báo điện tử TRÁCH NHIỆM do Khu Hội CTNCT Việt Nam Nam California chủ trương

*  hoạt động từ 26/4/2008  *


"Những thông tin trên trang web này thể hiện quyền tự do ngôn luận của người đưa tin; và quyền được tiếp cận thông tin đầy đủ của người đọc."

[Bài Viết - Article]                                                                           

 

 Giới thiệu cuốn DVD HỒN TỬ SĨ do nhóm Vietnam Film Club thực hiện

Thấy Gì Trên Quê Hương Ta ?

Nhạc và lời: Nguyễn Sỹ Thùy Ngân - Trình bày: Thanh Tâm

https://youtu.be/YZ9HLaJlivY

V́ Sao Việt Cộng Thu Hồi Hồi Kư Của Cố TT Trần Trọng Kim?

https://youtu.be/h7xA7W1CsPM


GS Phạm Cao Dương Nói Về Đế Quốc Việt Nam

https://youtu.be/xmIE-qg-OKY

 

***

Trần Trọng Kim

Một Cơn Gió Bụi

Xuất bản lần đầu tại

Nhà xuất-bản Vĩnh Sơn

Sài G̣n 1969


 

Chương 11 

Về Sài G̣n 

Sau cuộc nói chuyện với ông Cousseau, ông Bảo Đại bảo tôi rằng: "Trong cái t́nh thế này, cụ nên về tận nơi, trực tiếp với mấy người cầm quyền của Pháp xem t́nh ư của họ như thế nào. Nếu thật làm được, th́ cụ lại trở ra, ta sẽ trù tính mọi việc".

 Tôi nói: "Đây là mới gặp ông Cousseau, ta đă tin ǵ mà về. Một ḿnh tôi về, có bị sao cũng không ngại mấy, nhưng công việc chưa ra ǵ mà đă mắc lừa th́ dại quá". Ông nói: 
"Nước ḿnh đang lâm vào cảnh khổ v́ chiến tranh, nay có cơ hội may ra có thể cứu được nước mà ḿnh do dự không làm ǵ th́ sao cho phải, cụ nên nghĩ kỹ".

 Khi ấy ông Cousseau ở lại Hương Cảng để chờ tin bên Đông Dương, tôi về ăn tết nguyên đán ở Quảng Châu. Trước khi về, ông Bảo Đại biết tôi không tiền, có đưa giúp tôi 500 dollars, nhưng hôm sau ra nhà trạm xe lửa bị kẻ cắp lấy mất. Rơ là vận đen, làm việc ǵ cũng đen. 

Sau tết nguyên đán được dăm hôm, ông Bảo Đại cho người bảo tôi đem cả gia quyến ra Hương Cảng. Chúng tôi đi tàu thủy ra tới nơi, đến gặp ông Bảo Đại. Ông nói rằng: "Cụ về rồi, tôi có nói chuyện thêm với ông Cousseau, tôi tưởng cụ nên về Sài g̣n và nhân tiện đem cả gia quyến về, chứ để nheo nhóc ở bên này chẳng có ích ǵ". 

Tôi nghĩ: một ḿnh tôi ở ngoài này đă vậy, lại có vợ con chạy ra đây, thiếu thốn đủ mọi đường. Nay đă có cơ hội đem cả về cho yên chỗ là phải. C̣n về việc nước, th́ người Pháp đă muốn điều đ́nh và có ư nhận cho nước Việt Nam thống nhất tự chủ, người ḿnh có đánh nhau đến cùng cũng không thể đ̣i hơn được. Chi bằng ta cứ về cho biết rơ t́nh thực. Nếu thuận tiện làm được ǵ th́ làm mà không th́ thôi, cũng không sao. 

Sau tôi gặp ông Cousseau, ông cũng nói: "Nếu cụ bằng ḷng về th́ tôi thu xếp giấy má xong ngay, rồi chờ có chuyến tàu thủy th́ chúng ta cùng về cả. Về bên ấy cụ sẽ có nhà ở và không phải lo ǵ cả". 

Tôi nói: "Tôi về chỉ cần gặp được ông cao cấp ủy viên để nói chuyện cho rơ ràng rồi cho tôi trở sang tŕnh bày cho cựu hoàng biết, lúc ấy có làm ǵ mới làm được. Về bên ấy tôi muốn gặp mấy người như ông Hoàng Xuân Hăn, ông Vũ Văn Hiến, để hỏi ư kiến và việc làm". Ông nói: "Việc ấy rất dễ, và lúc nào cụ trở sang cũng được". 


Công việc định như thế rồi, chờ tàu Champollion ở Thượng Hải đến là về cả. Lúc ấy có ông Đinh Xuân Quảng và Phan Huy Đán ở Thượng Hải mới về Hương Cảng, biết rơ công việc bàn định ấy, đều cùng xin về với chúng tôi.

 Trước khi đi, ông Bảo Đại có dặn cách gửi thư cho ông và lại đưa cho cái thư, bảo tôi về gặp bà Didelot, là chị hoàng hậu, mà đưa tận tay cho bà ấy. Tôi hỏi rằng: "Về bên ấy rồi, người Pháp không cho tôi trở sang lại th́ saỏ" Ông nói rằng: "Nếu họ không để cho cụ sang th́ tôi c̣n bên này, cụ đừng lo". 

Tôi hỏi như thế là v́ tôi vẫn không tin lời ông Cousseau nói, vả lại có một người quen của ông ấy nói với tôi rằng: ông Cousseau nói với người ta rằng: "Ông Kim đừng mơ tưởng". Tôi mơ tưởng cái ǵ? Tôi về nếu mà người Pháp thành thực, th́ là việc giúp nước trong lúc nguy nan, ngược bằng có ư lừa dối th́ thôi, chứ tôi có mưu cầu danh lợi ǵ đâu mà bảo đừng mơ tưởng. 

Việc đă định rồi th́ cứ về. Sáng ngày mùng 2 tháng hai năm 1947 chúng tôi xuống tàu Champollion, đến ngày mùng 5 đến Sài g̣n, nhưng đến sáng mùng 6 mới lên bờ. 

Trước khi đi ông Cousseau đă giao hẹn về đến Sài g̣n sẽ có nhà ở. Nhưng từ khi đến nơi xem ra bộ ông lúng túng, tôi bảo ở đây tôi quen ông Trịnh Đ́nh Thảo, chúng tôi hăy tạm lên ở đấy. Thế là chúng tôi thuê xe về cả nhà ông Thảo.

 Ông Trịnh Đ́nh Thảo từ khi ở Huế về, đóng cửa trong nhà, không làm việc ǵ cả. Bất th́nh ĺnh thấy chúng tôi kéo đến, rất lấy làm ngạc nhiên và lo sợ. Lo sợ là không biết chúng tôi về làm ǵ. Sau khi tôi nói chuyện t́nh đầu cho ông nghe, ông mới yên bụng. 
Ở đấy được vài hôm, ông Cousseau nói chưa t́m được nhà. Ông Quảng và ông Đán đi t́m chỗ khác ở. Nhà tôi t́m thấy người anh ruột là ông cử Bùi Khải rồi cũng về đó ở. Tôi ở lại nhà ông Thảo, v́ tôi về Sài g̣n là đă giao hẹn từ trước nên giữ kín đừng cho ai biết, chờ đến khi biết rơ sự thực rồi trở sang Hương Cảng, bấy giờ có làm việc ǵ mới làm. Thế mà cách mấy hôm đă có người đến t́m tôi. Tôi phải từ chối không tiếp ai cả. 


Mấy hôm sau nữa, ông Pignon lúc ấy làm ủy viên coi việc chính trị, đến gặp tôi ở nhà ông Thảo, ngồi nói chuyện rất ôn ḥa và cho tôi biết ông cũng đồng ư về mấy điều tôi đă đưa cho ông Cousseau khi ở bên Hương Cảng, nhưng v́ cao cấp ủy viên Pháp là trung tướng D'argenlieu phải về Pháp, chờ cho đến khi ông trở sang mới nói chuyện được. Tôi có nhắc lại chuyện cho tôi được gặp những người như ông Hiến, ông Hăn và ông Khiêm, th́ ông Pignon nói rồi sẽ đưa những người ấy vào gặp tôi. Nói thế nhưng rồi sau chẳng thấy ai cả. 

Tôi xem cái t́nh thế trong nước phía bên người Pháp, th́ có mấy phái. Có phái th́ muốn lập lại chủ quyền như trước, chỉ thay đổi có cái tên gọi mà thôi. Có phái th́ muốn chủ trương sự lập Đông Cung mới 11 tuổi lên làm vua, để bà Hoàng Hậu nhiếp chính. Có phái th́ muốn ít ra cũng tách nước nam bộ đặt dưới quyền điều khiển ngấm ngầm của họ. Rồi mỗi phái có một bọn người Việt Nam, v́ quyền lợi riêng cũng phụ họa thêm vào. Song những người Việt Nam ấy là một thiểu số ít ỏi lắm, mỗi khi họ muốn hội họp để biểu t́nh ǵ đó, chỉ thấy có độ vài ba trăm người là cùng.

 Phía bên người Việt Nam th́ có phái Việt Minh, phái quốc gia và cái phái tôn giáo như Thiên Chúa giáo, Cao Đài giáo và Ḥa Hảo giáo v...v... Song hoạt động hơn cả là phái Việt Minh, nào tuyên truyền, nào thóa mạ, nào ám sát là việc họ thường làm rất táo bạo và hăng hái. Cái phái khác tuy không ưa Việt Minh, nhưng cũng v́ Việt Minh có cái danh nghĩa chống Pháp để đ̣i lại nền độc lập, cho nên có nhiều người khuynh hướng về mặt trận kháng chiến. Tôi nghe thấy nhiều người nói rằng: "Chúng tôi chẳng ưa ǵ cộng sản, nhưng họ đă có cái tổ chức để kháng chiến, th́ hăy đi kháng chiến đă, rồi sau nếu mà thành công, th́ ta sẽ liệu với nhau, chứ cúi đầu làm nô lệ cho Pháp như trước, thà chết th́ thôi chứ không bao giờ chịu". C̣n một phần hoặc v́ quá ghét Việt Minh hoặc v́ Việt Minh áp chế để chuyên giữ độc quyền, cho nên thành ra có phe nọ đảng kia, chia rẽ giết hại lẫn nhau.

 Ông Nguyễn Văn Sâm trước là người đă được bổ làm nam bộ khâm sai, thường đến gặp tôi nói chuyện. Tôi nói với ông rằng: "Theo cái t́nh thế này, th́ làm thế nào rồi ta cũng phải điều đ́nh với nước Pháp mới xong việc. Xong muốn cho sự điều đ́nh có lợi cho nước nhà th́ người trong nước phải đoàn kết chặt chẻ với nhau mới được. Nếu không th́ chỉ mắc mưu người ta lợi dụng rồi chẳng được ǵ cả". Ông Sâm nói: "Ḿnh muốn đoàn kết nhưng Việt Minh đâu có thật ḷng đoàn kết! Họ chỉ muốn ḿnh theo họ để làm tay sai cho họ củng cố địa vị mà thi hành cái chủ nghĩa cộng sản của họ, chứ thực ra họ có thiết ǵ đến quốc gia. Như vậy th́ đoàn kết sao được". Tôi thấy thế rất lấy làm buồn và chán nản. 

Người Pháp th́ không hiểu cái tâm lư của người Việt Nam, lại ỷ thế có sức mạnh, muốn làm cho người ta sợ, nào bắt bớ, nào cướp bóc, dâm hiếp, rồi nói "chiến tranh là chiến tranh". Làm như thế, cái ḷng phẫn uất của người ta càng ngày càng tăng thêm lên. Họ không biết rằng sự sợ có giới hạn, khi đă quá lắm, khi người ta đâm liều, mà đă liều th́ không có ǵ ngăn cản được nữa. 

Một bên th́ gian ác, hiểm độc ai cũng biết, nhưng lại mượn được cái danh nghĩa rơ ràng. Một bên th́ quyền mưu giả dối, mà lại bạo ngược tàn ác, trái với ḷng người. Như thế làm thế nào mà đem lại ḥa b́nh được. 

Theo cái tư tưởng của người đời xưa bên Á Đông ta, có câu rằng: "Công thành bất như công tâm", nghĩa là đánh thành tŕ không bằng đánh lấy ḷng người. Người Pháp chỉ biết lấy vơ lực mà đàn áp, chứ không biết cách làm cho người ta kính phục. Những người họ đem ra làm việc với họ phần nhiều là những người xu nịnh, chỉ muốn thừa thời cơ mà làm sang làm giàu, chứ không nghĩ ǵ đến liêm sỉ, tiết nghĩa. Những người ấy người Pháp có thể sai khiến, nhưng đối với dân chúng trong nước, không những là không có uy tín ǵ, mà lại gây thêm cái ḷng oán ghét. V́ người Pháp làm những việc thất sách như thế cho nên cái thế Việt Minh vẫn mạnh và giữ vững được mặt trận kháng chiến. 

Có người Pháp nói rằng: "Nếu người Việt Nam không mến người Pháp, sao những nơi thuộc quyền kiểm soát, dân cư càng ngày càng đông hơn trước. Họ lấy thí dụ như khu Sài g̣n, Chợ Lớn trước khi có sự chiến tranh chỉ có 500.000 người mà đến năm 1949 có đến 1.500.000 người. Đó không phải là cái chứng xác đáng về sự ḷng dân mến người Pháp. Người ta về chỗ thành thị thuộc người Pháp kiểm soát cũng bị nhiều sự bắt bớ cực khổ, nhưng chỉ có bị một bên thôi, c̣n ở phía thuộc quyền Việt Minh kiểm soát th́ đă bị Việt Minh đàn áp, lại bị quân Pháp đến đánh phá, bắn giết, thành một cổ đôi tṛng, cho nên người ta phải t́m đến chỗ hại ít mà lánh ḿnh. Hăy hỏi những người thường ở những nơi thành thị, th́ ai cũng nói ở chỗ bị một cái khổ c̣n hơn ở chỗ bị hai cái khổ. Tựu trung trong những người về ở chỗ đô hội đó, cũng có một số người v́ quyền lợi muốn theo Pháp, nhưng không phải là ai cũng mến Pháp mà về.

 Khi tôi c̣n chờ đợi ở nhà ông Thảo, có người Pháp đến bảo tôi rằng: "Chính phủ ở đây có tiền, có nhà in sẵn sàng, cụ nên ra mặt làm việc đi". Tôi nói: "Tôi về đây cốt để biết rơ cái ư định người Pháp và xem t́nh h́nh trong nước thế nào, rồi ra nói cho cựu hoàng Bảo Đại biết, lúc ấy có làm ǵ hay không mới quyết định được". Người Pháp thấy tôi không chịu làm ǵ, bèn nói nọ nói kia. Một hôm tôi thấy trong một tờ báo Sài g̣n, đăng một đoạn rằng: người Pháp đem tôi về, là cốt để tôi không mưu mô bên cạnh ông Bảo Đại. Cái ư ấy có lẽ đúng sự thực. V́ xem ư người Pháp lúc ấy là muốn lợi dụng ông Bảo Đại, mà để tôi gần ông sợ có điều bất tiện, nên mới hứa hẹn đủ mọi điều để đem tôi về. Nếu có lợi dụng được th́ dùng mà không th́ để cho xa cách ông Bảo Đại ra, rồi đưa những người thân tín của họ ra làm việc cho dễ. Tôi lại thấy bao nhiêu điều hứa hẹn của ông Cousseau là không có ǵ cả. Những người tôi muốn gặp đều không có ai, mà lại thấy những người như ông Phan Văn Giáo, ông Trần Đ́nh Quế, thường muốn đến gặp tôi, tôi không tiếp ai cả. Rồi đến những người cùng về với tôi như ông Đinh Xuân Quảng và ông Phan Huy Đán đều đi làm việc với ông Quế và ông Giáo.

 Khi tôi mới về Sài g̣n, tôi có đến gặp ông cố đạo Moreau do ông Bảo Đại giới thiệu, nói chuyện rất tử tế. Tôi nói: "Cựu hoàng Bảo Đại có cái thư riêng, bảo tôi đưa tận tay cho bà Didelot, nhờ cố giới thiệu hộ". Cố nói: "Bà ấy bây giờ ở Đà Lạt, độ một tuần lễ nữa mới về. Khi nào bà ấy về, sẽ báo cho ông biết". Độ hơn một tuần lễ sau, tôi nghe nói bà ấy đă về, tôi cho người hỏi cố Moreau, cố nói: "Bà ấy đă về nhưng bận lắm, không biết bà ấy có tiếp được không". Cố lại thêm rằng: "Bà ấy chỉ yêu cháu bà ấy thôi".

 Khi ấy có ông Phạm Khắc Ḥe, nguyên đổng lư văn pḥng của vua Bảo Đại trước, đang ở Sài g̣n, tôi nhờ ông Ḥe đến hỏi bà ấy xem bà ấy có tiếp th́ tôi đến đưa cái thư của ông Bảo Đại cho bà ấy. Ông Ḥe đi rồi về nói rằng: "Bà ấy nói không tiếp người làm việc chính trị, nhưng ông Kim có muốn gặp th́ chỉ tiếp trong năm phút thôi". 

Tôi sở dĩ muốn gặp bà Didelot là v́ có cái thư của ông Bảo Đại nhờ tôi đưa tận tay cho bà ấy, chứ có cầu cạnh ǵ đâu. Tôi thấy thái độ của bà ấy như thế, tôi không đến và nhờ ông Ḥe đem cái thư ấy lại cho bà ấy. Tôi kể cái chuyện lặt vặt ấy là v́ có một sự ǵ u ẩn mà tôi chưa rơ. 

Có một điều tôi lấy làm lạ rằng là ở Sài g̣n dưới quyền kiểm soát của người Pháp mà lại có nhiều báo chí Việt Nam công nhiên ra mặt bênh vực Việt Minh. Có người viết trong báo rằng: "Tôi lấy làm hân hạnh được là người của Việt Minh". Tôi hỏi sao ở đây người Pháp đối với những báo ấy lại rộng răi như thế? Người ta chỉ cười mà không đáp lại.

 Việc làm của người Pháp thật là ngoắc ngoéo khó hiểu. Họ đánh nhau với Việt Minh mà lại dung túng người của Việt Minh. Họ nói muốn điều đ́nh với những người trong phái quốc gia, mà lại cản trở việc làm của phái quốc gia. Trong phái này có ông Nguyễn Văn Sâm ra mặt chống Việt Minh, th́ bị người Pháp ghét và bị Việt Minh hăm dọa. Khi tôi gặp ông, tôi khuyên ông rằng: "Tôi xem t́nh thế khó lắm, ông có làm việc ǵ phải thận trọng, đừng có khinh xuất mà mắc mưu gian". Ông Sâm nói: "Tôi cũng biết thế, nhưng không lẽ vận nước gian nan mà ḿnh ngồi nh́n, thà chúng ta cứ đứng ra thành lập mặt trận quốc gia thống nhất để cho người ngoài biết trong sự hành động kháng chiến không phải ai cũng là Việt Minh cộng sản hết cả. Rồi đây chúng tôi sẽ tái bản tờ báo Quần Chúng đă bị đóng cửa từ trước, để bày tỏ ư định chúng tôi". Tôi nói: "Việc ấy tùy ông, nhưng không nên vội vàng nông nổi mà hại cho việc các ông làm. C̣n tôi th́ đă nhất định không dính dáng đến việc ǵ cả".

 Hải quân trung tướng D'Argenlieu về Pháp bị cất chức, chính phủ Pháp cử ông Bollaert sang thay. Khi ông sang đến nơi, th́ đổi ông Pignon đi làm ủy viên nước Pháp ở Cao Miên, để ông Didier Michel quyền chức ủy viên coi việc chính trị, tôi thấy ủy viên nước Pháp muốn thay đổi chính sách, tôi nghĩ ḿnh đă định không làm ǵ nữa, ở lâu nhà ông Thảo vô ích và có điều không tiện, tôi bèn về nhà ông Bùi Khải. Bấy giờ là ngày 29 tháng tư năm 1947. 

Cao cấp ủy viên Bollaert sang hứa hẹn lờ mờ chưa rơ là ư định của chính phủ Pháp là thế nào. Sau khi ông đi kinh lư các nơi ông cho ông Paul Mus, giám đốc trường hải ngoại nước Pháp, đi gặp ông Hồ Chí Minh để thương thuyết, nhưng h́nh như muốn bắt Việt Minh đầu hàng. Thành ra không xong. Cao cấp ủy viên lại về Pháp được toàn quyền hành động để đem lại cuộc ḥa b́nh ở Đông Dương. Ông trở sang, định ra Hà Nội đọc bài diễn văn ấy ở Hà Đông, đại ư nói sẽ cho nước Việt Nam thống nhất và được độc lập trong liên hiệp Pháp theo mấy điều kiện, và cái điều kiện quan trọng nhất là bắt quân Việt Minh phải nộp khí giới mà đầu hàng. Thế là bao nhiêu hy vọng của mấy người c̣n tin tưởng ở cái chính sách mới của ông Bollaert mất hết. 

Ngày mùng 8 tháng năm, mấy hôm trước khi ông Bollaert ra bắc, ông Didier Michel hẹn đến gặp tôi ở nhà ông Thảo. Hai lần trước tôi gặp ông Pignon, câu chuyện không có ǵ, nhưng c̣n có ư vị, lần này tôi gặp ông Didier Michel th́ nhạt nhẽo lắm. Ông nói: "Sao ông không ra hành động đi, ông c̣n đợi ǵ nữả" 

Tôi nói: "Hành động ǵ? Cái mục đích của tôi về đây là để biết rơ cái ư chính phủ Pháp định đối với Việt Nam thế nào rồi tôi ra nói cho ông Bảo Đại biết, và đến nay tôi chưa thấy ǵ là rơ rệt cả".

 „Ông không đọc những lời diễn văn của ông Ramadier, thủ tướng nước Pháp, và những lời bố cáo của ông Bollaert đă nói à?“


„Tôi có đọc, nhưng đó chỉ là lời diễn văn thôi, chứ chả có ǵ là thiết thực.“ 

„Thế th́ ông muốn thế nào?“ 

„Tôi muốn có sự thành thật rơ ràng rồi mới có thể làm việc được.“ 

„Bây giờ tôi vội về có việc, để sau ta sẽ nói chuyện.“ 

Từ đó rồi thôi, tôi không gặp người Pháp nào nữa, rồi thấy có những người như ông Phan Văn Giáo, Trần Đ́nh Quế và những người khác, hoặc ở nam hoặc ở trung, hay ở bắc, tấp nập đi lại Sài g̣n-Hương Cảng-Sài g̣n. 

Ông Nguyễn Văn Sâm cũng sang Hương Cảng gặp ông Bảo Đại, đến khi trở về được mấy ngày th́ bị ám sát. Ông vốn là người ôn ḥa trầm tĩnh, ngay chính và hết ḷng lo việc nước. Nhưng v́ ông quá tin người ta xui dục làm việc vội vàng quá thành ra bị tai vạ, thật là đáng thương tiếc.

 Qua đầu năm 1948 ở Nam Kỳ cộng ḥa quốc, Lê Văn Hoạch phải từ chức. Người Pháp đưa thiếu tướng Nguyễn Văn Xuân về thay. Ông Xuân nhận chức chủ tịch ít lâu rồi để Trần Văn Hữu lên thay và đứng ra lập Việt Nam Trung Ương lâm thời chính phủ. Đến ngày mùng 5 tháng sáu năm 1948 th́ có hội nghị giữa ông Bollaert và ông Bảo Đại ở vịnh Hạ Long, chuẩn định sự hứa hẹn cho nước Việt Nam được thống nhất và độc lập ở trong khối liên hiệp Pháp.

 Xong cuộc hội nghị ở vịnh Hạ Long, ông Bảo Đại về từ biệt Hương Cảng, đi qua nước Anh chữa mắt, rồi về ở Thụy Sĩ. Đến khi người Pháp đem cựu hoàng hậu và các con sang Pháp th́ về ở nhà riêng ở thành Cannes gần Nice. 

Khi thiếu tướng Nguyễn Văn Xuân lên làm chủ tịch trung ương lâm thời chính phủ, có viết thư mời tôi về làm cố vấn, nhưng v́ tôi già yếu và lại có bệnh tật, tự biết không làm được việc ǵ ích lợi cho thế cục, nên tôi từ chối. Lúc ấy tôi đă ở Nam Vang được mấy tháng rồi.

 

Trần Trọng Kim - Một Cơn Gió Bui: 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12/Lên Nam Vang