nào đă bị phá hủy, và họ đă áp dụng những phương pháp đặc trị được cho là hiệu quả nhất.

 

Jobs phải dùng tới các liệu pháp giảm đau, thường là các loại thuốc giảm đau có chứa morphin. Một ngày vào tháng 2 năm 2008, bạn thân của Powell - Kathryn Smith, đang ở cùng họ tại Palo Alto, cùng đi dạo với Jobs. "Ông ấy nói với tôi rằng mỗi khi quá đau ông ấy thường chỉ tập trung vào cơn đau, đi xuyên qua nó và điều đó dường như làm chúng tiêu tan đi", cô kể lại. Tuy nhiên, điều đó không thực sự chính xác. Khi Jobs bị đau, ông sẽ để cho tất cả mọi người xung quanh biết điều đó.

 

Có một vấn đề ngày càng trở nên nghiêm trọng mà các nhà nghiên cứu y học đă không lưu ư kỹ càng tới nó giống như khi điều trị ung thư hay giảm đau. Jobs gặp vấn đề về ăn uống và sút cân. Điều này một phần là do tuyến tụy của ông đă bị cắt đi khá nhiều trong khi tuyến tụy chính là bộ phận sản xuất những enzym cần thiết để tiêu hóa đạm và các dưỡng chất. Ngoài ra khối ung thư và morphin trong thuốc giảm đau cũng khiến ông ăn không ngon miệng. Có một yếu tố tâm lư mà các bác sĩ biết rơ: Ngay từ thời thanh niên, ông đă có một nỗi ám ảnh kỳ lạ với chuyện ăn kiêng và thanh tẩy ruột.

 

Thậm chí cả khi kết hôn và có con, ông vẫn giữ những thói quen ăn uống đó. ông có thể dành hàng tuần chỉ ăn cùng một thứ - salad cà rốt với chanh, hoặc táo - rồi sau đó bỗng dưng cự tuyệt thứ đồ ăn đó và tuyên bố sẽ ngừng ăn chúng, ông tiếp tục nhịn ăn như hồi trẻ và điều này đă khiến Jobs trở thành kẻ cao đạo khi ông luôn giảng giải cho người khác về những chế độ ăn uống hiệu quả mà ông đang theo. Powell cũng từng là người ăn chay khi họ mới cưới, nhưng sau ca phẫu thuật của chồng, bà bắt đầu đa dạng hóa các bữa ăn gia đ́nh với cá và các loại thực phẩm giàu đạm.

 

Cậu con trai Reed của họ, người cũng từng ăn chay, trở thành một "động vật ăn tạp ngon lành". Họ biết việc tiếp nhận những nguồn đạm khác nhau rất quan trọng đối với chồng/cha ḿnh.

 

Họ đă thuê một đầu bếp rất giỏi, Bryar Brown, người từng làm cho Alice Waters của chuỗi nhà hàng Chez Panisse. Brown thường đến vào mỗi buổi chiều và nấu một bữa tối thịnh soạn, ngon lành sử dụng các loại rau xanh và các loại gia vị khác mà Powell trồng trong vườn. Mỗi khi Jobs bất chợt thèm salad cà rốt, mỳ ống với húng quế, hay món súp với xả - Brown luôn kiên nhẫn và lặng lẽ t́m cách chế biến chúng. Jobs là một thực khách vô cùng ngoan cố theo xu hướng có thể đánh giá ngay lập tức bất kỳ món ăn nào dù cho chúng cực ngon hay vô cùng dở. Ông có thể cùng lúc nếm hai quả bơ mà đa số mọi người sẽ không phân biệt được và tuyên bố rằng quả này là quả bơ ngon nhất từng được ăn và quả kia th́ không thể ăn được.

 

Đầu năm 2008, cách ăn uống lộn xộn của Jobs càng tệ hơn. Có những đêm ông chỉ ngồi nh́n chằm chằm xuống sàn nhà và từ chối tất cả các món ăn được bày trên bàn dài trong bếp. Khi những người khác đă ăn được nửa bữa, ông đột ngột đứng dậy và bỏ đi, chẳng nói năng ǵ. Điều đó khiến không khí gia đ́nh trở nên căng thẳng. Họ nhận thấy ông đă sút tới 15 cân trong suốt mùa xuân năm 2008.

 

Vấn đề sức khỏe của Jobs được công khai vào tháng 3 năm 2008 khi Fortune cho đăng một mẩu tin có tiêu đề "Vấn đề của Steve Jobs". Mẩu tin tiết lộ rằng ông đang cố điều trị ung thư bằng cách ăn kiêng trong 9 tháng và cho rằng Jobs có liên quan tới tuyên bố về quyền chọn cổ phần chứng khoán Apple. V́ câu chuyện đă bị dàn dựng, Jobs đă mời - hay nói chính xác là triệu tập - chủ biên của Fortune là Andy Serwer tới Cupertino để đề nghị ông ta ngăn thông tin này lại. Jobs nh́n thẳng vào mặt Serwer và hỏi, "Vậy là ông đă tiết lộ rằng tôi là một thằng khốn. Tại sao cái thứ đó lại được gọi là tin tức hả?" Jobs cũng làm tương tự như vậy khi gọi cho sếp của Serwer ở Time, John Huey, từ làng Kona của Hawaii, bằng một điện thoại vệ tinh ông mang theo, ông đồng ư tổ chức một hội nghị các CEO và một phần hội nghị thảo luận về việc các thông tin sức khỏe nên được tiết lộ ở mức độ nào, nhưng chỉ khi Fortune chịu đính chính lại mẩu tin kia. Họ đă không đồng ư.

 

Khi Jobs giới thiệu iPhone 3G vào tháng 6 năm 2008, vóc dáng gầy g̣ quá mức của ông đă làm lu mờ hiệu ứng ra mắt sản phẩm. Trên tờ Esquire, Tom Junod mô tả h́nh dáng "úa tàn" trên sân khấu là "hốc hác như một tên cướp biển, trong trang phục mà trước giờ luôn là lễ phục thể hiện sự mạnh mẽ của ông". Apple đă phát đi một thông tin không xác thực rằng việc sút cân là hậu quả của một bệnh "virus thông thường". Tháng tiếp sau, v́ các nghi vấn vẫn tồn tại, công ty tiếp tục phát đi thông tin khác rằng t́nh trạng sức khỏe của Jobs là "một vấn đề riêng tư".

 

Joe Nocera của New York Times đă viết một bài báo tiết lộ việc bưng bít thông tin sức khỏe của Jobs. "Đơn giản là người ta không tin rằng Apple sẽ nói thật về t́nh h́nh sức khỏe của giám đốc của họ", anh viết vào cuối tháng 7. "Dưới thời Jobs, Apple h́nh thành một văn hóa bảo mật được hỗ trợ họ đắc lực theo nhiều cách - những phỏng đoán về các sản phẩm Apple sẽ tiết lộ tại hội nghị Macworld thường niên đă trở thành một trong những công cụ marketing tốt nhất của công ty này. Nhưng cũng chính văn hóa này hủy hoại việc quản trị doanh nghiệp." V́ Nocera đă viết bài báo và thấu hiểu chuẩn mực của "một vấn đề riêng tư" từ tất cả các nhân viên Apple, anh lập tức nhận được một cuộc gọi bất ngờ từ chính Jobs. "Steve Jobs đây", ông gay gắt. "Anh cho rằng tôi là một tên khốn kiêu căng, kẻ đang nghĩ rằng anh coi thường luật pháp. Tôi th́ cho rằng anh là kẻ rác rưởi chỉ có toàn những thông tin sai lệch." Sau màn mở đầu khá ấn tượng đó, Jobs cung cấp một số thông tin về t́nh trạng sức khỏe của ḿnh với điều kiện Nocera phải giữ kín chúng. Nocera rất tôn trọng lời đề nghị nhưng anh hoàn toàn có thể công bố thông tin đó, trong khi vấn đề sức khỏe của Jobs đă trở nên nghiêm trọng hơn là một "bệnh virus thông thường", "đó không phải là vấn đề đe dọa tính mạng, và ông ấy không bị tái phát ung thư". Jobs đă cung cấp cho Nocera nhiều thông tin hơn cả những ǵ ông muốn nói với hội đồng quản trị và các cổ đông, nhưng đó không phải là tất cả sự thật.

 

Một phần v́ những quan ngại đối với việc sút cân của Jobs, giá cổ phiếu của Apple đă giảm từ 188 đô-la vào đầu tháng 6 năm 2008 xuống c̣n 156 đô-la vào cuối tháng 7 cùng năm. Mọi thứ càng trở nên tồi tệ hơn vào cuối tháng 8 khi Bloomberg do nhầm lẫn đă phát đi lời cáo phó được chuẩn bị sẵn của Jobs, và sau đó thông tin này xuất hiện cả trên trang Gawker. Jobs đă sử dụng câu nói châm biếm nổi tiếng của Mark Twain trong một chương tŕnh âm nhạc thường niên vài ngày sau đó. "Những thông tin về cái chết của tôi đă được thổi pḥng quá mức", ông nói khi giới thiệu ḍng sản phẩm iPod mới. Nhưng bộ dạng hốc hác của ông không làm người ta yên tâm. Đến đầu tháng 10, giá cổ phiếu đă sụt xuống 97 đô-la.

 

Cũng trong tháng đó, Doug Morris của Universal Music được sắp xếp gặp Jobs tại Apple.

 

Nhưng thay vào đó, Jobs đă mời ông tới nhà riêng. Morris vô cùng ngạc nhiên khi trông thấy ông rất gầy g̣ và đau ốm. Lúc đó, Morris sắp được vinh danh trong một chương tŕnh ở Los Angeles do City of Hope tổ chức, với mục đích gây quỹ chống ung thư, và mong muốn Jobs tham gia. Các chương tŕnh từ thiện là một trong những thứ Jobs luôn tránh, nhưng ông đă nhận lời, phần v́ Morris và phần v́ ư nghĩa của chương tŕnh. Trong chương tŕnh, được tổ chức trong một hội trại lớn trên bờ biển Santa Monica, Morris nói với hai ngh́n khách mời rằng Jobs đă mang đến cho nền công nghiệp âm nhạc một cuộc đời mới. Những tiết mục biểu diễn - của Steive Nicks, Lionel Richie, Erykah Badu và Akon - tiếp diễn cho tới quá nửa đêm khiến Jobs bị cảm lạnh. Jimmy lovine đưa cho ông một chiếc áo nỉ có mũ và ông đă trùm mũ lên đầu trong suốt buổi tối. "Ông ấy quá ốm, lạnh run và quá gầy", Morris nhớ lại.

 

Một nhà báo kỳ cựu của Fortune chuyên viết về công nghệ, Brent Schlender đă rời tạp chí vào tháng 12, và tác phẩm cuối cùng của ông là một bài phỏng vấn chung Jobs, Bill Gates, Andy Grove và Michael Dell. Đó là một bài phỏng vấn rất khó để sắp xếp được, và chỉ vài ngày trước khi nó diễn ra, Jobs đă gọi điện thông báo rút lui. "Nếu họ hỏi tại sao th́ cứ nói rằng tôi là một tên khốn", ông nói. Gates cảm thấy khó chịu, nhưng rồi sau đó phát hiện ra t́nh trạng sức khỏe của Jobs thực sự như thế nào. "Dĩ nhiên là ông ấy đă có một lư do rất, rất hay", Gates nói. "ông ấy chỉ không muốn nói ǵ hết". Mọi việc càng trở nên rơ ràng khi ngày 16/12, Apple thông báo Jobs hủy bỏ kế hoạch xuất hiện tại sự kiện Macworld vào tháng 1 - diễn đàn mà ông thường tham dự để giới thiệu những sản phẩm quan trọng trong suốt 11 năm qua.

 

Giới blogger bùng lên những phỏng đoán về sức khỏe của ông, và rất nhiều trong số đó lại là sự thật. Jobs vô cùng giận dữ và cảm thấy bị xúc phạm, ông cũng cảm thấy khó chịu với việc Apple đă không chủ động hơn trong việc phản ứng lại. Do đó, ngày 5/1/2009, ông soạn và phát đi một bức thư ngỏ nhằm đánh lạc hướng, ông xác nhận rằng ông không tham dự sự kiện Macworld v́ muốn dành nhiều thời gian hơn cho gia đ́nh. "Như các bạn đă biết, tôi liên tục sút cân trong suốt năm 2008", ông nói thêm. Các bác sĩ cho rằng họ đă t́m ra nguyên nhân - sự mất cân bằng hormone đă không giúp tôi hấp thụ những chất đạm giúp cơ thể khỏe mạnh. Những xét nghiệm máu cụ thể đă khẳng định điều này. Cách chữa trị vấn đề này tương đối đơn giản." Cũng có một chút sự thật ở đây, mặc dù chỉ là một phần nhỏ. Một trong những loại hormone mà tuyến tụy tiết ra là glucagon, có tác động ngược lại với insulin. Glucagon gây tăng đường huyết. Khối u của Jobs đă di căn vào gan và bắt đầu tàn phá. Thực tế, cơ thể của ông đă tự phá hủy chính nó, do đó các bác sĩ đă kê cho ông dùng những loại thuốc giúp giảm lượng glucagon, ông thực sự mất cân bằng hormone, nhưng đó là bởi khối ung thư của ông đă di căn vào gan. Cá nhân ông không chấp nhận điều này và ông cũng muốn phủ nhận nó một cách công khai.

 

Không may, đây lại là một vấn đề mang tính pháp lư bởi ông đang điều hành một công ty đă lên sàn. Nhưng Jobs vẫn rất tức tối với cách mà giới blogger đối xử với ông, và ông muốn đánh trả lại.

 

Tại thời điểm đó, mặc dù những tuyên bố có vẻ rất lạc quan, nhưng ông thực sự rất ốm và vô cùng đau đớn. Jobs đă phải trải qua một đợt điều trị ung thư khác, có những tác dụng phụ chết người. Da ông trở nên khô và nứt nẻ. Trong các nỗ lực t́m kiếm những cách chữa trị khác, ông đă bay tới Basel, Thụy Sỹ để thử một phương pháp trị liệu bằng bức xạ đă được kiểm nghiệm có tác dụng sản sinh enzyme. ông cũng trải qua một phương pháp điều trị thực nghiệm khác tại Rotterdam, được gọi là phương pháp dùng nuclit phóng xạ cho phép tiếp nhận sự kết hợp hai hay nhiều acid amin tạo thành chuỗi.

 

Sau một tuần liên tiếp nhận được những lời khuyên pháp lư ngày càng kiên quyết, cuối cùng Jobs cũng đồng ư nghỉ việc v́ lư do sức khỏe. Ngày 14/1/2009, ông chính thức thông báo điều này trong một bức thư ngỏ gửi cho các nhân viên Apple. Lúc đầu, ông đổ lỗi quyết định này là do tính ṭ ṃ tọc mạch của giới blogger và giới báo chí. "Thật không may, sự ṭ ṃ về t́nh h́nh sức khỏe của cá nhân tôi lại tiếp tục gây ảnh hưởng tới không chỉ riêng tôi và gia đ́nh tôi mà c̣n tới tất cả những người khác ở Apple", ông nói. Nhưng sau đó, ông thừa nhận rằng phương pháp điều trị sự "mất cân bằng hormone" của ông không đơn giản như ông từng nghĩ. "Trong suốt tuần qua, tôi nhận thấy những vấn đề sức khỏe phức tạp hơn tôi tưởng tượng". Tim Cook một lần nữa nhận trách nhiệm điều hành công việc thường ngày, nhưng Jobs nói rằng ông vẫn tiếp tục giữ vị trí CEO, vẫn tham gia vào những quyết định quan trọng và sẽ trở lại vào tháng 6.

 

Jobs vẫn tiếp tục tư vấn, trao đổi với Bill Campbell và Art Levinson, những người đang phải kiêm nhiệm hai vai tṛ, vừa là chuyên gia cố vấn sức khỏe cho riêng ông, vừa là những đồng giám đốc của công ty. Nhưng những người c̣n lại của hội đồng quản trị không được cung cấp đầy đủ thông tin, và các cổ đông là đối tượng đầu tiên bị đánh lạc hướng. Việc này làm nảy sinh một số vấn đề pháp lư, SEC đă mở một cuộc điều tra về việc công ty có đang cố t́nh bưng bít thông tin với các cổ đông. Điều này sẽ h́nh thành một âm mưu lừa dối về tính bảo mật, một trọng tội, nếu công ty tiếp tục cho phép ban bố rộng răi những thông tin sai lệch hoặc che giấu sự thật có liên quan tới viễn cảnh tài chính của công ty. Do Jobs và sức hấp dẫn của ông có quan hệ mật thiết với sự trở lại của Apple, cho nên vấn đề sức khỏe của ông dường như đă chạm đến ngưỡng này. Tuy nhiên vẫn có một số điểm không rơ ràng trong luật, đó là quyền riêng tư của CEO phải được cân nhắc. Sự cân bằng này đặc biệt khó trong trường hợp của Jobs, người rất coi trọng sự riêng tư của ḿnh và là hiện thân của công ty hơn tất cả các CEO khác, ông đă không làm cho mọi chuyện đơn giản hơn.

 

Ông trở nên rất dễ kích động, thường xuyên vừa khóc vừa lớn tiếng chửi bới bất kỳ ai khuyên ông nên bớt kín tiếng.

 

Campbell trân trọng t́nh bạn với Jobs, và ông không muốn nhận nhiệm vụ xâm phạm tới đời tư của Jobs, do đó ông đề nghị hạ cấp xuống chỉ là một giám đốc. "Vấn đề về đời tư vô cùng quan trọng đối với tôi", về sau ông nói. "ông ấy là bạn của tôi từ hàng chục năm nay." Cuối cùng các luật sư quyết định rằng Campbell không cần phải rút khỏi hội đồng quản trị nhưng ông không nên giữ chức đồng giám đốc. Vị trí đó của ông được thay thế bởi Andrea Jung của Avon. Cuộc điều tra của SEC kết thúc mà không có kết quả ǵ, hội đồng quản trị không tiếp xúc với giới truyền thông để bảo vệ Jobs khỏi những cuộc gọi có thể khiến ông tiết lộ thêm thông tin. "Báo chí đang mong chúng tôi buột miệng lộ ra những thông tin cá nhân", AI Gore nhớ lại. "Việc có đi quá những ǵ luật pháp yêu cầu hay không thực sự phụ thuộc vào Jobs, nhưng ông ấy rất cứng rắn về việc không muốn đời tư bị xâm phạm. Mong muốn của ông ấy nên được tôn trọng". Khi tôi hỏi Gore về việc hội đồng quản trị có chuẩn bị ǵ cho đầu năm 2009, khi vấn đề sức khỏe của Jobs trở nên tệ hơn rất nhiều những ǵ các cổ đông đang được biết, ông trả lời rằng, "chúng tôi đă thuê luật sư bên ngoài để nghiên cứu xem luật pháp yêu cầu những ǵ, những trường hợp thực tế thành công và chúng tôi sẽ xử lư chúng bằng tất cả sổ sách. Nghe có vẻ pḥng thủ nhưng những lời b́nh phẩm thực sự làm tôi tức giận."

 

Một thành viên trong hội đồng quản trị bất b́nh. Jerry York, cựu Giám đốc Tài chính của Chrysler và IBM, không tuyên bố bất kỳ điều ǵ công khai, nhưng đă nói riêng với một phóng viên của Wall Street Journal một cách bí mật, rằng ông vô cùng phẫn nộ khi biết công ty đă giấu diếm t́nh h́nh sức khỏe của Jobs vào cuối năm 2008. "Thẳng thắn mà nói th́ tôi ước là tôi đă từ chức sau đó." Khi York mất vào năm 2010, tờ tạp chí đă đưa những thông tin mà ông cung cấp lên báo.

 

York cũng đă cung cấp cho Fortune những thông tin mật và tạp chí này đă tận dụng cho đăng khi Jobs nghỉ lần thứ ba v́ lư do sức khỏe, vào năm 2011.

 

Một số người ở Apple không tin những câu trích dẫn được cho là của York là chính xác bởi ông không chính thức thể hiện sự phản đối tại thời điểm đó. Nhưng Bill Campbell biết rằng các bài báo đă nói đúng sự thật. York đă phàn nàn với ông về điều này vào đầu năm 2009. "Jerry đă uống nhiều vang trắng hơn b́nh thường vào đêm khuya, ông gọi cho tôi vào hai hay ba giờ sáng ǵ đó và nói, "chết tiệt, tôi không mua đống rác rưởi đó vào người về chuyện sức khỏe của ông ấy, chúng ta cần chắc chắn về việc này.' Sau đó tôi gọi lại cho ông ấy vào sáng hôm sau và ông ấy nói, "ồ, không vấn đề ǵ đâu.' Một trong những đêm khuya như thế, tôi chắc là ông ấy đă nói chuyện với các phóng viên."

 

Memphis

 

Người đứng đầu nhóm nghiên cứu bệnh ung thư của Jobs là George Fisher của Đại học Stanford, một chuyên gia nghiên cứu hàng đầu về các loại ung thư dạ dày và ung thư ruột. Ông từng cảnh báo Jobs trong nhiều tháng liền rằng ông đang cân nhắc đến việc ghép gan, nhưng đó lại là một trong những yêu cầu mà Jobs nhất quyết từ chối thực hiện. Powell thấy vui v́ Fisher vẫn kiên nhẫn chỉ ra những khả năng thành công, v́ bà biết rằng những lời động viên lặp đi lặp lại sẽ khiến cho chồng bà cân nhắc đến ư kiến đó.

 

Cuối cùng th́ Jobs cũng bị thuyết phục vào tháng 1 năm 2009, ngay sau khi ông tuyên bố rằng bệnh "mất cân bằng hormone" của ḿnh có thể được chữa trị dễ dàng. Nhưng có một vấn đề. ông được đưa vào danh sách chờ ghép gan ở California, nhưng một điều chắc chắn là ông khó mà có cơ hội được ghép, số lượng người hiến tặng sẵn có trùng với nhóm máu của ông rất ít. Ngoài ra, những tiêu chuẩn về việc chia sẻ nội tạng được đưa ra bởi United Network - tổ chức xây dựng các chính sách về chia sẻ nội tạng của Mỹ - dành ưu tiên cho những người bị sơ gan và viêm gan hơn là những bệnh nhân ung thư.

 

Không có trường hợp ngoại lệ nào cho bệnh nhân, kể cả với một người giàu có như Jobs, có thể chen ngang vào danh sách, và ông cũng không làm thế. Người nhận sẽ được chọn lựa dựa trên thang điểm MELD (Mô h́nh bệnh gan giai đoạn cuối) - sử dụng những kết quả kiểm tra trong pḥng thí nghiệm về lượng hormone để cân nhắc mức độ khẩn cấp của một ca ghép gan, và phụ thuộc vào thời gian người đó đă chờ. Mỗi ca hiến tặng đều được kiểm tra chặt chẽ, dữ liệu được công bố trên các trang web công cộng (optn.transplant.hrsa.gov), và bạn có thể theo dơi t́nh trạng của ḿnh trong danh sách vào bất kỳ lúc nào.

 

Powell trở thành người canh chừng tất cả các trang web hiến tặng nội tạng, đêm nào cũng kiểm tra xem c̣n bao nhiêu người trong danh sách chờ, xem các bảng điểm MELD và thời gian họ đă chờ đợi. "Bạn có thể thực hiện phép tính, việc mà tôi đă làm, và kết quả là phải lâu sau tháng 6 anh ấy mới có cơ hội được ghép gan ở California, trong các bác sĩ dự đoán gan của anh ấy chỉ trụ được đến tháng 4", bà nhớ lại. V́ vậy, bà bắt đầu đặt ra hàng loạt câu hỏi và phát hiện ra rằng họ được phép đăng kư vào danh sách chờ ở hai bang khác nhau tại cùng một thời điểm. Có khoảng 3% bệnh nhân tiềm năng làm điều này. Các quy định không hạn chế việc đăng kư nhiều danh sách chờ, mặc dù những người chỉ trích cho rằng đó là chính sách ưu ái người giàu, nhưng việc này cũng rất khó khăn. Có hai yêu cầu chính: Bệnh nhân tiếp nhận phải có khả năng tới bệnh viện lựa chọn trong ṿng 8 tiếng, điều này th́ Jobs có thể làm được v́ có máy bay riêng: và các bác sĩ tại bệnh viện đó phải kiểm tra bệnh nhân trước khi đưa người đó vào danh sách chờ.

 

George Riley, một luật sư từ San Francisco, người thường làm việc cho Apple như một luật sư ngoài, là một quư ông Tennessee rất chu đáo và ngày càng trở nên thân thiết với Jobs. Bố mẹ anh đều là bác sĩ của Viện Đại học Methodist tại Memphis, anh được sinh ra ở đây, và là bạn của James Eason - người đang điều hành một viện cấy ghép tại đây. Cơ sở của Eason là một trong những địa chỉ tốt nhất và đông nhất trên cả nước Mỹ. Năm 2008, anh và nhóm làm việc của ḿnh đă tiến hành 121 ca ghép gan. Anh không gặp khó khăn ǵ khi cho phép người ở những nơi khác đăng kư vào danh sách chờ tại Memphis. "Đó không phải là lách luật", anh nói. "Đó là cách mọi người lựa chọn nơi chăm sóc sức khỏe của ḿnh. Một vài người đă rời Tennessee tới California hoặc một nơi nào khác để t́m kiếm các phương pháp chữa trị. Bây giờ th́ chúng tôi lại có những bệnh nhân từ California t́m đến Tennessee." Riley đă sắp xếp cho Eason bay tới Palo Alto và thực hiện công việc kiểm tra theo yêu cầu kia.

 

Cuối tháng 2 năm 2009, Jobs đă có được một vị trí an toàn trong danh sách ở Tennessee (và một vị trí nữa ở California), và giai đoạn chờ đợi trong lo lắng bắt đầu. Vị trí của ông đă tiến nhanh trong tuần đầu tiên của tháng 3, và thời gian chờ được tính là chỉ c̣n 21 ngày. "Thật mệt mỏi và đáng sợ",

 

Powell nhớ lại "Có vẻ như chúng tôi sẽ không thể ghép gan kịp thời." Mỗi ngày trôi qua hết sức đau đớn. Tới giữa tháng 3, ông đứng thứ ba trong danh sách, rồi thứ hai, và cuối cùng là thứ nhất. Những ngày đó cũng trôi qua. Có một thực tế lạ lùng là những sự kiện lớn sắp diễn ra - như dịp nghỉ lễ Thánh Patrick hay giải đấu March Madness (Memphis đang có giải thi đấu của năm 2009 và là một vùng đất của tôn giáo) thường chắc chắn mang lại khả năng nhận được bộ phận hiến tặng cao hơn, do sự say sỉn thường gây ra những vụ tai nạn ô tô.

 

Thực tế, vào ngày 21/3/2009, một chàng trai trẻ chừng 25 tuổi bị chết trong một vụ đâm xe và các nội tạng của anh được hiến tặng. Jobs và vợ bay tới Memphis, hạ cánh trước 4 giờ sáng và gặp Eason. Một chiếc ô tô đă đợi sẵn ở ngay phần đường c̣n rải đá dăm. Mọi thứ đều đă được chuẩn bị sẵn nên các giấy tờ thủ tục cũng được hoàn tất ngay khi họ tới bệnh viện.

 

Ca phẫu thuật cấy ghép đă diễn ra thành công nhưng vẫn chưa làm mọi người yên tâm. Khi các bác sĩ lấy gan của ông ra, họ nh́n thấy nhiều đốm trên phúc mạc - một màng mỏng bao phủ các cơ quan nội tạng. Hơn nữa, có rất nhiều khối u ở khắp gan, điều này có nghĩa là chắc chắn khối ung thư đă di căn sang những bộ phận khác nữa. Rơ ràng nó đang biến đổi và phát triển nhanh chóng.

 

Họ lấy mẫu ṛi lập bản đồ gen.

 

Vài ngày sau, họ cần thực hiện một thủ tục khác. Jobs từ chối mọi lời khuyên dù rằng họ nói sẽ không cắt bỏ dạ dày của ông. Khi họ cho ông dùng thuốc an thần, họ nhận thấy một số thức ăn bị đẩy vào phổi của ông và gây viêm phổi. Tại thời điểm đó, họ đă tưởng ông sắp chết. Như ông kể lại sau này:

    Tôi gần như đă chết bởi những thủ tục thường lệ đó. Laurene luôn có mặt ở đó và các con tôi cũng bay tới, bởi họ nghĩ tôi không thể qua được đêm đó. Reed lúc đó đang ở trường cùng một trong các anh trai của Laurene. Chúng tôi đă đón nó ở gần Dartmouth bằng máy bay riêng và cho chúng biết chuyện ǵ đang xảy ra. Các con gái tôi cũng được đón bằng máy bay. Họ đă nghĩ rằng đây có lẽ là cơ hội cuối cùng có thể thấy tôi c̣n tỉnh táo. Nhưng tôi đă vượt qua được.

 

Powell chịu trách nhiệm theo dơi việc điều trị, ở trong pḥng bệnh cả ngày và quan sát các màn h́nh máy tính một cách thận trọng. "Laurene giống như một con hổ xinh đẹp luôn ở bên cạnh bảo vệ ông ấy", Jony Ive - người đă tới thăm ngay khi Jobs được cho phép gặp khách, nhớ lại. Mẹ và ba anh trai của bà ấy đă tới viện vào những thời gian khác nhau để thay nhau ở cùng Laurene.

 

Chị gái Mona Simpson của Jobs cũng qua lại thường xuyên. Bà và George Riley là những người duy nhất Jobs đồng ư cho thay thế Powell túc trực cạnh giường ông. "Gia đ́nh của Laurene đă giúp chúng tôi chăm sóc bọn trẻ - mẹ và các anh trai của cô ấy rất tốt", Jobs chia sẻ. "Tôi đă rất yếu và không thể giúp ích được ǵ. Nhưng những chuyện như thế này đă gắn kết mọi người lại với nhau một cách sâu sắc".

 

Powell đến bệnh viện vào 7 giờ sáng mỗi ngày và thu thập các dữ liệu liên quan rồi đưa chúng vào một bảng tính. "Nó rất phức tạp v́ có quá nhiều thứ khác nhau đang diễn ra", bà kể lại.

 

Khi James Eason và các bác sĩ trong nhóm của ông đến vào lúc 9 giờ, bà sẽ họp với họ để tổng hợp lại tất cả các vấn đề về việc điều trị của Jobs. Vào lúc 9 giờ tối, trước khi rời viện, bà chuẩn bị một báo cáo về từng dấu hiệu quan trọng và các chỉ số đang diễn biến ra sao, cùng với một loạt các câu hỏi mà bà muốn có câu trả lời vào ngày hôm sau. "Việc này giúp năo tôi hoạt động hiệu quả và tập trung", bà kể lại.

 

Eason đă làm những việc mà không ai ở Stanford từng làm một cách trọn vẹn: chịu trách nhiệm về mọi mặt trong việc điều trị. V́ là người vận hành các thiết bị, anh có thể thực hiện việc hồi phục sau cấy ghép, các xét nghiệm ung thư, điều trị giảm đau, bổ sung các dưỡng chất, phục hồi chức năng và cả điều dưỡng. Thậm chí anh c̣n qua cửa hàng bán lẻ mua những loại đồ uống tăng lực mà Jobs ưa thích.

 

Hai trong số các y tá đến từ những thành phố nhỏ thuộc Mississippi, và họ đă trở thành những người mà Jobs yêu quư. Họ là những người phụ nữ từ những gia đ́nh tử tế và không bị ông làm cho sợ hăi. Eason bố trí để họ chỉ nhận giao việc từ Jobs. "Để quản lư được Steve, bạn phải rất kiên tŕ", Tim Cook chia sẻ. "Eason đă quản lư được Steve và buộc ông phải làm những việc mà không ai ép được, những điều tốt cho ông ấy th́ thường không hề dễ chịu".

 

Mặc kệ mọi sự chiều chuộng, Jobs vẫn thường xuyên nổi nóng, ông bực bội v́ không thể kiểm soát được chính ḿnh, thỉnh thoảng lại bị ảo giác và trở nên nóng giận. Ngay cả khi ông hoàn toàn tỉnh táo th́ cá tính mạnh của ông vẫn trỗi dậy. Có lúc bác sĩ chuyên khoa phổi cố gắng đặt một chiếc mặt nạ oxy lên mặt ông lúc Jobs đang dùng thuốc an thần mạnh. Nhưng Jobs đă xé toạc nó và lầm bầm rằng ông ghét thiết kế của nó và không muốn đắp. Mặc dù hầu như không có khả năng để nói chuyện, nhưng ông vẫn yêu cầu họ mang tới năm chiếc mặt nạ khác nhau và ông sẽ lựa chọn thiết kế mà ông thích. Các bác sĩ liếc nh́n Powell, lúng túng. Cuối cùng bà cũng làm ông bị phân tâm và họ có thể đắp lại chiếc mặt nạ. ông cũng ghét máy oxygen mà họ kẹp vào tay ông. Jobs bảo họ rằng nó xấu xí và quá phức tạp. Ông gợi ư nhiều cách để có thể thiết kế nó đơn giản hơn. "Anh ấy rất quan tâm với từng sắc thái của không gian và các vật thể xung quanh, và điều đó ḅn rút tiếp sức lực của anh ấy", Powell hồi tưởng.

 

Có một ngày, khi ông vẫn đang lơ lửng giữa trạng thái mê mê tỉnh tỉnh, bạn thân của Powell là Kathryn Smith tới thăm. Mối quan hệ của bà với Jobs không phải lúc nào cũng tốt đẹp nhưng Powell đă nài nỉ Smith tới bên giường. Jobs ra hiệu cho bà lấy một chiếc bút và một tập giấy rồi viết, "tôi muốn có chiếc iPhone của ḿnh". Smith lôi nó ra khỏi vỏ và đưa cho ông. Cầm lấy tay bà, Jobs chỉ cho bà chức năng "lắc để mở" và để bà dùng thử bảng chọn.

 

Mối quan hệ của Jobs với Lisa Brennan- Jobs, con gái riêng của ông với Chrisann, vốn vẫn căng thẳng. Cô tốt nghiệp Harvard, rồi chuyển tới New York và hiếm khi chuyện tṛ với bố ḿnh.

 

Nhưng cô đă bay tới Memphis hai lần, và ông cảm kích về điều đó. "Hành động đó của nó vô cùng ư nghĩa đối với tôi", ông kể lại. Tiếc là ông đă không nói điều đó với cô ngay lúc đấy. Rất nhiều người quanh Jobs cho rằng Lisa có thể cũng có những đ̣i hỏi khắt khe như bố cô, nhưng Powell đă chào đón và cố gắng kéo cô lại gần. Bà muốn củng cố lại mối quan hệ này.

 

Khi Jobs dần hồi phục, bản tính nóng nảy của ông cũng trở lại. ông vẫn c̣n giữ tính cáu bẳn. "Khi ông ấy bắt đầu hồi phục, giai đoạn cảm kích trôi qua rất nhanh và trở lại ngay cung cách cáu giận thường trực", Kat Smith kể lại. "Chúng tôi đều tự hỏi rằng liệu khi vượt qua tất cả những chuyện này, ông có trở nên dễ chịu hơn không, nhưng ông đă không trở nên dễ chịu hơn." Ông vẫn tiếp tục là một kẻ ăn uống cầu kỳ, và điều này trở thành vấn đề hơn bao giờ hết.

 

Ông chỉ uống các loại sinh tố trái cây và yêu cầu bày ra 7 hoặc 8 loại để ông có thể chọn ra loại mà ḿnh thích, ông đưa th́a vào miệng để thử một miếng nhỏ rồi tuyên bố, "Loại này không ngon. Loại kia cũng không ngon." Cuối cùng th́ Eason phản bác lại. "Ngài biết đấy, đây không phải chuyện khẩu vị", anh giảng giải. "Đừng có nghĩ đây là đồ ăn. Hăy nghĩ chúng là thuốc." Tinh thần của Jobs trở nên phấn chấn hơn khi ông được tiếp khách từ Apple tới thăm. Tim Cook tới thường xuyên và kéo ông vào quá tŕnh ra mắt những sản phẩm mới. "Bạn có thể thấy mắt ông ấy sáng lên mỗi khi nói về Apple", Cook kể lại. "Nó giống như là chiếc đèn được bật lên vậy." ông vô cùng yêu công ty và ông dường như sống trong niềm hy vọng sẽ quay trở lại. Những chi tiết tiếp thêm sinh lực cho ông ấy. Khi Cook mô tả một thế hệ iPhone mới, Jobs dành một tiếng sau đó để thảo luận không chỉ việc đặt tên nó như thế nào - họ đă thống nhất là iPhone 3GS - mà c̣n là cỡ chữ và phông chữ của từ "GS", bao gồm cả việc có nên viết hoa (có) và in nghiêng (không) chúng hay không.

 

Một hôm, Riley đă bố trí một cuộc viếng thăm ngoài giờ đầy bất ngờ tới Pḥng thu âm Sun, nơi Elvis, Johnny Cash, B.B.King và nhiều ca sĩ tiên phong của ḍng Rock&Roll từng đến thu âm.

 

Họ nhận được một chuyến tham quan và phần giới thiệu lịch sử riêng bởi một trong những nhân viên ở đây, người đă ngồi cùng Jobs trên một chiếc ghế băng đầy dấu vết thuốc lá mà Jerry Lee Lewis từng sử dụng. Tại thời điểm đó, dĩ nhiên là trong một nhận định đầy canh căi, Jobs được coi là người có ảnh hưởng lớn nhất trong nền công nghiệp âm nhạc, nhưng chàng trai đó lại không nhận ra ông trong bộ dạng hốc hác.

 

Khi họ rời đi, Jobs nói với Riley, "Anh chàng đó thực sự rất thông minh. Chúng ta nên tuyển anh ta cho iTunes." Do đó, Riley đă gọi cho Eddy Cue, người đă cùng anh chàng đó bay tới California để phỏng vấn và cuối cùng th́ tuyển anh ta để xây dựng những phần R&B và Rock&Roll đầu tiên của iTunes. Sau này, khi Riley trở lại Sun studio để gặp lại bạn bè, họ nói điều đó đă được chứng minh, như câu khẩu hiệu của họ, rằng những giấc mơ luôn có thể trở thành hiện thực ở Sun Studio.

 

Trở lại vào cuối tháng 5 năm 2009, Jobs bay từ Memphis về cùng vợ và chị gái. Họ được Tim Cook và Jony Ive đón tại sân bay San Jose, và hai người đă lên tận máy bay ngay khi nó vừa hạ cánh. "Bạn có thể nhận thấy niềm hào hứng trong mắt ông ấy khi quay trở lại", Cook kể. "ông ấy đă phải chiến đấu với bệnh tật và giờ th́ đang rất háo hức làm việc." Powell mở một chai rượu táo sủi bọt và chúc mừng cḥng, ai nấy đều rất phấn khởi. Ive uống cạn ly một cách đầy kích động. Từ sân bay anh đă lái xe tới nhà Jobs và kể cho ông nghe những khó khăn thế nào để mọi việc vẫn vận hành trong lúc ông đi vắng.

 

Anh cũng phàn nàn về những bài báo cho rằng sự sáng tạo của Apple chỉ phụ thuộc vào Jobs và sẽ biến mất nếu ông không quay lại. "Tôi thực sự cảm thấy bị tổn thương", Ive nói với Jobs. Cảm thấy như "bị hủy hoại' và bị đánh giá thấp vậy", anh nói.

 

Jobs cũng từng cảm thấy như vậy trong giai đoạn tâm lư mệt mỏi sau khi trở lại Palo Alto.

 

Ông bắt đầu đối mặt với suy nghĩ rằng ông không c̣n là người không thể thiếu đối với công ty. cổ phiếu của Apple vẫn tăng đều trong thời gian vắng ông, tăng từ 82 đô- la khi ông thông báo nghỉ vào tháng 1 năm 2009 lên đến 140 đô-la khi ông trở lại vào cuối tháng 5. Trong một hội nghị bằng điện đàm với các chuyên gia phân tích không lâu sau khi Jobs nghỉ, Cook đă thay đổi từ phong cách lănh đạm thường thấy để đưa ra một tuyên bố đầy nhiệt huyết rằng tại sao Apple sẽ vẫn tiếp tục bay cao khi Jobs vắng mặt:

 

Chúng tôi tin tưởng rằng chúng tôi hiện diện trên trái đất này để làm ra những sản phẩm tuyệt vời, và điều đó sẽ không thay đổi. Chúng tôi vẫn không ngừng đổi mới. Chúng tôi tin vào sự đơn giản, chứ không phải những thứ phức tạp. Chúng tôi tin rằng chúng tôi cần phải sở hữu và kiểm soát những công nghệ hàng đầu đằng sau những sản phẩm mà chúng tôi tạo ra, và chỉ thâm nhập vào những thị trường mà chúng tôi có thể mang lại những đóng góp quan trọng. Chúng tôi tin tưởng khi nói "Không" với hàng ngh́n dự án để có thể thực sự tập trung vào một số ít những dự án có tầm quan trọng và ư nghĩa đích thực đối với ḿnh. Chúng tôi tin tưởng vào những gắn bó sâu sắc và sự kết hợp của các nhóm làm việc của ḿnh, điều này cho phép chúng tôi sáng tạo theo những cách mà những người khác không thể có. Và, một cách thẳng thắn, chúng tôi sẽ không dừng lại v́ bất kỳ điều ǵ trừ sự xuất sắc của từng nhóm làm việc ở công ty này. Chúng tôi có ḷng chân thật để dám thừa nhận khi làm sai và có tinh thần dũng cảm để thay đổi. Và tôi nghĩ rằng, bất kể ai làm công việc này, những giá trị đó đều khắc sâu trong công ty mà Apple sẽ làm vô cùng tốt.

 

Nghe có vẻ giống như những ǵ Jobs sẽ nói (hoặc đă nói), nhưng báo giới đă phong tặng nó là "học thuyết Cook". Jobs đă bị dằn vặt và trầm cảm nặng, nhất là ḍng cuối cùng. Ông không biết nên lấy làm tự hào hay tổn thương v́ rằng điều đó có thể đúng. Có những lời bàn tán về việc ông sẽ lui về và trở thành chủ tịch chứ không làm CEO nữa. Tất cả những điều đó càng khiến ông có thêm động lực để ra khỏi giường, vượt qua bệnh tật, và bước tiếp những bước đi lớn.

 

Cuộc họp hội đồng quản trị diễn ra vài ngày sau khi Jobs trở lại và ông đă khiến mọi người ngạc nhiên với diện mạo của ḿnh. Ông bước vào thong thả và có thể đứng hầu như suốt buổi họp.

 

Tới đầu tháng 6, ông tổ chức những buổi họp thường ngày tại nhà ḿnh, và đến cuối tháng, ông đă trở lại làm việc. Điều ǵ có thể tuyệt vời hơn thế khi mà ông từng phải đối mặt với cái chết? Các đồng nghiệp của ông nhanh chóng có câu trả lời.

 

Vào ngày đầu tiên trở lại, ông đă khiến nhóm làm việc tốt nhất của ḿnh choáng váng với hàng loạt cơn thịnh nộ. ông tách những người mà ông không gặp mặt trong ṿng sáu tháng ra khỏi nhóm, xé tan một vài bản kế hoạch marketing, và đay nghiến những người có chất lượng công việc kém.

 

Nhưng những ǵ thực sự được kể lại là lời tuyên bố mà ông nói với một vài người bạn vào chiều muộn hôm đó. "Hôm nay, tôi đă có thời gian trở lại làm việc tuyệt vời nhất", ông nói. "Tôi không tin nổi vào cảm hứng sáng tạo mà tôi đang cảm nhận được, cũng như của cả nhóm làm việc." Tim Cook th́ tiếp nhận điều này một cách b́nh tĩnh. "Tôi chưa bao giờ thấy Steve kiềm chế trong việc diễn tả tầm nh́n và niềm đam mê của ḿnh", ông kể lại sau này. "Nhưng điều đó cũng tốt."

 

Những người bạn kể lại rằng Jobs vẫn giữ tính khí nóng nảy. Trong lúc chờ hồi phục sức khỏe, Jobs đă đăng kư dịch vụ cáp chất lượng cao của Comcast, và một hôm ông gọi Brian Roberts, người điều hành công ty này tới. "Tôi tưởng rằng ông ấy gọi đến để nói điều ǵ đó tốt đẹp về nó", Roberts nhớ lại. "Nhưng không phải, ông ấy bảo tôi "Nó thật vớ vẩn'." Nhưng Andy Hertzfeld lại ấn tượng rằng, dưới vẻ cộc cằn đó, Jobs thể hiện một sự chân thành hơn. "Trước đây, nếu bạn nhờ Jobs làm một việc ǵ đó th́ chắc chắn ông ấy sẽ làm ngược lại", Hertzfeld nói. "Ngang ngạnh là bản tính của ông ấy. C̣n giờ th́ ông ấy đang cố gắng trở nên tốt hơn." ông công khai trở lại vào ngày 9/9 khi xuất hiện trên sân khấu trong sự kiện âm nhạc mùa thu của công ty. Mọi người đă đứng dậy hoan hô tới gần một phút. Sau đó, ông giở một mẩu giấy ra và nói rằng ông đă được hiến tặng gan. "Tôi không thể có mặt ở đây nếu không có hành động cao thượng đến như vậy", ông nói, "do đó tôi hy vọng tất cả chúng ta đều có thể cao thượng và chủ động hiến tặng nội tạng." Sau những giây phút hân hoan - "Tôi đang ở thời kỳ sung sức nhất, tôi đă trở lại Apple và tôi yêu từng ngày trôi qua ở đây" - ông tiết lộ ḍng sản phẩm iPod Nano mới, với máy quay video, có chín màu sắc khác nhau của lớp vỏ nhôm đă được oxy hóa. Vào đầu năm 2010, sức khỏe của ông hồi phục gần như hoàn toàn, ông lại lao vào công việc, và năm đó có lẽ là một trong những năm hiệu quả nhất của ông và cả Apple. Ông đă đạt được hai thành công liên tiếp từ khi giới thiệu hai chiến lược kỹ thuật số cốt lơi của Apple: iPod và iPhone. Và bây giờ ông sẽ tiếp tục nhảy vào một chiến lược khác.

 

 

Chương 37

 

iPAD

Bước vào kỷ nguyên PC-post

 

 

Bạn nói bạn muốn một cuộc cách mạng

 

Vào năm 2002, Jobs đă nhận được thông báo từ một kỹ sư của Microsoft, người không ngừng giữ vững niềm tin của ḿnh vào phần mềm máy tính bảng do anh ta phát triển khi cho phép những người sử dụng tiếp cận thông tin trên màn h́nh chỉ với một chiếc bút chấm hoặc bút máy.

 

Một số nhà sản xuất cho ra đời máy tính bảng năm đó sử dụng phần mềm này, nhưng rốt cuộc chẳng ai gây ra được cơn chấn động nào cả. Jobs đă rất háo hức khi cho thấy đúng ra là nên làm như thế nào - không có chiếc bút châm chấm nào hết! - nhưng khi xem xét công nghệ cảm ứng đa điểm (multi-touch công nghệ cảm ứng đa chạm) mà Apple đang phát triển, ông đă quyết định sử dụng nó trước tiên để tạo nên một chiếc iPhone.

 

Cùng lúc, ư tưởng về chiếc máy tính bảng đă được thấm nhuần trong bộ phận phần cứng của Macintosh. "Chúng tôi không có kế hoạch tạo ra một chiếc máy tính bảng," Jobs tuyên bố trong cuộc phỏng vấn với Walt Mossberg vào tháng Năm năm 2003. "Hóa ra là mọi người đều muốn những cái bàn phím. Những chiếc máy tính bảng thu hút những người giàu có với rất nhiều những chiếc máy tính và thiết bị đi kèm." Như thể bài phát biểu của Steve là về vấn đề "thiếu cân bằng hormone", đó là một sự hiểu nhầm; trong hầu hết những cuộc họp thường niên của Jobs, máy tính bảng là một trong số những dự án tương lai được thảo luận. "Chúng tôi đă tŕnh bày ư tưởng tại rất nhiều cuộc họp, bởi lẽ Steve chẳng bao giờ mất đi khao khát khát tạo ra một chiếc máy tính bảng," Phil Schiller nhớ lại.

 

Dự án máy tính bảng được đẩy mạnh vào năm 2007 khi Jobs cân nhắc các ư tưởng về những chiếc netbook giá thành thấp. Trong lần hội ư của nhóm điều hành vào một ngày thứ Hai, Ive đă hỏi tại sao lại cần đến một bàn phím được nối với màn h́nh; nó thật đắt đỏ và cồng kềnh.

 

Hăy đặt chiếc bàn phím này vào màn h́nh sử dụng giao diện multi- touchcảm ứng đa điểm, anh gợi ư. Jobs tán thành. Do đó mà các nguồn lực đă được huy động để tăng tốc dự án máy tính bảng thay v́ thiết kế một chiếc netbook.

 

Quá tŕnh bắt đầu khi Jobs và Ive tính toán kích cỡ màn h́nh phù hợp. Họ đă tiến hành 20 mô h́nh - tất cả đều là h́nh chữ nhật, tất nhiên - với những kích cỡ và tỷ lệ khác nhau. Ive đặt chúng trên một chiếc bàn trong pḥng thiết kế, và vào buổi chiều, họ nâng chiếc khăn trải bàn bằng nhung ở dưới chúng lên và tiến hành đo đạc. "Đó là cách mà chúng tôi đă đo kích cỡ màn h́nh," Ive nói.

 

Như thường lệ, Jobs luôn khuyến khích sự đơn giản thuần túy nhất có thể. Điều đó đ̣i hỏi phải xác định được đâu là bản chất cốt lơi của thiết bị. Câu trả lời là: màn h́nh hiển thị. Do vậy, quy tắc chỉ dẫn là tất cả những ǵ họ làm đều phải hướng đến và chiều theo những yếu tố của màn h́nh. "Làm cách nào chúng ta có thể sáng tạo, làm mọi thứ khác đi, khi không có hàng tấn những đặc tính và phím bấm có thể làm xao lăng từ màn h́nh hiển thị?" Ive hỏi. Trong mỗi bước, Jobs đều khuyến khích sự khác biệt và đơn giản.

 

Jobs nh́n một mô h́nh và tỏ ra đôi chút không hài ḷng. Nó không mang lại cảm giác b́nh thường và thân thiện, v́ thế mà bạn có thể nâng nó lên và lướt nó mau lẹ một cách tự nhiên. Ive đặt ngón tay của ḿnh lên, nhưng vấn đề là: Chúng cần được ra hiệu th́ bạn mới có thể tiếp cận được bằng tay nhờ vào lực xung. Phần dưới gờ cần phải được phát triển ở mức độ tương đối, nhờ đó bạn sẽ cảm thấy thoải mái khi chỉ nâng nó lên b́nh thường thay v́ phải nâng nó lên một cách cẩn thận.

 

Điều đó có nghĩa là các kỹ sư phải thiết kế những cổng kết nối cần thiết và các phím bấm trong một mép đơn giản và đủ mỏng để có thể dễ dàng bỏ qua phần dưới.

 

Nếu chú ư tới những mạt giũa tinh xảo, bạn có thể thấy dăy số D504889 đă được Apple gắn vào tháng Ba năm 2004 và phát hành vào 14 tháng sau đó. Các nhà sáng chế gồm có Jobs và Ive.

 

ứng dụng này đă đem đến bản phác thảo về những chiếc máy tính bảng điện tử h́nh chữ nhật với các gờ bao quanh, xem như theo cách mà iPad được chế tạo, khi một người giữ nó b́nh thường bằng tay trái trong khi dùng tay phải của ḿnh chạm vào màn h́nh.

 

Do những chiếc máy tính Macintosh đang sử dụng các con chip Intel, Jobs bắt đầu lên kế hoạch sử dụng con chip Atom hạ thế (điện áp thấp) mà Intel đang phát triển cho iPad. Paul otellini, CEO của Intel, đă đẩy mạnh hợp tác trong thiết kế, và Jobs đă rất tin tưởng ông ấy. Công ty của Paul đang làm ra những bộ xử lư nhanh nhất trên thế giới. Nhưng Intel đă từng chế tạo ra bộ xử lư cho những chiếc máy tính bàn, chứ không phải là những chiếc máy cần phải chú trọng bảo quản, giữ ǵn tuổi thọ pin. V́ thế mà Tony Fadell đă tranh luận rất gay gắt về một vài vấn đề dựa trên kiểu cấu trúc, mà theo ông là đơn giản hơn và sử dụng ít năng lượng hơn. Apple đă từng là một đối tác của ARM 1, và những con chip sử dụng kiểu cấu trúc này được lắp ráp trong chiếc iPhone nguyên bản. Fadell nhận được nhiều sự ủng hộ từ những kỹ sư khác và chứng minh rằng ḿnh có thể đối chất với Jobs và khiến ông thay đổi ư kiến. "Thật sai lầm, sai lầm, quá sai lầm!" Fadell đă hét lên trong một cuộc họp khi Jobs cứ khăng khăng tốt nhất là nên tin tưởng vào Intel để có thể tạo ra một con chip di động. Fadell thậm chí đă đặt biểu tượng Apple lên trên bàn, đe dọa từ chức.

 

Cuối cùng th́ Jobs cũng dịu lại. "Tôi đang nghe anh đây", Jobs nói. "Tôi không định chống lại những người giỏi nhất của ḿnh." Trên thực tế, ông đă đi đến một giới hạn khác. Apple đă đăng kư giấy phép cho cấu trúc ARM, nhưng cũng mua một nhà máy thiết kế bộ vi xử lư 150 người tại Palo Alto, được gọi là P.A. Semi, và tạo nên một tùy chỉnh chip hệ thống (hệ-thống-chip) A4, dựa trên cấu trúc ARM và được Samsung Hàn Quốc sản xuất ở Hàn Quốc bởi Samsung. Jobs nhớ lại: Trong giới hạn hiệu suất cao, Intel là thương hiệu hàng đầu. Họ đă chế tạo được con chip nhanh nhất, nếu bạn không quan tâm đến sức mạnh và giá thành. Nhưng họ chỉ chế tạo cho bộ xử lư trên một con chip, v́ thế mà nó sẽ kéo theo rất nhiều phần khác. A4 của chúng tôi có một bộ xử lư và những đồ họa, hệ thống vận hành di động, và bộ nhớ kiểm soát được tất cả mọi con chip.

 

Chúng tôi đă cố gắng để giúp đỡ Intel, nhưng họ không nghe chúng tôi là mấy. Suốt nhiều năm ṛng, chúng tôi đă nói với họ rằng những đồ họa của họ rất chán. Mỗi quư chúng tôi lên lịch một buổi gặp gỡ với tôi cùng ba lănh đạo hàng đầu và Paul otellini. Ban đầu, chúng tôi đă cùng tạo nên những điều tuyệt vời. Họ muốn dự án hợp tác lớn này có thể chế tạo ra những con chip cho những chiếc iPhone trong tương lai. Có hai lư do mà chúng tôi không thể tiếp tục hợp tác với Intel. Một là họ thực sự rất chậm chạp. Họ giống như một con tàu chạy bằng hơi nước vậy, không mấy linh hoạt. Trong khi chúng tôi lại đang tiến khá nhanh. Hai là chúng tôi không hề muốn phải chỉ dạy cho họ mọi thứ, những thứ mà họ có thể đem đi và bán cho các đối thủ của chúng tôi.

 

Theo lời otellini, có thể ư nghĩa đối với iPad khi sử dụng những con chip Intel, vấn đề ở đây, ông nói, là Apple và Intel không thể đồng thuận về mức giá. Ngoài ra, họ c̣n bất đồng ở chuyện ai sẽ kiểm soát việc thiết kế. Đây lại là một ví dụ khác nữa về niềm khao khát của Jobs, quả thực là một khát khao không sao chế ngự được, là điều chỉnh và kiểm soát từng khía cạnh của một sản phẩm, "từ da cho đến thịt".

 

Ra mắt sản phẩm, tháng Một năm 2010

 

Sự kích động thường lệ khi Jobs có khả năng sẽ cho ra mắt sản phẩm được rào trong việc so sánh với sự điên cuồng xây nên cho iPad tiết lộ công khai vào ngày 27 tháng Một, 2010 tại San Francisco. Tờ Economist đă đưa ông lên trang b́a với chiếc áo choàng, ṿng hào quang, và phong cho ông là "Chúa Jesus của Máy tính bảng". Tờ Wall Street Journal cũng lặp lại điều đó bằng bài viết ca ngợi: "Lần cuối cùng có một sự háo hức đến vậy về một chiếc máy tính bảng, kèm theo một vài những lời răn dạy được viết trong đó." Cũng như để nhấn mạnh bản chất lịch sử của sự ra mắt này, Jobs đă mời đến rất nhiều nhân vật kỳ cựu từ những ngày đầu tiên của Apple. Thật xúc động, James Eason, người tiến hành ca phẫu thuật ghép gan cho Jobs một năm trước và Jeffrey Norton, người đă thực hiện ca phẫu thuật cắt bỏ khối u tuyến tụy cho ông vào năm 2004, cũng có mặt trong hàng ghế khán giả, cùng với đó là vợ và con trai ông, và cả em gái Mona Simpson.

 

Description: http://vietmessenger.com/books/truyendich/tieusustevejobs21.jpg

 

Jobs đă làm nên một việc ưu việt khi đưa một thiết bị mới vào cuộc sống, cũng như cách ông đă làm với iPhone ba năm trước. Lần này ông đă dựng lên một màn h́nh thể hiện được một chiếc iPhone và laptop với một câu hỏi ghi dấu ở giữa. "Câu hỏi là, có nơi nào cho điều ǵ đó ở giữa?" ông hỏi. Cái gọi là "điều ǵ đó" có thể là vẫn truy cập được các trang web, email, ảnh, nhạc, tṛ chơi, và cả ebook. ông đă từ bỏ trọng tâm của ư tưởng netbook. "Những chiếc netbook chẳng tốt hơn ǵ cả!" ông nói. Các khách mời và nhân viên vui mừng. "Nhưng chúng tôi có "điều ǵ đó' ở đây. Và chúng tôi gọi nó là iPad."

 

Để nhấn mạnh bản chất tự nhiên của iPad, Jobs bước đi nhẹ nhàng đến một bộ bàn ghế da thoải mái (thực sự th́, theo khiếu thẩm mỹ của ông, đó là một chiếc ghế Le Corbusier và một chiếc bàn Eero Saarinen) và nhấc một chiếc iPad lên. "Nó c̣n thân thiết và gần gũi hơn một chiếc laptop rất nhiều", ông tán dương. Jobs tiếp tục lướt trang web của New York Times, gửi một email cho Scott Forstall và Phil Schiller ("Wow, chúng tôi thực sự đang giới thiệu về iPad"), lướt ngón tay trên một album ảnh, sử dụng lịch, zoom vào Tháp Eiffel trên Google Maps, xem một vài đoạn phim (Star Trek và Up của hăng Pixar), cho thấy giá sách iBook, và phát một bài hát ("Like a Rolling stone" của Bob Dylan, bài hát mà ông đă chơi tại buổi ra mắt iPhone). "Thật tuyệt vời phải không các bạn?", Steve hỏi.

 

Ở slide cuối cùng của ḿnh, Jobs nhấn mạnh một trong những chủ đề quan trọng trong cuộc sống của ông, điều đă được thể hiện bởi iPad: dấu hiệu cho thấy một góc của Technology Street và Liberal Arts Street. "Lư do khiến Apple có thể tạo nên những sản phẩm như iPad đó là chúng tôi luôn luôn cố gắng trở thành giao điểm của công nghệ và nghệ thuật", ông kết luận. iPad là sự tái sinh số hóa của Whole Earth Catalog 2 nơi mà sự sáng tạo được thể hiện trong những công cụ phục vụ cho cuộc sống.

 

Ngay lập tức, phản ứng ban đầu không phải là khúc Hallelujah Chorus. iPad chưa thực sự có mặt trên thị trường (nó sẽ được bán rộng răi vào tháng Tư), và một vài người đă xem bản demo của Jobs không mấy chắc chắn về việc iPad thực sự là cái ǵ. Một chiếc Steroid trên iPhone ư?

 

"Tôi đă không bị thất vọng như thế kể từ khi Snooki lôi cuốn với chương tŕnh thực tế The Situation," Daniel Lyons (người đă diễn "Steve Jobs giả" trong một phiên bản hài hước đăng trên mạng) viết. Tờ Gizmodo đă chạy ḍng tít bài viết của một cộng tác viên: "Tám điều chán ngắt về iPad" (không đa nhiệm, không camera, không Flash...). Thậm chí cả cái tên iPad cũng trở thành một sự giễu cợt, chế nhạo trên blog, với những lời b́nh luận quái thai về các sản phẩm vệ sinh phụ nữ và những miếng băng vệ sinh. "Tampon" là chủ đề được trending (đăng tải) nhiều nhất trên mạng xă hội Twitter những ngày đó.

 

Ngoài ra là sự phản hồi tất yếu từ Bill Gates. "Tôi vẫn nghĩ rằng một vài sự kết hợp của âm thanh, cây bút và bàn phím thực sự nói theo cách khác là chiếc netbook - sẽ trở thành xu thế chủ đạo", Gates nói với Brent Schlender. "Nó không giống như việc tôi ngồi đây và cảm nhận theo cùng một cách mà tôi thấy với chiếc iPhone khi nói, "ôi Chúa ơi, Microsolf đă không nhắm đến mục tiêu đủ cao.' Nó là một bộ đọc tốt, nhưng chẳng có ǵ ở chiếc iPad khiến tôi trông thấy và rồi nói, "ồ, ước ǵ Microsoft cũng có thể tạo ra nó.'" Gates khăng khăng rằng phương pháp tiếp cận của Microsoft là sử dụng một chiếc bút châm cho đầu vào sẽ chiếm ưu thế. "Tôi đă từng dự đoán về tương lai máy tính bảng với chiếc bút châm trong nhiều năm", ông nói với tôi. "Cuối cùng th́ hoặc là tôi đúng hoặc tôi sẽ chết."

 

Đêm trước ngày thông báo ra mắt sản phẩm, Jobs đă rất chán nản và bực bội. Khi chúng tôi cùng dùng bữa tối trong pḥng bếp nhà ông, ông cứ đi đi lại lại quanh bàn để truy cập ḥm mail và lướt web trên chiếc iPhone của ḿnh.

 

Tôi đă nhận được khoảng 800 tin nhắn qua email trong suốt 24 giờ cuối cùng trước buổi ra mắt. Hầu hết là phàn nàn. Nó không có cổng USB! Nó chẳng có cái này, cũng chẳng có cái kia.

 

Một trong số đó là, "Mẹ kiếp, làm sao mà ông có thể làm như vậy?" tôi không mấy khi trả lời lại, nhưng lần này th́ tôi phản hồi, "Hẳn là bố mẹ cậu sẽ rất tự hào về cách mà cậu trưởng thành." Và với cả những người mà không thích cái tên iPad nữa, cứ thế cứ thế. Hôm nay tôi thực sự rất thất vọng. Nó khiến bạn cảm thấy có đôi chút nản ḷng.

 

Hôm đó, ông chỉ nhận được đúng một cuộc điện thoại chúc mừng mà ông rất biết ơn, trân trọng, từ tham mưu trưởng của Tổng thống Obama, Rahm Emanuel. Nhưng Jobs nhận ra vào bữa tối rằng Tổng thống đă không gọi cho ḿnh. Luồng dư luận lắng xuống khi iPad được bán vào tháng Tư, mọi người bắt đầu chú ư và đặt mua nó. Cả tờ Time lẫn Newsweek đều đưa nó lên trang b́a. "Điều khó khăn khi viết về những sản phẩm của Apple là có rất nhiều điều thổi phồng và cường điệu xung quanh chúng," Lev Grossman viết trên tờ Time. "Một khó khăn khác đó là đôi khi sự thổi phồng và cường điệu đó lại đúng." Sự dè dặt chủ yếu của ông, một điều quan trọng, đó là "đôi khi nó là một thiết bị đáng yêu chi phối nội dung, nhưng lại chẳng thể tạo điều kiện cho sức sáng tạo của ḿnh." Những chiếc máy tính, đặc biệt là Macintosh, đă trở thành những công cụ cho phép con người có thể làm ra âm nhạc, những đoạn phim, các trang web và blog, và có thể đăng tải chúng khắp thế giới. "iPad đă chuyển tầm quan trọng từ sáng tạo nội dung đến việc đơn thuần bị thu hút và rồi thao tác cũng như điều khiển nó. Nó khiến bạn câm lặng, đưa bạn quay trở về là một người tiêu dùng thụ động của những kiệt tác của con người." Đây là một lời phê b́nh mà Jobs luôn ghi nhớ. ông chắc chắn rằng phiên bản tiếp theo của iPad sẽ chú trọng vào những phương thức nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho những sáng tạo khéo léo được thực hiện bởi những người sử dụng.

 

Ḍng tít chạy trên trang b́a của Newsweek là "Có điều ǵ tuyệt vời về iPad? Tất cả!" Daniel Lyons, người đă từng hạ gục nó với lời chỉ trích "Snooki" ở buổi ra mắt, đă thu lại ư kiến của ḿnh. "Ư nghĩ đầu tiên của tôi, khi xem Jobs chạy phiên bản mẫu, đó là nó dường như chẳng có ǵ đột phá cả," anh viết. "Nó chỉ là một phiên bản lớn hơn của chiếc iPod Touch mà thôi, phải vậy không? Sau đó tôi có cơ hội sử dụng iPad, và nó thực sự đă chinh phục tôi: Tôi muốn có một chiếc." Lyons, cũng như những người khác, đă nhận ra rằng đây là dự án yêu thích của Jobs, và nó thể hiện tất cả mọi điều mà ông trông chờ, khao khát, "ông ấy có một khả năng phi thường khi tạo nên các thiết bị mà chúng ta đă không hề biết là ḿnh cần, nhưng rồi bỗng nhiên lại không thể nào sống thiếu chúng được", anh viết. "Một hệ thống đóng có thể là cách duy nhất để mang đến dạng thức này của kinh nghiệm techno-Zen mà Apple trở nên nổi tiếng v́ đó." Một trong những cuộc tranh luận về iPad tập trung vào vấn đề rằng liệu sự tích hợp đóng end-to-end (cuối-đến-cuối) của nó có thực sự thông minh, tuyệt vời hay rồi phải gánh chịu số phận bi đát. Google đă bắt đầu đóng vai giống với vai diễn của Microsoft trong thập niên 1980, đưa ra một nền tảng di động, Android, mở rộng và có thể sử dụng bởi tất cả những người làm phần cứng.

 

Fortune khơi dậy một cuộc tranh luận về vấn đề này trong những trang viết của ḿnh. "Chẳng có ǵ để bào chữa về hệ thống đóng cả", Michael Copeland viết. Nhưng đồng nghiệp của anh, Jon Fortt bác bỏ: "Các hệ thống đóng đă phải gánh chịu những lời chỉ trích thậm tệ, nhưng thực tế chúng đă vận hành tốt và tạo nên những ích lợi cho người sử dụng. Chắc hẳn chẳng có ai làm công nghệ chứng minh được điều này một cách thuyết phục và lôi cuốn hơn Steve Jobs.

 

Bằng cách bó buộc phần cứng, phần mềm cũng như các dịch vụ và kiểm soát nó một cách chặt chẽ, Apple nhất định có thể đạt được một bước nhảy vọt so với đối thủ của ḿnh và tạo ra những sản phẩm vô cùng tinh tế." Họ đồng ư rằng iPad có thể là sự thử nghiệm thông minh nhất cho câu hỏi này kể từ chiếc Macintosh nguyên bản. "Apple đă mang đại diện control-freak 3 của nó đến một cấp độ hoàn toàn mới với con chip A4 đầy sức mạnh," Fortt viết. "Cupertino hiện giờ có quyết định tuyệt đối về Silicon, thiết bị, vận hành hệ thống, App store (Cửa hàng ứng dụng), và hệ thống thanh toán."

 

Jobs đă ghé cửa hàng Apple tại Palo Alto một lát trước buổi chiều ngày 5 tháng Tư, ngày mà iPad sẽ bắt đầu được bán rộng răi. Daniel Kottke - người bạn tâm giao từ thủa c̣n theo học trường Reed và những ngày đầu ở Apple, đă không c̣n nung nấu mối hận v́ không được tham gia cổ phần - cũng có mặt ở đó. "Đă mười lăm năm rồi và tối muốn gặp lại cậu ấy," Kottke thuật lại chi tiết. "Tôi đă bắt tay Steve và nói rằng tôi đă sử dụng iPad cho những lời bài hát của ḿnh. Tâm trạng Steve rất tốt và chúng tôi đă có một cuộc tṛ chuyện vui vẻ sau từng đó năm." Powell và đứa con út của ông, Eve, quan sát từ góc cửa hàng.

 

Wozniak, người đă từng là một nhân tố trong quá tŕnh chế tạo phần cứng và phần mềm mở hết sức có thể, tiếp tục xem xét lại ư kiến đó. Như thường lệ, ông đă thức suốt đêm với những người đầy nhiệt t́nh đang xếp hàng chờ cửa hàng mở cửa. Lần này ông đang ở Valley Fair Mall của San Jose, và lái một chiếc xe cá nhân Segway. Một phóng viên hỏi ông về bản chất đóng của hệ sinh thái Apple, "Apple đưa bạn vào một chiếc xe đẩy và giữ bạn ở đó, nhưng vẫn có những lợi ích đối với việc đó," ông đáp. "Tôi thích những hệ thống mở, nhưng tôi là một hacker. Tuy nhiên hầu hết mọi người đều muốn những thứ dễ sử dụng. Mặt thiên tài của Steve là ông biết được làm thế nào khiến cho mọi thứ trở nên đơn giản, vằ đôi khi yêu cầu kiểm soát được tất cả mọi thứ." Câu hỏi "Có điều ǵ trên chiếc iPad của bạn?" đă thay thế cho "Có điều ǵ trong chiếc iPod của bạn?" Ngay cả những thành viên trong đội ngũ của Tổng thống Obama, những người ôm theo chiếc iPad như là một thương hiệu công nghệ tân thời, cũng chơi tṛ chơi. Cố vấn kinh tế Larry Summers có được những thông tin tài chính từ Bloomberg, Scrabble và The Federalist Papers.

 

Tham mưu trưởng Rahm Emanuel th́ đọc một số lượng lớn báo chí; cố vấn Truyền thông Bill Burton đọc tờ Vanity Fair và xem một mùa trọn vẹn của serie truyền h́nh Lost; c̣n Phụ trách Chính trị David Axelrod th́ theo dơi Giải Bóng rổ Nhà nghề và Đài Phát thanh Quốc gia.

 

Jobs đă gửi cho tôi một câu chuyện khiến ông bị kích thích của Michael Noer đăng trên trang Forbes.com. Trong khi Noer đang đọc một tiểu thuyết khoa học hư cấu trên chiếc iPad của ḿnh tại một nông trại vùng thôn dă ở Bogota, Colombia, một bé trai 6 tuổi lau dọn chuồng ngựa nghèo khổ bước đến chỗ ông. Hết sức ṭ ṃ, Noer đă đưa cho cậu bé thiết bị này. Không cần một lời chỉ dẫn, và dù chưa từng nh́n thấy một chiếc máy tính nào trước đây, cậu bé đă sử dụng nó hoàn toàn theo trực giác," Noer viết. "Nếu đó không phải là điều kỳ diệu, th́ tôi chẳng biết nó là cái ǵ nữa." Trong ṿng chưa đến một tháng, các cửa hàng Apple đă bán được một triệu chiếc iPad, nhanh gấp hai lần khi iPhone đạt được mốc này. Tháng Ba năm 2011, chín tháng sau khi ra mắt, 15 triệu chiếc đă được bán. ở một chừng mực nào đó, nó trở thành sản phẩm tiêu dùng thành công nhất trong lịch sử.

 

Quảng cáo

 

Jobs đă không hề vui mừng với những quảng cáo đầu tiên của iPad. Như thường lệ, ông lao ḿnh vào tiếp thị quảng bá, làm việc với James Vincent và Duncan Milner ở một hăng quảng cáo (bây giờ được gọi là TBWA/Media Arts Lab), và với Lee Clow tư vấn từ xa. Đoạn phim quảng cáo được thực hiện đầu tiên đặt trong một khung cảnh thanh tao, trang nhă, một chàng trai trong chiếc quần jean bạc màu và áo nỉ nằm tựa đầu trên một chiếc ghế, nh́n vào chiếc laptop của ḿnh. Cả đoạn quảng cáo không có một câu thoại nào, chỉ có nhạc nền là bài "There Goes My Love" của Blue Van. "Sau khi chấp thuận đoạn phim quảng cáo này, Steve quyết định rằng ḿnh ghét nó", Vincent nhớ lại. "ông ấy cho rằng nó trông giống như một quảng cáo của Pottery Barn vậy." Sau đó, Jobs nói lại với tôi:

 

Rất đơn giản để giải thích iPod là ǵ - hàng ngh́n bài hát nằm trong chiếc túi của bạn - có thể cho phép chúng ta nhanh chóng chuyển đến những quảng cáo với h́nh bóng có tính biểu tượng.

 

Nhưng thật sự rất khó để giải thích được iPad là ǵ. Chúng ta không muốn thể hiện nó như một chiếc máy tính, cũng không muốn làm cho nó trở nên nhẹ nhàng giống một chiếc ti vi đáng yêu.

 

Đoạn phim quảng cáo đầu tiên đă thể hiện rằng ngay cả chính chúng ta cũng không biết là ḿnh đang làm ǵ. Họ có một chiếc khăn len và đôi giày Hush Puppies để cảm nhận chúng.

 

James Vincent đă không hề nghỉ ngơi trong nhiều tháng. V́ thế, khi cuối cùng th́ iPad cũng được bán và đoạn phim quảng cáo được phát sóng, Vincent đă đưa gia đ́nh ḿnh đến Lễ hội âm nhạc Coachella ở Palm Springs, nơi quy tụ một vài ban nhạc ưa thích của anh như Muse, Faith No More, và Devo. Ngay khi anh tới đó, Jobs đă gọi điện đến. "Quảng cáo của cậu tệ quá!", Jobs nói. "iPad đă cách mạng hóa cả thế giới và chúng ta cần điều ǵ đó thật lớn lao. Cậu đă đưa cho tôi cả đống cứt!"

 

"Được rồi, vậy anh muốn ǵ?" Vincent hỏi lại. "Anh không thể nói với tôi là anh muốn cái ǵ." "Tôi không biết", Jobs nói. "Cậu phải mang đến cho tôi điều ǵ đó mới mẻ. Cậu đă chẳng cho tôi thấy điều ǵ cả!"

 

Vincent căi lại và bỗng nhiên Jobs trở nên gay găt. "ông ấy bắt đầu hét vào mặt tôi," Vincent nhớ lại. Vincent không thay đổi, và t́nh h́nh leo thang.

 

Khi Vincent hét lên, "Anh phải nói cho tôi biết là anh muốn cái ǵ chứ?" th́ Jobs đáp lại: "Cậu phải cho tôi thấy một vài thứ, và tôi sẽ biết đó là ǵ khi trông thấy." "ồ tuyệt, hăy để tôi viết ngắn gọn điều đó cho những nhân viên sáng tạo của ḿnh: Tôi sẽ biết nó khi nh́n thấy nó." Vincent thất vọng đến nỗi đă đấm mạnh tay vào tường căn nhà mà anh đang thuê và tạo nên một vết nứt lớn trên đó. Cuối cùng anh cũng ra ngoài với gia đ́nh ḿnh, ngồi cạnh bể bơi, và họ nh́n anh đầy lo lắng. "Anh ổn chứ?", vợ Vincent hỏi.

 

Vincent và nhóm của anh đă mất hai tuần để nghĩ và sắp xếp một ư tưởng mới, anh đă đề nghị giới thiệu chúng tại nhà của Jobs thay v́ tại công ty, với hy vọng rằng nơi đó sẽ có một môi trường dễ chịu hơn. Đặt các tấm bảng trên bàn uống cà phê, Vincent và Milner đă đưa ra 12 cách thức cả thảy. Một trong số đó đầy cảm hứng và kích thích. Một bản khác th́ hài hước, khi Michael Cera, một diễn viên hài kịch, lang thang trong một căn nhà giả và đưa ra những lời b́nh luận vui vẻ, hài hước về những cách thức mà mọi người có thể sử dụng iPad. Những phương án khác kết hợp iPad với những nhân vật nổi tiếng, hoặc là đặt hoàn toàn nó trong một nền màu trắng, hoặc diễn xuất trong một tiểu phẩm hài nhỏ, hoặc là thuyết minh sản phẩm một cách thẳng thắn, chân thực.

 

Sau khi xem xét các lựa chọn, Jobs đă nhận ra ḿnh thực sự muốn ǵ. Không hài hước, cũng chẳng có người nổi tiếng nào, mà cũng không phải là giới thiệu về sản phẩm. "Phải đưa ra một tuyên bố," ông nói.

 

"Nó cần phải là một bản tuyên ngôn. Nó phải lớn lao." Jobs đă tuyên bố rằng iPad sẽ thay đổi cả thế giới, và ông muốn một chiến dịch củng cố cho tuyên bố đó. Các công ty khác sẽ sao chép những chiếc máy tính bảng này chỉ trong ṿng một năm hoặc hơn, ông nói, và Jobs muốn mọi người phải nhớ rằng iPad mới là điều thực sự. "Chúng ta muốn những đoạn quảng cáo phải đại diện và tuyên bố cho những ǵ chúng ta đă làm được."

 

Jobs đột nhiên trở lại chiếc ghế của ḿnh, trông ông có hơi mệt mỏi nhưng vẫn tươi cười.

 

"Bây giờ chúng ta phải đưa ra một thông điệp", ông nói. "Hăy bắt tay vào làm việc đi." Rồi Vincent và Milner, cùng với người viết kịch bản quảng cáo Eric Grunbaum, bắt đầu tạo nên những ǵ mà họ đặt cho "Bản tuyên ngôn" (Manifesto). Nó sẽ là một không gian tốc độ nhanh, với những bức tranh gây ấn tượng sâu sắc và những nhịp điệu vang vọng, và nó phải tuyên bố rằng iPad chính là một cuộc cách mạng. Âm nhạc họ lựa chọn là giọng hát của Karen o với bài hát "Gold Lion" của nhóm Yeah Yeah Yeahs. Như những điều kỳ diệu mà iPad đă mang đến, một giọng nói mạnh mẽ sẽ tuyên bố, "iPad rất mỏng. iPad rất đẹp... Nó là sức mạnh điên cuồng. Nó là phép màu... Đó là những đoạn phim, những bức ảnh. Nhiều hơn những cuốn sách bạn có thể đọc được trong suốt cuộc đời của ḿnh. Nó thực sự là một cuộc cách mạng, và nó mới chỉ vừa bắt đầu." Một khi đoạn quảng cáo "Manifesto" bắt đầu tŕnh chiếu, nhóm lại thử điều ǵ đó mềm mại, dễ chịu hơn, như là những ghi chép về một ngày trong cuộc sống của nhà làm phim trẻ Jessica Sanders. Jobs thích chúng - trong một khoảnh khắc ngắn ngủi. Sau đó ông quay sang chống lại chúng với cùng một lư do đă đưa ra cho quảng cáo đầu tiên theo phong cách Pottery Barn. "Chết tiệt!", ông hét lên, "chúng trông giống như một quảng cáo Visa, một kiểu điển h́nh của các hăng quảng cáo."

 

Ông đă luôn đ̣i hỏi những quảng cáo khác biệt và mới mẻ, nhưng cuối cùng Jobs nhận ra rằng ḿnh không muốn phân tán từ những ǵ mà ông suy nghĩ về tiếng nói của Apple. Đối với ông, tiếng nói này phải có sự khác biệt của chất lượng: đơn giản, có tính tuyên bố, rơ ràng. "Chúng tôi đă bước theo cách đó, và nó dường như cứ lớn dần lên trong Steve, rồi bất chợt ông nói, Tôi ghét điều đó, nó không phải là Apple,'" Lee Clow nhắc lại. "ông nói với chúng tôi là hăy quay lại với tiếng nói của Apple. Nó là một giọng nói rất đơn giản và chân thực." Và rồi họ đă trở lại ư tưởng về một nền màu trắng rơ ràng, sáng sủa, với một cách tiếp cận gần gũi tất cả những điều rằng "iPad là...".

 

Các ứng dụng

 

Các quảng cáo iPad không phải là về các thiết bị, mà là về những ǵ bạn có thể làm với chúng. Thực sự th́ thành công của nó đến không chỉ bởi cái hay của phần cứng mà c̣n v́ cả những ứng dụng nữa (viết tắt là apps), nó cho phép bạn thỏa thích với tất cả những hoạt động thú vị. Có đến hàng ngh́n - và sẽ sớm là hàng trăm ngh́n - những ứng dụng mà bạn có thể tải về miễn phí hoặc chỉ mất một vài đô-la. Bạn có thể bắn những con chim dữ với một cú đánh mạnh bằng những ngón tay của ḿnh, theo dơi cổ phiếu của bạn, xem các bộ phim, đọc sách báo và tạp chí, nắm bắt những tin tức mới nhất, chơi tṛ chơi, và tận hưởng những khoảng thời gian tuyệt vời. Một lần nữa, sự tích hợp của phần cứng, phần mềm, và bộ dự trữ trong máy đă làm cho nó trở nên thật dễ dàng, đơn giản. Nhưng những ứng dụng này cũng cho phép nền tảng mở, theo một cách thức được kiểm soát, đối với những nhà phát triển bên ngoài muốn tạo ra một phần mềm và nội dung cho nó - tính mở, đó là, giống như một khu vườn cộng đồng có cổng và được giám sát một cách cẩn thận.

 

Các ứng dụng phi thường bắt đầu với chiếc iPhone. Lần đầu tiên ra mắt vào năm 2007, nó không có các ứng dụng mà bạn có thể mua từ những nhà phát triển bên ngoài, và ban đầu Jobs đă chống lại việc cho phép họ. Ông đă không muốn những người bên ngoài tạo ra các ứng dụng dành cho iPhone có thể gây ra những rắc rối, lây lan vi rút cho máy, hoặc làm hư hại và ảnh hưởng đến sự toàn vẹn của nó.

 

Thành viên ban giám đốc Art Levinson là một trong những người thúc đẩy các ứng dụng của iPhone. "Tôi đă gọi cho ông ấy tới nửa tá cuộc điện thoại để vận động cho tiềm năng của các ứng dụng," ông nhớ lại. Nếu Apple không cho phép và thực sự khuyến khích chúng, một nhà sản xuất điện thoại thông minh khác sẽ bắt đầu tiến hành việc này, và mang đến cho bản thân nó một lợi thế cạnh tranh. Giám đốc tiếp thị Phil Schiller đồng ư với điều này. "Tôi đă không thể tưởng tượng được rằng chúng tôi có thể làm ra được một thứ ǵ đó đầy sức mạnh như iPhone và không cho phép những nhà phát triển có thể tạo nên được nhiều những ứng dụng", ông nói. "Tôi biết là các khách hàng sẽ yêu thích chúng." Nhà đầu tư mạo hiểm John Doerr tranh luận rằng việc cho phép những ứng dụng sẽ sản sinh ra vô khối những doanh nhân mới, những người sẽ tạo ra những dịch vụ mới.

 

Ban đầu, Jobs chấm dứt cuộc thảo luận, một phần v́ ông đă cảm thấy nhóm của ḿnh không thể đoán định, lường hết được những sự phức tạp liên quan đến chính trị của bên thứ ba phát triển các ứng dụng. Ông muốn tiêu điểm. "V́ thế mà Jobs không muốn nói chuyện về nó nữa," Schiller nói. Nhưng ngay khi iPhone ra mắt, Jobs lại sẵn ḷng lắng nghe cuộc tranh luận. "Mỗi lần đối thoại, Steve dường như đă cởi mở hơn đôi chút," Levinson nói. Đă có những cuộc thảo luận tự do và sôi nổi tại bốn cuộc họp ban lănh đạo.

 

Jobs đă sớm nhận ra rằng có một cách để có được những ǵ tốt đẹp nhất của cả hai thế giới.

 

Ông cho phép những người bên ngoài có thể viết các ứng dụng, nhưng họ sẽ phải tuân thủ những tiêu chuẩn chặt chẽ, đă được thử nghiệm, kiểm tra và thông qua bởi Apple, và chỉ được bán qua iTunes store. Đó là một cách để thu được lợi thế từ việc cho phép hàng ngh́n nhà phát triển phần mềm trong khi vẫn giữ lại sự kiểm soát đủ để bảo vệ cho sự toàn vẹn của iPhone và sự đơn giản của những trải nghiệm khách hàng. "Đó hoàn toàn là một giải pháp tuyệt vời để có thể thỏa măn được nhu cầu", Levinson chia sẻ. "Nó mang đến cho chúng tôi những nguồn lợi của tính mở trong khi vẫn duy tŕ sự kiểm soát đóng."

 

Cửa hàng ứng dụng dành cho iPhone đă được mở trên iTunes vào tháng Bảy năm 2008; lượt tải về thứ một tỷ là vào 9 tháng sau đó. Thời điểm iPad được bày bán rộng răi vào tháng Tư năm 2010, đă có tới 185.000 ứng dụng cho iPhone. Hầu hết chúng cũng có thể được sử dụng trên iPad, măc dù họ đă không tận dụng được lợi thế của một kích cỡ màn h́nh lớn hơn. Nhưng chỉ trong ṿng chưa đến năm tháng, những người phát triển đă viết tới 25.000 ứng dụng mới đặc biệt dành cho iPad. Tháng Bảy năm 2011, đă có tới 500.000 ứng dụng dành cho cả hai thiết bị này, và có hơn 15 tỷ lượt tải vê.

 

Cửa hàng ứng dụng đă tạo nên một ngành công nghiệp trong chốc lát. Trong những căn pḥng, gara ô tô và những công ty truyền thông lớn, các doanh nhân đă tạo ra những ứng dụng mới. Công ty đầu tư mạo hiểm của John Doerr đă tạo ra một iFund với 200 triệu đô-la để cấp vốn cho những ư tưởng tốt nhất. Các báo và tạp chí vốn không cho phép đọc miễn phí đă trông thấy một cơ hội cuối cùng để nhốt vị thần của mô h́nh kinh doanh c̣n nhiều hồ nghi và chưa rơ ràng này vào trong chai. Những nhà xuất bản tân tiến đă tạo nên những tờ tạp chí mới, những cuốn sách mới, những tài liệu học tập chỉ dành cho iPad. Ví dụ, Nhà xuất bản Callaway, nơi đă xuất bản những cuốn sách từ Madonna's Sex cho đến Miss Spider's Tea Party, đă quyết định "qua sông đốt thuyền" khi từ bỏ việc in ấn thuần túy, để tập trung vào xuất bản những cuốn sách với tư cách là các ứng dụng tương tác. Tháng Sáu năm 2011, Apple đă chi trả 2,5 tỷ đô-la cho những người phát triển các ứng dụng.

 

iPad và những thiết bị kỹ thuật số dựa trên nền tảng ứng dụng đă báo trước một thay đổi cơ bản trong thế giới kỹ thuật số. Quay lại thập niên 1980, lên mạng thường có nghĩa là liên lạc với một dịch vụ như AOL, CompuServe, hay Prodigy những nơi thu phí cho việc truy cập vào một khu vườn được giám sát cẩn thận được bao bọc bởi diện tích bề mặt cùng với những chiếc cổng thoát hiểm, cho phép những người sử dụng can đảm có thể tiếp cận với Internet ở phạm vi rộng. Giai đoạn thứ hai bắt đầu từ đầu những năm 1990, là sự xuất hiện của những tŕnh duyệt cho phép mọi người có thể tự do truy cập vào Internet, sử dụng Giao thức truyền tải siêu văn bản của World Wide Web, dẫn đến hàng tỷ trang web khác nhau. Các công cụ t́m kiếm xuất hiện giúp mọi người có thể dễ dàng t́m kiếm những trang web mà họ muốn. Sự ra đời của iPad đă báo hiệu một h́nh mẫu mới. Các ứng dụng có sự tương đồng với những khu vườn có tường bao quanh ngày xưa.

 

Những người sáng tạo có thể áp phí và đưa ra nhiều chức năng dành cho người sử dụng để tải chúng về. Nhưng sự phát triển của các ứng dụng cũng có ư nghĩa rằng tính mở và bản chất kết nối của web đă "hy sinh". Các ứng dụng không dễ dàng được t́m kiếm hoặc kết nối. Bởi lẽ iPad cho phép quyền sử dụng các ứng dụng lẫn các tŕnh duyệt web, và đó không phải là ở cuộc chiến với các mô h́nh web. Nhưng nó đă cung cấp một sự thay thế, cho cả người tiêu dùng lẫn những người sáng tạo nội dung.

 

Báo chí và Xuất bản

 

Với chiếc iPod, Jobs đă chuyển sang công việc kinh doanh âm nhạc. Với iPad và Cửa hàng ứng dụng của nó, ông đă bắt đầu tiến đến tất cả mọi phương tiện truyền thông, từ xuất bản cho đến báo chí, cho tới truyền h́nh và điện ảnh.

 

Sách là một mục tiêu rơ ràng, khi Kindle của Amazon đă thể hiện sự khao khát đối với những cuốn sách điện tử. V́ vậy, Apple đă tạo nên iBook store, nơi bán những cuốn sách điện tử theo cách thức mà iTunes Store đă bán những bài hát. Mặc dù vậy, vẫn có một sự khác biệt nho nhỏ trong mô h́nh kinh doanh này. Đối với iTunes store, Jobs khăng khăng rằng tất cả các bài hát đă được bán với một cái giá không hề đắt, chỉ có 99 cent lúc ban đầu. Jeff Bezos của Amazon đă cố gắng thực hiện phương pháp tương tự với những cuốn sách điện tử, bán chúng hầu hết với giá 9,99 đô-la. Jobs đă đưa ra cho các nhà xuất bản điều mà ông đă từ chối các hăng đĩa: Họ có thể đặt bất cứ cái giá nào họ muốn cho những hàng hóa của ḿnh tại iBook store, và Apple sẽ nhận được 30%.

 

Ban đầu th́ điều đó đồng nghĩa với những mức giá cao hơn so với Amazon. Nhưng tại sao mọi người vẫn đặt mua ở Apple nhiều hơn? "Đó không phải là trường hợp này," Jobs trả lời, khi Walt Mossberg đặt cho ông câu hỏi đó tại sự kiện ra mắt iPad. "Cái giá thực ra là như nhau." Và ông đă đúng.

 

Một ngày sau khi iPad ra mắt, Jobs đă chia sẻ với tôi suy nghĩ của ông về những cuốn sách: Amazon đă thật sai lầm. Amazon trả giá bán buôn cho một số cuốn sách, rồi bắt đầu bán lại với giá thấp hơn 9,99 đô-la. Các nhà xuất bản ghét điều này - họ nghĩ rằng nó có thể làm mất đi khả năng bán những cuốn sách b́a cứng của họ với giá 28 đô-la. V́ thế thậm chí trước cả khi Apple bước vào t́nh huống này, một vài nhà cung cấp sách đă bắt đầu từ chối bán sách trên Amazon. Do đó chúng tôi đă nói với các nhà xuất bản, "Chúng tôi sẽ đến với mô h́nh môi giới trung gian, nơi các bạn đặt ra một mức giá c̣n chúng tôi sẽ thu về 30%, đúng là khách hàng sẽ phải trả thêm một chút, nhưng dù sao đó cũng chính là những ǵ các bạn muốn." Nhưng chúng tôi cũng yêu cầu một sự bảo đảm rằng nếu có bất cứ ai khác đang bán những cuốn sách rẻ hơn chúng tôi, th́ chúng tôi cũng có thể bán chúng với mức giá thấp hơn. V́ thế mà họ đă đến Amazon và nói, "Các anh hăy kư hợp đồng với một hăng hoặc chúng tôi sẽ không cung cấp sách cho các anh nữa." Jobs nhận thức được rằng ḿnh đang cố gắng "lợi cả đôi đường" khi đến với âm nhạc và sách báo. ông đă từng từ chối cung cấp cho các công ty âm nhạc một mô h́nh trung gian môi giới và không cho phép họ đặt ra những mức giá của riêng ḿnh. Tại sao? Bởi v́ ông không phải làm vậy. Nhưng với sách th́ ông đă làm thế. "Chúng tôi không phải là những người đầu tiên trong việc kinh doanh sách", ông nói. "Trong bối cảnh như thế này, điều tốt nhất đối với chúng tôi là thực hiện bước akido và kết thúc với mô h́nh trung gian môi giới. Và chúng tôi đă tiến hành mặc cho những khó khăn và trở ngại."

 

Ngay sau khi diễn ra sự kiện ra mắt iPad, Jobs đă đến New York vào tháng Hai năm 2002 để gặp gỡ những nhà điều hành trong lĩnh vực kinh doanh báo chí. Trong hai ngày, Jobs đă gặp gỡ Rupert Murdoch, con trai ông là James, và nhà quản lư của tờ Wall Street Journal của họ: Arthur Sulzberger Jr. và những nhà điều hành hàng đầu của tờ New York Times', cũng như các nhà điều hành tờ Time, Fortune, và những tờ tạp chí khác của Time Inc.. "Tôi muốn mời những tờ báo có chất lượng," ông nói. "Chúng tôi không thể phụ thuộc vào các blogger để có được những tin tức mới. Chúng tôi cần đến những phóng viên và biên tập viên thực sự hơn bao giờ hết. Do đó tôi muốn t́m cách giúp mọi người tạo nên những sản phẩm số mà họ thực sự có thể kiếm ra tiền từ đó." V́ thế ông đă làm cho mọi người phải trả tiền cho âm nhạc và ông hy vọng ḿnh cũng có thể làm vậy đối với báo chí.

 

Mặc dù vậy, các nhà xuất bản đă trở nên thận trọng và dè dặt đối với "dây cứu sinh" của Jobs. Điều đó có nghĩa là họ phải trả 30% doanh thu cho Apple, nhưng đó không phải là vấn đề lớn nhất. Quan trọng hơn, những nhà xuất bản lo ngại rằng, dưới hệ thống của Jobs, họ không c̣n duy tŕ được mối quan hệ trực tiếp với những người đăng kư của ḿnh nữa; họ sẽ không có địa chỉ email và số thẻ tín dụng để có thể tính hóa đơn cho khách hàng, giao tiếp và liên lạc với họ, tiếp thị quảng bá đến họ những sản phẩm mới nhất. Thay vào đó, Apple sẽ có các khách hàng, tính hóa đơn và thu được những thông tin của họ trên hệ thống dữ liệu của riêng ḿnh. Và do chính sách bảo mật của ḿnh, Apple sẽ không chia sẻ những thông tin đó trừ khi khách hàng cho phép họ làm vậy.

 

Jobs đặc biệt quan tâm đến New York Times, theo ông đó là một tờ báo lớn có nguy cơ xuống dốc bởi lẽ nó không t́m cách để đáp ứng nội dung số. "Tôi đă quyết định rằng một trong những dự án trực tiếp của ḿnh trong năm nay là sẽ cố gắng để mời - dù họ có muốn hay không - tờ The Times", ông nói với tôi vào đầu năm 2010.

 

Trong suốt chuyến viếng thăm New York, Jobs đă dùng bữa tối với 50 nhà điều hành hàng đầu của tờ The Times trong một pḥng ăn tối riêng tư ở Pranna, một nhà hàng châu Á. (Ông đă gọi sinh tố xoài và ḿ ống chay, cả hai món đều không có trong thực đơn.) Tại đây, ông đă lấy chiếc iPad ra và giải thích tầm quan trọng của việc đưa ra một mức giá khiêm tốn nhất cho những nội dung số mà các khách hàng có thể chấp nhận.

 

Ông vẽ ra một đồ thị về số lượng độc giả và những mức giá khả thi. Sẽ có bao nhiêu độc giả t́m đọc nếu tờ The Times miễn phí? Họ sẽ biết câu trả lời cho đến điểm tận cùng của đ̣ thị, bởi lẽ họ đang cung cấp nội dung miễn phí trên trang web và có khoảng 20 triệu lượt ghé thăm thường xuyên. Và nếu đưa ra một mức giá thực sự đắt đỏ? Họ cũng có dữ liệu ở trên đó; thu của những người đăng kư báo giấy hơn 300 đô-la một năm và có được khoảng 1 triệu độc giả. "Các anh hăy đến với điểm giữa, nơi có khoảng 10 triệu người đăng kư số", Steve nói với họ. "Và điều đó có nghĩa là những tài khoản đăng kư số của các anh nên thật rẻ và dễ dàng, chỉ một cái nhấp chuột và nhiều nhất là 5 đô-la mỗi tháng."

 

Khi một trong các nhà điều hành của The Times quả quyết rằng tờ báo cần thông tin về email và thẻ tín dụng của tất cả những người đăng kư, ngay cả khi họ đăng kư thông qua Cửa hàng ứng dụng, Jobs nói rằng Apple không thể cung cấp những dữ liệu đó được. Điều đó khiến nhà điều hành trên tức giận. "Được thôi, anh có thể hỏi khách hàng điều này, nhưng nếu họ không t́nh nguyện cung cấp cho anh, th́ đừng có trách tôi", Jobs nói. "Nếu anh không thích th́ đừng sử dụng chúng tôi nữa. Tôi không phải là người đặt anh vào t́nh thế này. Anh là một trong số những người đă phải dành 5 năm qua để cung cấp miễn phí tờ báo điện tử của ḿnh và rồi chẳng thu được thông tin thẻ tín dụng của bất cứ ai."

 

Jobs cũng đă gặp riêng Arthur Sulzberger Jr. "Arthur là một người rất tốt bụng, và anh ấy thực sự rất tự hào về công tŕnh mới của ḿnh, như là anh ấy nên thế", Jobs nói. "Tôi đă nói chuyện với Arthur về điều mà theo tôi là anh ấy nên làm, nhưng rồi chẳng có chuyện ǵ xảy ra cả." Nó mất tới một năm, và vào tháng Tư năm 2008, tờ The Times bắt đầu ra mắt ấn bản kỹ thuật số và bán cho một vài tài khoản đăng kư thông qua Apple, không thay đổi những chính sách mà Jobs đă thiết lập.

 

Tuy nhiên, tờ báo quyết định thu ước chừng bốn lần 5 đô-la phí hàng tháng mà Jobs từng gợi ư.

 

Ṭa nhà Time-Life do chủ bút của Time là Rick Stengel làm chủ. Jobs quư mến Stengel, người đă chuyển một nhóm tài năng do Josh Quitter lănh đạo, để tạo nên phiên bản iPad dành cho tạp chí từng tuần. Nhưng ông đă rất thất vọng khi trông thấy Andy Serwer của Fortune ở đó. Đầy gay gắt và dữ dội, Jobs nói với Serwer việc ông đă tức giận như thế nào về câu chuyện đăng trên Fortune hai năm về trước, tiết lộ chi tiết t́nh trạng sức khỏe của ông và gây ra những vấn đề về cổ phiếu. "Các anh đă đá cho tôi một cú khi tôi ngă", ông nói.

 

Vấn đề lớn hơn ở Time Inc. cũng là vấn đề ở The Times: Tờ tạp chí này không muốn Apple sở hữu những người đăng kư của nó và ngăn nó trực tiếp thu hóa đơn. Time Inc. đă muốn tạo nên những ứng dụng có thể dẫn trực tiếp độc giả đến với trang web của nó để đăng kư đặt báo. Apple đă từ chối. Khi Time và những tờ tạp chí khác cho phép các ứng dụng có thể làm được điều này, họ đă từ chối quyền trong Cửa hàng ứng dụng.

 

Jobs cố gắng thương lượng cá nhân với CEO của Time Warner, Jeff Bewker, một người theo chủ nghĩa thực dụng đầy hiểu biết với sức hút mạnh mẽ đối với ông. Họ đă thỏa thuận với nhau một vài năm trước về đoạn video được đăng kư dành cho iPod Touch; thậm chí Jobs cũng không thể thuyết phục ông tiến hành một thỏa thuận liên quan đến việc HBO độc quyền phát sóng những bộ phim ngay sau khi công chiếu, và ông ngưỡng mộ sự thẳng thắn và phong cách quyết đoán của Bewkes. về phần ḿnh, Bewkes cũng tôn trọng khả năng của Jobs khi vừa là người suy nghĩ có chiến lược lại vừa là bậc thầy của những chi tiết nhỏ nhặt nhất. "Steve có thể sẵn sàng đi từ những nguyên tắc bao quát cho tới những chi tiết cụ thể" ông nói.

 

Khi Jobs gọi cho Bewkes để tiến hành một thỏa thuận về việc để những tờ tạp chí Time Inc. xuất hiện trên iPad, ông bắt đầu cảnh báo rằng ngành in ấn "thật tồi tệ", và rằng "mọi người thực sự muốn những tờ tạp chí của anh", và Apple đang mang đến cơ hội có thể bán sản phẩm cho những người đăng kư số hóa, nhưng "các anh chẳng biết nắm lấy cơ hội ǵ cả." Bewkes đă không đồng ư với bất cứ điều ǵ trong số đó. ông nói ḿnh rất vui khi Apple có thể bán cho những người đăng kư số cho Time Inc. Việc Apple thu 30% cũng chẳng phải vấn đề. "Tôi đang nói với anh ngay lúc này là, nếu anh bán một tài khoản đăng kư cho chúng tôi, anh có thể có được 30%", Bewkes nói với Jobs.

 

"Được rồi, đó là một sự xúc tiến hơn là tôi thực hiện nó với bất cứ ai", Jobs đáp. "Tôi chỉ có một câu hỏi thôi", Bewkes tiếp lời. "Nếu anh bán một tài khoản đăng kư cho tờ tạp chí của chúng tôi, và tôi trả cho anh 30%, vậy th́ ai sẽ sở hữu người đăng kư đó anh hay tôi?" "Tôi không thể cung cấp tất cả những thông tin của những người đăng kư bởi v́ đó là chính sách bảo mật của Apple", Jobs đáp.

 

"Được rồi, sau đó chúng ta sẽ t́m ra một điều ǵ khác, bởi lẽ tôi không muốn toàn bộ số người đăng kư của ḿnh trở thành người đăng kư của anh, dành cho anh rồi sau đó tập kết hết ở Apple Store," Bewkes nói. "Và điều tiếp theo anh sẽ làm, một khi anh đă độc quyền, là trở lại và nói với tôi rằng tờ tạp chí của tôi không nên bán một bản giá 4 đô- la mà thay vào đó nên là 1 đô-la.

 

Nếu có người đăng kư đặt mua tờ tạp chí của chúng tôi, chúng tôi cần biết đó là ai, chúng tôi cần phải tạo ra một mối giao tiếp trực tuyến với những người này, và có quyền thông báo với họ một cách trực tiếp về những thay đổi."

 

Jobs đă có một khoảng thời gian dễ thở hơn với Rupert Murdoch, chủ sở hữu của News Corp., sở hữu Wall street Journal, New York Post, cùng rất nhiều tờ báo trên khắp thế giới, Fox Studios và Fox News Channel. Khi Jobs gặp Murdoch và nhóm của ông, họ cũng đă nhấn mạnh rằng họ nên chia sẻ quyền sở hữu của những người đăng kư thông qua Cửa hàng ứng dụng. Nhưng khi Jobs từ chối, một điều thú vị đă xảy ra. Murdoch được biết đến như một người dễ thuyết phục, nhưng ông biết rằng ḿnh không có ảnh hưởng trong vấn đề này, v́ vậy mà ông đă chấp nhận những giới hạn của Jobs. "Chúng tôi thích sở hữu những người đăng kư hơn, và chúng tôi được thúc đẩy bởi điều này", Murdock kể lại. "Nhưng Steve sẽ không thực hiện một thỏa thuận dựa trên những điều này, v́ thế mà tôi nói, "Được rồi, hăy cứ làm như vậy đi.' Chúng tôi không thấy có bất cứ lư do ǵ mà phải nghiêm trọng vấn đề lên cả. Cậu ấy không chịu khuất phục - và tôi cũng sẽ không chịu khuất phục nếu ở vào vị trí của Jobs - v́ thế mà tôi đă đồng ư." Murdoch thậm chí đă ra mắt một tờ nhật báo điện tử, tờ The Daily, được "đo ni đóng giày" đặc biệt dành riêng cho iPad. Nó sẽ được bán trong Cửa hàng ứng dụng, cùng những nguyên tắc được Jobs đưa ra, với mức giá 99 cent một tuần. Bản thân Murdoch đă đưa nhóm của ḿnh đến Cupertino để tŕnh bày bản thiết kế dự kiến. Không mấy ngạc nhiên, Jobs ghét nó. "Anh có để các nhà thiết kế của chúng tôi giúp đỡ không?", Jobs hỏi. Và Murdoch chấp nhận. "Những nhà thiết kế của Apple đă chỉnh sửa nó đôi chút", Murdoch nói, "và c̣n các thành viên trong nhóm của chúng tôi đă quay về và có được một bản thiết kế khác, và 10 ngày sau chúng tôi trở lại đó và cho họ xem cả hai bản, và Steve thực sự đă thích phiên bản của chúng tôi hơn. Điều đó khiến chúng tôi rất kinh ngạc."

 

The Daily, một tờ báo chẳng lá cải mà cũng chẳng chính thống, nhưng thay v́ là một sản phẩm dành cho thị trường tầm trung như USA Today, nó đă không mấy thành công. Nhưng nó đă giúp tạo ra một cầu nối thân thiết giữa Jobs và Murdoch. Khi Murdoch đề nghị Jobs phát biểu tại phiên họp quản lư thường niên của News Corp. vào tháng Sáu năm 2010, Jobs đă tạo ra một ngoại lệ đối với quy tắc của ḿnh là không bao giờ xuất hiện như thế. James Murdoch đă dẫn dắt ông trong một cuộc phỏng vấn sau bữa tối kéo dài gần hai giờ đồng hồ. "Cậu ấy đă chỉ trích gay gắt về những điều mà báo chí đang làm trong lĩnh vực công nghệ", Murdoch nhớ lại. "Cậu ấy đă nói với chúng tôi rằng thật khó để có thể làm đúng mọi thứ, bởi lẽ bạn đang ở New York, và bất cứ ai đang làm tốt công việc kỹ thuật của ḿnh tại Thung lũng Silicon." Điều này không khiến cho chủ tịch của Mạng Kỹ thuật số của Wall Street Journal, Gordon McLeod, thất vọng. Cuối cùng th́, McLeod đă đến chỗ Jobs và nói, "Cảm ơn, quả là một buổi tối tuyệt vời, nhưng chắc hẳn là anh đang khiến cho tôi mất việc." Murdoch cười khúc khích khi mô tả lại viễn cảnh đó. "Rồi kết cục của nó cũng thành sự thật", ông nói. McLeod đă bị sa thải trong ṿng ba tháng.

 

Trở lại với bài phát biểu tại cuộc họp, Jobs đă khiến Murdoch phải lắng nghe về Fox News, thứ mà ông tin rằng đang hủy diệt, gây hại cho quốc gia, và là một vết nhơ đối với danh tiếng của Murdoch. "Anh đang đánh mất tất cả với Fox News", Jobs nói với Murdoch trong bữa tối. "Cái trục ngày này không c̣n tự do và bảo toàn nữa, cái trục đó đang rất bảo thủ-hủy diệt, và anh đă ném số phận cuả ḿnh vào tay những kẻ hủy diệt. Fox đă trở thành một lực lượng phá hoại khó có thể tin nổi trong xă hội của chúng ta. Anh có thể làm tốt hơn, và nó đang trở thành một di sản của anh nếu không cẩn thận." Jobs nói ông đă nghĩ rằng Murdoch thực sự không thích việc Fox tiến được bao xa. "Rupert là người sáng lập, chứ không phải là người phá tan tất cả", Jobs nói. "Tôi đă có vài cuộc gặp gỡ với James và tôi nghĩ là cậu ấy cũng đồng ư với tôi. Tôi chỉ có thể nói như vậy mà thôi."

 

Sau đó Murdoch nói rằng đă từng có những người như Jobs, phàn nàn về Fox "Cậu ấy theo quan điểm cánh tả về vấn đề này", ông nói. Jobs đă đề nghị Murdoch cùng người thân của ḿnh thực hiện một cuộn phim về một tuần ở những chương tŕnh của Sean Hannity và Glenn Beck - mà theo ông nó c̣n tiêu cực và phá hoại hơn hơn cả Bill O'Reilly - và Murdoch đă đồng ư làm như vậy. Sau đó Jobs nói với tôi rằng ông đă đề nghị nhóm của Jon Stewart đặt cùng một cuộn phim tương tự cho Murdoch xem. "Tôi rất vui khi nh́n thấy nó", Murdoch nói, "nhưng cậu ấy đă không gửi nó cho tôi."

 

Murdoch và Jobs thân thiết tới mức Murdoch đă tới ngôi nhà ở Palo Alto của Jobs để dùng bữa tối hai lần vào năm sau. Jobs nói đùa rằng ḿnh phải giấu những dao dĩa dùng cho bữa tối vào những dịp như thế này, bởi ông lo là người vợ phóng khoáng của ḿnh sẽ moi ruột Murdoch khi ông ấy bước vào. về phần ḿnh, Murdoch đă có được một hiểu biết lớn lao về các món ăn chay:

 

"Dùng bữa tối tại nhà của Steve thực sự là một trải nghiệm thú vị, miễn là bạn ra về trước khi những nhà hàng địa phương đóng cửa." Chao ôi, nhưng khi tôi hỏi Murdoch là có phải ông đă từng nói điều này không, th́ Murdoch không hề nhắc lại.

 

Một chuyến viếng thăm đă diễn ra đầu năm 2011. Murdoch phải đi ngang qua Palo Alto vào ngày 24 tháng Hai, và ông đă nhắn tin cho Jobs, ông đă không biết đó cũng là sinh nhật lần thứ 56 của Jobs, và Jobs đă không hề đề cập đến nó khi nhắn tin lại để mời Murdoch dùng bữa tối. "Đó là cách của tôi để chắc chắn rằng Laurene không bác bỏ kế hoạch", Jobs nói đùa. "Đó là sinh nhật của tôi và cô ấy phải để cho tôi mời Rupert chứ." Erin và Eve cũng ở đây, và Reed vừa trở về từ Stanford gần cuối bữa tối. Jobs đă cho mọi người xem những bản thiết kế chiếc thuyền của ông, và Murdoch nghĩ rằng bên trong th́ nó rất đẹp, nhưng lại "hơi đơn giản" bên ngoài. "Điều này chắc chắn thể hiện một sự lạc quan tuyệt vời về t́nh trạng sức khỏe của Jobs và cậu ấy đă nói rất nhiều về việc chế tạo chiếc thuyền", Murdoch nói.

 

Trong bữa tối, họ đă nói về tầm quan trọng của việc lan truyền văn hóa doanh nghiệp và sự nhanh nhẹn, khéo léo vào công ty. Sony đă thất bại khi làm việc này, Murdoch nói. Jobs tán đồng.

 

"Tôi đă tin rằng một công ty thực sự lớn mạnh không thể có được một nền văn hóa doanh nghiệp rơ rệt", Jobs nói. "Nhưng giờ th́ tôi tin điều đó là có thể. Murdoch đă làm được điều đó. Tôi nghĩ rằng ḿnh cũng đă thực hiện được điều đó tại Apple."

 

Hầu hết các cuộc nói chuyện trong bữa tối là về giáo dục. Murdoch đă thuê Joel Klein, cựu giám đốc của Sở giáo dục Thành phố New York, bắt đầu một chương tŕnh giảng dạy phân ban số hóa. Murdoch kể lại rằng Jobs đă khá tùy tiện với ư tưởng rằng công nghệ có thể thay đổi giáo dục.

 

Nhưng Jobs đồng ư với Murdoch là những cuốn giáo tŕnh bằng giấy sẽ chuyển thành những tài liệu học tập số hóa.

 

Trên thực tế, Jobs đă coi những cuốn giáo tŕnh như là ngành kinh doanh tiếp theo mà ông muốn thay đổi. ông tin rằng nó là ngành công nghiệp chín muồi trị giá 8 tỷ đô- la mỗi năm. Jobs cũng bị ấn tượng bởi sự thật là rất nhiều trường học, v́ những lư do an ninh, đă không trang bị tủ đựng đồ, v́ thế mà những đứa trẻ phải mang những chiếc ba lô nặng trĩu trên vai. "iPad sẽ giải quyết vấn đề này", ông nói. Ư tưởng của ông là thuê những người viết giáo tŕnh thật giỏi để tạo nên những phiên bản số hóa, và biến chúng thành một tính năng của iPad. Ngoài ra, ông c̣n tổ chức các cuộc gặp với những nhà xuất bản lớn như Pearson Education để thảo luận về việc hợp tác với Apple. "Quy tŕnh thẩm định những cuốn giáo tŕnh đă bị lỗi", ông nói. "Nhưng nếu chúng ta có thể tạo nên những cuốn giáo tŕnh miễn phí, và mọi người đọc nó cùng với iPad, th́ chúng không cần phải cấp giấy phép nữa. Nền kinh tế thiếu hấp dẫn ở cấp độ liên bang sẽ kéo dài khoảng một thập kỷ, và chúng ta có thể cho họ một cơ hội để tránh được toàn bộ quá tŕnh đó và tiết kiệm tiền bạc, chi phí."

 

--------------------------------

1          Cấu trúc ARM (Acorn RISC Machine): là một loại cấu trúc vi xử lư 32-bit kiểu RISC được sử dụng rộng răi trong các thiết kế nhúng. Do có đặc điểm tiết kiệm năng lượng, các bộ CPU ARM chiếm ưu thế trong các sản phẩm điện tử di động, mà với các sản phẩm này, việc tiêu thụ công suất thấp là một mục tiêu thiết kế quan trọng hàng đầu.

2          Whole Earth Catalog: cuốn catalog về những giá trị và hành vi của các nhóm văn hóa tạo nên những trào lưu xă hội chính ngày nay, được xuất bản bởi Stewart Brand từ năm 1968-1972, thường xuyên được sửa đổi bổ sung cho đến năm 1998

3          Control-freak: là chương tŕnh điều khiển Winamp từ bluetooth của điện thoại di động (như máy điều khiển từ xa) có khả năng chọn bài tiếp theo, bài trước, tạm dừng, chơi, dừng của Winamp... Nó có thể cho điều khiển cả màn h́nh desktop của ḿnh thông qua bluetooth.

 

 

Chương 38

 

NHỮNG CUỘC CHIẾN MỚI

Và dư âm của các cuộc chiến cũ

 

 

Google: Mở hay đóng

 

Vài ngày sau khi công bố iPad vào tháng Một năm 2010, Jobs mở một cuộc họp "ṭa thị chính" với các nhân viên ở Apple. Tuy nhiên, thay v́ hân hoan vui mừng với sản phẩm đột phá mới của ḿnh, ông lại nguyền rủa Google v́ đă sản xuất hệ điều hành đối thủ là Android. Jobs rất tức giận v́ Google quyết định cạnh tranh với Apple trong thị trường điện thoại, ông nói: "Chúng ta không nhảy vào thị trường T́m kiếm, nhưng họ lại nhảy vào thị trường điện thoại. Không có ǵ nhầm lẫn ở đây hết. Họ muốn tiêu diệt iPhone. Chúng ta sẽ không để họ làm được điều đó." Vài phút sau, khi cuộc họp đă chuyển sang chủ đề khác, Jobs tiếp tục quay lại đả kích slogan nổi tiếng của Google: "Tôi muốn quay lại chủ đề ban đầu và bổ sung một điều. Cái câu thần chú "Đừng làm điều đó thật quá nhảm nhí."

 

Cá nhân Jobs cảm thấy như ḿnh bị phản bội. CEO của Google là Eric Schmidt - từng là thành viên ban giám đốc của Apple trong quá tŕnh triển khai iPhone và iPad, c̣n các nhà sáng lập của Google là Larry Page và Sergey Brin từng coi Jobs là người thầy của ḿnh. Ông cảm thấy như bị mất cắp. Giao diện màn h́nh cảm ứng của Android đang bắt chước ngày càng nhiều các tính năng mà Apple đă tạo ra như đa cảm ứng, tính năng vuốt và một lưới ô vuông các biểu tượng ứng dụng.

 

Jobs đă cố gắng can ngăn Google triển khai Android. Năm 2008, ông đến trụ sở chính của Google gần Palo Alto và la hét tranh căi với Page, Brin cùng trưởng nhóm phụ trách Android là Andy Rubin. (Khi đó Schmidt vẫn nằm trong ban giám đốc của Apple nên không tham gia các cuộc tranh luận liên quan đến iPhone.) ông hồi tưởng: "Tôi đă nói rằng nếu giữ được quan hệ tốt th́ chúng tôi sẽ bảo đảm có phần truy nhập Google trong iPhone cũng như dành cho Google một hoặc hai biểu tượng trên màn h́nh chủ." Nhưng ông cũng đe dọa rằng nếu Google tiếp tục phát triển Android và sử dụng bất kỳ tính năng nào của iPhone, chẳng hạn như đa cảm ứng, th́ ông sẽ kiện. Ban đầu, Google tránh bắt chước các tính năng nhất định, nhưng tháng Một năm 2010, HTC giới thiệu một chiếc điện thoại Android với tính năng đa cảm ứng cùng rất nhiều điểm giống iPhone cả về diện mạo lẫn cảm nhận. Đó chính là ngữ cảnh để Jobs tuyên bố rằng slogan "Đừng làm điều xấu" của Google là "nhảm nhí".

 

Vậy là Apple đâm đơn kiện HTC (và rộng ra là Android) v́ đă vi phạm 20 giấy phép độc quyền sáng tạo của họ, bao gồm các giấy phép về ứng dụng đa cảm ứng, vuốt để mở, gơ hai lần để phóng to, kéo hoặc nhúm để mở rộng, và các bộ cảm biến để quyết định cách cầm thiết bị. Khi Jobs ngồi trong căn nhà của ḿnh ở Palo Alto vào tuần đâm đơn kiện, lần đầu tiên tôi thấy ông giận dữ đến như vậy:

 

Đơn kiện của chúng tôi ghi rằng: "Google, các người đă ăn cắp iPhone, ăn cắp hàng loạt của chúng tôi." Thật là một hành vi trộm cắp bỉ ổi. Nếu cần, tôi sẽ chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, sẽ dùng hết 40 tỷ đô-la của Apple trong tài khoản ngân hàng để làm cho ra lẽ vụ này. Tôi sẽ tiêu diệt Android, v́ nó là một sản phẩm ăn cắp. Tôi sẵn sàng "gây chiến tranh nhiệt hạch" v́ vấn đề này. Họ sợ tưởng chết được, v́ họ biết là họ có tội. Ngoài thị trường T́m kiếm th́ các sản phẩm của Google - Android, Google Docs - đều chẳng ra cái thá ǵ.

 

Vài ngày sau Jobs nhận được cuộc gọi từ Schmidt, ông này đă từ chức khỏi ban giám đốc của Apple vào mùa hè năm trước, ông đề xuất một cuộc hẹn, và họ gặp nhau tại một quán cà phê ở trung tâm mua sắm Palo Alto. Schmidt hồi tưởng lại: "Chúng tôi dành một nửa cuộc gặp hôm đó để bàn về các vấn đề cá nhân, và nửa c̣n lại về nhận định của Jobs rằng Google đă ăn cắp các thiết kế giao diện người dùng của Apple." ở chủ đề thứ hai, Jobs là người nói chủ yếu. ông nói với Schmidt: "Google đă ăn cắp của tôi. Chúng tôi đă bắt quả tang được các người. Tôi không muốn thương lượng. Tôi không cần tiền của các người. Có cho tôi 5 tỷ đô-la, tôi cũng không thèm. Tôi chẳng thiếu ǵ tiền. Tất cả những ǵ tôi muốn là các người ngừng sử dụng các ư tưởng của chúng tôi cho Android." Hôm đó, họ không giải quyết được điều ǵ.

 

Đằng sau tranh chấp này là một vấn đề c̣n cơ bản hơn, một vấn đề căng thẳng ảnh hưởng từ một giai đoạn rất dài trước đây. Google cho ra mắt Android như một nền tảng "mở": các nhà chế tạo phần cứng có thể sử dụng miễn phí mă nguồn mở của nó cho bất kỳ điện thoại hoặc máy tính bảng nào mà họ đang lắp ráp. Tất nhiên, Jobs độc đoán tin rằng Apple nên tích hợp hệ điều hành với phần cứng của ḿnh. Vào những năm 1980, Apple chưa cấp phép sử dụng hệ điều hành Macintosh, c̣n Microsoft cuối cùng đă giành được thị phần rất lớn bằng cách cấp phép sử dụng hệ điều hành của ḿnh cho các nhà chế tạo phần cứng và đă, theo Jobs là, ăn cắp giao diện của Apple.

 

So sánh giữa hành động của Microsoft vào những năm 1980 với những ǵ Google đang cố thực hiện vào năm 2010 là không chính xác, nhưng cũng đủ gần gũi để gây bất ḥa và tức giận. Nó là minh chứng cho cuộc tranh căi lớn trong thời đại số: khép kín hay mở cửa, hay như cách nói của Jobs là tích hợp hay phá vỡ. Liệu rằng kết hợp phần cứng, phần mềm và xử lư nội dung vào cùng một hệ thống gọn nhẹ để đem lại cho người dùng một trải nghiệm đơn giản hơn có phải là phương án tốt hơn, như Apple tin tưởng và như chủ nghĩa hoàn hảo áp đảo của Jobs gần như ép buộc hay không? Hay tốt hơn là trao cho người dùng và nhà sản xuất thêm nhiều lựa chọn và dọn chỗ cho các cải tiến mới bằng cách tạo ra những hệ thống phần mềm có thể được điều chỉnh và sử dụng trên các thiết bị khác? Sau này Schmidt có nói với tôi: "Steve muốn điều hành Apple theo một cách riêng, cũng giống như 20 năm trước, đó là biến Apple là một nhà cải tiến hệ điều hành khép kín tuyệt vời. Họ không muốn người khác "đặt chân lên" nền tảng của họ khi chưa được phép. ích lợi của nền tảng khép kín chính là quyền kiểm soát. Nhưng Google th́ tin rằng mở cửa mới là cách tiếp cận hay hơn, bởi nó mang lại nhiều phương án hơn, cũng như sự cạnh tranh và lựa chọn cho khách hàng."

 

Vậy Bill Gates đă nghĩ ǵ khi chứng kiến Jobs cùng chiến lược khép kín của ông khai chiến với Google, cũng như những ǵ ông đă làm với Microsoft 25 năm trước đó? Gates nói: "Khép kín cũng có một số ích lợi, nhất là về cách anh kiểm soát trải nghiệm đó, và chắc chắn là đă có những lúc ông ấy đạt được lợi ích đó." Nhưng, Bill cũng nói thêm rằng, từ chối cấp phép sử dụng Apple iOS đă mang đến cho các đối thủ như Android cơ hội tăng doanh số bán hàng. "Các công ty này không phải đang xây dựng các kim tự tháp bên cạnh Central Park 2 ông nói đùa về đại lư của Apple trên Đại lộ số Năm, "nhưng họ đang nghĩ ra các hướng cải tiến mới dựa trên sự cạnh tranh về khách hàng." Gates chỉ ra rằng hầu hết các cải tiến ở máy tính cá nhân đều xuất hiện là v́ khách hàng có rất nhiều lựa chọn, và đến một ngày nào đó, điều tương tự cũng sẽ xảy đến ở thế giới thiết bị di động. "Tôi nghĩ là cuối cùng, mở cửa sẽ là hướng đi thành công, nhưng đó là xuất phát điểm của tôi. về lâu dài, những thứ gắn chặt với nhau đó, anh không thể dính lấy nó măi được." Jobs tin tưởng vào "sự gắn chặt với nhau đó." Niềm tin của ông vào một môi trường khép kín và được kiểm soát không hề lay chuyển ngay cả khi thị phần của Android ngày càng tăng. Khi nghe tôi kể về những ǵ Schmidt đă nói, ông xỉ vả: "Google nói rằng chúng tôi lạm dụng kiểm soát hơn họ, rằng chúng tôi khép kín c̣n họ th́ mở cửa. Giờ th́ nh́n vào kết quả xem - Android là một mớ hổ lốn. Nó có các kích thước màn h́nh và phiên bản khác nhau, tính ra là hơn 100 đơn vị." Dù cho phương pháp của Google cuối cùng có thể sẽ thắng lợi trong thị trường, Jobs vẫn thấy không chấp nhận được. "Tôi muốn chịu trách nhiệm đối với toàn bộ trải nghiệm của người sử dụng. Chúng tôi thực hiện điều đó không phải v́ mục tiêu kiếm tiền mà bởi chúng tôi muốn tạo ra những sản phẩm tốt hơn, chứ không phải thứ rác rưởi như Android."

 

Flash, App Store và sự kiểm soát

 

Jobs luôn kiên quyết với sự kiểm soát toàn bộ ngay cả trong những cuộc chiến khác, ở buổi họp thị chính nơi ông đă công kích Google, Jobs cũng phê phán Flash - nền tảng đa phương tiện cho website của Adobe, và gọi nó là một thứ nuốt pin đầy lỗi do những kẻ "lười biếng" tạo ra. Theo ông, iPod và iPhone sẽ không bao giờ chạy Flash. "Flash là một sản phẩm công nghệ kiểu spaghetti thịt viên với hiệu suất tệ hại và các vấn đề bảo mật thật sự tồi tệ," ông nói với tôi như vậy vào cuối tuần đó.

 

Ông thậm chí c̣n cấm đoán các ứng dụng có sử dụng tŕnh biên dịch do Adobe tạo ra để chuyển mă Flash nhằm trở nên tương thích với iOS của Apple. Jobs khinh thường việc sử dụng các chương tŕnh biên dịch cho phép lập tŕnh viên viết sản phẩm một lần rồi truyền vào nhiều hệ điều hành khác nhau, ông nói: "Truyền Flash qua các nền tảng nghĩa là mọi thứ bị quy đồng xuống mẫu số chung nhỏ nhất. Chúng tôi nỗ lực rất nhiều để biến nền tảng của ḿnh trở nên tốt hơn, và người lập tŕnh sẽ không được lợi ǵ nếu Adobe chỉ có tác dụng với các chức năng mà tất cả các nền tảng đều có. V́ vậy chúng tôi nói rằng chúng tôi muốn các lập tŕnh viên tận dụng các tính năng ưu việt hơn của ḿnh, nhờ đó các ứng dụng của họ sẽ hoạt động được tốt hơn trên nền tảng của chúng tôi so với của bất kỳ ai khác." về điều này th́ ông đă đúng. Mất đi sự khác biệt trong các nền tảng của Apple - để cho chúng trở nên thông dụng như những chiếc máy của HP và Dell - cũng chính là dấu chấm hết cho công ty.

 

Bên cạnh đó c̣n có một lư do cá nhân hơn. Năm 1985, Apple đă đầu tư vào Adobe, và hai công ty đă cùng khai triển cuộc cách mạng chế bản văn pḥng. "Chúng tôi đă góp phần giúp Adobe trở nên nổi tiếng," Jobs tuyên bố. Năm 1999, sau khi trở lại với Apple, ông đề nghị Adobe làm phần mềm chỉnh sửa video và các sản phẩm khác cho chiếc iMac cùng hệ điều hành mới của nó, nhưng Adobe đă từ chối. Thay vào đó, họ tập trung thực hiện sản phẩm cho Windows. Chẳng bao lâu sau đó, nhà sáng lập của Adobe là John Warnock nghỉ hưu. "Warnock rời công ty mang theo linh hồn của Adobe," Jobs nói. "Ông ấy chính là nhà phát minh, là người mà tôi quư mến. Từ đó trở đi, công ty này chẳng c̣n ra thể thống ǵ nữa."

 

Khi những người truyền bá cho Adobe và hàng loạt người ủng hộ Flash trên cộng đồng blog công kích Jobs v́ lối kiểm soát quá đà, ông quyết định viết và đăng một lá thư ngỏ. Bill Campbell, bạn của ông và cũng là thành viên ban giám đốc, đă đến nhà ông để xem bức thư này.

 

Jobs hỏi Campbell: "Nghe có giống như tôi chỉ đang cố bới móc Adobe không?" Người cố vấn trả lời: "Không, đây là sự thật, cứ công bố nó đi." Phần lớn lá thư tập trung vào các hạn chế kỹ thuật của Flash. Nhưng dù Campbell đă khuyên can, Jobs vẫn phải trút giận về mối quan hệ đầy vấn đề giữa hai công ty ở phần cuối thư cho bằng được, ông viết: "Adobe là nhà lập tŕnh bên thứ ba cuối cùng bắt chước hoàn toàn Mac OS X."

 

Cuối năm đó, Apple băi bỏ một số hạn chế đối với các tŕnh biên dịch chéo giữa các nền tảng, và Adobe đă có thể cho ra mắt một công cụ biên soạn Flash có tận dụng các tính năng chủ đạo từ iOS của Apple. Đó là một cuộc chiến đầy cay đắng với cái lư thuộc về Jobs. Cuối cùng, cuộc chiến này đă thúc đẩy Adobe và các lập tŕnh viên tŕnh biên dịch khác tận dụng tốt hơn giao diện cũng như các tính năng đặc biệt của iPhone và iPad.

 

Nhiệm vụ khó khăn hơn của Jobs là chuyển hướng các cuộc bàn căi về khát khao của Apple muốn giữ chặt kiểm soát đối với các ứng dụng có thể được tải về iPhone và iPad. Cảnh giác trước những ứng dụng có chứa virus hoặc vi phạm quyền riêng tư của người sử dụng là đúng; ngăn chặn các ứng dụng đưa người dùng đến các trang web đặt mua thay v́ thực hiện qua iTunes store cũng là có cơ sở về mặt kinh doanh. Nhưng Jobs cùng đội ngũ của ḿnh đă đi xa hơn: Họ quyết định cấm bất kỳ ứng dụng nào làm mất danh dự con người, chẳng hạn như dễ gây bùng nổ mâu thuẫn chính trị hoặc bị bộ phận kiểm duyệt của Apple xác định là có nội dung khiêu dâm.

 

Vấn đề kiểm soát quá đà này trở nên rơ ràng khi Apple từ chối một ứng dụng giới thiệu phim hoạt h́nh chính trị của Mark Fiore, lư do là cách anh ta công kích chính sách tra tấn dưới thời của Bush đă vi phạm giới hạn của việc làm mất danh dự con người. Quyết định này được công khai và bị đem ra làm tṛ cười khi Fiore giành giải Pulitzer năm 2010 cho tác phẩm hoạt họa vào tháng Tư. Apple buộc phải thay đổi ư kiến của ḿnh, và Jobs đă công khai xin lỗi. "Chúng tôi thấy có lỗi v́ đă mắc sai lầm," ông nói. "Chúng tôi sẽ cố gắng làm tốt nhất trong khả năng của ḿnh, chúng tôi sẽ học hỏi nhanh nhất có thể - nhưng chúng tôi đă cho rằng nguyên tắc đó là đúng.

 

Vụ này không chỉ là một sai lầm. Nó c̣n làm dấy lên nỗi ám ảnh về cách Apple kiểm soát các ứng dụng chúng ta có thể đọc và xem, ít nhất là nếu chúng ta muốn sử dụng một chiếc iPad hay iPhone. Jobs dường như đang có nguy cơ biến thành một người Anh cả kiểu Orwell 3 mà chính ông đă rất sung sướng được tiêu diệt trong quảng cáo "1984" cho Macintosh của Apple, ông đă rất nghiêm túc với vấn đề này. Một hôm, ông gọi điện thoại cho người phụ trách một chuyên trang của tờ New York Times là Tom Friedman để bàn cách vạch ra các giới hạn sao cho không giống như đang kiểm duyệt. Ông đề nghị Friedman đứng đầu một nhóm tư vấn để giúp vạch ra đường lối, nhưng anh ta nói rằng đó sẽ là một xung đột về lợi ích, và rồi không có kư kết nào được đưa ra.

 

Chủ trương cấm nội dung khiêu dâm cũng gây ra vấn đề. "Chúng tôi tin rằng ḿnh có trách nhiệm đạo đức là phải ngăn chặn nội dung khiêu dâm khỏi iPhone," Jobs tuyên bố như vậy trong một e-mail gửi cho khách hàng. "Ai thích xem những thứ như vậy th́ có thể mua một chiếc Android."

 

Sự việc này dẫn đến một cuộc trao đổi e- mail với Ryan Tate - biên tập viên của website công nghệ lá cải Valleywag. Một buổi tối, Tate vừa nhấm nháp ly cocktail, vừa bắn một e-mail tới Jobs với nội dung chỉ trích lối kiểm soát nặng tay của Apple đối với các ứng dụng. "Nếu bây giờ Dylan mới 20 tuổi th́ liệu ông ấy sẽ nghĩ thế nào về công ty của ông?" Tate hỏi. "Liệu ông ấy có nghĩ rằng iPad có chút liên hệ nào với "cách mạng' không? Mà cách mạng th́ phải đi kèm với tự do."

 

Trước sự ngạc nhiên của Tate, vài tiếng sau, tức là sau nửa đêm, Jobs trả lời: "Đúng, tự do không tiến hành các chương tŕnh ăn cắp dữ liệu cá nhân, tự do không thực hiện các chương tŕnh ăn ṃn pin, tự do không sử dụng mấy thứ văn hóa phẩm đồi trụy.

 

Đúng vậy, tự do đấy. Thời đại của chúng đă qua rồi, và vài người làm máy tính cá nhân truyền thống cảm thấy như thể thế giới của họ đang trôi tuột đi vậy. Sự thật đúng là như vậy đấy." Trong e-mail trả lời của ḿnh, Tate nêu ra một số suy nghĩ của ḿnh về Flash và các chủ đề khác, sau đó quay trở lại vấn đề kiểm duyệt. "Ông biết không, tôi không muốn "tự do không sử dụng mấy thứ văn hóa phẩm đồi trụy.' Tôi thấy chẳng có ǵ sai trái cả! Và tôi nghĩ là vợ tôi cũng đồng ư."

 

Jobs đáp lại: "Đến khi có con, anh sẽ chú ư hơn về văn hóa phẩm đồi trụy, vấn đề không phải là tự do, mà là Apple đang cố gắng làm điều tốt đẹp cho người dùng của ḿnh." Cuối cùng, ông chèn vào một câu rất sâu cay: "Nhân tiện, anh đă làm được ǵ tốt đẹp nào? Anh có tạo ra được cái ǵ không, hay chỉ biết chỉ trích công sức và đẩy lùi động lực của người khác?" Tate thừa nhận đă bị ấn tượng. Anh viết: "Rất hiếm có CEO nào lại đấu khẩu tay đôi với khách hàng và blogger như vậy. Jobs xứng đáng được ghi nhận v́ đă phá vỡ khuôn mẫu của các giám đốc điều hành người Mỹ điển h́nh, và không phải chỉ v́ công ty của ông tạo ra được các sản phẩm vượt trội đến thế: Jobs không chỉ xây dựng rồi gây dựng lại công ty của ḿnh dựa trên những chính kiến mạnh mẽ về cuộc sống số, mà ông c̣n sẵn sàng công khai bảo vệ chúng. Rất thẳng thắn. Rất mănh liệt." Nhiều người trong cộng đồng blogger cũng có cùng ư kiến và gửi e-mail ca ngợi ông. Jobs cũng rất tự hào; ông đă chuyển cho tôi những e-mail trao đổi với Tate cùng một số lời khen ngợi.

 

Tuy nhiên, vẫn c̣n chút căng thẳng trong sắc lệnh của Apple rằng người sử dụng sản phẩm của họ không nên để mắt tới các phim hoạt h́nh chính trị gây tranh căi hay văn hóa phẩm đồi trụy.

 

Website châm biếm eSarcasm.com đă khởi động một chiến dịch trực tuyến mang tên "Đúng vậy đấy, Steve, tôi muốn xem phim khiêu dâm." Trang web này tuyên bố: "Chúng tôi là những kẻ vô lại bẩn thỉu, bị ám ảnh t́nh dục cần đến những thứ bẩn thỉu đó 24 giờ mỗi ngày. Chúng tôi chỉ muốn được sống trong một xă hội cởi mở, không bị ngăn cấm, không phải phụ thuộc vào quyết định của một tên độc tài công nghệ rằng có thể hay không thể xem cái ǵ." Vào thời điểm đó, Jobs và Apple đang đấu tranh với website con của Valleywag là Gizmodo, bởi họ đă có được một phiên bản thử nghiệm của chiếc iPhone 4 khi nó chưa được chào bán do một kỹ sư của Apple để quên tại một quán bar. Khi cảnh sát đến khám xét nhà của phóng viên đó dựa trên các thông báo của Apple, sự việc này lại đặt ra câu hỏi rằng liệu có phải thói kiểm soát điên rồ đă kết hợp với sự ngạo mạn hay không.

 

Jon Stewart là một người bạn của Jobs và cũng là một người hâm mộ Apple. Jobs đă đến gặp riêng ông vào tháng Hai khi tới New York để họp với các giám đốc truyền thông. Nhưng điều này cũng không ngăn Stewart công kích Jobs trên chương tŕnh The Daily Show, ông nói nửa đùa nửa thật: "Đáng lẽ mọi việc không thành ra thế này! Đáng lẽ Microsoft mới là kẻ xấu!" Sau lưng ông, từ "appholes" 4 hiện lên màn h́nh. "Trước đây, các anh là những kẻ nổi loạn, những kẻ lép vế. Nhưng giờ đây các anh đang biến thành cái ǵ? C̣n nhớ hồi năm 1984, các anh có đám quảng cáo tuyệt vời về lật đổ Big Brother không? Giờ th́ nh́n lại ḿnh đi!" Cuối mùa xuân năm đó, vấn đề này được đem ra bàn luận giữa các thành viên ban giám đốc. Vào một bữa trưa ngay sau khi nêu ra vấn đề này ở một cuộc họp, Art Levinson nói với tôi:

 

"Vấn đề là sự ngạo mạn. Nó gắn liền với tính cách của Steve.

 

Ông ấy phản ứng rất bản năng và đưa ra những lời buộc tội sỗ sàng." Sự ngạo mạn đó có thể chấp nhận được khi Apple c̣n là một kẻ lép vế nóng nảy. Nhưng giờ đây Apple đang thống trị thị trường di động. "Chúng tôi cần thay đổi để trở thành một công ty lớn và giải quyết vấn đề về thói kiêu ngạo này," Levinson nói. AI Gore cũng nói về vấn đề này ở các cuộc họp ban giám đốc:

 

"Phạm vi của Apple đang thay đổi với tốc độ chóng mặt, không c̣n là tṛ đả kích Big Brother nữa.

 

Giờ đây Apple đă lớn mạnh, mọi người sẽ coi đó là sự kiêu ngạo." Jobs trở nên thủ thế khi chủ đề này được nêu ra. Theo Gore: "ông ấy vẫn đang tự điều chỉnh ḿnh theo thay đổi đó. ông ấy thà làm một kẻ nép vế c̣n hơn là một gă khổng lồ hèn mọn."

 

Jobs thường thiếu kiên nhẫn với những cuộc nói chuyện kiểu đó. Khi ấy, ông nói với tôi rằng lư do Apple bị chỉ trích là "các công ty như Google và Adobe đang dựng chuyện và cố gắng gạt bỏ chúng tôi." "ông nghĩ ǵ về ư kiến cho rằng Apple đôi khi hành động rất ngạo mạn? "Tôi không lo lắng về chuyện đó," ông nói, "v́ chúng tôi không hề ngạo mạn."

 

Antennagate 5: Thiết kế và Kỹ thuật

 

Tại nhiều công ty sản xuất sản phẩm tiêu dùng luôn tồn tại mối quan hệ căng thẳng giữa các nhà thiết kế, những người muốn làm cho sản phẩm có một diện mạo đẹp đẽ, với các kỹ sư, những người muốn đảm bảo rằng sản phẩm thỏa măn được các yêu cầu vận hành, ở Apple, Jobs đ̣i hỏi rất cao ở cả thiết kế và kỹ thuật, v́ vậy sự căng thẳng đó càng lớn hơn.

 

Khi Jobs và giám đốc thiết kế Jony Ive trở thành đồng tham mưu sáng tạo vào năm 1997, họ có xu hướng coi những mối lo ngại của các kỹ sư là minh chứng của thái độ làm việc ngại khó, cần phải vượt qua. Niềm tin của họ rằng thiết kế tuyệt vời có thể thúc đẩy kỹ thuật xuất sắc đến siêu việt đă được củng cố nhờ thành công của iMac và iPod. Khi các kỹ sư nói không thể làm được điều ǵ đó, Ive và Jobs sẽ buộc họ phải cố gắng, và thường th́ họ thành công. Tuy nhiên thỉnh thoảng cũng xảy ra những vấn đề nhỏ, ví dụ như chiếc iPod Nano có thể bị xước v́ Ive cho rằng một lớp phủ trong suốt sẽ làm giảm độ tinh khiết trong thiết kế của ông. Nhưng đó chưa phải là khủng hoảng.

 

Trong trường hợp của iPhone, mong muốn về thiết kế của Ive gặp phải trở ngại là một định luật vật lư cơ bản không thể thay đổi được kể cả cách bằng bóp méo thực tế. Kim loại không phải là một chất liệu tốt để đặt gần ăng-ten. Như Michael Faraday đă chỉ ra, sóng điện từ chỉ bay quanh kim loại chứ không xuyên qua được. V́ vậy, một bức tường kim loại bao quanh một chiếc điện thoại có thể tạo ra cái mà người ta gọi là chiếc lồng Faraday, làm giảm tín hiệu thu phát sóng.

 

Chiếc iPhone ban đầu có một dải nhựa dưới đáy, nhưng Ive cho rằng làm như vậy sẽ phá hỏng thiết kế tổng thể và đề nghị ghép một viền nhôm vào xung quanh chiếc điện thoại. Sau khi ư tưởng này thành công, Ive thiết kế chiếc iPhone 4 với viền thép. Thép sẽ là khung chống đỡ cấu trúc, có vẻ ngoài bóng bẩy và đóng vai tṛ là một phần ăng-ten của chiếc điện thoại.

 

Tuy nhiên, thiết kế này chứa đựng những thách thức rất lớn. Để đảm nhiệm vai tṛ là một chiếc ăng-ten, viền thép này phải có một khe hở nhỏ. Nhưng nếu ta che kín khe hở đó bằng một ngón tay hoặc ḷng bàn tay đầy mồ hôi th́ có thể dẫn đến mất tín hiệu. Các kỹ sư đề xuất phủ một lớp trong suốt trên phần kim loại nhằm loại bỏ điểm yếu này, nhưng một lần nữa Ive lại thấy rằng làm như vậy sẽ mất đi giá trị của thiết kế kim loại bóng. Vấn đề được tŕnh bày với Jobs tại nhiều cuộc họp, nhưng ông cho rằng các kỹ sư chỉ đang báo động giả. Các anh có thể làm được, ông nói vậy và họ làm.

 

Và đúng là họ làm được, gần như hoàn hảo. Chứ không phải là hoàn hảo trọn vẹn. Khi iPhone 4 được tung ra vào tháng 6 năm 2010, nó có vẻ ngoài rất tuyệt vời, nhưng chẳng bao lâu đă xuất hiện một vấn đề: Nếu bạn cầm chiếc điện thoại này một cách nhất định, nhất là khi dùng tay trái khiến ḷng bàn tay che kín khe hở nhỏ th́ bạn có thể bị mất kết nối. Vấn đề này xảy ra với tỷ lệ khoảng một trên một trăm cuộc gọi. Jobs cứ nhất định giữ bí mật sản phẩm chưa được tung ra thị trường của ḿnh (ngay đến chiếc điện thoại mà Gizmodo vớ được trong quán bar cũng có một lớp vỏ giả bao quanh), v́ vậy chiếc iPhone 4 đă không được trải qua thử nghiệm trực tiếp như hầu hết các thiết bị điện tử khác. Do đó, lỗi này đă không được phát hiện trước khi mọi người đổ xô đi mua iPhone 4. Sau này Tony Fadell có nói: "Câu hỏi đặt ra là liệu hai chính sách song song bao gồm ưu tiên thiết kế so với kỹ thuật và giữ kín quá đà các sản phẩm chưa được tung ra thị trường có giúp ích được ǵ cho Apple hay không, về tổng thể th́ có, nhưng sức mạnh chưa qua thử nghiệm là một điều tồi tệ, và điều đó đă xảy ra."

 

Nếu đó không phải là Apple iPhone 4, một sản phẩm được tất cả mọi người nể sợ, th́ vấn đề vài cuộc gọi bị ngắt đă không bị mổ xẻ đến mức đó. Nhưng từ đó nó đă bị gắn cho cái tên "Antennagate," và vấn đề lên đến đỉnh điểm vào đầu tháng 7 khi tờ Consumer Reports thực hiện các cuộc kiểm tra khắt khe và kết luận rằng họ không thể khuyên dùng iPhone 4 được v́ vấn đề ăng- ten.

 

Khi vấn đề này nảy sinh, Jobs và gia đ́nh đang ở Kona Village, Hawaii. Ban đầu ông có thái độ thủ thế. Art Levinson ngay lập tức gọi điện thoại cho Jobs, và Jobs quả quyết rằng vấn đề nảy sinh là do mánh lới của Google và Motorola. "Họ muốn hạ gục Apple," ông nói.

 

Levinson cố gắng nhũn nhặn: "Ta hăy cố gắng t́m hiểu xem có vấn đề ǵ không." Khi ông đề cập lại nhận định về sự ngạo mạn của Apple, Jobs rất không vừa ḷng. Nó đi ngược lại cách nh́n đời trắng đen, phải trái rơ ràng của ông. ông thấy rằng Apple là một công ty có phép tắc. Nếu người khác không nhận ra được điều này th́ đó là lỗi của họ chứ không phải là lư do để Apple phải nhún nhường.

 

Phản ứng tiếp theo của Jobs là cảm giác bị tổn thương, ông coi lời chỉ trích đó là nhắm vào cá nhân ḿnh và trở nên rất đau khổ. "Về cốt lơi, Jobs không làm những việc mà ông ấy thấy là sai rành rành như một số kẻ thực dụng trong ngành của chúng tôi," Levinson nói. "V́ vậy nếu thấy ḿnh đúng th́ ông ấy sẽ phản bác luôn chứ không nh́n nhận lại bản thân." Levinson thuyết phục ông đừng quá buồn phiền nhưng vô hiệu, ông bảo Levinson: "Khốn nạn thật, mọi chuyện không đáng phải thành ra thế này." Cuối cùng Tim Cook cũng đă giúp được ông thoát ra khỏi t́nh trạng đó. ông trích dẫn lời ai đó nói rằng Apple đang trở thành Microsoft thứ hai, đầy tự măn và kiêu ngạo. Ngày hôm sau Jobs thay đổi thái độ. ông nói: "Hăy cũng giải quyết tận gốc vụ này." Khi dữ liệu về các cuộc gọi bị ngắt được thu thập từ AT&T, Jobs nhận ra rằng đúng là có vấn đề, dù nó nhỏ nhặt hơn là những ǵ mọi người đang làm rùm beng. Vậy là ông rời Hawaii.

 

Nhưng trước khi đi, ông gọi một vài cuộc điện thoại. Đă đến lúc tập hợp lại những cánh tay đáng tin tưởng từ xưa kia, những con người khôn ngoan đă sát cánh bên ông trong những ngày đầu lập nên Macintosh 30 năm trước.

 

Cuộc gọi đầu tiên là dành cho Regis McKenna, bậc thầy quan hệ công chúng. "Tôi chuẩn bị từ Hawaii về để giải quyết vấn đề ăng-ten này, và tôi có việc cần nhờ anh," Jobs nói. Họ đồng ư hẹn gặp tại pḥng họp của ban lănh đạo thành phố Cupertino vào 1 giờ 30 phút chiều hôm sau.

 

Cuộc gọi thứ hai là tới chuyên viên quảng cáo Lee Clow, ông này đă cố rời Apple nhưng Jobs vẫn muốn có ông ở bên cạnh. Đồng nghiệp của ông là James Vincent cũng được triệu tập.

 

Jobs cũng quyết định đưa con trai là Reed, khi đó đang học năm cuối trung học, từ Hawaii về cùng ḿnh, ông bảo con trai: "Bố sẽ họp 24/7 trong khoảng hai ngày, và bố muốn con tham dự tất cả các buổi họp đó bởi trong hai ngày ấy, con sẽ học được nhiều hơn cả so với hai năm học trong trường kinh doanh. Con sẽ được ngồi trong cùng một pḥng với những con người tuyệt vời nhất thế giới đang đưa ra những quyết định cực kỳ khó khăn, rồi con sẽ vỡ ra được nhiều điều." Jobs hơi xúc động khi nhớ lại sự việc ấy. Ông nói: "Tôi sẵn sàng trải qua tất cả những chuyện đó một lần nữa để có cơ hội cho con trai chứng kiến ḿnh làm việc. Nó cần phải biết bố ḿnh làm ǵ." Cùng tham gia với họ là Katie Cotton, giám đốc quan hệ công chúng lâu năm của Apple.

 

Cuộc họp kéo dài suốt cả buổi chiều. Sau này Jobs có nói: "Đó là một trong những cuộc họp tuyệt vời nhất trong đời tôi." ông bắt đầu bằng việc đưa ra tất cả dữ liệu đă thu thập được: "Đây là sự thật. Vậy chúng ta nên làm ǵ?"

 

McKenna là người b́nh tĩnh và thẳng thắn nhất, ông nói: "Hăy cứ công bố sự thật, các dữ liệu. Đừng tỏ ra kiêu ngạo, mà hăy vững vàng và tự tin." Những người khác, trong đó có Vincent, khuyên Jobs nên tỏ ra biết lỗi hơn, nhưng McKenna phản đối. ông khuyên: "Đừng cúp đuôi mà đi vào buổi họp báo. Anh chỉ cần nói: "Điện thoại không hoàn hảo, và chúng tôi cũng không hoàn hảo. Chúng tôi cũng là con người, và chúng tôi đang làm hết sức ḿnh. Đây là các dữ liệu.'" Nó đă trở thành chiến lược để giải quyết vấn đề. Khi chủ đề cuộc họp quay lại nhận định về sự kiêu căng, McKenna thuyết phục Jobs đừng quá lo lắng, về sau McKenna có giải thích: "Tôi cho rằng cố ép Steve tỏ ra nhún nhường cũng chẳng đem lại kết quả ǵ. Đúng như Steve đă nói về chính ḿnh:

 

"Chúng ta nhận được những ǵ mà chúng ta nh́n thấy.'"

 

Tại sự kiện họp báo vào thứ Sáu được tổ chức tại khán pḥng của Apple, Jobs đă làm theo lời khuyên của McKenna, ông không luồn cúi hay xin lỗi, nhưng vẫn có thể xoa dịu vấn đề bằng cách cho thấy rằng Apple đă nh́n nhận được sai lầm và sẽ cố gắng hoàn thiện nó. Sau đó, ông thay đổi cấu trúc của buổi thảo luận, phát biểu rằng tất cả điện thoại di động đều có một vài vấn đề nào đó. về sau, ông có bảo tôi rằng cách ông phát biểu hôm đó có phần tỏ ra hơi "khó chịu", nhưng trên thực tế ông đă giữ được một giọng nói điềm tĩnh và thẳng thắn, ông kết luận bài nói bằng bốn câu tuyên bố ngắn: "Chúng tôi không hoàn hảo. Điện thoại không hoàn hảo. Tất cả chúng ta đều biết điều đó. Nhưng chúng tôi muốn làm cho người sử dụng được hài ḷng." Ông nói thêm rằng nếu có ai không hài ḷng th́ họ có thể trả lại (tỷ lệ trả lại được công bố là 1,7%, chưa bằng một phần ba tỷ lệ trả lại của chiếc iPhone 3GS hoặc hầu hết những chiếc điện thoại khác) hoặc được nhận một chiếc vỏ bảo vệ miễn phí từ Apple. Ông tiếp tục báo cáo các dữ liệu cho thấy rằng các loại điện thoại di động khác cũng có cùng vấn đề. Điều này không hoàn toàn đúng. Thiết kế ăng-ten của Apple làm cho nó yếu hơn hầu hết những chiếc điện thoại khác, kể cả các các phiên bản trước của iPhone. Nhưng điều cần phải công nhận là vụ rùm beng truyền thông về các cuộc gọi bị ngắt của iPhone 4 đă bị làm quá lên. "Vụ này bị thổi phồng lên quá mức đến khó tin," ông nói. Thay v́ bức xúc rằng ông không chịu xin lỗi hoặc tuyên bố thu hồi, hầu hết khách hàng đều nhận ra rằng ông đă đúng.

 

Danh sách chờ mua iPhone 4, vốn đă hết hàng, đă từ hai tuần tăng lên thành ba. Nó giữ nguyên vị trí là sản phẩm bán nhanh nhất của công ty từ trước đến giờ. Các cuộc tranh luận của truyền thông chuyển sang vấn đề liệu Jobs có đúng khi tuyên bố rằng các loại điện thoại thông minh khác cũng có vấn đề tương tự về ăng-ten hay không. Ngay cả nếu câu trả lời là không th́ đó cũng là một vấn đề dễ đối mặt hơn là vụ ầm ĩ về chiếc iPhone 4 bị lỗi.

 

Một số người trong giới quan sát truyền thông tỏ ra hoài nghi. Michael Wolff của website newser.com viết: "Trong một màn thể hiện xuất sắc nhằm thoát khỏi bế tắc, Steve Jobs vừa qua đă rất thành công khi xuất hiện và phủ nhận vấn đề, gạt bỏ mọi chỉ trích và đẩy lỗi cho tất cả những nhà sản xuất điện thoại thông minh khác. Đây là một tŕnh độ marketing hiện đại, đánh lạc hướng và quản lư khủng hoảng mà từ đó bạn chỉ có thể đặt ra một câu hỏi đầy kinh ngạc, khiếp sợ và hoài nghi: Họ đă làm thế nào để thoát được? Hoặc chính xác hơn là, ông ấy đă làm thế nào để thoát được?" Wolff cho đó là nhờ hiệu ứng đầy mê hoặc của Jobs trong vai tṛ "cá nhân lôi cuốn cuối cùng." Các CEO khác sẽ đưa ra những lời xin lỗi khổ sở và chịu đựng những đợt thu hồi khổng lồ, nhưng Jobs th́ không. "Vẻ ngoài gầy g̣, dữ tợn, tính chuyên chế, dáng điệu của một tu sĩ, cảm giác về mối quan hệ của ông ấy với đấng thần linh, tất cả đều có tác dụng, và trong trường hợp này đă cho ông đặc quyền quyết định cái ǵ có ư nghĩa và cái ǵ là không đáng bận tâm." Scott Adams, tác giả của mục biếm họa của Dilbert, cũng tỏ ra hoài nghi, nhưng phần nhiều là ngưỡng mộ. Vài ngày sau ông viết một bài blog (mà Jobs đă gửi qua e-mail tới rất nhiều người một cách đầy tự hào) tỏ ra khâm phục rằng "phương kế tài t́nh" của Jobs chắc chắn sẽ được nghiên cứu như một chuẩn mực quan hệ công chúng mới. Ông viết: "Phản ứng của Apple đối với vấn đề về chiếc iPhone 4 không hề tuân theo quy tắc quan hệ công chúng nào, bởi Jobs đă quyết định viết lại quy tắc đó. Nếu muốn biết thiên tài là như thế nào th́ hăy học hỏi lời nói của Jobs." Bằng cách tuyên bố ngay từ đầu rằng điện thoại là không hoàn hảo, Jobs đă thay đổi ngữ cảnh của cuộc tranh luận bằng một khẳng định không thể bàn căi. "Nếu Jobs không chuyển ngữ cảnh từ chiếc iPhone sang tất cả các loại điện thoại thông minh nói chung th́ tôi đă có thể vẽ cho các bạn một đoạn truyện tranh hài hước về một sản phẩm được làm cẩu thả đến nỗi sẽ không thể hoạt động được nếu tiếp xúc với bàn tay con người. Nhưng ngay khi ngữ cảnh được chuyển thành "tất cả điện thoại thông minh đều có vấn đề' th́ cơ hội pha tṛ đă không c̣n nữa. Không có ǵ giết chết sự hài hước tốt hơn một sự thật thông thường và nhàm chán."

 

Here Comes the sun 6 (Tiến đến mặt trời)

 

Có vài vấn đề cần giải quyết để sự nghiệp của Steve Jobs được trọn vẹn. Một trong số đó là chấm dứt cuộc chiến kéo dài 30 năm với ban nhạc yêu thích của ông, the Beatles. Năm 2007, Apple đă dàn xếp xong cuộc chiến nhăn hiệu với Apple Corps, công ty chủ quản của the Beatles, người đă khởi kiện công ty máy tính non nớt v́ sử dụng cái tên Apple vào năm 1978. Nhưng điều này vẫn chưa đưa được the Beatles vào iTunes Store. Ban nhạc này là đối tượng cao giá cuối cùng, chủ yếu là v́ họ vẫn chưa dàn xếp được với hăng đĩa EMI - đang sở hữu hầu hết các bài hát của nhóm - về phương thức xử lư các quyền lợi số.

 

Mùa hè năm 2010, the Beatles và EMI đă giải quyết xong vấn đề, và một cuộc họp cấp cao bao gồm bốn người đă được tổ chức tại pḥng họp ban lănh đạo tại Cupertino. Jobs và phó giám đốc iTunes store, Eddy Cue cùng tiếp Jeff Jones, người quản lư các lợi ích của the Beatles, và Roger Faxon, người đứng đầu hăng đĩa EMI. Giờ đây, the Beatles đă sẵn sàng xuất hiện trực tuyến, vậy th́ Apple có thể đưa ra cái ǵ để biến cột mốc lịch sử này trở nên đặc biệt? Jobs đă mong đợi ngày này từ lâu. Trên thực tế, ông và đội ngũ quảng cáo của ḿnh, Lee Clow và James Vincent, đă tạo sẵn mô h́nh một số quảng cáo từ ba năm trước khi vạch chiến lược dụ the Beatles tham gia.

 

Cue hồi tưởng lại: "Steve và tôi đă nghĩ về tất cả những ǵ ḿnh có thể làm." Điều đó bao gồm chiếm trang nhất của iTunes store, mua các yết thị để treo những bức ảnh đẹp nhất của ban nhạc và phát một loạt quảng cáo truyền h́nh theo phong cách kinh điển của Apple. Họ chào bán một hộp đĩa trị giá 149 đô-la bao gồm tất cả 13 album pḥng thu của Beatles, bộ sưu tập "Past Masters" và một video đầy hoài niệm của buổi biểu diễn Washington Coliseum.

 

Khi về cơ bản, mọi việc đă đạt được thỏa thuận, cá nhân Jobs cũng góp phần lựa chọn ra các tấm ảnh cho quảng cáo. Mỗi quảng cáo kết thúc bằng một bức ảnh đen trắng tĩnh của Paul McCartney và John Lennon trẻ trung và tươi cười trong một pḥng thu, đang nh́n xuống một bản nhạc. Nó gợi nhớ đến những tấm ảnh cũ trong đó Jobs và Wozniak đang nh́n vào một bảng mạch Apple. Cue nói: "Đưa the Beatles lên iTunes là lư do tột bậc v́ sao chúng tôi bước vào ngành âm nhạc."

 

--------------------------------

1          Đừng làm điều xấu (Don't do evil): slogan nổi tiếng của Google.

2          Central Park: Công viên công cộng ở trung tâm Manhattan, New York. Đối diện công viên này là một đại lư của Apple trên Đại lộ số Năm.

3          Anh cả kiểu Orwell (Orwellian Big Brother): Một nhân vật hư cấu nổi tiếng về sự độc tài trong cuốn tiểu thuyết 1984 của George Orwell.

4          Appholes: từ ghép của app (ứng dụng) và assholes (những tên khốn).

5          Antennagate: từ ghép của antenna (ăng-ten) và Watergate - tên vụ bê bối chính trị trên chính trường Mỹ thời Nixon, trong đó chính phủ của tổng thống này bí mật do thám Đảng Dân chủ và dùng âm mưu che đậy hoạt động này.

6          Here Comes the Sun: tên một bài hát nổi tiếng của the Beatles.

 

 

Chương 39

 

VÔ CÙNG TẬN

Đám mây, Tàu vũ trụ, và hơn thế nữa

 

 

iPad2

 

Ngay từ trước khi iPad được tung ra thị trường, Jobs đă suy nghĩ về những ǵ cần có ở chiếc iPad 2. Nó cần những chiếc camera ở mặt trước và mặt sau - tất cả mọi người đều biết điều này sẽ đến - và chắc chắn là ông muốn nó mỏng hơn. Nhưng có một vấn đề thứ yếu mà ông tập trung vào trong khi hầu hết mọi người đều không nghĩ đến: Những chiếc vỏ bao mà mọi người sử dụng đă che hết những đường nét tuyệt đẹp của iPad cũng như màn h́nh. Cái ǵ đáng phải làm mỏng đi th́ họ lại làm to lên. Họ khoác một lớp áo tẻ ngắt lên một thiết bị đáng ra phải thần kỳ về mọi mặt.

 

Vào thời điểm đó, ông đọc được một bài báo về nam châm, bèn cắt nó ra và đưa cho Jony Ive. Nam châm có một cái lơi hấp dẫn có thể được tập trung vào một cách chính xác. Có lẽ chúng có thể được sử dụng để sắp thẳng hàng một lớp vỏ tháo ra được. Bằng cách đó, nó có thể bám vào mặt trước của chiếc iPad mà không nhấn ch́m cả thiết bị. Một người trong nhóm của Ive đă t́m ra cách chế tạo một chiếc vỏ tháo rời có thể nối với một bản lề nam châm. Khi bạn bắt đầu mở nó ra, màn h́nh sẽ hiện lên giống như gương mặt cười của một em bé bị cù, sau đó vỏ bao sẽ gấp lại thành một giá đỡ.

 

Phát kiến này không có ǵ là công nghệ cao, mà hoàn toàn chỉ là cơ học. Nhưng nó thật sự rất thú vị. Nó cũng là một ví dụ nữa cho thấy khát khao của Jobs muốn có được một thể thống nhất hoàn toàn: Lớp vỏ bao và chiếc Ipad được thiết kế cùng nhau sao cho tất cả các nam châm và bản lề đều nối với nhau trơn tru. Chiếc iPad 2 sẽ có rất nhiều cải tiến, nhưng chiếc vỏ bao táo bạo này, thứ mà hầu hết các CEO khác chẳng bao giờ để ư đến, sẽ là thứ đem đến nhiều hài ḷng nhất.

 

Bởi Jobs c̣n đang nghỉ chữa bệnh nên ông không được trông đợi sẽ có mặt tại buổi ra mắt chiếc iPad 2, dự tính là vào ngày 2 tháng 3 năm 2011 ở San Francisco. Nhưng khi giấy mời được phát ra, ông bảo tôi rằng tôi nên cố gắng đến tham dự. vẫn là cảnh thường thấy: các giám đốc cấp cao của Apple ở hàng đầu tiên, Tim Cook ngồi nhai những thanh kẹo tăng lực, và hệ thống âm thanh phát ầm ĩ các bài hát của the Beatles rất phù hợp, cuối cùng là những bài "You Say You Want a Revolution" (Bạn nói rằng bạn muốn một cuộc cách mạng) và "Here Comes the Sun" (Tiến đến mặt trời). Reed Jobs đến nơi vào phút chót cùng nên hai người bạn cùng pḥng đại học tỏ ra khá sững sờ.

 

"Chúng tôi đă nỗ lực với sản phẩm này trong một thời gian dài, và tôi thực sự không muốn bỏ lỡ ngày hôm nay," Jobs vừa nói vừa thong thả bước lên bục, vẻ ngoài hốc hác đến đáng sợ nhưng trên môi là nụ cười vui vẻ. Đám đông vỡ ̣a lên với những tiếng ḥ reo và tung hô.

 

Ông bắt đầu giới thiệu chiếc iPad 2 từ lớp vỏ bao mới. ông giải thích: "Lần này, lớp vỏ bao và sản phẩm được thiết kế cùng nhau." Sau đó, ông chuyển sang đề cập lời chỉ trích đă giày ṿ ông bởi nó thực sự có ư đúng: Chiếc iPad ban đầu đă tiêu thụ nội dung tốt hơn là tạo ra nội dung. V́ vậy, Apple đă sửa lại hai ứng dụng sáng tạo tốt nhất dành cho Macintosh, GarageBand và iMovie, và tạo ra những phiên bản mạnh mẽ cho iPad. Jobs cho thấy có thể soạn nhạc và phối khí cho một bài hát, hoặc đưa nhạc và các hiệu ứng đặc biệt vào video, và đăng tải hoặc chia sẻ các tác phẩm ấy dễ dàng như thế nào khi sử dụng iPad.

 

Một lần nữa, ông kết thúc bài thuyết tŕnh của ḿnh bằng một slide mô tả điểm giao nhau giữa Đường Khoa học Xă hội và Đường Công nghệ. Lần này, ông đưa ra một trong những cách diễn đạt rơ ràng nhất trên cương lĩnh của ḿnh, rằng sự sáng tạo và đơn giản thực thụ đến từ việc tích hợp công cụ tổng thể - phần cứng và phần mềm, nội dung và bề ngoài cùng kinh doanh - chứ không phải để nó phải cởi mở và vỡ vụn như những ǵ đă xảy ra trong thế giới của máy tính cá nhân Windows và giờ đây đang xảy ra với các thiết bị Android: Trong cốt lơi của Apple, công nghệ là chưa đủ. Chúng tôi tin rằng chính công nghệ kết hợp với nhân văn sẽ đem lại kết quả làm nức ḷng chúng ta. Chẳng ở đâu điều này lại đúng đắn hơn là trong trường hợp của các thiết bị sau máy tính cá nhân. Thiên hạ đang đổ xô vào thị trường máy tính bảng này, và họ đang coi nó như chiếc máy tính cá nhân thứ hai, trong đó phần cứng và phần mềm là do các công ty khác nhau tạo ra. Kinh nghiệm của chúng tôi, và từng tế bào trong cơ thể

 

chúng tôi, khẳng định rằng đây không phải là cách tiếp cận đúng đắn. Đây là những thiết bị sau máy tính cá nhân cần có trực giác hơn và dễ sử dụng hơn máy tính cá nhân, và trong đó phần cứng, phần mềm và các ứng dụng cần được kết hợp càng nhuần nhuyễn hơn so với máy tính cá nhân.

 

Chúng tôi nghĩ ḿnh có cấu trúc thích hợp không chỉ về Silicon, mà c̣n cả trong tổ chức của chúng tôi, để tạo nên những loại sản phẩm này.

 

Nó là một cấu trúc đă ăn vào không chỉ tổ chức mà ông đă gây dựng nên, mà c̣n vào chính tâm hồn ông.

 

Sau sự kiện ra mắt, Jobs như được tiếp thêm sinh lực. ông đến khách sạn Four Seasons để ăn trưa cùng tôi, vợ ông, Reed và hai người bạn của Reed ở Stanford. Lần này ông đă chịu ăn, dù vẫn hơi kén chọn. Ông gọi nước ép hoa quả tươi, sau đó đă trả lại ba lần v́ cho rằng mỗi lần đều là nước đóng hộp, cùng một đĩa ḿ Ư trộn rau tươi mà ông đă đẩy ra xa chỉ sau một lần nếm. Nhưng sau đó ông ăn một nửa đĩa salad cua Louie của tôi và gọi một đĩa đầy cho riêng ông, tiếp theo là một cốc kem. Khách sạn tận tâm này thậm chí đă mang ra được một cốc nước hoa quả đáp ứng được tiêu chuẩn của ông.

 

Ngày hôm sau ở nhà, ông vẫn rất hứng khởi. Ông đang lên kế hoạch hôm sau sẽ bay một ḿnh đến Kona Village, tôi bèn đề nghị được xem ông đă cho những ǵ vào chiếc iPad 2 của ông để chuẩn bị cho chuyến đi. Trong đó có ba bộ phim: Chinatown, The Bourne Ultimatum và Toy Story 3. Ngoài ra, chỉ có một cuốn sách mà ông đă tải xuống: The Autography of a Yogi, cuốn hướng dẫn thiền định và duy linh mà ông đă đọc lần đầu hồi thiếu niên, sau đó đọc lại ở Ấn Độ và từ đó trở đi đă đọc mỗi năm một lần.

 

Được nửa buổi sáng, ông quyết định là muốn ăn một thứ ǵ đó. ông vẫn c̣n quá yếu để lái xe, v́ vậy tôi đưa ông đến một quán cà phê trong một khu mua sắm. Nơi đó đang đóng cửa, nhưng người chủ đă quen với việc Jobs gơ cửa vào những thời gian như thế này và rất vui vẻ cho chúng tôi vào. Jobs nói đùa: "ông ấy đă nhận sứ mệnh vỗ béo tôi." Các bác sĩ yêu cầu ông phải ăn trứng v́ đó là nguồn protein chất lượng, v́ vậy ông gọi món trứng tráng. "Sống chung với một căn bệnh như thế này, cùng với tất cả những cơn đau, liên tục nhắc nhở anh đến cái chết, và điều đó có thể có những tác động kỳ lạ tới năo của anh nếu anh không cẩn thận," ông nói. "Anh không lên kế hoạch trước cho nhiều hơn một năm, điều đó nghe thật tồi tệ. Anh cần ép bản thân lên kế hoạch như thể anh sẽ sống nhiều năm nữa."

 

Một ví dụ của lối suy nghĩ thần kỳ này là kế hoạch xây dựng một chiếc du thuyền sang trọng của ông. Trước cuộc phẫu thuật cấy gan, ông và gia đ́nh thường thuê một chiếc tàu để đi nghỉ tại Mexico, Nam Thái B́nh Dương hoặc Địa Trung Hải. Trong rất nhiều những chuyến đi này, Jobs cảm thấy buồn chán và bắt đầu ghét thiết kế của chiếc tàu, v́ vậy họ sẽ rút ngắn chuyến đi và bay đến Kona Village. Nhưng thỉnh thoảng chuyến đi cũng diễn ra tốt đẹp. "Chuyến du lịch tuyệt vời nhất là lần chúng tôi đi xuôi bờ biển Italia, sau đó tới Athens - nơi đó đúng là địa ngục, nhưng đền Parthenon th́ thật tuyệt diệu - tiếp theo là đến Ephesus ở Thổ Nhĩ Kỳ, ở đây họ có những nhà vệ sinh công cộng cổ đại lát cẩm thạch cùng một khoảng ở giữa để các nhạc công biểu diễn." Khi họ đến Istanbul, ông nhờ một giáo sư sử học đưa gia đ́nh ḿnh đi thăm thú. Cuối cùng, họ đến một nhà tắm kiểu Thổ Nhĩ Kỳ, nơi mà bài giảng của giáo sư đă mang lại cho Jobs một cái nh́n thấu suốt về sự toàn cầu hóa của giới trẻ:

 

Tôi đă có được một khám phá thực thụ. Khi đó chúng tôi đều đang mặc áo choàng tắm, rồi họ pha cà phê Thổ Nhĩ Kỳ cho chúng tôi. Giáo sư giải thích rằng cà phê ở đây được làm ra khác biệt đến thế nào so với bất kỳ nơi nào khác, và tôi chợt nhận ra: "Th́ sao chứ?" Đâu có đứa trẻ nào quan tâm đến cà phê Thổ Nhĩ Kỳ, kể cả bọn trẻ nước này? Tôi đă ngắm nghía giới trẻ ở Istanbul suốt cả ngày. Tất cả bọn họ đều uống những ǵ mà giới trẻ trên thế giới uống, và họ mặc quần áo trông như của hăng Gap, và họ đều đang dùng điện thoại di động. Họ giống giới trẻ ở mọi nơi khác.

 

Tôi nhận ra rằng giờ đây với giới trẻ th́ cả thế giới đều giống nhau. Khi chúng tôi làm ra sản phẩm th́ không có cái thứ gọi là điện thoại Thổ Nhĩ Kỳ, hay máy nghe nhạc mà giới trẻ Thổ Nhĩ Kỹ thích thú sẽ chẳng khác ǵ cái mà một thanh niên ở nơi khác sẽ muốn. Giờ đây chúng ta là một thế giới.

 

Sau niềm vui của chuyến đi đó, Jobs đă tiêu khiển bằng cách bắt đầu thiết kế và sau đó là liên tục thiết kế lại một chiếc tàu mà ông nói là ông muốn xây dựng một ngày nào đó. Khi trở bệnh vào năm 2009, ông suưt nữa đă hủy bỏ dự án này. ông hồi tưởng lại: "Tôi đă cho rằng ḿnh sẽ không c̣n sống khi nó được hoàn thành. Nhưng ư nghĩ đó khiến tôi rất buồn, v́ vậy tôi quyết định rằng thiết kế sẽ là một thú vui, và có thể tôi sẽ có cơ may sống sót khi nó được hoàn thành. Nếu ngừng thiết kế chiếc tàu ṛi lại sống được hai năm nữa th́ tôi sẽ bực ḿnh lắm. V́ vậy tôi vẫn cứ làm tiếp."

 

Sau khi ăn trứng tráng ở quán cà phê, chúng tôi quay về nhà ông, rồi ông cho tôi xem tất cả các mô h́nh và bản vẽ cấu trúc. Đúng như dự đoán, chiếc du thuyền trông rất bóng bẩy và tối giản.

 

Sàn gỗ tếch nhẵn hoàn toàn và không hề được trang trí. Giống như ở một cửa hàng Apple, các cửa sổ cabin đều là những khung lớn, gần như từ sàn lên đến trần, c̣n khu vực sinh hoạt chính được thiết kế có những bức tường kính dài mười hai mét và cao ba mét. ông đă nhờ kỹ sư trưởng của các cửa hàng Apple thiết kế một loại kính đặc biệt có thể đóng vai tṛ cột chịu lực.

 

Cho tới khi đó, chiếc tàu đang được xây dựng dưới tay các nhà đóng tàu Hà Lan là Feadship, nhưng Jobs vẫn đang loay hoay với thiết kế. Ông nói: "Tôi biết rằng ḿnh có thể sẽ chết và để lại cho Laurene một chiếc tàu đang làm dở. Nhưng tôi phải làm tiếp. Nếu không, tức là một lời thừa nhận rằng tôi sẽ chết."

 

Ông và Powell sẽ tổ chức kỷ niệm 20 năm ngày cưới vài ngày sau đó, và ông thừa nhận rằng đă có những lúc ông không đánh giá bà đúng như những ǵ bà xứng đáng. Ông nói: "Tôi rất may mắn, v́ ta chẳng thể nào biết được ḿnh đang dấn thân vào cái ǵ khi cưới. Ta chỉ biết dựa vào trực giác. Tôi đă làm không thể tốt hơn, bởi Laurene không chỉ thông minh và xinh đẹp mà bà ấy hóa ra c̣n là một người rất tốt." ông rơi nước mắt trong chốc lát. ông nói về những người bạn gái khác của ḿnh, đặc biệt là Tina Redse, nhưng rồi khẳng định rằng ḿnh đă kết thúc ở đúng chỗ.

 

ông cũng nh́n nhận lại rằng ḿnh đă ích kỷ và đ̣i hỏi đến thế nào. "Laurene đă phải chịu đựng tính cách đó của tôi, cũng như chịu đựng bệnh tật của tôi," ông nói. "Tôi biết rằng sống với tôi không phải là một việc dễ dàng ǵ cho cam."

 

Một trong những thói ích kỷ của ông thể hiện ở chỗ ông có xu hướng quên các ngày kỷ niệm và sinh nhật. Nhưng lần này, ông quyết định lên kế hoạch thật bất ngờ. Họ đă làm đám cưới tại khách sạn Ahwahnee ở Yosemite, v́ vậy ông quyết định sẽ đưa Powell trở lại đó vào ngày kỷ niệm của họ. Nhưng khi Jobs gọi đến th́ nơi này đă được đặt kín chỗ. Ông bèn nhờ khách sạn tiếp cận những người đă đặt căn pḥng mà ông và Powell đă ở trước đây và xin họ hủy đặt. Jobs hồi tưởng lại: "Tôi đề nghị trả tiền cho thêm một cuối tuần, nhưng người đó đă tốt bụng và nói: '20 năm, mời ông lấy pḥng, nó là của ông.'"

 

Ông t́m lại ảnh cưới, do một người bạn chụp, và in ra những bản lớn trên giấy b́a dày rồi đặt vào một chiếc hộp rất tao nhă. Ông t́m lại trong chiếc iPhone của ḿnh mẩu ghi chú mà ông đă soạn sẵn để cho vào chiếc hộp và đọc to nó lên:

 

20 năm trước chúng ta không biết nhiều về nhau. Chúng ta đă được trực giác mách bảo; ở bên em như thể đang ở trên thiên đường hạ giới. Tuyết rơi khi chúng ta làm đám cưới ở khách sạn Ahwahnee. Năm tháng trôi qua, bọn trẻ ra đời, đă có những giây phút hạnh phúc, những thời điểm khó khăn, nhưng chưa bao giờ là những ngày tháng tồi tệ. T́nh yêu và sự tôn trọng giữa chúng ta đă tồn tại và nảy nở. Chúng ta đă cùng nhau trải qua thật nhiều khó khăn, và giờ đây chúng ta đang ở đúng xuất phát điểm của ḿnh 20 năm trước - già dặn hơn, khôn ngoan hơn - với những nếp nhăn trên mặt và trong tim. Giờ đây chúng ta đă thấy được biết bao niềm vui, nỗi buồn, bí mật và cả những điều kỳ diệu của cuộc sống, và giờ đây chúng ta vẫn ở bên nhau. Chân anh vẫn chưa bao giờ chạm đất.

 

Đến cuối bài đọc, ông khóc đến không ngừng nổi. Khi đă lấy lại b́nh tĩnh, ông nói thêm rằng ông cũng sẽ dành một tập ảnh cho mỗi đứa con của ḿnh. "Tôi nghĩ chúng sẽ thích được thấy rằng bố ḿnh cũng có một thời trẻ trung."

 

iCloud

 

Năm 2001, Jobs đặt ra một viễn cảnh: Chiếc máy tính cá nhân sẽ đóng vai tṛ "trung tâm số" của một loạt các thiết bị sống như máy nghe nhạc, máy quay phim, điện thoại và máy tính bảng. Viễn cảnh này nhắm đến điểm mạnh của Apple trong việc tạo ra các sản phẩm tích hợp dễ sử dụng. Chính v́ vậy, Apple đă biến từ một công ty sản xuất máy tính đắt tiền thành công ty công nghệ giá trị nhất thế giới.

 

Năm 2008, Jobs đă khai triển viễn cảnh đó cho làn sóng tiếp theo của thời đại số. Ông tin rằng trong tương lai, máy tính để bàn sẽ không c̣n là trung tâm nội dung của bạn nữa, mà thay vào đó sẽ là "đám mây". Nói cách khác, nội dung của bạn sẽ được lưu giữ trên các máy chủ từ xa do một công ty mà bạn tin tưởng quản lư, và bạn có thể truy cập nội dung đó trên bất kỳ thiết bị nào, ở bất kỳ nơi đâu. ông sẽ mất ba năm để hoàn thiện được nó.

 

Ông bắt đầu với một bước đi sai lầm. Vào mùa hè năm 2008, ông cho ra mắt một sản phẩm tên là MobileMe, một dịch vụ thuê bao đắt đỏ (99 đô-la mỗi năm) cho phép bạn cất giữ sổ địa chỉ, tài liệu, h́nh ảnh, video, email và lịch tŕnh của ḿnh từ xa trong đám mây và đồng bộ nó với bất kỳ thiết bị nào. Trên lư thuyết, bạn có thể dùng iPhone hoặc bất kỳ chiếc máy tính nào để tiếp cận với mọi khía cạnh cuộc sống số của bạn. Tuy nhiên có một vấn đề lớn: Dịch vụ này, theo cách nói của Jobs, chẳng ra ǵ. Nó rất phức tạp, các thiết bị không đồng bộ hóa tốt, c̣n email và các dữ liệu khác th́ ngẫu nhiên biến mất trong thinh không. "MobileMe của Apple có quá nhiều lỗi để có thể tin cậy," đó là tiêu đề bài đánh giá của Walt Mossberg trên tờ Wall Street Journal.

 

Jobs rất tức giận, ông tập trung đội ngũ MobileMe trong khán pḥng của Apple, đứng trên bục và hỏi: "Ai có thể cho tôi biết mục đích của MobileMe là ǵ?" Sau khi các thành viên đưa ra câu trả lời, Jobs vặc lại: "Thế th́ tại sao nó lại không làm được như vậy?" Trong ṿng nửa tiếng đồng hồ sau đó, ông tiếp tục nhiếc móc họ. "Các anh đă bôi nhọ danh tiếng của Apple," ông nói.

 

"Các anh nên ghét nhau v́ đă gây thất vọng lẫn nhau. Mossberg, người bạn của chúng ta, không c̣n viết những điều tốt đẹp về chúng ta nữa." Trước mặt tất cả những người ở đó, ông sa thải trưởng nhóm MobileMe và thay thế bằng Eddy Cue, người đă giám sát tất cả các nội dung Internet tại Apple. Như Adam Lashinsky của tờ Fortune đă nêu trong một bài mổ xẻ văn hóa đoàn thể ở Apple, "Trách nhiệm được đảm bảo nghiêm ngặt."

 

Đến năm 2010, có thể thấy rơ rằng Google, Amazon, Microsoft và các công ty khác đều đang nhắm tới mục tiêu trở thành người giỏi nhất trong việc lưu trữ tất cả nội dung và dữ liệu trong đám mây và đồng bộ hóa chúng vào các loại thiết bị. V́ vậy Jobs tăng cường nỗ lực của ḿnh. Mùa thu năm đó, ông giải thích với tôi:

 

Chúng tôi phải là công ty quản lư mối quan hệ của các bạn với đám mây - phát nhạc và video của bạn từ đám mây, cất giữ các bức ảnh và thông tin của bạn, và thậm chí có thể là cả các dữ liệu bệnh lư của bạn nữa. Apple là nơi đầu tiên có ư tưởng về chiếc máy tính trở thành một trung tâm số. V́ vậy chúng tôi đă viết nên tất cả các ứng dụng đó - iPhoto, iMovie, iTunes - và cài vào các thiết bị của ḿnh như iPod, iPhone và iPad, và nó đă thành công vang dội. Nhưng sau vài năm nữa, trung tâm này sẽ chuyển từ máy tính của bạn sang đám mây.

 

V́ vậy, vẫn là chiến lược trung tâm số ấy, nhưng trung tâm sẽ chuyển sang nơi khác. Điều đó có nghĩa là bạn sẽ luôn luôn có thể tiếp cận nội dung của ḿnh mà không cần phải đồng bộ hóa.

 

Chúng tôi cần thực hiện sự biến đổi này, bởi đó là cái mà Clayton Christensen gọi là "thế tiến thoái lưỡng nan của người tiên phong," trong đó những người phát minh lại thường là người cuối cùng thấu hiểu được nó, mà chúng tôi th́ chắc chắn là không muốn bị bỏ lại đằng sau. Tôi sẽ biến MobileMe thành miễn phí, rồi chúng tôi sẽ làm cho việc đồng bộ hóa nội dung trở nên đơn giản. Chúng tôi đang xây dựng một trung tâm máy chủ ở Bắc Carolina. Chúng tôi có thể đáp ứng đủ nhu cầu đồng bộ hóa của bạn, và bằng cách đó chúng tôi có thể giữ được khách hàng.

 

Jobs thảo luận về viễn cảnh này vào các cuộc họp sáng thứ hai, và dần dần nó được cải tiến thành một chiến lược mới. ông hồi tưởng lại: "Tôi gửi email tới các nhóm vào hai giờ sáng và vật lộn với các chiến thuật. Chúng tôi nghĩ về nó rất nhiều v́ đây không phải là công việc mà là cuộc sống của chúng tôi." Dù một số thành viên ban giám đốc, trong đó có AI Gore, đặt ra vấn đề về ư tưởng biến MobileMe thành dịch vụ miễn phí nhưng họ vẫn ủng hộ. Đó sẽ là chiến lược của họ nhằm thu hút khách hàng vào quỹ đạo của Apple trong thập kỷ tiếp theo.

 

Dịch vụ mới được đặt tên là iCloud, và Jobs đă tiết lộ nó trong lời gửi gắm chính tới Hội nghị các Lập tŕnh viên của Apple trên toàn Thế giới vào tháng 6 năm 2011. ông vẫn đang trong thời kỳ nghỉ chữa bệnh, và trong tháng 5 đă phải nhập viện v́ nhiễm trùng và đau đớn. Một số người bạn thân thuyết phục ông đừng thuyết tŕnh bởi nó sẽ đ̣i hỏi rất nhiều sự chuẩn bị và tập luyện. Nhưng viễn cảnh được dẫn đường cho một chuyển giao kiến tạo mới trong thời đại số dường như đă tiếp thêm cho ông sức mạnh.

 

Khi đứng trên bục phát biểu tại Trung tâm Hội nghị San Francisco, ông mặc một chiếc áo len san đen hiệu VONROSEN bên ngoài chiếc áo cổ rùa Issey Miyake màu đen quen thuộc của ḿnh, và bên trong chiếc quần ḅ màu xanh là chiếc quần lót giữ nhiệt. Nhưng trông ông vô cùng hốc hác. Đám đông đứng vỗ tay chào đón ông rất lâu - "Điều đó luôn giúp ích rất nhiều, và tôi thật sự cảm kích," ông nói - nhưng chỉ sau vài phút, cổ phiếu của của Apple giảm hơn 4 đô-la, xuống c̣n 340 đô-la. Ông đang cho thấy một nỗ lực đáng khâm phục, nhưng trông ông rất yếu.

 

Ông nhường lại sân khấu cho Phil Schiller và Scott Forstall tŕnh bày về các hệ điều hành mới cho Mac và các thiết bị di động, sau đó trở lại tự ḿnh giới thiệu iCloud. Ông nói: "Khoảng 10 năm trước, chúng tôi đă có được một trong những nhận thức quan trọng nhất của ḿnh. Máy tính cá nhân sẽ trở thành trung tâm cuộc sống số của bạn. Video, h́nh ảnh, âm nhạc của bạn.

 

Nhưng nó đă sụp đổ trong vài năm gần đây. V́ sao?" Ông giải thích rằng việc đồng bộ hóa tất cả nội dung vào từng thiết bị là khó đến mức nào. Nếu bạn có một bài hát vừa được tải xuống iPad, một bức ảnh được chụp bằng iPhone và một video được giữ trên máy tính th́ bạn sẽ cảm thấy ḿnh giống như một nhân viên tổng đài thời xưa khi cứ phải tháo lắp dây cáp USB từ cái này sang cái khác để chia sẻ nội dung. "Đồng bộ hóa những thiết bị này đang khiến chúng ta phát điên," ông nói và nhận được một tràng cười lớn từ khán pḥng. "Chúng tôi có một giải pháp. Đó là nhận thức lớn tiếp theo của chúng tôi. Chúng tôi sẽ giáng cấp máy tính cá nhân và Mac xuống thành một thiết bị, và chuyển trung tâm số vào đám mây."

 

Jobs nhận thức rất rơ rằng "nhận thức lớn" này thực ra không hẳn là mới. Thật vậy, ông nói đùa về cố gắng trước đây của Apple: "Các bạn có thể nghĩ rằng, Tại sao tôi phải tin họ? Họ chính là những người đă tạo ra MobileMe'." Cả khán pḥng bật cười căng thẳng. "Cho phép tôi nói rằng đó không phải là giai đoạn tốt nhất của chúng tôi." Nhưng khi ông giới thiệu iCloud, có thể thấy rơ rằng nó sẽ làm tốt hơn. Thư, danh bạ và các mục trên lịch đều được đồng bộ hóa ngay lập tức. Các ứng dụng, h́nh ảnh, sách truyện và tài liệu cũng vậy. Ấn tượng nhất là Jobs và Eddy Cue đă làm hợp đồng với các công ty phát hành nhạc (không như Google và Amazon). Apple sẽ có 18 triệu bài hát trên các máy chủ đám mây của ḿnh. Nếu bạn có bất kỳ bài hát nào trong số này trên các thiết bị hoặc máy tính của ḿnh - dù là bạn đă sở hữu nó một cách hợp pháp hay bất hợp pháp - th́ Apple cũng sẽ cho phép bạn có được phiên bản chất lượng cao của bài hát đó trên tất cả các thiết bị của ḿnh mà không cần phải tốn thời gian và công sức tải nó lên đám mây. "Tất cả đều sẽ hoạt động tốt," ông nói.

 

Khái niệm đơn giản đó - rằng mọi thứ đều sẽ hoạt động nhuần nhuyễn - như thường lệ vẫn là lợi thế cạnh tranh của Apple. Microsoft đă quảng cáo cho "Cloud Power" trong hơn một năm, và ba năm trước, kiến trúc sư phần mềm trưởng của công ty là huyền thoại Ray Ozzie đă thốt lên:

 

"Nguyện vọng của chúng tôi là mỗi cá nhân sẽ chỉ cần đăng kư các sản phẩm truyền thông của ḿnh một lần, sau đó có thể dùng bất kỳ... thiết bị nào của ḿnh để tiếp cận và thưởng thức sản phẩm truyền thông của họ." Nhưng Ozzie đă rời Microsoft vào cuối năm 2010, và động lực đưa đám mây của công ty vào các thiết bị tiêu dùng không bao giờ được thực hiện. Amazon và Google đều đă đưa ra dịch vụ đám mây vào năm 2011 nhưng không công ty nào có khả năng tích hợp phần cứng, phần mềm và nội dung của một loạt các thiết bị. Apple kiểm soát tất cả các mắt xích và thiết kế để chúng cùng hoạt động: các thiết bị, máy tính, hệ điều hành và phần mềm ứng dụng, cùng với việc kinh doanh và cất giữ nội dung.

 

Tất nhiên, nó sẽ chỉ hoạt động nhuần nhuyễn nếu bạn sử dụng thiết bị của Apple và ở nguyên trong ṿng phong tỏa của họ. Điều này tạo ra thêm một lợi ích cho Apple: sự trung thành của khách hàng. Một khi đă bắt đầu sử dụng iCloud, sẽ rất khó để chuyển sang dùng một thiết bị Kindle hoặc Android. Âm nhạc và các nội dung khác của bạn sẽ không đồng bộ với chúng; trên thực tế, chúng thậm chí có thể không hoạt động. Đó chính là kết quả đạt được sau ba thập kỷ tránh xa các hệ điều hành mở. "Chúng tôi đă nghĩ về việc liệu có nên tạo một phần nhạc cho Android," Jobs nói với tôi trong bữa sáng hôm sau. "Chúng tôi đă cho iTunes vào Windows để bán được thêm iPod. Nhưng tôi không thấy có lợi ích ǵ trong việc cài đặt ứng dụng âm nhạc của chúng tôi vào Android, trừ việc làm hài ḷng người sử dụng Android. Mà tôi th́ không muốn làm hài ḷng người sử dụng Android."

 

Địa điểm mới

 

Hồi 13 tuổi, Jobs tra cứu số điện thoại của Bill Hewlett trong danh bạ điện thoại rồi gọi cho ông để hỏi về một bộ phận cần cho bộ đếm tần số mà ông đang cố xây dựng, để rồi thành ra có được một công việc làm thêm hè tại bộ phận dụng cụ của Hewlett-Packard. Cùng năm đó, HP mua đất ở Cupertino để mở rộng bộ phận tính toán của ḿnh. Wozniak đến làm việc ở đó, và chính ở nơi này ông đă thiết kế Apple I và Apple II trong những giờ làm đêm của ḿnh.

 

Khi vào năm 2010, HP quyết định bỏ địa điểm của ḿnh tại Cupertino, nơi chỉ cách tổng hành dinh One Infinite Loop của Apple 1,5 kilômét về phía đông, Jobs đă lặng lẽ dàn xếp để mua lại nó và cả khu đất xung quanh, ông rất ngưỡng mộ cách Hewlett và Packard đă gây dựng một công ty bền vững, và ông cũng tự hào v́ đă làm được điều tương tự ở Apple. Giờ đây ông muốn có một đại bản doanh để trưng bày, một thứ mà không công ty công nghệ nào ở Bờ Tây có được. Cuối cùng ông tập hợp được tổng cộng 60 héc-ta, phần lớn trong số đó từng là các vườn mơ khi ông c̣n bé, rồi lao ḿnh vào cái mà sau này sẽ trở thành một dự án di sản kết hợp đam mê thiết kế và đam mê tạo lập nên một công ty bền vững của ông. "Tôi muốn để lại một tổng hành dinh đầy dấu ấn thể hiện các giá trị của công ty đến muôn đời sau," ông nói.

 

Ông thuê công ty kiến trúc mà ông cho là tốt nhất thế giới của Ngài Norman Foster, công ty đă xây nên những ṭa nhà được bố trí rất thông minh, chẳng hạn như dinh thự được phục hồi lại Reichstag ở Berlin và ṭa nhà 30 St. Mary Axe ở London. Chẳng có ǵ ngạc nhiên khi Jobs tích cực tham gia lên kế hoạch cả về tầm nh́n và chi tiết đến nỗi gần như không thể quyết định được thiết kế cuối cùng. Đây sẽ là ṭa dinh thự trường tồn của ông, v́ vậy ông muốn làm cho hẳn hoi. Công ty của Foster cử 50 kiến trúc sư tham gia đội ngũ, và rồi trong suốt năm 2010, cứ ba tuần họ lại mang đến cho Jobs những mô h́nh và lựa chọn đă được chỉnh sửa. ông cứ liên tục nảy ra những ư tưởng mới, đôi khi là một h́nh dáng mới hoàn toàn, rồi buộc họ bắt đầu lại và đưa ra thêm các lựa chọn thay thế.

 

Khi ông cho tôi xem các mô h́nh và kế hoạch lần đầu tiên trong pḥng khách của ḿnh, ṭa nhà trông giống như một đường đua uốn lượn khổng lồ được tạo nên từ ba h́nh bán nguyệt liên kết với nhau quanh một khoảng sân trung tâm rộng lớn. Tường là những tấm kính cao từ nền lên trần, c̣n nội thất bao gồm các hàng văn pḥng di động cho ánh sáng mặt trời tỏa xuống các lối đi.

 

"Thiết kế này tạo nên khoảng không gian hội họp linh hoạt," ông nói, "và tất cả mọi người đều được hưởng ánh sáng mặt trời."

 

Lần tiếp theo ông cho tôi xem thiết kế là một tháng sau đó, khi chúng tôi đang ở trong pḥng hội nghị rộng lớn của Apple đối diện văn pḥng của ông, ở đó một mô h́nh dự kiến của ṭa nhà phủ kín chiếc bàn họp. ông đă đưa ra một thay đổi lớn. Các văn pḥng di động đều sẽ được đặt cách xa cửa sổ, nhờ đó các hành lang dài đều sẽ ngập tràn ánh nắng. Chúng cũng sẽ đóng vai tṛ là không gian sinh hoạt chung, ông đă tranh luận rất nhiều với một số kiến trúc sư bởi họ muốn cửa sổ được mở ra. Jobs th́ chưa bao giờ thích ư tưởng là mọi người có thể mở được các thứ. ông tuyên bố: "Điều đó sẽ chỉ khiến cho người ta làm loạn." ông đă chiến thắng trong vấn đề đó, cũng như ở nhiều chi tiết khác.

 

Khi về nhà vào buổi tối hôm ấy, Jobs khoe các bản vẽ trong bữa tối, Reed bèn nói đùa rằng cái vẻ ngoài lơ lửng ấy làm cậu liên tưởng đến bộ phận sinh dục của đàn ông. Jobs gạt bỏ lời b́nh luận ấy, coi đó chỉ là tư duy của một người chưa trưởng thành. Nhưng ngày hôm sau, ông đề cập đến b́nh luận ấy với các kiến trúc sự. "Thật không may là một khi tôi đă kể với anh chuyện đó th́ anh sẽ không bao giờ có thể xóa bỏ h́nh ảnh ấy khỏi tâm trí ḿnh," ông nói. Vào lần tiếp theo tôi tới thăm, h́nh dáng của ṭa nhà đă được thay đổi thành một h́nh tṛn đơn giản.

 

Thiết kế mới này đồng nghĩa với việc sẽ không có một tấm kính thẳng nào trong ṭa nhà.

 

Tất cả đều sẽ được uốn cong và ăn khớp với nhau. Đă từ lâu, Jobs vẫn luôn bị các tấm kính mê hoặc, và theo kinh nghiệm của ông khi đ̣i hỏi các tấm kính lớn làm theo yêu cầu cho các cửa hàng của Apple giúp ông tự tin rằng hoàn toàn có thể tạo ra một số lượng lớn những tấm kính cong khổng lồ. Khoảng sân trung tâm dự kiến sẽ có chiều dài khoảng 244 mét (tức là lớn hơn chiều dài của ba khối nhà thành phố, hoặc gần bằng chiều dài của ba sân bóng đá), và ông cho tôi xem mô h́nh này với những tấm khăn trải bàn, ngụ ư rằng nó có thể bao quanh Quảng trường St. Peter ở Rome như thế nào. Một trong những kư ức c̣n sót lại của ông là về các vườn cây ăn quả từng tồn tại trên khu đất này, v́ vậy ông bèn thuê một chuyên gia trồng cây đầy kinh nghiệm từ Stanford và ra chỉ thị rằng 80% khu đất sẽ là cảnh thiên nhiên với 6.000 cây cối. Jobs ḥi tưởng lại: "Tôi đă đề nghị ông ấy phải trồng một vườn cây mơ mới. Trước đây ta thấy chúng ở khắp nơi, ngay cả ở các góc đường, và chúng đă trở thành di sản của thung lũng này." Đến tháng 6 năm 2011, thiết kế của ṭa nhà bốn tầng rộng hơn 90 kilômét vuông với sức chứa hơn 12 ngh́n nhân viên đă sẵn sàng được tiết lộ. ông quyết định thông báo với Hội đồng Thành phố Cupertino một cách lặng lẽ và không công khai ngay sau ngày công bố dịch vụ iCloud tại Hội nghị Lập tŕnh viên Quốc tế.

 

Dù không c̣n mấy sức lực nhưng ông vẫn có một lịch tŕnh kín vào ngày hôm đó. Ron Johnson, người đă triển khai các cửa hàng của Apple và điều hành chúng trong hơn một thập kỷ, đă quyết định đồng ư đề nghị trở thành CEO của J.C. Penney, và sáng hôm đó ông đă đến nhà Jobs đề bàn về sự ra đi của ḿnh. Sau đó Jobs và tôi cùng đến một quá cà phê tên là Fraiche ở Palo Alto, ông đă nói rất hào hứng về các sản phẩm trong tương lai của Apple. Cuối ngày, ông được đưa tới Santa Clara để dự cuộc họp hàng quư của Apple với các giám đốc cấp cao của Intel, ở đó họ thảo luận về khả năng sử dụng chip Intel trong các thiết bị di động tương lại. Đêm hôm đó, U2 chơi ở Oakland Coliseum, Jobs đă định sẽ đến. Thay vào đó, ông quyết định tối hôm ấy sẽ tŕnh bày đồ Ấn của ḿnh với Hội đồng Cupertino.

 

Đến nơi mà không có bộ sậu tùy tùng hay bất kỳ sự phô trương nào, với dáng điệu thoải mái, vẫn mặc chiếc áo len màu đen đă mặc tại buổi nói chuyện hội nghị lập tŕnh viên, ông đứng trên bục với chiếc điều khiển trong tay và tŕnh bày các slide thiết kế với các thành viên hội đồng trong 20 phút. Khi một ṭa nhà h́nh tṛn bóng bẩy như tới từ tương lai hiện lên trên màn h́nh, ông ngừng lại và mỉm cười. "Trông như thể một chiếc tàu vũ trụ vừa hạ cánh," ông nói. Một lát sau, ông nói thêm: "Tôi nghĩ chúng tôi có thể xây dựng nên ṭa nhà văn pḥng tuyệt nhất thế giới." Thứ Sáu tuần sau, Jobs gửi email tới một đồng nghiệp từ rất lâu trước đây là Ann Bowers, vợ góa của nhà đồng sáng lập Intel Bob Noyce. Bà là giám đốc nhân sự cũng như quản lư của Apple vào đầu những năm 1980, chịu trách nhiệm khiển trách Jobs sau những cơn thịnh nộ của ông và xoa dịu các bạn đồng nghiệp. Jobs hỏi rằng liệu hôm sau bà có muốn đến thăm ông hay không. Bowers đang ở New York, nhưng bà đă đến nhà ông vào chủ nhật ngay khi bà quay lại. Khi đó, ông lại trở bệnh, rất đau đớn và hầu như chẳng c̣n chút sức lực nào, nhưng ông vẫn rất hào hứng cho bà xem h́nh ảnh của đại bản doanh mới. ông nói: "Bà hăy tự hào về Apple. Bà hăy tự hào về những ǵ chúng ta đă gây dựng."

 

Sau đó ông nh́n bà chăm chú và hỏi một câu hỏi khiến bà "ngă ngửa": "Hăy cho tôi biết, hồi trẻ tôi như thế nào?"

 

Bowers cố gắng đưa ra một câu trả lời trung thực: "ông rất mạnh mẽ, và khó tính. Nhưng tầm nh́n của ông th́ đầy thuyết phục. Ông đă bảo chúng tôi, "Hành tŕnh chính là phần thưởng.' Điều đó quả thật là đă đúng."

 

Jobs trả lời: "Đúng. Tôi đă học được nhiều điều trong hành tŕnh đó." Rồi vài phút sau, ông nhắc lại câu trả lời, như để trấn an Bowers và chính ḿnh: "Tôi đă học được nhiều điều. Thật sự đấy."

 

 

Chương 40

 

V̉NG 3

Cuộc chiến giai đoạn cuối

 

 

Gia đ́nh gắn bó

 

Jobs có mong muốn cháy bỏng là có thể sống tới lễ tốt nghiệp trung học của con trai vào tháng Sáu năm 2010. "Khi được chẩn đoán mắc bệnh ung thu, tôi đă có một thỏa ước với Chúa hoặc với bất kỳ ai có quyền năng, rằng tôi thực sự muốn được nh́n thấy Reed trong lễ tốt nghiệp, và rằng hăy cứu vớt tôi qua năm 2009," Steve nói. Là học sinh cuối cấp, Reed trông kỳ quái giống Steve năm 18 tuổi, với một nụ cười đầy hiểu biết và có phần nổi loạn, với ánh nh́n rất mănh liệt cùng mái tóc đen bù xù. Nhưng Reed cũng được thừa hưởng sự ngọt ngào và khả năng thấu cảm nhạy bén sâu sắc từ mẹ cậu, những điều mà Steve không có. Reed luôn lộ rơ vẻ tŕu mến và háo hức khiến người khác cảm thấy hài ḷng. Bất cứ khi nào Steve ngồi ủ rũ bên bàn ăn và nh́n chằm chằm xuống sàn nhà - điều thường xuyên xảy ra khi ông bị ốm - th́ việc duy nhất chắc chắn sẽ khiến cho đôi mắt của Steve bừng sáng lên đó là khi Reed bước vào.

 

Reed tôn thờ cha ḿnh. Chẳng bao lâu sau khi tôi bắt tay vào viết cuốn sách này, Reed ghé thăm nơi ở của tôi và giống như những ǵ cha cậu thường làm, cậu đề nghị tôi đi dạo. Với một cái nh́n mạnh mẽ và nghiêm túc, Reed nói với tôi rằng cha cậu không phải là một doanh nhân máu lạnh chỉ t́m kiếm lợi nhuận mà là một người được thôi thúc bởi t́nh yêu đối với những việc ông làm và niềm tự hào về những sản phẩm mà ông tạo ra.

 

Sau khi Jobs được phát hiện bị ung thư, Reed đă bắt đầu dành tất cả những kỳ nghỉ hè của cậu để làm việc tại pḥng thí nghiệm ung thư của Stanford và nghiên cứu về tŕnh tự sắp xếp AND nhằm t́m ra những tế bào gen gây ung thư ruột kết. Trong một lần thí nghiệm, cậu đă t́m hiểu cách thức các đột biến gen di truyền giữa các thành viên trong gia đ́nh. "Một trong những tia hy vọng hết sức hiếm hoi khi tôi bị ốm đó là Reed đă dành rất nhiều thời gian nghiên cứu cùng với một vài vị bác sĩ rất giỏi," Jobs nói. "Ḷng nhiệt huyết của Reed với việc này chính xác là những ǵ tôi cảm thấy đối với những chiếc máy tính khi tôi bằng tuổi nó. Tôi cho rằng những đổi mới sáng tạo lớn nhất của thế kỷ XXI sẽ nằm ở sự kết hợp giữa sinh học và công nghệ. Một thế kỷ mới đang bắt đầu, giống như sự khởi đầu của một thế kỷ kỹ thuật số hồi tôi bằng tuổi nó bây giờ." Reed đă sử dụng nghiên cứu về ung thư của ḿnh làm nền tảng cho báo cáo cuối cấp mà cậu tŕnh bày trước lớp tại Trường Crystal Springs Uplands. Khi Reed mô tả cách thức cậu sử dụng máy ly tâm và thuốc nhuộm để sắp xếp lại những tế bào AND của khối u, Jobs ngồi phía dưới hàng ghế khán giả cùng với tất cả các thành viên khác trong gia đ́nh. Sau đó Jobs đă chia sẻ rằng "Tôi đă tưởng tượng ra cảnh Reed có một ngôi nhà ở Palo Alto này cùng với gia đ́nh riêng của nó và lái chiếc xe đạp của nó đi làm với tư cách là một bác sĩ tại Stanford." Reed đă trưởng thành rất nhanh trong năm 2009, khi có vẻ như cha cậu không c̣n sống được bao lâu nữa. Reed đă chăm sóc các em gái của ḿnh trong khi cha mẹ cậu đang ở Memphis, và cậu đă trở thành trụ cột luôn che chở, bao bọc cho gia đ́nh. Nhưng khi sức khỏe của Jobs ổn định lại vào mùa xuân 2010, cậu đă trở về với cá tính hay trêu đùa và ham vui của ḿnh. Một buổi tối nọ, Reed thảo luận với cả nhà xem ḿnh nên đưa bạn gái đi ăn tối ở đâu. Cha cậu gợi ư nên tới II Fornaio, nơi được coi là tiêu chuẩn của sự trang nhă ở Palo Alto, nhưng Reed nói rằng cậu đă không thể đặt chỗ ở đó được. Cha cậu hỏi "Con có muốn cha thử xem sao không?" Reed phản đối, cậu muốn tự ḿnh giải quyết. Erin, đứa em gái lớn có vẻ hơi nhút nhát, đă gợi ư rằng cô bé có thể dựng một cái lều ngay trong vườn của gia đ́nh và cùng em gái út Eve, có thể phục vụ một bữa tối lăng mạn cho anh trai ḿnh. Reed bèn đứng dậy và ôm chầm lấy cô bé. Reed hứa với Erin rằng cậu sẽ nhờ cô bé làm điều đó vào một dịp khác. Vào một ngày thứ Bảy, Reed là một trong bốn thí sinh trong đội Quiz Kids của trường tham gia thi đấu tại một đài truyền h́nh địa phương. Cả gia đ́nh đều đến cổ vũ cho Reed - trừ Eve do cô bé đang tham dự một trận đua ngựa. Khi đoàn làm phim yêu cầu chuẩn bị bắt đầu, cha cậu đă cố giữ b́nh tĩnh và không lộ vẻ ǵ so với những bậc phụ huynh đang ngồi ở những hàng ghế gấp của đài. Nhưng ông vẫn rất nổi bật trong bộ quần ḅ, áo đen cổ lọ đă trở thành thương hiệu của Jobs, và một người phụ nữ kéo ghế ngồi xuống cạnh ông và bắt đầu chụp ảnh ông. Không thèm đếm xỉa ǵ đến người phụ nữ đó, ông đứng dậy và chuyển sang phía đầu kia của dăy ghế. Khi đến lượt Reed, biển tên của cậu ghi là "Reed Powell". Người dẫn chương tŕnh đă hỏi các học sinh về người mà chúng muốn trở thành khi chúng lớn lên. Reed đă trả lời anh muốn trở thành "Một nhà nghiên cứu ung thư". Jobs chở Reed trên chiếc Mercedes SL55 hai chỗ ngồi của ḿnh, trong khi vợ ông chở Erin theo sau trên chiếc xe của bà. Trên đường về nhà, bà đă hỏi Erin là tại sao cô bé lại nghĩ rằng cha cô bé đă từ chối lắp biển số xe ô tô. Erin đáp: "Để trở thành một người nổi loạn." Sau này tôi đă đặt câu hỏi đó với Jobs, ông đă trả lời rằng, "Bởi v́ thỉnh thoảng cũng có những người theo dơi tôi, và nếu tôi có biển số xe ô tô, họ có thể tra ra nơi tôi sống.

 

Nhưng cách đó đă trở nên lỗi thời từ khi có Google Maps. Cho nên tôi cho rằng, thực tế chỉ đơn giản là v́ tôi không có biển số xe mà thôi."

 

Trong lễ tốt nghiệp của Reed, cha cậu đă gửi cho tôi một bức thư từ chiếc iPhone thể hiện niềm hân hoan của ông, "Hôm nay là một trong những ngày hạnh phúc nhất trong cuộc đời tôi.

 

Reed sắp tốt nghiệp trung học. Ngay lúc này. Và, mặc cho rất nhiều trở ngại, tôi đang ở đây." Đêm đó đă diễn ra một bữa tiệc ở nhà họ cùng với những bạn bè thân thiết. Reed đă khiêu vũ cùng với từng thành viên trong gia đ́nh, bao gồm cả cha cậu. Sau đó, Jobs đưa Reed tới một nhà kho như là một cái chuồng ngựa và tặng cho cậu một trong hai chiếc xe đạp của ông, những chiếc xe mà ông sẽ không thể lái được nữa. Reed đùa rằng chiếc của Ư có vẻ hơi sặc sỡ quá, thế là Steve bảo Reed hăy lấy chiếc xe tốc độ tám chắc chắn hơn cạnh đó. Khi Reed nói chắc ḿnh sẽ mắc nợ, Steve đáp:

 

"Con không cần phải cảm thấy mắc nợ, bởi v́ con có DNA của cha." Một vài ngày sau đó th́ Câu chuyện đồ chơi 3 (Toy story 3) ra mắt. Jobs đă nuôi dưỡng bộ ba tuyệt tác của Pixar này ngay từ những ngày đầu, và phần cuối cùng này là về những cảm xúc quanh việc Andy vào đại học. "Mẹ ước ǵ ḿnh có thể luôn ở bên con," Mẹ của Andy nói. Andy trả lời, "Mẹ sẽ luôn ở bên con." Mối quan hệ giữa Jobs với hai cô con gái có phần xa cách hơn. ông dành ít sự quan tâm hơn đối với Erin, cô bé trầm lặng, hướng nội và dường như không biết chính xác cách cư xử với ông, đặc biệt khi ông hay sử dụng những lời châm chọc dễ gây tổn thương. Erin là một cô gái trẻ hấp dẫn và điềm tĩnh, cộng với sự nhạy cảm hơn hẳn cha ḿnh. Cô bé nghĩ rằng ḿnh có thể đă trở thành một kiến trúc sư, có lẽ v́ cha cô yêu thích lĩnh vực này, và cô cũng có năng khiếu về thiết kế. Nhưng khi cha cô cho Reed xem những bản vẽ một khuôn viên làm việc mới của Apple, cô đang ngồi phía bên kia của pḥng bếp, và có vẻ như ông cũng không có ư định gọi cô qua xem cùng. Niềm hy vọng lớn của Erin vào mùa xuân 2010 là cha sẽ đưa cô tới Lễ trao giải Oscar. Erin yêu thích những bộ phim. Thậm chí cô c̣n muốn được ngồi cùng với cha ḿnh trên chiếc máy bay cá nhân của ông và bước trên thảm đỏ cùng ông. Powell đă rất sẵn ḷng hủy bỏ chuyến đi và cố gắng thuyết phục chồng cô đưa Erin đi cùng. Nhưng ông đă bác bỏ ư kiến đó. Một lần, khi tôi sắp hoàn thành cuốn sách này, Powell nói với tôi rằng Erin muốn tôi phỏng vấn cô bé. Tôi đă không đề nghị điều đó bởi v́ cô bé chỉ vừa mới bước sang tuổi mười sáu, nhưng rồi tôi đă đồng ư. Điều mà Erin nhấn mạnh là cô bé hiểu được tại sao cha cô thường không tỏ ra ân cần, và cô chấp nhận điều đó. "ông đă cố gắng hết ḿnh để vừa làm một người cha và vừa làm CEO của Apple, và ông đă làm cả hai việc khá tốt," cô bé nói. "Đôi khi tôi ước giá mà ông quan tâm tới tôi nhiều hơn, nhưng tôi biết công việc mà ông đang làm rất quan trọng và tôi nghĩ rằng nó thực sự thú vị, v́ thế mà tôi cảm thấy không vấn đề ǵ cả. Tôi thực sự không cần nhiều sự quan tâm hơn từ phía ông." Jobs đă hứa sẽ đưa mỗi đứa con của ông đi chơi đến nơi mà chúng muốn khi chúng trở thành thiếu niên. Reed đă chọn đi Kyoto, v́ cậu biết rằng cha ḿnh vẫn bị mê hoặc bởi sự tĩnh lặng của Thiền nơi thành phố đẹp đẽ đó. Cũng không có ǵ ngạc nhiên, khi Erin bước sang tuổi mười ba vào năm 2008, cô cũng đă lựa chọn Kyoto. Căn bệnh của cha cô đă khiến ông phải hoăn chuyến đi, do đó ông đă hứa sẽ đưa cô đi vào năm 2010, khi sức khỏe của ông khá hơn. Nhưng tháng Sáu năm đó, Steve đă quyết định là ông không muốn đi nữa. Mặc dù rất buồn nhưng Erin đă không chống lại quyết định này. Thay vào đó, mẹ cô đă đưa cô tới Pháp cùng với những người bạn của gia đ́nh, và họ đă lên kế hoạch lại cho chuyến đi Kyoto vào tháng Bảy. Powell lo lắng rằng chồng bà có thể sẽ hoăn chuyến đi một lần nữa, nên bà đă cảm thấy rất hồi hộp khi cả gia đ́nh cất cánh vào đầu tháng Bảy tới Làng Kona, Hawaii, chặng đầu tiên của cuộc hành tŕnh. Nhưng ở Hawaii, bệnh sâu răng của Jobs đă trở nên nghiêm trọng hơn, do ông đă cố t́nh phớt lờ nó, đến nỗi ông muốn nhổ bỏ chiếc răng sâu đi. Chiếc răng đă bị vỡ và cần phải được hàn lại. Sau đó th́ bộ anten của chiếc iPhone 4 gặp trục trặc lớn, và ông đă quyết định phải nhanh chóng trở về Cupertino cùng Reed. Powell và Erin ở lại Hawaii, hy vọng rằng Jobs sẽ quay trở lại và tiếp tục kế hoạch tới Kyoto. Không phụ sự hy vọng của họ, và cũng khá ngạc nhiên, Jobs thực sự đă trở lại Hawaii sau buổi họp báo để đón họ và đưa họ tới Nhật Bản. "Đó là một điều kỳ diệu," Powell nói với một người bạn. Trong khi Reed chăm sóc Eve ở Palo Alto, Erin cùng với cha mẹ đă ở Tawaraya Ryokan, một nhà trọ giản dị mà Jobs rất thích. "Nó thật tuyệt vời," Erin nhớ lại.

 

Hai mươi năm trước đây, Jobs đă đưa chị gái cùng cha khác mẹ của Erin, Lisa Brennan-Jobs, tới Nhật Bản khi cô tầm tuổi Erin bây giờ. Một trong những kỷ niệm sâu sắc nhất của Lisa đó là được thưởng thức một bữa tối tuyệt vời cùng với cha cô và ngắm ông, một người rất kén ăn, thưởng thức món unagi sushi và những món ăn tinh tế khác. Nh́n cách ông thích thú tận hưởng món ăn khiến Lisa lần đầu tiên cảm thấy thoải mái với ông. Erin nhớ lại một kỷ niệm tương tự: "Cha biết rơ nơi mà ông muốn đến ăn trưa mỗi ngày. Ông nói với tôi rằng ông biết một cửa hàng bán soba tuyệt vời, và ông đă đưa tôi đến đó, và món đó ngon tới nỗi sẽ không thể ăn soba ở đâu ngon như thế nữa." Họ cũng t́m thấy một quán ăn sushi gần đó, và Jobs đă đề nơi đó trên chiếc iPhone của ḿnh là "nơi có món sushi ngon nhất mà tôi đă từng ăn." Erin cũng tán đồng. Họ cùng tới thăm những ngôi đền thờ của những tín đồ Thiền; nơi Erin thích nhất là Saihơ-ji, được biết đến là "ngôi đền rêu phong" nhất với Chiếc ao Vàng được bao bọc xung quanh bởi những khu vườn đặc trưng với hơn hàng trăm loại rêu khác nhau. "Erin đă rất rất hạnh phúc, điều đó khiến con bé hết sức phấn khởi và giúp cải thiện mối quan hệ giữa hai cha con," Powell nhớ lại. "Con bé xứng đáng được như vậy." Con gái út của họ, Eve, lại có một câu chuyện hoàn toàn khác. Cô bé rất can trường, tự tôn, và không bao giờ sợ những lời dọa nạt của cha. Niềm đam mê của cô bé là cưỡi ngựa, và cô bé đă rất quyết tâm giành giải trong kỳ thi Olympic. Khi một huấn luyện viên nói với Eve về việc cô bé sẽ phải vất vả tập luyện như thế nào, Eve đáp rằng, "Hăy nói cho cháu biết chính xác điều cần phải làm. Cháu sẽ làm điều đó." Anh ta đă chỉ dạy cho cô bé, và cô bé đă rất cần mẫn theo sát chương tŕnh. Eve là chuyên gia trong một nhiệm vụ khó khăn là có bằng được câu trả lời từ cha ḿnh; cô bé vẫn thường gọi điện trực tiếp cho trợ lư của ông tại nơi làm việc để đặt thêm một việc ǵ đó vào lịch của ông. Cô bé cũng là một nhà thương thuyết khá tài t́nh. Vào một dịp cuối tuần năm 2010, khi gia đ́nh đang lên kế hoạch cho một chuyến đi chơi, Erin đă muốn lùi thời gian khởi hành lại nửa ngày, nhưng cô bé sợ phải yêu cầu cha ḿnh. Eve, khi đó mười hai tuổi, đă t́nh nguyện thực hiện nhiệm vụ đó, và vào bữa tối Eve đă đặt vấn đề với cha như thể cô bé là một luật sư đứng trước Ṭa Ấn Tối cao vậy. Jobs ngắt lời Eve - "Không, cha không nghĩ là ḿnh muốn vậy" - nhưng rơ ràng là cha cô đang muốn trêu chọc hơn là gây khó dễ cho cô bé. Tối hôm đó, Eve đă ngồi cạnh mẹ cô và cố gắng đưa ra thật nhiều cách có thể giúp giải quyết trường hợp này tốt hơn.

 

Jobs đánh giá cao tinh thần của Eve - và nh́n thấy ở cô bé nhiều điểm giống ḿnh. "Con bé như là một khẩu súng lục và có một ư chí mạnh mẽ nhất trong số những đứa trẻ mà tôi đă từng gặp," ông nói. "Điều đó giống như là sự đáp trả đối với tôi vậy." ông hiểu rất rơ tính cách của cô bé, có lẽ bởi v́ tính cách của cô bé có nhiều điểm tương đồng với ông. "Eve nhạy cảm hơn nhiều người nghĩ," ông giải thích. "Con bé thông minh tới nỗi đôi khi nó đi trước người khác một chút, v́ thế điều đó khiến con bé cách biệt với mọi người, và tự cảm thấy ḿnh cô đơn. Con bé đang trong quá tŕnh học hỏi để trở thành chính ḿnh, nhưng lại biết cách kiềm chế bản thân xung quanh những giới hạn, v́ vậy con bé vẫn t́m được những người bạn mà con bé cần." Mối quan hệ của Jobs với vợ đôi khi rất phức tạp nhưng luôn chung thủy. Hiểu biết và giàu ḷng trắc ẩn, Laurene Powell là một nguồn ảnh hưởng đem lại sự cân bằng và là một ví dụ minh chứng rằng Jobs có khả năng bù đắp lại phần nào những động lực cá nhân ích kỷ của ḿnh khi bên cạnh ông là những con người nhạy cảm và có ư chí kiên cường. Laurene âm thầm cân nhắc những vấn đề trong việc kinh doanh, kiên quyết trong những vấn đề gia đ́nh, và mănh liệt trong những vấn đề về y tế. Những năm đầu trong cuộc hôn nhân của họ, bà đồng sáng lập và khai giảng College Track, một chương tŕnh giúp cho nhưng đứa trẻ thiệt tḥi được tốt nghiệp trung học và vào đại học. Kể từ đó, bà đă trở thành lực lượng đi đầu trong công cuộc cải tổ nền giáo dục. Jobs bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với công việc của vợ ḿnh: "Điều mà cô ấy đang làm với College Track thực sự gây ấn tượng đối với tôi." Nhưng ông có xu hướng về cơ bản là không quan tâm đến những hoạt động từ thiện và không bao giờ tới thăm những trung tâm của bà.

 

Vào tháng Hai năm 2010, Jobs đă tổ chức sinh nhật lần thứ 55 của ḿnh cùng với gia đ́nh. Căn bếp được trang trí với những tờ giấy nhiều màu và bóng bay, những đứa con của ông th́ tặng ông một chiếc vương miện đồ chơi đỏ như nhung và ông đă đeo. Hiện giờ Jobs đă hồi phục từ sau một năm kiệt sức với những vấn đề về sức khỏe, và Powell hy vọng rằng ông có thể quan tâm tới gia đ́nh nhiều hơn. Nhưng ông lại chủ yếu tập trung vào công việc. "Tôi nghĩ rằng gia đ́nh ḿnh đă cảm thấy rất khó khăn, đặc biệt là những cô con gái của tôi," bà nói. "Sau hai năm Jobs bị bệnh, cuối cùng ông ấy cũng đă khá hơn đôi chút, và những đứa trẻ hy vọng rằng ông ấy có thể quan tâm hơn tới chúng, nhưng ông ấy đă không làm vậy." Bà muốn chắc chắn rằng cả hai khía cạnh trong con người Jobs được phản ánh trong cuốn sách này và đặt đúng vào hoàn cảnh của chúng. "Giống như rất nhiều những con người vĩ đại sở hữu những tài năng phi thường, Jobs cũng không phải là phi thường trong mọi lĩnh vực," bà nói. "ông ấy không có sự nhă nhặn xă giao, ví dụ như đặt ḿnh vào địa vị của người khác để suy nghĩ, mà ông ấy quan tâm sâu sắc tới việc giao quyền cho con người, sự phát triển của con người, và đem đến cho họ những công cụ sử dụng thích hợp."

 

Tổng thống Obama

 

Trong một chuyến thăm tới Washington vào đầu mùa thu 2010, Powell đă gặp một vài người bạn của bà tại Nhà Trắng và họ đă nói với bà rằng Tổng thống Obama sắp sửa tới Thung lũng Silicon vào tháng Mười năm đó. Bà đă gợi ư rằng có lẽ tổng thống sẽ muốn gặp chồng bà.

 

Những phụ tá của Obama thích điều đó; nó phù hợp với định hướng mới tập trung vào tính cạnh tranh của Tổng thống. Bên cạnh đó, John Doerr, một nhà đầu tư mạo hiểm, một trong những người bạn thân của Jobs, đă nói về quan điểm của Jobs với toàn thể hội nghị của Ban Cố vấn Khôi phục Kinh tế của Tổng thống Obama về việc tại sao nước Mỹ đang mất đi những điều đă từng khiến họ thành công. John đă hết ḷng đề nghị Obama gặp gỡ Jobs. V́ thế mà chương tŕnh làm việc của Tổng thống đă dành ba mươi phút cho buổi làm việc tại Sân bay Westin San Francisco.

 

Tuy nhiên, có một vấn đề: Khi Powell nói chuyện với Steve, ông ấy nói là ḿnh không muốn gặp Tổng thống, ông ấy rất bực bội rằng bà đă bí mật sắp xếp việc này sau lưng ông. "Tôi không cố t́nh chen vào một buổi gặp chiếu lệ để mà sau đó Tổng thống có thể hoàn thành cái việc phải gặp một CEO nào đó của ông ấy," Jobs nói với Powell như vậy. Bà khẳng định rằng Tổng thống Obama "thực sự muốn gặp ông". Jobs đă trả lời rằng nếu đúng là như vậy, th́ ngài Obama nên gọi điện thoại và tự đề nghị gặp gỡ. Sự căng thẳng kéo dài tới năm ngày. Bà đă gọi Reed, lúc đó đang ở Stanford, về nhà ăn tối và cố thuyết phục cha. Jobs cuối cùng cũng đă dịu lại.

 

Buổi nói chuyện thực tế đă diễn ra trong bốn mươi lăm phút, và Jobs đă rất thẳng thắn.

 

"Ngài được giao trọng trách điều hành đất nước trong một nhiệm kỳ tổng thống," Jobs nói với Tổng thống Obama khi bắt đầu cuộc nói chuyện. Jobs nói, công tác quản lư đất nước cần phải hướng tới kinh doanh hơn. Ông mô tả về việc xây dựng một nhà máy ở Trung Quốc dễ dàng như thế nào, và nói rằng bây giờ hầu như là không thể làm như vậy ở Mỹ, phần lớn là do những luật lệ và chi phí không cần thiết.

 

Jobs cũng đă tấn công vào hệ thống giáo dục của Mỹ, cho rằng hệ thống này quá cũ và đă bị phá hoại bởi những quy tắc làm việc của Liên đoàn giáo viên. Chừng nào mà các Liên đoàn giáo viên Mỹ c̣n chưa được phá bỏ, th́ gần như chẳng có hy vọng nào cho việc cải cách giáo dục. Các giáo viên phải được đối xử như là những giáo sư, chứ không phải là những công nhân sản xuất dây chuyền. Các hiệu trưởng phải có khả năng thuê và sa thải các giáo viên dựa trên năng lực của họ.

 

Các trường học phải mở cửa ít nhất tới 6 giờ tối và theo chương tŕnh học mười một tháng mỗi năm. ông nói thêm rằng thật ngớ ngần khi các lớp học ở Mỹ vẫn dựa vào việc các giáo viên đứng trên bục giảng và sử dụng sách giáo khoa. Tất cả các cuốn sách, các tài liệu học tập và đánh giá phải được số hóa và có tính tương tác, thích ứng với từng sinh viên và đưa ra phản hồi ngay lập tức.

 

Jobs đề nghị tập hợp một nhóm gồm sáu hoặc bảy CEO, những người có thể thực sự lư giải những thách thức đổi mới nào mà nước Mỹ đang gặp phải, và tổng thống đă đồng ư. V́ vậy, Jobs đă đưa ra một danh sách các CEO này trong một hội nghị tại Washington được tổ chức vào tháng Mười hai. Không may thay, sau khi Valerie Jarrett và các nhân viên phụ tá cho tổng thống bổ sung thêm những cái tên khác, danh sách đă được mở rộng tới hơn hai mươi người, với cái tên đầu tiên là Jeffrey Imment của General Electric. Jobs đă gửi thư điện tử cho Jarrett, viết rằng danh sách đó đă bị "ph́nh ra" và ông không có ư định tham dự nữa. Trên thực tế, do các vấn đề sức khỏe tái diễn nên ông không thể tới tham dự, và Doerr đă kín đáo giải thích riêng cho Tổng thống. Vào tháng Hai năm 2011, Doer đă bắt đầu lên kế hoạch tổ chức một bữa ăn tối nhỏ cho Tổng thống Obama tại Thung lũng Sillicon. ông và Jobs, cùng với phu nhân của họ, tới bữa tối tại Evvia, một quán ăn Hy Lạp ở Paolo Alto, để đưa ra một danh sách những khách mời được lựa chọn kỹ lưỡng. Mười hai chuyên gia hàng đầu về công nghệ đă được lựa chọn trong đó có Eric Schmidt của Google, Carol Bartz của Yahoo, Mark Zuckerberg cCia Facebook, John Chambers cCia Cisco, Larry Ellison cCia Oracle, Art Levinson cCia Genentech, và Reed Hastings cCia Netflix. Đóng góp của Jobs vào bữa tối c̣n được mở rộng ra cả việc chọn món. Doerr đă gửi cho Jobs một thực đơn dự kiến, và ông đă trả lời rằng một số món do cửa hàng đề xuất - tôm, cá tuyết, salad đậu lăng - là những món ăn quá xa xỉ "và không đúng với con người của anh, John ạ." Ông cũng đặc biệt phản đối thực đơn tráng miệng, bánh kem trang trí bằng kẹo mềm sô-cô-la, nhưng những nhân viên cấp cao của Nhà Trắng gạt bỏ ư kiến của Jobs bằng việc nói với nhà hàng rằng Tổng thống thích bánh kem. V́ Jobs đă sút rất nhiều cân nên rất dễ bị nhiễm lạnh, Doerr đă giữ ngôi nhà ở nhiệt độ ấm đến nỗi mà Zuckerberg thấy ḿnh toát cả mồ hôi.

 

Jobs, ngồi cạnh Tổng thống, bắt đầu bữa tối khi nói: "Bất kể niềm tin chính trị của chúng ta như thế nào, tôi muốn ngài biết rằng chúng tôi ở đây để làm bất cứ điều ǵ ngài yêu cầu có thể giúp ích cho đất nước của chúng ta." Ngoại trừ câu nói đó, ban đầu bữa tối trở thành một buổi nói chuyện dài với những đề xuất về việc Tổng thống có thể làm ǵ để phát triển những doanh nghiệp ở đó. Ví dụ như Pḥng thương mại đưa ra một bản đề xuất cho vấn đề thuế hồi hương trong kỳ nghỉ lễ, cho phép các tổ chức lớn có thể tránh được những khoản thuế phải đóng góp cho những khoản lợi nhuận thu được ở nước ngoài nếu họ đem về Mỹ cho các hoạt động đầu tư trong một giai đoạn nhất định. Tổng thống đă cảm thấy khó chịu, và v́ vậy Zuckerberg, ngồi ngay phía bên phải Valerie Jarrett đă quay sang ông này và th́ thầm, "Chúng ta nên nói về những vấn đề quan trọng đối với đất nước. Tại sao ông ta lại nói về ấn đề quan trọng đối với bản thân?" Doerr đă khiến buổi thảo luận tập trung trở lại bằng việc yêu cầu mọi người đưa ra một danh sách những việc cần làm. Tới lượt Jobs, ông đă nhấn mạnh đến nhu cầu có thêm nhiều kỹ sư lành nghề và đề xuất rằng bất cứ một sinh viên nước ngoài nào có được tấm bằng kỹ sư tại Mỹ nên được cấp visa ở lại Mỹ. Obama nói rằng điều đó chỉ có thể thực hiện được trong bối cảnh của "Đạo luật ước," 1 đạo luật giúp cho những người nhập cư trái phép đến Mỹ khi c̣n nhỏ và tốt nghiệp trung học được trở thành công dân hợp pháp - một điều mà Đảng Cộng ḥa đă phản đối. Jobs nhận thấy đây là trường hợp rất phiền toái của chính trị làm dẫn tới sự tê liệt trong việc vận hành đất nước.

 

"Tổng thống rất thông minh, nhưng ông ta vẫn không ngừng lư giải cho chúng tôi những lư do tại sao mọi việc lại không thể thực hiện," Jobs nhớ lại. "Điều đó khiến tôi phát điên." Jobs vẫn tiếp tục thuyết phục Tổng thống rằng có một cách để đào tạo nhiều kỹ sư người Mỹ hơn. Apple có hơn 700.000 công nhân đang làm việc tại các nhà máy ở Trung Quốc, ông nói, và rằng đó là do Apple cần có 30.000 kỹ sư tại đó để trợ giúp cho những công nhân kia. Những kỹ sư này không buộc phải có bằng Tiến sĩ hay phải là những thiên tài; họ chỉ cần có những kỹ năng cơ bản của một kỹ sư để phục vụ cho sản xuất. Những trường công nghệ, các đại học cộng đồng, hoặc những trường thương mại có thể đào tạo họ. "Nếu ngài có thể đào tạo những kỹ sư này," Jobs nói, "chúng ta có thể chuyển nhiều nhà máy sản xuất sang đó." Cuộc tranh luận đă để lại ấn tượng sâu sắc đối với Tổng thống. Hai hoặc ba lần trong tháng sau đó, ông đă nói với những người phụ tá của ḿnh, "Chúng ta cần phải t́m ra những cách thức để đào tạo được 30.000 kỹ sư sản xuất mà Jobs đă nói." Jobs rất hài ḷng v́ Tổng thống đă tiếp tục suy nghĩ về vấn đề này, và họ đă nói chuyện điện thoại vài lần sau buổi gặp đó. ông đă đề nghị được giúp Obama trong chiến dịch tranh cử 2012 tới.

 

(Jobs đă đưa ra đề nghị này một lần vào năm 2008, nhưng ông thấy bực ḿnh khi chiến lược gia của Obama, David Axelrod, chẳng có ǵ hoàn toàn khác biệt cả.) "Tôi cho rằng việc quảng cáo chính trị thật tệ hại. Tôi muốn Lee Clow không nghỉ hưu nữa và chúng tôi sẽ có thể nghĩ ra một cách thức quảng bá h́nh ảnh tuyệt vời cho Tổng thống," Jobs đă nói như vậy với tôi vài tuần sau bữa tối đó. ông đă vật lộn với đau đớn suốt cả tuần, nhưng buổi nói chuyện về chính trị đă tiếp thêm sinh lực cho ông. "Theo một chu kỳ đều đặn, một người làm quảng cáo chuyên nghiệp thực thụ sẽ tham gia vào cuộc chơi chính trị, giống như cách thức mà Hal Riney đă làm với "B́nh minh ở nước Mỹ" cho đợt tái bầu cử của Tổng thống Reagan vào năm 1984. V́ vậy đó là điều mà tôi muốn làm cho tổng thống Obama."

 

Đợt nghỉ Điều trị thứ 3, năm 2011

 

Căn bệnh ung thư luôn có những dấu hiệu khi tái phát. Jobs đă học được điều đó. Ông sẽ ăn không ngon và bắt đầu cảm thấy toàn thân đau nhức. Các bác sĩ của ông đă thực hiện các cuộc kiểm tra, chẳng phát hiện ra điều ǵ và trấn an rằng ông vẫn hoàn toàn b́nh thường. Nhưng ông biết rơ việc đó hơn. Căn bệnh ung thư có những đường truyền tín hiệu riêng, và một vài tháng sau khi ông nhận thấy các dấu hiệu, các bác sĩ sẽ khám phá ra rằng thực tế là căn bệnh không c̣n thuyên giảm nữa. Một sự suy sụp sức khỏe khác bắt đầu vào đầu tháng Mười một năm 2010. Jobs thường xuyên đau nhức, không ăn uống được và phải nuôi ăn tĩnh mạch nhờ một y tá tới tận nhà. Nhưng các bác sĩ đă không t́m thấy dấu hiệu nào của những khối u khác, và họ cho rằng đây chỉ là một trong những chu kỳ lặp lại của quá tŕnh kháng khuẩn và kháng thuốc của cơ thể Jobs. Ông không phải là người duy nhất chịu đựng những cơn đau này, do đó các bác sĩ và gia đ́nh phần nào đó trở nên quen thuộc với những lời phàn nàn của ông.

 

Ông và gia đ́nh tới Làng Kona vào Lễ Tạ ơn, nhưng việc ăn uống của ông không khá hơn.

 

Bữa tối ở đó được phục vụ trong một căn pḥng lớn chung, và những vị khách khác vờ như không để ư rằng Jobs trông hốc hác, nhăn nhó và rên rỉ trong bữa ăn, và không hề động vào chút thức ăn nào. Đó là bằng chứng rơ ràng về việc t́nh trạng sức khỏe của ông đă không hề được tiết lộ ra ngoài. Khi trở lại Palo Alto, Jobs trở nên dễ xúc động và rầu rĩ hơn. Jobs nghĩ rằng ḿnh sắp chết, v́ thế ông đă nói điều đó với những đứa con của ḿnh, và ông cảm thấy bế tắc khi nghĩ đến việc ông sẽ không bao giờ được tổ chức tiệc sinh nhật cho chúng nữa. Tới Lễ Giáng sinh năm đó, ông đă giảm xuống c̣n 52 kg, nhẹ hơn gần 23 kg so với trọng lượng b́nh thường của ông. Mona Simpson cùng với chồng cũ của cô, nhà viết hài kịch trên truyền h́nh - Richard Appel, và những đứa con của họ, đă tới Palo Alto vào kỳ nghỉ. Tâm trạng Jobs tốt hơn một chút. Hai gia đ́nh chơi các tṛ chơi trong nhà như tṛ Novel. Trong tṛ này, các thành viên tham gia cố gắng đánh lừa nhau xem ai có thể viết được một câu mở đầu khác cho một cuốn sách một cách thuyết phục nhất, và những thứ mà có vẻ sẽ phải mất thời gian tra cứu. Jobs đă không thể ra ngoài ăn tối cùng với Powell tại một nhà hàng vài ngày sau Lễ Giáng sinh. Lũ trẻ tham dự một kỳ nghỉ trượt tuyết nhân dịp năm mới, c̣n Powell và Mona Simpson thay phiên nhau ở nhà với Jobs ở Palo Alto. Tuy nhiên, đến đầu năm 2011, rơ ràng đó không chỉ đơn thuần là một trong những giai đoạn đặc biệt khó khăn mà Jobs phải trải qua. Các bác sĩ của ông đă chẩn đoán là có bằng chứng về những khối u mới, và những dấu hiệu của bệnh ung thư đă làm t́nh trạng chán ăn của ông trở nên trầm trọng hơn. Họ đang đấu tranh để quyết định xem liệu với cơ thể hao ṃn như hiện nay của Jobs có thể chịu đựng được liều lượng thuốc như thế nào. Từng xen-ti-mét trên cơ thể ông như phải chịu những cú đấm, Jobs nói với bạn bè như vậy, khi ông rên rỉ và đôi khi cường điệu hóa sự đau đớn.

 

Đó là một chu kỳ luẩn quẩn. Những dấu hiệu đầu tiên của ung thư gây ra đau đớn. Mocfin và những thuốc giảm đau khác mà ông uống làm triệt tiêu hứng thú ăn uống. Tuyến tụy của ông đă bị cắt bỏ một phần và gan của ông đă được thay thế, v́ vậy hệ thống tiêu hóa của ông bị hỏng và gây ra vấn đề trong việc hấp thụ protein. Sút cân gây cản trở cho việc áp dụng những liệu pháp chữa trị bằng thuốc liều cao lên cơ thể. T́nh trạng suy nhược của cơ thể cũng khiến ông trở nên dễ bị nhiễm trùng hơn, giống như những ǵ gây ra bởi thuốc tăng sức đề kháng mà ông đôi khi phải uống để giúp cho cơ thể tránh thải loại lá gan được cấy ghép. Việc sút cân c̣n làm giảm lớp mỡ xung quanh cơ quan cảm nhận sự đau đớn, khiến ông càng cảm thấy đau đớn hơn. Và ông có xu hướng đẩy cảm xúc tới cực độ, dễ dàng nhận ra bởi những cuộc vật lộn kéo dài của sự giận dữ và nỗi tuyệt vọng, điều đó lại càng khiến ông ăn mất ngon. Những vấn đề về ăn uống của Jobs đă bị trầm trọng hóa qua nhiều năm bởi thái độ của ông đối với đồ ăn. Khi Jobs c̣n trẻ, ông được học rằng ḿnh có thể đạt được sự hưng phấn và thăng hoa nhờ vào những thức ăn đặc biệt. V́ vậy mặc dù biết là ḿnh nên ăn - những bác sĩ đă khẩn cầu ông phải ăn nhiều protein -th́ ông vẫn thừa nhận rằng thẳm sâu trong tiềm thức của ḿnh ông có bản năng đối với việc ăn uống và đối với chế độ ăn uống giống như chế độ ăn uống toàn hoa quả của Arnold Ehret mà ông đă áp dụng từ thời niên thiếu.

 

Powell thường xuyên nói với ông rằng điều đó thật điên rồ, thậm chí bà c̣n chỉ ra rằng Ehret đă chết ở tuổi 56 khi ông ấy bị sẩy chân ngă và đập đầu xuống đất, và bà ấy c̣n rất tức giận khi ông ngồi xuống bàn và chỉ im lặng nh́n chằm chằm vào chiếc lap của ḿnh. "Tôi đă muốn ông ấy phải ăn uống một chút," bà nói, "và điều đó rất căng thẳng ở gia đ́nh tôi." Bryar Brown, đầu bếp làm bán thời gian tại gia đ́nh họ, thường đến vào buổi chiều và làm một loạt những món ăn tốt cho sức khỏe, nhưng Jobs chỉ nếm thử một hoặc hai món và sau đó bỏ hết chúng v́ không thể ăn được. Một buổi tối, ông tuyên bố, "Tôi có thể sẽ ăn một chút bánh bí đỏ," và bác Brown tốt bụng đă tự tay làm một chiếc bánh rất đẹp sau một giờ h́ hụi. Jobs đă chỉ ăn một miếng duy nhất, nhưng bác Brown đă rất xúc động.

 

Powell đă nói chuyện với các chuyên gia về chứng rối loạn ăn uống và các chuyên gia tâm thần học, nhưng chồng bà muốn tránh xa họ. Ông từ chối việc uống bất kỳ loại thuốc nào hay tham gia bất kỳ cuộc điều trị nào đối với sự suy nhược của ḿnh, ông nói: "Khi bạn có những cảm nhận, như là buồn bă hay tức giận về căn bệnh ung thư hay sự tuyệt vọng của ḿnh, việc che dấu chúng như là đang sống một cuộc sống giả tạo." Trên thực tế, ông đă chuyển sang thái cực ngược lại. ông trở nên ủ rũ, dễ khóc và dễ xúc động khi ông kêu than với những người xung quanh rằng ông sắp chết. Sự suy nhược đă trở thành một chu kỳ luẩn quần khiến ông trở nên càng không muốn ăn.

 

Những bức ảnh và những video của Jobs trông hốc hác bắt đầu xuất hiện trên mạng, và những tin đồn về t́nh trạng sức khỏe tồi tệ của Jobs nhanh chóng được tràn lan. Powell nhận ra rằng vấn đề là những tin đồn là sự thật, và chúng không biến mất. Jobs đă miễn cưỡng đồng ư phải nghỉ ốm hai năm trước đó, khi gan của ông bị hỏng, và lần này ông vẫn phản đổi việc nghỉ ốm. Nó giống như thể phải từ bỏ quê hương, và không chắc chắn rằng ông sẽ c̣n dịp trở lại. Cuối cùng khi ông phải khuất phục trước điều không thể tránh khỏi, vào tháng Giêng năm 2011, ban điều hành công ty đă hy vọng ông sẽ làm vậy; trong buổi họp qua điện thoại kéo dài ba phút ông nói với họ là ông muốn nghỉ thêm một lần nữa. Trong những phiên họp liên quan đến việc quản lư, ông vẫn thường thảo luận với ban quản trị những suy nghĩ của ông về việc ai sẽ là người kế nhiệm nếu ông có mệnh hệ ǵ, ông nêu ra cả những lựa chọn ngắn hạn và dài hạn. Nhưng trong t́nh trạng hiện tại, không c̣n nghi ngờ ǵ rằng Tim Cook sẽ là người đảm nhận việc vận hành các công việc hàng ngày.

 

Buổi chiều thứ bảy tiếp sau đó, Jobs đă cho phép vợ ông triệu tập một cuộc họp những bác sĩ của ông. ông nhận thấy rằng ông đang gặp phải một vấn đề mà ông không bao giờ cho phép xảy ra tại Apple. Việc điều trị của ông đă bị gián đoạn thay v́ liền mạch. Mỗi một chứng bệnh trong vô số những chứng bệnh của ông đang được điều trị bởi những chuyên gia khác nhau, những bác sĩ chuyên khoa ung thư, những chuyên gia trị đau, những chuyên gia dinh dưỡng học, những chuyên gia về gan, và những chuyên gia về huyết học - nhưng họ không hợp tác với nhau để t́m ra một phương pháp toàn diện, theo cái cách mà James Eason đă làm ở Memphis. "Một trong những vấn đề lớn trong ngành chăm sóc sức khỏe đó là thiếu những người nghiên cứu dựa trên nhóm đối tượng cụ thể hoặc những luật sư giống như những tiền vệ của mỗi đội bóng." Powell nói. Điều này đặc biệt đúng ở Stanford, nơi mà có vẻ như chẳng ai chịu trách nhiệm về việc xác định xem dinh dưỡng có liên quan như thế nào đến việc chăm sóc vết thương và bệnh ung thư. V́ vậy Powell đă yêu cầu rất nhiều các chuyên gia tại Stanford tới nhà của ḿnh để tham gia một buổi họp và đồng thời cũng mời một vài vị bác sĩ ở bên ngoài có sử dụng những phương pháp kết hợp và quyết liệt hơn, như là David Agus của use. Họ cùng thống nhất về một chế độ dinh dưỡng mới trong việc điều trị đau và việc kết hợp với những phương pháp điều trị khác. Nhờ có một vài nghiên cứu khoa học tiên phong, nhóm các bác sĩ đă có thể giúp Jobs tiến thêm một bước trong việc điều trị ung thư.

 

ông đă trở thành một trong hai mươi người đầu tiên trên thế giới có tất cả các gen của khối ung thư cũng như các gen của ADN được sắp xếp b́nh thường. Tại thời điểm đó, quá tŕnh đó tốn tới 100.000 đô la.

 

Việc sắp xếp thứ tự gen và phân tích gen đă được phối hợp thực hiện với đội ngũ chuyên gia tại Stanford, Johns Hopkins, và Học viện Broad thuộc Đại học MIT và Harvard. Bằng việc biết được dấu hiệu tế bào và gen đặc biệt h́nh thành nên khối u của Jobs, các bác sĩ của ông đă có thể chọn ra đúng loại thuốc đặc trị có thể tập trung tấn công vào đường dẫn phân tử bị hỏng đă khiến những tế bào ung thư phát triển theo một cách thức bất thường. Phương pháp này, được gọi là phương pháp điều trị tập trung vào tế bào, hiệu quả hơn nhiều so với phương pháp hóa trị liệu truyền thống, phương pháp tấn công vào quá tŕnh phân chia của toàn bộ các tế bào trong cơ thể, bất kể tế bào đó là tế bào ung thư hay không. Phương pháp tập trung vào tế bào này không phải là một viên đạn bạc, nhưng có những lúc nó đă gần như có tác dụng như vậy: nó cho phép các bác sĩ xem xét một lượng lớn các loại thuốc - phổ biến hoặc không phổ biến, đă có sẵn hoặc đang trong quá tŕnh nghiên cứu phát triển - để t́m xem một vài loại có công hiệu nhất. Mỗi khi căn bệnh ung thư của ông biến đổi và bị mất tác dụng với một trong những loại thuốc này, các bác sĩ có ngay một loại thuốc khác để sử dụng sau đó.

 

Mặc dù Powell đă rất cần mẫn trong việc theo dơi quá tŕnh chăm sóc chồng, ông vẫn là một trong những người đưa ra quyết định cuối cùng về mỗi chế độ dinh dưỡng điều trị mới. Một ví dụ điển h́nh xảy ra vào tháng 5 năm 2011, khi ông tổ chức một buổi họp với George Fisher và những vị bác sĩ khác từ Stanford, những chuyên gia phân tích tŕnh tự sắp xếp gen từ Học viện Broad, và chuyên gia tư vấn từ bên ngoài David Agus. Họ đều tập trung xung quanh một chiếc bàn trong một pḥng tại khách sạn Four Seasons ở Palo Alto. Powell đă không đến, nhưng con trai của họ, Reed đă đến. Ba tiếng đồng hồ với các bài thuyết tŕnh của những nhà nghiên cứu thuộc standford và Học viện Broad về những thông tin mới mà họ mới thu thập được về những dấu hiệu về gen đối với căn bệnh ung thư của ông. Jobs vẫn thường nóng tính. Có một lần ông đă ngắt quăng một chuyên gia phân tích của Học viện Broad người đă mắc lỗi trong việc sử dụng chương tŕnh tŕnh chiếu PowerPoint. Jobs đă khiển trách anh ta và giải thích tại sao phần mềm thuyết tŕnh Keynote của Apple lại tốt hơn, ông thậm chí c̣n đề nghị dạy anh ta cách sử dụng nó. Cuối buổi hội thảo, Jobs và nhóm làm việc đă xem một lượt tất cả những dữ liệu thuộc phân tử, đánh giá những nguyên nhân căn bản đối với mỗi một liệu pháp khả thi, và đưa ra một danh sách những bài kiểm tra có thể giúp họ sắp xếp thứ tự ưu tiên áp dụng những liệu pháp này.

 

Một trong những vị bác sĩ đă nói với ông rằng có một hi vọng cho bệnh ung thư của ông, và những người khác thích điều đó, nó sẽ sớm được cân nhắc như một căn bệnh ung thư hiếm hoi có thể kiểm soát được, căn bệnh mà có thể duy tŕ cho tới khi người bệnh chết về một nguyên nhân khác. "Hoặc tôi sẽ trở thành một trong những người đầu tiên có thể chiến thắng bệnh ung thư theo phương pháp này, hoặc tôi sẽ là một trong những người cuối cùng chết v́ nó," Jobs nói với tôi ngay sau một trong những cuộc họp với các bác sĩ. "Hoặc sẽ là một trong số những người khiến phương pháp này trở thành phương pháp cốt lơi, hoặc là người cuối cùng loại bỏ nó."

 

Những vị khách viếng thăm

 

Khi việc ông xin nghỉ ốm năm 2011 được công bố, t́nh trạng có vẻ như kinh khủng tới mức Lisa Brenan-Jobs đă liên lạc lại sau hơn một năm và sắp xếp để bay từ New York đến ngay tuần sau đó. Mối quan hệ giữa cô và cha cô đă được xây dựng dựa trên sự oán giận. Cô đă cảm thấy sợ hăi một cách khó hiểu khi gần như đă bị bỏ rơi hoàn toàn trong mười năm đầu đời. Sự việc càng trở nên tồi tệ khi cô được thừa hưởng một vài tính dễ cáu giận của ông, và ông th́ cảm thấy cố có nét tính cách hay than văn của mẹ cô. "Tôi đă nói với con bé rất nhiều lần rằng tôi ước có thể là một người cha tốt hơn khi con bé năm tuổi, nhưng bây giờ con bé nên bỏ qua mọi chuyện hơn là cứ giận dữ như vậy suốt phần đời c̣n lại," ông nhớ lại ngay trước khi Lisa tới.

 

Chuyến thăm đă diễn ra tốt đẹp. Jobs đă bắt đầu cảm thấy khá hơn một chút, và ông ở trong tâm trạng thân thiện và thể hiện sự yêu mến đối với những người xung quanh, ở độ tuổi ba mươi hai, một trong những lần đầu tiên trong cuộc đời, Lisa đang có một mối quan hệ nghiêm túc. Bạn trai cô là một nhà làm phim trẻ sống chật vật đến từ California, và Jobs đă đi xa tới mức đề nghị cô trở lại Palo Alto nếu họ cưới nhau. "Nh́n xem, cha không biết c̣n sống được bao lâu nữa," ông nói với cô. "Những bác sĩ không thể nói cho cha biết. Nếu con muốn nh́n thấy cha nhiều hơn, con nên chuyển tới đây. Tại sao con c̣n phải đắn đo như vậy?" Mặc dù Lisa đă không chuyển về, Jobs cũng đă rất hài ḷng về việc ḥa giải giữa hai cha con đă có tác dụng. "Tôi đă không chắc về việc tôi muốn con bé tới thăm trước đó, bởi v́ tôi đang ốm và tôi không muốn có thêm sự rắc rối nào nữa. Nhưng tôi rất vui mừng v́ con bé đă tới. Nó giúp tôi giải tỏa được nhiều thứ trong ḷng ḿnh." Jobs đă có một cuộc viếng thăm khác trong tháng đó từ một người cũng muốn xóa bỏ sự ngăn cách. Người đồng sáng lập của Google Larry Page, chỉ sống cách gia đ́nh Jobs ba khu nhà, đă tuyên bố có kế hoạch nắm lại quyền điều hành công ty từ Eric Schmidt. Ông biết cách khiến Jobs vui: ông đă hỏi rằng liệu ông có thể ghé qua và học hỏi những bí quyết để trở thành một CEO giỏi. Jobs vẫn c̣n điên tiết với Google. "Ư nghĩ đầu tiên của tôi là, "Đồ khốn,'" ông nhớ lại.

 

"Nhưng sau đó tôi đă nghĩ về lời đề nghị đó và nhận ra rằng mọi người đă giúp tôi khi tôi c̣n trẻ, từ Bill Hewlett cho tới những người đă làm việc ở HP. V́ thế tôi đă gọi lại cho ông ta và nói là ông ta có thể qua." Page ghé qua, ngồi trong pḥng khách của Jobs, và lắng nghe những ư kiến của Jobs về việc làm nên những sản phẩm vĩ đại và những công ty trường tồn. Jobs nhớ lại: Chúng tôi đă nói rất nhiều về việc tập trung. Và lựa chọn con người. Cách thức để biết ai là người đáng tin, và làm cách thức nào để xây dựng một đội ngũ gồm những người chủ chốt mà bạn có thể tin cậy. Tôi đă miêu tả nguyên lư nâng và hạ của ṛng rọc động mà ông ta cần áp dụng để giúp công ty tránh khỏi bị thua lỗ hoặc bị chen ngang bởi đối thủ cạnh tranh, vấn đề chính mà tôi nhấn mạnh vào là sự tập trung. Xác định xem Google muốn trở thành ǵ khi nó phát triển lên. Bây giờ Google đă có mặt ở khắp nơi. Năm sản phẩm mà các bạn muốn tập trung vào là ǵ? Hăy bỏ qua tất cả những thứ c̣n lại, bởi v́ chúng đang kéo các bạn xuống. Họ sẽ biến các bạn thành Microsoft.

 

Họ sẽ khiến bạn phải loại bỏ nhứng sản phẩm đă phù hợp nhưng không xuất sắc. Tôi đă có gắng để trở nên có ích hết mức có thể. Tôi sẽ tiếp tục làm như vậy với những người như Mark Zuckerber.

 

Đó là cách mà tôi muốn làm trong khoảng thời gian c̣n lại của cuộc đời ḿnh. Tôi có thể giúp thế hệ tiếp sau ghi nhớ về nguồn gốc của các công ty vĩ đại ở đây và cách thức để tiếp nối truyền thống đó. Thung lũng Silicon đă rất hỗ trợ tôi. Tôi cần phải nỗ lực hết ḿnh để đền đáp.

 

Việc công bố nghỉ ốm vào năm 2011 đă thôi thúc những người khác tới viếng thăm ngôi nhà của Jobs tại Palo Alto. Ví dụ như Bill Cliton đă ghé qua và tṛ chuyện về mọi thứ từ Trung Đông tới chính trị của Mỹ. Nhưng cuộc viếng thăm ghi dấu ấn sâu sắc nhất là của một huyền thoại công nghệ sinh năm 1955, một nhân vật mà trong hơn ba thập kỷ, đă là đối thủ và là đối tác của Jobs trong việc vạch rơ ra một thời đại của máy tính cá nhân.

 

Bill Gates chưa bao giờ thôi ngưỡng mộ Jobs. Vào mùa xuân năm 2011 tôi đă cùng ăn tối với Bill tại Washington, nơi ông tới và thảo luận về quỹ hoạt động v́ những nỗ lực nâng cao sức khỏe toàn cầu. ông đă tỏ ra vô cùng kinh ngạc trước sự thành công của iPad và cách thức mà Jobs, ngay cả khi đang ốm năng, vẫn tập trung vào nghiên cứu những cách thức để cải tiến nó. "Tôi đang ngồi đây, đơn thuần chỉ cố gắng cứu thế giới khỏi căn bệnh sốt rét và những thứ kiểu như vậy, c̣n Steve th́ vẫn tiếp tục cho ra đời những sản phẩm mới kỳ diệu khác," ông nói với vẻ thèm muốn.

 

"Có lẽ tôi đă không nên rời bỏ cuộc chơi." ông cười và phải biết chắc là tôi biết ông ấy chỉ đang đùa, hoặc ít nhất là một phần nào đó đùa về điều đó.

 

Qua một người bạn chung là Mike Sage, Gates đă sắp xếp một chuyến viếng thăm Jobs vào tháng năm. Một ngày trước cuộc viếng thăm, trợ lư của Jobs đă gọi và nói rằng ông cảm thấy không đủ khỏe để tiếp Gates. Nhưng cuộc hẹn đă được xếp lịch lại, và vào đầu giờ chiều một ngày Gates đă lái xe đến nhà Jobs, đi vào phía cổng sau và mở cửa pḥng bếp, ông trông thấy Eve đang học bài trên bàn. "Steve có nhà không con?" ông hỏi. Eve đă chỉ ông tới pḥng khách. Họ dành hơn ba giờ đồng hồ liền với nhau, chỉ hai người, cùng hồi tưởng lại. "Chúng tôi giống như hai ông già trong ngành cùng ngồi nh́n lại," Jobs nhớ lại. "Tôi chưa từng thấy ông ấy hạnh phúc đến vậy, và tôi tiếp tục nghĩ tại sao ông ấy có thể trông khỏe mạnh như thế." Gates cũng bị ấn tượng tương tự như vậy với việc Jobs có nhiều năng lượng hơn ông nghĩ, mặc cho vẻ ngoài hốc hác đến đáng sợ. Jobs rất cởi mở về t́nh trạng sức khỏe của ḿnh và, ít nhất là vào hôm đó, cảm thấy lạc quan về điều đó. ông nói với Gates rằng việc áp dụng có thứ tự những phương pháp điều trị sử dụng thuốc trúng mục tiêu giống như việc "nhảy từ cánh hoa này sang cánh hoa khác của một bông loa kèn vậy", cố gắng để đi trước căn bệnh ung thư một bước.

 

Jobs đă hỏi một vài câu hỏi về giáo dục, và Gates đă phác họa tầm nh́n của ông về việc những ngôi trường của tương lai sẽ như thế nào, với việc những học sinh theo dơi bài giảng và tự xem những bài học qua video trong khi sử dụng khoảng thời gian lên lớp để thảo luận và t́m ra giải pháp cho các vấn đề. Họ đồng ư rằng đến nay, máy tính đă tạo ra một ảnh hưởng nhỏ bất ngờ lên trường học - ít hơn nhiều so với tác động của nó lên các lĩnh vực khác của xă hội như truyền thông, y khoa và luật. Để thay đổi đổi được điều đó, Gates nói, máy tính và các thiết bị di động cần phải tập trung vào việc đem đến những bài học được cá nhân hóa và cung cấp những phản hồi đầy tính khích lệ.

 

Họ cũng trao đổi nhiều về niềm vui của gia đ́nh, bao gồm cả việc họ đă may mắn thế nào khi có những đứa con ngoan và cưới được đúng người phụ nữ của cuộc đời. "Chúng tôi đă cười lớn về việc Jobs đă may mắn thế nào khi gặp Laurence, và bà ấy đă giúp ông bớt khùng một nửa, và việc tôi đă may mắn khi gặp Melinda, và bà ấy cũng đă giúp tôi đỡ khùng một nửa," Gates nhớ lại.

 

"Chúng tôi cũng đă thảo luận về việc những đứa trẻ cảm thấy thách thức như thế nào khi là con của chúng tôi và cách thức chúng tôi giúp chúng bớt áp lực. Đó là những điều khá riêng tư." Có một lúc Eve, trước đây đă từng cùng tham gia buổi biểu diễn cưỡi ngựa cùng với con gái Jennifer của Gates, đi thơ thẩn trong bếp, và Gates đă hỏi cô bé chặng nhảy ngựa nào mà cô bé thích nhất.

 

Khi thời gian tṛ truyện đă hết, Gates đă khen ngợi Jobs về "những sản phẩm kỳ diệu" mà Jobs đă tạo ra và có thể cứu sống Apple vào cuối những năm 1990 từ tay những kẻ đă gần như phá hủy nó. ông thậm chí đă chấp nhận một sự nhượng bộ thú vị. Trong toàn bộ sự nghiệp của họ, họ đă gắn chặt với những triết lư cạnh tranh về một trong những vấn đề cơ bản nhất của những vấn đề kỹ thuật số: hoặc là phần cứng và phần mềm nên tích hợp hoặc tiếp tục tự phát triển tách rời. "Tôi đă từng tin rằng việc tự phát triển tách rời, nghĩa là mô h́nh nằm ngang sẽ chiếm ưu thế", Gates nói với Jobs như vậy. "Nhưng ông đă chứng minh rằng việc tích hợp, mô h́nh dọc cũng thực sự tuyệt vời." Jobs đă trả lời lại dựa trên sự thú nhận của ḿnh. "Mô h́nh của ông cũng thực sự có hiệu quả," Jobs nói.

 

Họ đều đúng. Mỗi mô h́nh đều thành công trong lĩnh vực máy tính cá nhân, nơi mà Macintosh tồn tại song song với rất nhiều những cỗ máy Windows, và điều đó có vẻ cũng đúng trong lĩnh vực thiết bị di động. Nhưng sau khi thuật kỹ lại cuộc thảo luận của họ, Gates đă đưa thêm một dự báo: "Mô h́nh tích hợp sẽ có hiệu quả chỉ khi Jobs là người chỉ huy. Nhưng điều đó không có nghĩa là trong tương lai mô h́nh đó sẽ tiếp tục thắng lợi." Jobs cũng cảm thấy phải bổ sung thêm một dự báo về Gates sau khi mô tả về cuộc gặp mặt giữa hai người: "Tất nhiên, mô h́nh tự phát triển tách rời của Gates có hiệu quả, nhưng nó không thực sự tạo nên những sản phẩm vĩ đại. Nó tạo ra những sản phẩm dở. Đó là vấn đề. Một vấn đề lớn. ít nhất là qua thời gian."

 

"Ngày đó đă đến"

 

Jobs có rất nhiều những ư tưởng và những dự án khác mà ông ấp ủ thực hiện. Ông muốn phá vỡ ngành xuất bản sách giáo khoa và giúp ích cho cột sống của những sinh viên bị đau khớp khỏi phải mang những túi sách nặng bằng việc tạo ra những tài liệu điện tử và những tài liệu chương tŕnh trên chiếc iPad. Ông cũng đă làm việc với Bill Atkinson, một người bạn của ông trong nhóm Macintosh trước đây, về việc sáng chế ra những công nghệ số hóa có thể hoạt động ở cấp độ từng pixel nhằm cho phép mọi người có thể có được những tấm ảnh đẹp bằng chiếc iPhones ngay cả khi không có đủ ánh sáng. Và ông cũng đă rất muốn làm điều tương tự với ti vi như những ǵ ông đă từng làm với những chiếc máy tính, những máy nghe nhạc, và điện thoại: khiến chúng trở nên đơn giản và trang nhă. "Tôi muốn tạo ra một chiếc tivi tích hợp và hoàn toàn dễ dàng sử dụng," ông nói với tôi. "Nó sẽ được kết nối không dây với tất cả những thiết bị khác của bạn và với điện toán đám mây." Những người sử dụng sẽ không c̣n phải mất th́ giờ với những chiếc điều khiển từ xa phức tạp của đầu DVD và những kênh truyền h́nh cáp. "Nó sẽ có giao diện người dùng đơn giản nhất mà bạn có thể h́nh dung ra. Cuối cùng th́ tôi đă có thể dấn thân vào sản phẩm này." Nhưng cho đến tháng Bảy năm 2011, căn bệnh ung thư đă di căn tới tủy của Jobs và những bộ phận khác trong cơ thể, và các bác sĩ đă gặp khó khăn trong việc t́m ra loại thuốc đặc chủng có thể đẩy lui sự di căn này. Ông đă thấy rất đau đớn, ngủ một cách thất thường, suy kiệt năng lượng và phải dừng làm việc, ông và Powell đă đặt một chuyến du thuyền cho cả gia đ́nh cuối tháng đó, nhưng những kế hoạch đó đều bị hủy bỏ. Ông vẫn không ăn một chút thức ăn đặc nào, và ông dành hầu hết thời gian ở trong pḥng ngủ xem ti vi.

 

Vào tháng tám, tôi nhận được một tin nhắn rằng ông muốn tôi tới thăm. Khi tôi đến nhà ông, đó là một buổi sáng thứ bảy, ông vẫn đang ngủ, nên tôi ngồi xuống cạnh vợ và những đứa con của ông trong vườn, nơi ngập tràn hương thơm của những bông hồng vàng và rất nhiều loài hoa cúc, cho đến khi ông nhắn tôi vào. Tôi thấy ông cuộn tṛn trên giường, mặc một chiếc quần sooc màu ka ki và một chiếc áo cao cổ trắng. Chân của ông gầy guộc như ống giang, nhưng nụ cười của ông rất nhẹ và chỉ thoáng qua. "Chúng ta cần rất khẩn trương, bởi v́ tôi rất yếu," ông nói.

 

Ông đă muốn chỉ cho tôi một số bức ảnh cá nhân và để tôi chọn một vài tấm dùng cho cuốn sách. Bởi v́ ông đă quá yếu để có thể rời khỏi giường, nên ông đă chỉ cho tôi những chiếc ngăn kéo trong pḥng, và tôi đă rất cẩn thận đưa cho ông những bức ảnh trong mỗi ngăn. Khi tôi ngồi xuống bên cạnh giường, tôi giữ những tấm ảnh và giở cho ông xem từng chiếc một. Một vài tấm ảnh gợi lên những câu chuyện: những tấm khác chỉ tạo ra những tiếng làu bàu hoặc một nụ cười. Tôi chưa bao giờ thấy một tấm ảnh nào của cha ông, Paul Jobs, và tôi đă phải giật ḿnh khi tôi thấy một tấm ảnh về một người đàn ông đẹp trai dường như đang chết đói trong tay ôm một đứa trẻ vào những năm 1950. "Đúng, đó là cha tôi," Jobs nói. "Ông có thể sử dụng bức ảnh này." Sau đó ông chỉ cho tôi một chiếc hộp gần cửa sổ có chứa một tấm ảnh của cha ông đang nh́n ông rất tŕu mến trong đám cưới của ông. "Ông ấy là một người đàn ông tuyệt vời," Jobs nói gần như th́ thầm. Tôi đă nói thầm sau đó rằng "ông ấy chắc hẳn đă rất tự hào về ông." Jobs đă chỉnh câu nói của tôi: "ông ấy đă rất tự hào về tôi."

 

Những tấm ảnh dường như đă tiếp thêm sinh khí cho ông chỉ trong giây lát. Chúng tôi đă tṛ chuyện về những điều mà rất nhiều người trong quá khứ, từ Tina Redse tới Mike Markkula cho tới Bill Gates, đă nghĩ về ông. Tôi đă kể lại chi tiết những ǵ Gates đă nói sau cuộc viếng thăm của Gates với Jobs, cuộc nói chuyện mà Apple đă chỉ ra rằng mô h́nh tích hợp thực sự có hiệu quả, nhưng chỉ "khi Steve đang giữ vai tṛ chỉ huy." Jobs cho rằng điều đó thật ngớ ngẩn. "Bất cứ ai có thể tại ra những sản phẩm tốt hơn theo cách thức như vậy, chứ không chỉ ḿnh tôi," ông nói. V́ vậy tôi đă yêu cầu ông đưa ra tên một công ty nào khác mà đă tạo ra những sản phẩm vĩ đại bằng cách tuân thủ sự tích hợp nhất quán từ đầu tới cuối, ông nghĩ một lúc, cố gắng đưa ra một ví dụ.

 

"Những công ty ô tô," cuối cùng ông nói, nhưng sau đó ông đă bổ sung thêm, "Hoặc là ít nhất là họ đă từng như vậy."

 

Khi cuộc tṛ chuyện của chúng tôi chuyển sang t́nh trạng tồi tệ của nền kinh tế và chính trị, ông đă đưa ra một vài ư kiến rất sắc bén về việc thiếu sự lănh đạo mạnh mẽ trên thế giới. "Tôi thất vọng về Obama", ông nói. "Ông ấy có vấn đề trong lănh đạo bởi v́ ông ấy không muốn làm mất ḷng mọi người hoặc khiến mọi người tức giận." Jobs đă bắt ngay được ư nghĩ của tôi và bày tỏ sự tán đồng bằng một nụ cười: "Đúng vậy, đó không phải là vấn đề mà tôi mắc phải." Sau hai tiếng tṛ chuyện, ông trở nên im lặng, v́ vậy tôi rời khỏi giường và chuẩn bị ra về.

 

"Đợi đă," ông nói, trong khi ông vẫy tôi ngồi lại giường. Chỉ mất một hoặc hai phút để ông có thể lấy lại đủ năng lượng để tiếp tục cuộc tṛ chuyện. Cuối cùng ông nói, "Tôi rất lo lắng về dự án này," ông đang muốn nói đến quyết định của ḿnh trong việc viết cuốn sách này. "Tôi đă thực sự lo lắng."

 

Tôi hỏi ông "Tại sao ông lại muốn viết cuốn sách này?"

 

"Tôi muốn các con tôi biết về tôi," ông nói.

 

"Tôi đă không thường xuyên ở bên cạnh chúng, và tôi đă rất muốn chúng biết tại sao lại như vậy và hiểu được điều mà tôi đă làm. Thêm vào đó, khi tôi ốm, tôi đă nhận ra những người khác sẽ viết về tôi nếu tôi chết, và họ không biết ǵ hết. Họ hiểu sai mọi thứ. V́ vậy tôi muốn chắc chắn rằng có một ai đó nghe được những điều tôi cần phải nói." Trong hai năm, ông ấy chưa bao giờ hỏi bất cứ điều ǵ về việc tôi sẽ đưa những ǵ vào cuốn sách hay là việc tôi đưa ra những kết luận ǵ. Nhưng bây giờ khi ông nh́n tôi và nói, "Tôi biết có rất nhiều thứ trong cuốn sách mà tôi sẽ không thích." Câu này của ông giống như một câu hỏi hơn là một câu khẳng định, và khi ông nh́n chằm chằm vào tôi chờ đợi câu trả lời, tôi đă gật đầu, cười, và nói rằng tôi chắc chắn điều đó là sự thật. "Thế th́ tốt," ông nói. "Vậy th́ nó sẽ không giống một cuốn sách lưu hành trong nhà nữa. Tôi sẽ không đọc nó ngay, bởi v́ tôi không muốn nổi cáu. Có lẽ tôi nên đọc nó sau một năm nữa - nếu tôi vẫn c̣n sống." Khi đó, đôi mắt của ông ấy nhắm nghiền và tất cả mọi năng lượng của ông dường như biến mất, v́ vậy tôi đă lặng lẽ ra về.

 

Sau khi sức khỏe của ông đă suy giảm đi rất nhiều sau mùa hè, Jobs đă từ từ phải đối mặt với định mệnh: ông sẽ không thể trở lại làm CEO của Apple. V́ vậy đă đến lúc ông cần phải từ chức. Ông đánh vật với quyết định đó hàng tuần liền, thảo luận nó với vợ, Bill Campbell, Jony Ive, và George Riley. "Một trong những việc mà tôi muốn làm đối với Apple đó là đưa ra một h́nh mẫu về việc làm thế nào bạn chuyển giao quyền lực một cách đúng đắn," ông nói với tôi. ông đă đùa về tất cả những thời kỳ chuyển giao quyền lực khó khăn đă diễn ra trong công ty trong suốt ba mươi lăm năm qua. "Nó luôn luôn là một vở kịch, giống như một quốc gia thế giới thứ ba. Một phần mục tiêu của tôi đó là khiến Apple trở thành công ty tốt nhất trên thế giới, và có một sự chuyển giao quyền lực một cách gọn gàng là điều cốt yếu để thực hiện việc đó.

 

Ông quyết định rằng thời điểm và không gian tốt nhất để chuyển giao quyền lực đó là ngày họp ban điều hành thường kỳ của công ty vào ngày 24 tháng Tám. ông đă rất háo hức được trực tiếp làm việc đó, hơn là chỉ đơn thuần gửi một lá thư hoặc là tham gia qua điện thoại, v́ vậy ông đă tự bắt ḿnh phải ăn và lấy lại một chút sức khỏe. Một ngày trước buổi họp, ông đă quyết định là ông có thể làm được việc đó, nhưng ông ấy cần có sự giúp đỡ của một chiếc xe lăn. Họ đă sắp xếp để ông lái xe lăn tới trụ sở và lăn bánh xe vào pḥng hội đồng một cách bí mật hết sức có thể.

 

Ông đă đến ngay trước 11 giờ sáng, khi các thành viên ban điều hành đă hoàn thiện các bản báo cáo với ủy ban và những công việc thường ngày khác. Hầu hết mọi người đều biết việc ǵ sắp diễn ra. Nhưng thay v́ đi thẳng vào vấn đề mà mọi người đều đang nghĩ đến, Tim Cook và Peter Oppenheimer, giám đốc tài chính, đă thông báo một lượt các kết quả kinh doanh trong quư và những dự báo cho năm tới. Sau đó Jobs đă nói thầm rằng ông có điều riêng tư cần nói. Cook hỏi ông liệu anh và những quản lư cấp cao khác có cần phải rời đi không, và Jobs đă im lặng trong hơn ba mươi giây trước khi ông quyết định là mọi người nên rời đi. Ngay khi cả pḥng không c̣n ai ngoại trừ những giám đốc thuê ngoài, ông bắt đầu đọc to từ lá thư mà ông đă soạn và sửa hàng tuần trước đó. Nó bắt đầu như thế này "Tôi vẫn luôn nói rằng nếu có một ngày tôi không thể hoàn thành được trách nhiệm và kỳ vọng của mọi người với tư cách là CEO của Apple, th́ tôi nên là người đầu tiên thông báo cho các bạn." Thật không may, ngày đó đă đến." Bức thư thật đơn giản, thẳng thắn và chỉ dài tám câu. Trong bức thư ông đề xuất rằng Cook sẽ thay thế ông, và ông đă đề nghị được làm chủ tịch của ban quản trị. "Tôi tin rằng những ngày tháng tươi sáng và mang tính đột phá nhất của Apple đang ở phía trước. Và tôi ngóng chờ để theo dơi và đóng góp vào sự thành công của công ty trong vai tṛ mới." Đó là một câu dài. AI Gore là người đầu tiên cất tiếng, và anh đă liệt kê ra những thành tựu của Jobs trong suốt thời gian tại vị. Mickey Drexler đă bổ sung thêm rằng theo dơi quá tŕnh Jobs biến chuyển Apple là "điều kỳ diệu nhất mà tôi đă từng thấy trong kinh doanh," và Art Levinson đă ca ngợi sự cần mẫn của Jobs trong việc đảm bảo rằng việc chuyển giao quyền lực diễn ra suôn sẻ. Campbell đă không nói ǵ, nhưng anh đă khóc khi quyết định chính thức về việc chuyển giao quyền lực được thông qua.

 

Trong bữa trưa, Scott Forstall và Phil Schiller đă trưng bày những mô h́nh nguyên bản của một vài sản phẩm mà Apple đă tung ra thị trường. Jobs đă liên tiếp đưa ra những câu hỏi và những ư nghĩ của ḿnh về chúng, đặc biệt là về dung lượng tối đa của sản phẩm thế hệ thứ tư - những mạng lưới kiểu tế bào này và những tính năng cần có trong những chiếc điện thoại của tương lai.

 

Có một lần Forstall đă tŕnh diễn một ứng dụng nhận diện giọng nói. Khi anh thấy sợ hăi, Jobs đă chộp lấy chiếc điện thoại ở giữa của của bản demo và tiếp tục xem liệu ông có thể làm xáo trộn nó như thế nào. "Thời tiết ở Palo Alto như thế nào? ông hỏi. ứng dụng đă đáp lại. Sau một vài câu hỏi khác, Jobs đă thách thức nó: "Mày là nam hay là nữ?" Thật đáng ngạc nhiên, ứng dụng đă trả lời bằng tiếng rô bốt, "Họ không xác định giới tính cho tôi." Trong một khoảnh khắc tinh thần của ông đă phấn chấn hơn.

 

Khi bài nói chuyện chuyển sang máy tính bảng, một vài người đă biểu lộ niềm tự hào chiến thắng rằng HP đă vừa phải từ bỏ lĩnh vực này, không thể cạnh tranh với iPad.

 

Nhưng Jobs bỗng trở nên u ám và bày tỏ rằng đó thực sự là một khoảnh khắc buồn.

 

"Hewlett và Packard đă xây dựng một công ty vĩ đại, và họ nghĩ rằng họ đă đặt nó vào tay của những người tài giỏi," ông nói. "Nhưng bây giờ nó đang bị chia cắt và bị phá hủy. Đó là bi kịch.

 

Tôi hy vọng rằng tôi đă để lại một di sản mạnh hơn để điều đó không bao giờ xảy đến với Apple." Khi ông chuẩn bị rời đi, các thành viên ban quản trị đă tề tựu quanh ông và dành cho ông một cái ôm lớn.

 

Sau buổi họp với đội ngũ điều hành để giải thích những tin mới, Jobs đă lại về nhà cùng với George Riley. Khi họ về đến nhà, Powell đang ở sân sau thu hoạch mật ong từ những chiếc tổ bà đă chăm sóc, với sự giúp đỡ của Eve. Họ bỏ những chiếc mũ bảo hiểm che mặt và mang b́nh mật ong vào bếp, nơi Reed và Erin đă tập hợp đầy đủ, v́ vậy tất cả họ đă có thể tổ chức một buổi chuyển giao thanh nhă. Jobs đă ăn một muỗng đầy mật ong và phát biểu về vị ngọt tuyệt vời của nó.

 

Tối hôm đó, ông đă nhấn mạnh với tôi rằng niềm hy vọng của ông là cố gắng năng động hết mức có thể chừng nào mà sức khỏe của ông c̣n cho phép. "Tôi đang làm việc về những sản phẩm mới và marketing và những việc mà tôi thích," ông nói. Nhưng khi tôi hỏi ông thực sự cảm thấy như thế nào về việc từ bỏ quyền kiểm soát công ty mà ông đă xây dựng nên, giọng ông bỗng trở nên bâng khuâng, và ông đă chuyển về thời quá khứ. "Tôi đă có một sự nghiệp rất may mắn, một cuộc sống rất may mắn," ông trả lời. "Tôi đă làm tất cả những ǵ tôi có thể."

 

--------------------------------

1          (Dream Act) Viết tắt của Development, Relief and Education for Alien Minors (Đạo Luật Phát Triển, Trợ Giúp và Giáo Dục đối với những đứa trẻ nhập cư trái phép): là một dự luật của Mỹ lần đầu được đệ tŕnh lên Thượng nghị viện vào ngày 1/8/2001 và được đệ tŕnh lần gần đây nhất vào ngày 11/5/2011.

 

 

Chương 41

 

DI SẢN

Thiên đường sáng tạo sáng ngời

 

 

FireWire 1

 

Cá tính của Jobs được phản ánh trong chính những sản phẩm của ông. Triết lư cốt lơi của Apple, từ thời chiếc Macintosh đầu tiên năm 1984 cho đến thế hệ iPad là sự tích hợp toàn bộ giữa phần mềm và phần cứng, và tất cả đều liên quan đến Steve Jobs: niềm đam mê, chủ nghĩa hoàn hảo, sự tinh quái, niềm khát khao, tính nghệ thuật, sự liều lĩnh và cả nỗi ám ảnh kiểm soát, được kết nối trọn vẹn với phương thức kinh doanh cũng như chế tạo sản phẩm của ông.

 

Lư thuyết trường thống nhất - thứ gắn liền với tính cách cũng như sản phẩm của Steve Jobs được khởi đầu bởi nét tính cách tiêu biểu nhất của ông: sự mạnh mẽ. Đôi khi, chính sự mạnh mẽ này là điểm cuốn hút, theo cách thức nhạt nhẽo của những kẻ chỉ có đam mê duy nhất là máy tính, chẳng hạn như khi ông giải thích về sự uyên thâm, sâu sắc trong phần âm nhạc của Bob Dylan hay tại sao bất kỳ sản phẩm nào Apple giới thiệu ra công chúng đều luôn là những sản phẩm đáng kinh ngạc nhất. Nhưng những lúc khác, sự mạnh mẽ đó lại thật đáng kinh sợ, điển h́nh như khi Steve xỉ vả Microsolf hay Google lợi dụng Apple.

 

Chính sự mạnh mẽ này đă mang đến cho Steve cái nh́n nhị phân về thế giới. Các đồng nghiệp của Steve th́ cho rằng đó là sự lưỡng phân anh hùng/kẻ ngu dốt. Bạn có thể vừa thế này lại vừa thế kia, thậm chí chỉ trong cùng một ngày. Điều đó cũng đúng với sản phẩm, ư tưởng và thậm chí là cả đồ ăn: Một thứ vừa có thể là "tuyệt vời chưa từng có" nhưng cũng đồng thời có thể là kinh tởm, ngu dốt và không thể nuốt được. Chính v́ thế, bất kỳ lỗ hổng nhận thức nào cũng có thể khiến người ta trở nên huênh hoang, khoác lác. V́ vậy, đối với các công đoạn - việc hoàn thiện các mảnh kim loại, các khúc uốn cong của đầu đinh vít, các sắc thái của màu xanh trên chiếc hộp, khả năng cảm ứng của màn h́nh điều hướng— Jobs thường luôn nói rằng "chúng hoàn toàn đă vỡ mộng", rồi sau đó khi hoàn toàn chắc chắn, ông mới tuyên bố các sản phẩm đó là "hết sức tuyệt vời". Ông luôn tự cho ḿnh là một nghệ sỹ - một yếu tố sẵn có trong con người ông - và thật sự theo đuổi tính nghệ sỹ đó.

 

Chính đ̣i hỏi về sự hoàn hảo đă khiến Steve buộc Apple phải có được sự kiểm soát toàn bộ đối với tất cả các sản phẩm của ḿnh. Steve đă nổi sung, thậm chí c̣n tệ hơn, khi chứng kiến phần mềm tuyệt vời của Apple chạy trên phần cứng yếu kém của một công ty khác. Tương tự, Steve dị ứng với suy nghĩ rằng các ứng dụng hay nội dung chưa được chứng nhận sẽ làm "ô nhiễm" sự hoàn hảo nơi các thiết bị của Apple. Khả năng tích hợp phần mềm và phần cứng cũng như nội dung vào một hệ thống hợp nhất đă giúp ông thực hiện được mục tiêu về tính đơn giản. Nhà thiên văn học Johannes Kepler đă nói rằng "Thiên nhiên ưa chuộng sự đơn giản và tính đơn nhất". Và Steve cũng vậy.

 

Thiên hướng đối với các hệ thống tích hợp đă khiến ông kiên quyết đi theo một khía cạnh của thiết bị nền tảng nhất trong thế giới công nghệ số: hệ thống mở và đóng. Các đặc tính chống tin tặc được truyền từ Câu lạc bộ máy tính Homebrew đă có được ích lợi từ hệ thống mở, bởi ở đó sự kiểm soát trung tâm rất yếu và người sử dụng có thể tự do thay đổi phần cứng và phần mềm, chia sẻ mă code, viết tiêu chuẩn mở, trốn tránh các hệ thống độc quyền và có những ứng dụng và nội dung tương thích với nhiều hệ thống hoạt động cũng như thiết bị khác nhau. Wozniak cũng đi theo xu hướng này: Chiếc Apple II mà ông thiết kế rất dễ mở và có nhiều khe cắm và cổng để mọi người có thể sử dụng sao cho thoải mái nhất. Nhưng cùng với Macintosh, Steve đă trở thành cha đẻ của một xu hướng hoàn toàn khác. Macintosh sẽ là một thiết bị mà phần cứng và phần mềm được đan cài chặt chẽ với nhau và không thể thay đổi. Những đặc tính chống tin tặc sẽ phải bị hy sinh để tạo ra một trải nghiệm người dùng đơn giản và trơn tru, liền mạch.

 

Cũng chính điều này là nguyên nhân khiến Jobs đưa ra quyết định rằng hệ thống điều hành của Macintosh sẽ không "sẵn sàng" với bất kỳ phần cứng của một công ty nào khác. Ngược lại, Microsoft lại theo đuổi chiến lược hoàn toàn trái chiều, cho phép hệ thống điều hành của Windows được cấp phép thoải mái. Điều đó không giúp tạo ra những chiếc máy tính tinh xảo, nhưng lại đưa Microsoft đến vị trí thống trị trong thế giới hệ điều hành. Sau khi thị phần của Apple sụt giảm xuống c̣n dưới 5%, phương pháp của Microsoft được tuyên bố là "kẻ chiến thắng" trong lănh địa máy tính cá nhân.

 

Tuy nhiên, về lâu dài, mô h́nh của Jobs được chứng minh là có những lợi thế nhất định.

 

Bất chấp thị phần nhỏ bé, Apple vẫn có thể duy tŕ biên lợi nhuận lớn trong khi những nhà sản xuất máy máy tính khác chỉ ở mức thông thường. Ví dụ, năm 2010, Apple chỉ chiếm 7% trong tổng doanh thu của thị trường máy tính cá nhân, nhưng lại có được 35% lợi nhuận hoạt động.

 

Nổi bật hơn, đầu những năm 2000, sự kiên quyết của Jobs đối với hệ thống tích hợp toàn bộ đă mang đến cho Apple lợi thế trong việc phát triển chiến lược trục bánh xe công nghệ số - cho phép máy tính để bàn của bạn có thể kết nối trơn tru với tất cả các thiết bị di động, xách tay khác nhau. Ví dụ, iPod là một hệ thống đóng và tích hợp chặt chẽ. Để sử dụng nó, bạn cần sử dụng phần mềm iTunes của Apple và tải nội dung từ iTunes store của họ. Kết quả là Ipod, cũng như iPhone và iPad sau này, là sản phẩm xuất sắc tinh tế, trái ngược với các sản phẩm cạnh tranh thiếu liên kết và không thể tạo ra trải nghiệm người dùng toàn bộ liền mạch.

 

Chiến lược của Apple đă mang lại kết quả. Tháng 5 năm 2000, giá trị thị phần của Apple là 1/20 so với Microsoft. Nhưng đến tháng 5 năm 2010, Apple qua mặt Microsoft và trở thành công ty công nghệ giá trị nhất thế giới. Đến tháng 9/2011, giá trị của Apple vượt xa 70% so với Microsoft. Trong quư đầu năm 2011, thị phần máy tính cá nhân Windows giảm xuống c̣n 1%, trong khi thị phần của Macs tăng lên 28%.

 

Đến lúc này, một cuộc chiến mới lại bắt đầu trong thế giới thiết bị di động. Google tiến hành nhiều phương pháp mở hơn, cho phép bất kỳ nhà sản xuất máy điện thoại bàn hoặc điện thoại di động nào cũng có thể sử dụng hệ điều hành Android của họ. Đến năm 2011, thị phần di động của Google tương đương với của Apple. Mặt hạn chế trong hệ thống mở của Android đó là nó có thể bị phân đoạn. Rất nhiều nhà sản xuất máy cầm tay và máy tính bảng đă thay đổi hệ điều hành Android thành hàng chục loại và dạng khác nhau, khiến ứng dụng khó có thể duy tŕ được sự nhất quán cũng như không thể sử dụng được tất cả các tính năng của nó. Tuy nhiên, cả hai phương pháp này đều có những ưu điểm riêng. Một số người muốn được tự do sử dụng hệ thống mở và có nhiều lựa chọn đối với phần cứng hơn, trong khi những người khác rơ ràng lại thích sự kiểm soát và tích hợp chặt chẽ của Apple - đồng nghĩa với việc sản phẩm có giao diện đơn giản, tuổi đời pin cao, tính thân thiện với người dùng và sử dụng nội dung dễ dàng hơn.

 

Khuyết điểm trong phương pháp của Steve đó là chính khát khao đem lại niềm yêu thích, vui sướng cho người dùng đă khiến ông từ chối trao quyền cho họ. Một trong những nhà đề xuất thận trọng và thấu đáo nhất về một môi trường mở là Jonathan Zittrain của Đại học Harvard, ông đă mở đầu cuốn sách The Future of the Internet - And How to Stop It (Tương lai của Internet - Và cách thức ngăn chặn nó) bằng phần giới thiệu về iPhone của Jobs, đồng thời đưa ra lời cảnh báo về hệ quả của việc thay thế máy tính cá nhân bằng "những ứng dụng nghèo nàn bám chặt vào một hệ thống kiểm soát". Thậm chí, một người nồng nhiệt hơn - Cory Doctorow - người viết ra bản tuyên ngôn mang tên "Tại sao tôi sẽ không mua iPad" cho trang blog Boing Boing, đă viết: "Quá thông minh và chín chắn khi tiến hành cách thiết kế đó. Nhưng nó cũng rơ ràng là sự khinh miệt đối với người chủ của ḿnh. Mua một chiếc iPad cho con của bạn không có nghĩa là ngay lập tức nhận thức rằng thế giới này là của bạn để rồi thích th́ tách ra và tập hợp vào, mà nó là cách để nói với con cái của bạn rằng ngay cả thay pin cũng là việc mà bạn cần giao phó cho các chuyên gia."

 

Đối với Jobs, niềm tin vào phương pháp tích hợp là chính đáng. "Chúng tôi thực hiện những điều này không phải bởi chúng tôi là những kẻ lập dị, độc đoán muốn kiểm soát mọi thứ", ông giải thích "mà bởi chúng tôi muốn tạo ra những sản phẩm tuyệt vời, bởi chúng tôi quan tâm đến người sử dụng, và bởi chúng tôi muốn đảm trách toàn bộ các trải nghiệm của khách hàng thay v́ những thứ tào lao mà những kẻ khác đă tạo ra." Jobs cũng tin tưởng rằng ḿnh đang mang đến sự phục vụ hữu ích cho con người: "Họ quá bận rộn hoàn thiện tốt nhất những công việc thuộc phạm vi của ḿnh, và họ muốn chúng tôi làm cũng làm điều tương tự. Cuộc sống của họ quá bận rộn, họ có quá nhiều thứ để làm hơn là suy nghĩ về việc làm thế nào để kết nối máy tính của ḿnh với các thiết bị."

 

Đôi khi, phương pháp này không đem lại kết quả tốt đẹp đối với lợi nhuận kinh doanh ngắn hạn của Apple. Nhưng trong một thế giới với đầy ắp những thiết bị đáng bỏ đi, những thông báo lỗi khó hiểu và giao diện màn h́nh đầy khó chịu, phương pháp này mang đến những sản phẩm đầy kinh ngạc với những trải nghiệm người dùng hấp dẫn. Sử dụng một sản phẩm Apple có thể được so sánh với cảm giác tuyệt vời khi đi dạo trong vườn Thiền ở Kyoto mà Jobs đặc biệt yêu thích, và không có trải nghiệm nào được tạo ra bởi sự tôn thờ "bệ thờ của tính chất mở" hay cho phép hàng ngh́n bông hoa được nở rộ. Đôi khi, việc ở trong tay của những kẻ lập dị thích kiểm soát cũng là một điều hay.

 

Sự mạnh mẽ của Jobs cũng được thể hiện rơ rệt ở khả năng tập trung, ông sẽ đặt ra những ưu tiên, hướng sự tập trung cao độ vào đó và không để xảy ra bất kỳ sự xao nhăng nào. Nếu một điều ǵ đó thu hút sự quan tâm của Job - giao diện người dùng cho Macintosh nguyên bản, thiết kế iPod và iPhone, đưa âm nhạc vào iTune store - ông đều rất tập trung cao độ, không ngừng nghỉ.

 

Nhưng nếu không muốn dính dáng đến một việc ǵ đó - một vấn đề nhức đầu liên quan đến pháp luật, một vấn đề kinh doanh, việc chẩn đoán ung thư của ḿnh, sự lôi kéo của gia đ́nh - ông sẽ kiên quyết phớt lờ nó. Chính sự tập trung đó đă giúp ông có thể nói không với những điều không mong muốn. Ông đă đưa Apple trở lại đường ray chính bằng cách loại bỏ tất cả chỉ trừ một vài sản phẩm cốt lơi. Ông tạo ra những thiết bị đơn giản hơn bằng cách giảm bớt các nút nhấn, phần mềm đơn giản hơn bằng cách loại bỏ các tính năng và giao diện đơn giản hơn bằng cách bỏ bớt đi các lựa chọn.

 

Jobs cũng mang khả năng tập trung cùng niềm yêu thích sự đơn giản đến với việc đào tạo Thiền của ḿnh. Việc này mài dũa khả năng trực đánh giá bằng trực giác, chỉ cho ông thấy cách thức loại bỏ bất kỳ thứ ǵ gây cản trở, ngắt quăng hay không cần thiết, và nuôi dưỡng nơi ông khiếu thẩm mỹ về chủ nghĩa tối thiểu.

 

Không may thay, việc đào tạo Thiền của ông không bao giờ mang đến cho ông sự b́nh tĩnh hay trầm lặng nội tại, nhưng điều đó cũng lại là một trong những di sản của ông. Ông thường mất kiên nhẫn và rối loạn - những đặc điểm mà ông không thể che giấu. Hầu hết tất cả mọi người đều có một bộ điều chỉnh giữa tư duy và những điều nói ra - thứ điều tiết cảm giác độc ác và những cơn bốc đồng bảo thủ. Nhưng Jobs th́ không, ông trung thực đến tàn nhẫn. "Công việc của tôi là nói ra khi có bất kỳ điều ǵ không như mong đợi, chứ không phải là giấu giếm, bao che nó", ông nói.

 

Chính điều này khiến ông càng trở nên thuyết phục, lôi cuốn và gợi cảm hứng, nhưng đồng thời cũng, theo ngôn ngữ kỹ thuật, rất khốn nạn.

 

Andy Hertfeld đă nói với tôi: "Có một câu hỏi mà tôi thật ḷng muốn Steve trả lời, đó là: Tại sao đôi khi ông lại ích kỷ như vậy?'" Thậm chí ngay cả các thành viên trong gia đ́nh cũng tự hỏi liệu có phải đơn giản là v́ ông thiếu bộ lọc kiềm chế trước việc gây ra những suy nghĩ mang tính xúc phạm, gây tổn thương hay chủ ư phớt lờ chúng đi. Jobs tự cho rằng đó là do sinh ra đă thế.

 

Nhưng tôi cho rằng ông thật sự có thể tự kiểm soát bản thân, nếu ông muốn. Khi Jobs gây tổn thương cho mọi người, đó không phải bởi ông thiếu nhận thức về cảm xúc. Mà hoàn toàn ngược lại: ông có thể quan sát và nhận biết con người, hiểu rơ suy nghĩ của họ cũng như biết cách kết thân, tán tỉnh hay thậm chí là gây tổn thương cho họ theo ư ḿnh.

 

Sự cáu kỉnh, tồi tệ không mang cho ông điều ǵ tốt đẹp. Nó gây cho ông nhiều trở ngại hơn là giúp đỡ. Nhưng đôi khi, nó cũng hỗ trợ cho một mục đích nào đó. Những nhà lănh đạo dịu dàng và lịch sự, những người luôn chú ư tránh gây tổn thương cho người khác, thông thường lại không hiệu quả trong việc thúc đẩy sự thay đổi. Hàng chục đồng nghiệp đă bị Jobs lăng mạ ṭi tệ nhất đă trung thực thừa nhận rằng ông đă khiến họ làm được những điều mà họ chưa bao giờ nghĩ rằng ḿnh có thể. Và ông đă tạo ra một doanh nghiệp ních đầy những tay chơi hàng đầu.

 

Thiên tiểu thuyết về chiến công của Steve là câu chuyện thần thoại được tạo ra và thừa nhận như thể hiển nhiên tại Thung lũng Silicon: khởi nghiệp một doanh nghiệp trong chính gara của bố mẹ và biến nó thành công ty giá trị nhất thế giới. Thẳng thắn mà nói, ông không sáng tạo ra nhiều thứ nhưng lại là bậc thầy trong việc kết hợp các ư tưởng, nghệ thuật và công nghệ theo những cách thức mà sẽ sáng tạo ra tương lai. ông đă thiết kế Mac sau khi đánh giá sức mạnh của giao diện đồ họa theo cách mà Xerox đă không thể làm được, và sau đó tạo ra iPod khi thấu hiểu niềm vui sướng của con người nếu có được hàng ngh́n bài hát trong chiếc túi của ḿnh, nhưng theo cách thức mà Sony - nơi có đầy đủ của cải và di sản - không thể hoàn thành. Một số nhà lănh đạo thúc đẩy sự cải tiến bằng cách làm cho bức tranh tổng thể trở nên tốt đẹp hơn. Những người khác lại làm điều đó bằng cách làm chủ những vấn đề chi tiết. Jobs th́ làm cả hai, liên tục không ngừng nghỉ. Kết quả là ông đă cho ra đời hàng loạt sản phẩm mà trong ba thập kỷ qua đă thay đổi hoàn toàn tất cả mọi lĩnh vực:

 

Máy Apple II, sử dụng bảng mạch của Wozniak và trở thành chiếc máy tính cá nhân đầu tiên không phải chỉ dành cho những người có sở thích riêng với máy tính.

 

Macintosh, chiếc máy tạo ra cuộc cách mạng máy tính gia đ́nh và phổ biến hóa giao diện người dùng đồ họa.

 

Toy Story và những bộ phim bom tấn khác của Pixar - những bộ phim đă mở ra sự kỳ diệu của h́nh ảnh kỹ thuật số.

 

Cửa hàng Apple - tái tạo lại vai tṛ của một cửa hàng trong xác định thương hiệu.

 

iPod - sản phẩm thay đổi cách con người thưởng thức và đốt cháy âm nhạc.

 

iTune Store - sản phẩm cứu sống ngành công nghiệp âm nhạc.

 

iPhone - thứ đă biến những chiếc điện thoại di động thành các thiết bị lướt web, email, video, chụp ảnh và nghe nhạc.

 

App Store - thứ đă tạo ra một ngành công nghiệp sáng tạo nội dung mới.

 

iPad - sản phẩm khởi đầu cho ḍng máy tính bảng và giới thiệu một nền tảng cho các loại h́nh video, sách, tạp chí và báo kỹ thuật số.

 

iCloud - sản phẩm đánh bật máy tính khỏi vai tṛ trung tâm trong quản lư nội dung và giúp tất cả các thiết bị của chúng ta được đồng bộ hóa một cách trơn tru.

 

Và bản thân Apple - thứ mà Jobs coi là sáng tạo tuyệt đỉnh nhất của bản thân, nơi mọi sự tưởng tượng, khả năng sáng tạo đều được nuôi dưỡng, ứng dụng và thực hiện theo cách thức sáng tạo đến mức đă trở thành công ty giá trị nhất thế giới.

 

Vậy Jobs có thật sự thông minh? Không, không hề như vậy. Mà thay vào đó, Jobs là một thiên tài. Bước nhảy vọt đầy sáng tạo của ông xuất phát từ bản năng, đầy bất ngờ và đầy tính ảo thuật. Thực tế, ông là một ví dụ điển h́nh của những ǵ mà nhà toán học Mark Kac gọi là thiên tài phù thủy - người mà sự hiểu biết và thông hiểu rất xuất sắc, đ̣i hỏi khả năng trực giác nhiều hơn là năng lực xử lư trí tuệ. Giống như những kẻ lái máy bay chỉ điểm, Jobs có thể "hấp thu" tin tức, đánh hơi được tiếng gió và cảm nhận được điều ǵ đang chờ ḿnh phía trước.

 

V́ thế, Steve Jobs trở thành nhà điều hành doanh nghiệp vĩ đại nhất thời đại, người sẽ được công chúng ghi nhớ lâu nhất và nhiều nhất trong suốt một thế kỷ nữa tính từ thời điểm này. Lịch sử sẽ vinh danh ông trong đền thờ những danh nhân, bên cạnh Edison và Ford. Hơn bất kỳ ai khác trong thời đại của ḿnh, Jobs đă tạo ra những sản phẩm hoàn toàn cải tiến, kết hợp sức mạnh của chất thi vị, thẩm mỹ với hệ điều hành. Một chút dữ tợn nơi ông khiến việc làm việc cùng ông cũng đáng lo như những ǵ mà ông đă gợi cảm hứng cho họ, nhưng cũng chính v́ thế, ông cũng đă xây dựng lên một công ty sáng tạo nhất thế giới, ông có thể truyền vào DNA của công ty tính nhạy cảm đối với các thiết kế, chủ nghĩa hoàn hảo và sáng tạo mà đă khiến cho nó có được tên tuổi như hôm nay, thậm chí hàng thập kỷ sau, công ty vẫn sẽ thịnh vượng, phát triển nhất trong sự kết hợp giữa tính nghệ thuật và công nghệ.

 

Và một điều nữa...

 

Những người viết tiểu sử chúng tôi dường như đă hoàn thành những ḍng cuối cùng.

 

Nhưng đây là tiểu sử của Steve Jobs. Mặc dù ông không thể hiện niềm khát khao đối với việc kiểm soát dự án này, nhưng tôi nghi ngờ rằng ḿnh vẫn không truyền tải được hết cảm nhận của bản thân về ông - cách ông khẳng định bản thân trong bất kỳ t́nh huống nào - nếu như tôi chỉ để ông lại cho sự phân định của lịch sử mà không để ông lên tiếng một lời nào.

 

Trong hàng loạt các cuộc trao đổi giữa chúng tôi, rất nhiều lần ông đă đề cập đến việc ông hy vọng ông sẽ để lại những di sản ǵ. Dưới đây là một số suy nghĩ của ông, theo đúng những ǵ ông nói: "Đam mê của tôi là xây dựng một công ty bền vững, lâu dài nơi mọi người đều được thúc đẩy tạo ra những sản phẩm tuyệt vời. Tất cả những thứ c̣n lại đều là thứ yếu. Chắc chắn rằng nó phải đủ tuyệt vời để có thể tạo ra lợi nhuận, bởi lợi nhuận chính là thứ cho phép bạn tạo ra những sản phẩm tuyệt vời. Nhưng sản phẩm, không phải lợi nhuận, mới chính là động lực. Sculley đă mỉa mai những ưu tiên này rằng mục tiêu cuối cùng vẫn chỉ là kiếm tiền. Sự khác biệt của mục tiêu này hết sức tinh vi, mục tiêu như thế nào sẽ được thể hiện trong tất cả mọi thứ: những người bạn tuyển dụng, những người được đề bạt và những ǵ bạn thảo luận trong các cuộc họp.

 

Một số người nói: "Hăy mang đến cho khách hàng những ǵ họ muốn'. Nhưng đó không phải là phương pháp của tôi. Công việc của tôi là chỉ ra được những ǵ họ sẽ mong muốn trước khi họ biết được. Tôi nhớ Henry Ford có lần đă nói: "Nếu tôi hỏi khách hàng xem họ muốn ǵ, họ sẽ nói với tôi "Một con ngựa với tốc độ nhanh hơn'. Mọi người không biết ḿnh muốn ǵ cho đến khi bạn chỉ ra điều đó cho họ. Đó chính là lư do v́ sao tôi không bao giờ dựa vào các nghiên cứu thị trường. Nhiệm vụ của chúng ta là đọc những điều chưa có trên mặt giấy.

 

Edwin Land của Polaroid đă nói về sự giao thoa giữa con người và khoa học. Tôi thích sự giao thoa đó. Đó là một điều ǵ đó hết sức kỳ diệu và đầy ma thuật. Có rất nhiều cải tiến của con người, và đó không phải là nét đặc biệt trong sự nghiệp của tôi.

 

Lư do mà Apple có được tiếng vang đó là bởi luôn có tính nhân văn sâu sắc trong những cải tiến của chúng tôi. Tôi cho rằng những nghệ sỹ xuất chúng nhất và những kỹ sư tài giỏi nhất là giống nhau, họ đều có khát khao thể hiện chính ḿnh. Thực tế, một số những người giỏi nhất nghiên cứu máy tính Mac nguyên bản là những nhà thơ, nhạc sỹ. Những năm 1970, máy tính trở thành cách thức để con người thể hiện sự sáng tạo của bản thân. Những nghệ sỹ vĩ đại như Leonardo da Vinci và Michenlangelo đều rất xuất sắc trong lĩnh vực khoa học. Michenlangelo hiểu rất rơ cách khai thác đá, chứ không chỉ là cách trở thành một nhà điêu khắc.

 

Mọi người trả tiền để chúng tôi tích hợp mọi thứ cho họ, bởi họ không có thời gian để suy nghĩ về những chuyện vớ vẩn này. Nếu bạn có niềm đam mê cực độ đối với những sản phẩm tuyệt vời, điều đó sẽ thúc đẩy bạn muốn được tích hợp, kết nối phần cứng với phần mềm cũng như quản lư nội dung của ḿnh. Bạn muốn phá vỡ một nền tảng mới, do đó bạn cần tự ḿnh thực hiện điều đó. Nếu bạn để các sản phẩm của ḿnh "mở" đối với các phần mềm hoặc phần cứng khác, bạn sẽ phải từ bỏ một số triển vọng của bản thân. Tại một số thời điểm trong quá khứ, đă có rất nhiều công ty trowe thành biểu tượng của thung lũng Silicon. Đó là Hewlett-Packard trong một thời gian dài.

 

Sau đó, trong thời đại của chất bán dẫn, vị trí đó là của Fairchild và Intel. Tôi nghĩ, vị trí đó cũng từng là của Apple trong một khoảng thời gian và sau đó phai nhạt dần. Và ngày nay, tôi nghĩ đó là Apple và Google - nghiêng về Apple nhiều hơn một chút. Tôi nghĩ Apple đă trụ vững được trong một thời gian dài. Đó có thể chỉ là một thời gian, nhưng nó đă vẫn vượt xa các đối thủ.

 

Thật dễ để "ném đá" vào Microsoft. Họ đă hoàn toàn đánh mất vị trí thống trị của ḿnh. Họ trở nên hầu như không c̣n thích hợp.

 

Tất nhiên là tôi đang đánh giá những ǵ họ làm và việc đó mới thật khó khăn làm sao. Họ không bao giờ hoài băo như họ nên như vậy. Bill muốn khắc họa bản thân như một con người của sản phẩm, nhưng anh ta không bao giờ được như vậy. Anh ta là một doanh nhân. Kinh doanh thành công và thắng lợi c̣n quan trọng hơn là tạo ra những sản phẩm tuyệt vời. Cuối cùng, anh ta cũng trở thành kẻ giàu có nhất thế giới, và nếu đó là mục tiêu của anh ta, th́ anh ta đă đạt được nó.

 

Nhưng nó không bao giờ là mục tiêu của tôi, và tôi tự hỏi, cuối cùng liệu đó có thật sự là mục tiêu của anh ta hay không. Tôi ngưỡng mộ anh ta bởi công ty mà anh ta đă xây dựng - nó thật sự ấn tượng - và tôi thích làm việc cùng anh ta. Anh ta thông minh, sáng chói và thực sự có khiếu hài hước. Nhưng Microsoft chưa bao giờ có tính nhân văn và nghệ thuật tự do trong DNA của ḿnh.

 

Thậm chí ngay cả khi được quan sát Mac, họ cũng không thể sao chép tốt nó được. Họ hoàn toàn không thể làm được điều đó.

 

Tôi có học quan điểm riêng về những nguyên nhân dẫn đến sự suy tàn của các công ty như IBM hay Microsoft. Công ty có một công việc tuyệt vời, sự cải tiến và trở thành độc quyền, lũng đoạn hoặc gần như thế trong một số lĩnh vực, rồi sau đó chất lượng sản phẩm dần trở thành thứ yếu. Công ty bắt đầu coi trọng những gă bán hàng giỏi, bởi họ là những người có thể dịch chuyển chiếc kim la bàn doanh thu, chứ không phải là các kỹ sư hay các nhà thiết kế. V́ thế, cuối cùng nhân viên bán hàng trở thành người điều hành công ty. John Akers của IBM là một nhà kinh doanh giỏi, có khả năng hùng biện và rất thông minh, nhưng anh ta không hiểu ǵ về sản phẩm. Điều tương tự cũng xảy ra với Xerox. Khi những gă bán hàng điều hành công ty, những anh chàng của sản phẩm không c̣n ư nghĩa ǵ nhiều, và phần lớn họ đều bị sa thải. Điều đó cũng xảy ra với Apple khi Sculley gia nhập công ty, đó là lỗi của tôi, và nó cũng xảy ra khi Ballmer tiếp quản Microsoft.

 

Apple đă may mắn và đoạt lại vị trí của ḿnh, nhưng tôi không cho rằng sẽ có ǵ thay đổi tại Microsoft nếu như Ballmer vẫn c̣n điều hành nó.

 

Tôi không thích mọi người tự gọi ḿnh là "nhà khởi nghiệp" khi mà những điều họ thực sự nỗ lực làm là khai trương một doanh nghiệp mới và ṛi sau đó bán đi, hoặc chào bán nó ra công chúng, để có tiền và tiếp tục công việc đó. Họ không sẵn ḷng làm những việc cần thiết để xây dựng một công ty thực sự - công việc khó khăn nhất trong thế giới kinh doanh.

 

Công việc đó chính là cách bạn đóng góp và tiếp tục phát triển di sản của những người đi trước. Bạn xây dựng một công ty mà sẽ đứng vững trong một hoặc 2 thế hệ nữa kể từ thời điểm bây giờ. Đó chính là những ǵ Walt Disney đă làm, và Hewlett - Packard và cả những người đă xây dựng Intel. Họ đă tạo ra một công ty với mục tiêu trường ṭn, chứ không phải là để kiếm tiền. Đó cũng chính là những ǵ mà tôi muốn Apple trở thành.

 

Tôi không nghĩ rằng ḿnh đă điều hành theo phương thức chà đạp, ức hiếp mọi người, nhưng nếu có điều ǵ đó xảy ra, tôi sẽ trực tiếp nói thẳng thắn với họ. Công việc của tôi là trung thực. Tôi hiểu rơ những ǵ ḿnh nói và hóa ra tôi lại thường đúng. Đó là nền văn hóa mà tôi đă nỗ lực tạo ra. Chúng tôi hoàn toàn trung thực với nhau, và bất kỳ ai cũng có thể nói với tôi rằng họ thấy tôi hoàn toàn khốn nạn, đểu giả và tôi cũng có thể nói với họ những điều tương tự. Và chúng tôi đă có những cuộc tranh luận nảy lửa, gần như quát tháo vào mặt nhau, nhưng đó lại là một trong những khoảng thời gian tuyệt vời nhất mà tôi có. Tôi cảm thấy hoàn toàn thoải mái khi nói "Ron, cái cửa hàng đó trông như cứt ấy" trước mặt người khác. Hoặc tôi có thể nói: "Chúa ơi, chúng con thật sự điên đầu với việc thiết kế kỹ thuật cái thứ này" trước mặt người chịu trách nhiệm vấn đề kỹ thuật. Bạn cần là người siêu trung thực. Có thể có một cách thức tốt hơn thể hiện những điều đó, chẳng hạn như một câu lạc bộ của những người đàn ông nơi tất cả chúng ta đều thắt cà vạt và nói thứ ngôn ngữ Bà-la-môn thượng đẳng cũng như hiểu rơ những từ mă hiệu, nhưng tôi không biết cách đó, bởi tôi là tầng lớp b́nh dân đến từ California.

 

Đôi khi tôi cũng đă quá khó khăn và khắt khe với mọi người, có thể là khó khăn hơn những ǵ cần thiết. Tôi nhớ khi Reed mới 6 tuổi, tôi về nhà sau khi sa thải một số người, tôi đă h́nh dung một người trong số họ sẽ về nhà và nói với gia đ́nh cũng như đứa con trai nhỏ của ḿnh rằng anh ta đă bị mất việc như thế nào. Đó thật sự là một việc khó khăn. Nhưng một số người phải làm việc đó. Tôi đă cho rằng công việc của tôi là đảm bảo rằng nhóm làm việc phải luôn là xuất sắc, và nếu tôi không làm điều đó, sẽ không ai làm cả.

 

Bạn luôn phải luôn thúc đẩy sự cải tiến. Dylan có thể hát măi những bài ca phản kháng, chống chiến tranh và kiếm được rất nhiều tiền, nhưng anh ta đă không làm vậy. Anh ta phải tiến bộ hơn nữa, và khi thực hiện điều đó, bằng cách sử dụng các âm thanh điện tử năm 1965, anh ta đă khiến rất nhiều người tức giận. Tour diễn quanh châu Âu của anh ta năm 1966 rất tuyệt vời. Anh ta đă đến và chơi những bản ghi-ta thính âm, và tất nhiên khán giả rất hài ḷng. Sau đó, anh ta giới thiệu ban nhạc có tên The Band, và họ cùng sử dụng các nhạc cụ bằng điện, v́ thế đôi khi khán giả lại la ó phản đối. Có khi anh ta hát "Like a Rolling stone" và một khán giả la lên "Judas" th́ Dylan sẽ nói "Hét to nữa nào" và họ sẽ làm như vậy. The Beatles cũng làm như vậy. Họ tiếp tục tham gia, tiến lên và chắt lọc hơn nữa nghệ thuật của ḿnh. Đó cũng chính là những ǵ mà tôi nỗ lực theo đuổi, thực hiện - luôn luôn tiến lên.

 

Vậy điều ǵ đă thật sự thúc đẩy tôi? Tôi nghĩ hầu hết những người sáng tạo đều muốn thể hiện sự đánh giá cao đối với những lợi ích từ công tŕnh của các thế hệ đi trước. Tôi không phải là người sáng tạo ra ngôn ngữ hay môn toán học mà ḿnh đang sử dụng. Tôi cũng tạo ra rất ít thực phẩm cho bản thân, và không một chút đóng góp nào cho những trang phục đang mặc. Tất cả mọi thứ đều phụ thuộc vào các thành viên khác trong cộng đồng của chúng ta và những "đôi vai" khổng ḷ khác mà chúng ta đang đứng lên trên. Rất nhiều người trong chúng ta muốn đóng góp cho cộng đồng, đồng loại và bổ sung hơn nữa cho ḍng chảy công tŕnh của chúng ta. Đó là sự thể hiện theo cách thức mà tất cả chúng ta đều biết - bởi chúng ta không thể viết những bài ca của Bob Dylan hay những vở kịch của Tom Stoppard. Chúng ta nỗ lực sử dụng tài năng của ḿnh để thể hiện sự đánh giá đối với đóng góp của các thế hệ đi trước và bổ sung thêm một vài điều ǵ đó vào ḍng chảy chung ấy. Đó chính là những thứ đă thúc đẩy tôi.

 

Đoạn cuối

 

Vào một buổi chiều đầy nắng, khi không khỏe lắm, Jobs ngồi trong vườn và nghĩ ngợi về cái chết. Ông nói về những trải nghiệm của ḿnh tại Ấn Độ 40 năm trước, những nghiên cứu của bản thân về Phật giáo và quan điểm về việc đầu thai chuyển kiếp cũng như những điều siêu tưởng của tâm linh. "Tôi đă sống 55 năm trong niềm tin với Chúa", ông nói "Tôi luôn cảm thấy rằng có quá nhiều điều cần làm khi sống hơn là khi xuôi tay nhắm mắt." Ông thừa nhận, khi đối diện với cái chết, rằng có thể ông đă quá tin tưởng vào cuộc sống sau cái chết "Tôi luôn muốn nghĩ rằng sẽ có sự sống sau cái chết," ông nói. "Thật kỳ lạ khi nghĩ rằng bạn tích lũy được tất cả những kinh nghiệm này, dù có thể có rất ít trong đó là sự thông thái, và ṛi tất cả lại theo bạn ra đi. V́ thế, tôi thực sự muốn tin rằng có sự sống sau cái chết, dù đó có thể chỉ là sự tồn tại ư thức của bạn."

 

Ông im lặng một lát rồi nói "Nhưng ngược lại, có thể nó giống như một chiếc công tắc tắt-bật. Ấn nút! Và thế là bạn ra đi."

 

Sau đó ông lại ngừng một lát và mỉm cười "Có thể đó là lư do tại sao tôi không bao giờ thích đặt những công tắc bật-tắt trên các thiết bị của Apple".

 

--------------------------------

1          FireWire là tên thương hiệu của hăng Apple cho chuẩn giao tiếp lEE 1394 (bao gồm tất cả các chuẩn giao tiếp lEE 1394) được Apple phát triển cùng các kỹ sư của Texas Instruments, Sony, Digital Equipment Corporation, IBM và INMOS/SGS Thomson và giới thiệu ra công chúng năm 1995. Nó được hiểu như một giao tiếp mang tính chuẩn mực trên các thiết bị số.

FireWire được hiểu là đường truyền dữ liệu tốc độ cao và giao tiếp song song (v́ thế không ngốn tài nguyên bộ nhớ và CPU trong quá tŕnh truyền dữ liệu). Dữ liệu được truyền tải với mật độ cao tại cùng một thời điểm và liên tục. Phương thức này được dùng phổ biến trong các thiết bị nghe nh́n kỹ thuật số, máy tính cá nhân cao cấp.

    FireWire là chuẩn thay thế tuyệt vời của giao tiếp Parallel SCSI danh tiếng của Apple trước đây. Với 6 đường cáp riêng biệt, cung cấp tới điện áp 30 vol và công suất 40w, v́ vậy một số thiết bị sử dụng giao tiếp này không cần hỗ trợ nguồn (công suất nhỏ) và hỗ trợ cho tất cả các hệ điều hành hiện có trên thị trường máy tính (trừ những hệ điều hành phát triển nhưng không mang mục đích thương mại).

 

- HẾT –

 

 

 

Description: http://media.ourstory.com/67/31/02/7b8d04234f64f9e679fca36fd23a14b696a75241/e22019d411ee13a9b0ff5c91b54adcdb88fda316.jpg

Vợ chồng Laurene Powell & Steve Jobs

 

 

 

click on photo để trở lại trang List Sách Truyện >>