"Những thông tin trên trang web này thể hiện quyền tự do ngôn luận của người đưa tin; và quyền được tiếp cận thông tin đầy đủ của người đọc."

Diễn đàn                                                             

 

Trần Đông Phong

Treo Ấn T Quan

 

Bia mộ Tổng Thống ngô Đ́nh Diệm

 Tháng 11 đang đến với những ngày tưởng niệm nền Đệ Nhất Cộng Ḥa, miền nam Việt Nam bị bức tử qua việc Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm và các bào đệ của ông bị sát hại. Blog Mười Sáu hân hạnh giới thiệu đến quư bạn đọc biên khảo của tác giả Trần Đông Phong về bài thứ năm trong “Mười Bài Vô Đề”, do cụ Phan Bội Châu cảm tác qua việc “Treo Ấn Từ Quan”, bài này cụ đặc biệt tặng cho Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm. H́nh ảnh chỉ  là minh họa.

Người Việt tại Ḥa Lan tưởng niệm cố Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm.

 


Gần đây, một vài vị khán giả của đài truyền h́nh STBN có liên lạc với người viết để hỏi thăm thêm về một bài thơ của cụ Phan Bội Châu tặng cho ông Ngô Đ́nh Diệm vào năm 1933 mà họ đă nghe được trong một buổi nói chuyện giữa người viết và kư giả Tường Thắng, người phụ trách Chương Tŕnh Lịch Sử Cận Đại trên đài truyền h́nh STBN, hồi mấy tháng về trước.

Người viết xin mượn bài viết này để trả lời cho câu hỏi đó.


Trong số những nhà cách mạng chống lại thực dân Pháp trong lịch sử Việt Nam thời đầu thế kỷ thứ 20, có hai người cùng họ Phan được toàn dân xem như là hai nhà cách mạng vĩ đại nhất, đó là cụ Phan Sào Nam tức là Phan Bội Châu và cụ Phan Tây Hồ tức là Phan Chu Trinh. Cụ Phan Chu Trinh từ trần tại Sài G̣n vào năm 1926 và Cụ Phan Bội Châu từ trần vào năm 1940, sau hơn 15 năm bị quản thúc tại Bến Ngự, Huế.
Cụ Phan Bội Châu sinh năm 1867, lớn hơn ông Ngô Đ́nh Diệm 33 tuổi. Không rơ cụ có liên hệ ǵ với ông Ngô Đ́nh Khả, thân phụ của ông Diệm hay không, tuy nhiên ông Ngô Đ́nh Diệm th́ c̣n quá trẻ cho nên cụ Phan Bội Châu không quen biết ǵ với ông v́ cụ đă rời Huế lên đường đi làm cách mạng từ năm 1905, lúc đó ông Ngô Đ́nh Diệm chỉ mới lên 4 tuổi.(Xem h́nh dưới đây). Sau khi bị bắt tại Thượng Hải vào năm 1925, người Pháp đưa cụ Phan Bội Châu về Hà Nội để đưa ra ṭa. Cụ bị ṭa án Pháp lên án tử h́nh v́ tội chống lại chính quyền thuộc địa của người Pháp, tuy nhiên v́ dư luận quần chúng trên toàn quốc cực lực phản đối bản án này cho nên Toàn Quyền Varenne đă phải giảm án tử h́nh xuống chung thân khôå sai và sau cùng th́ lại giảm thành “quản thúc tại gia” và cụ bị đưa về an trí tại Huế vào năm 1926.

Thượng Thư Bộ Lại Ngô Đ́nh Diệm (thứ hai từ phải). H́nh bên: Tổng Thống Diệm ôm hôn tướng Dương Văn Minh, theo các nguồn th́ sau này chính tướng Minh ra lệnh hạ sát anh em Tổng Thống trong cuộc đảo chánh 1963 v́ tư thù. 

Hoàng Đế Bảo Đại và Thượng Thư Ngô Đ́nh Diệm


Trong khoảng thời gian từ khi cụ Phan Bội Châu về sống tại Huế, ông Ngô Đ́nh Diệm đang lần lượt giữ các chức vụ như Tri phủ Hải Lăng tại tỉnh Quảng Trị, Tri Phủ Ḥa Đa tỉnh Phan Thiết, Huấn Đạo Đà Lạt, Tuần Vũ Phan Thiết v.v., do đó cho đến năm 1933, sau khi Hoàng Đế Bảo Đại từ Pháp trở về cầm quyền, nhà vua mới mời ông Diệm về giữ chức Thượng Thư Bộ Lại tại triều đ́nh và đến lúc đó ông mới về sống ngay tại kinh đô Huế.
Trong cuốn hồi kư “Con Rồng Việt Nam,” Cựu Hoàng Bảo Đại cho biết rằng ông từ Pháp trở về nước để cầm quyền th́ được Thượng Thư Nguyễn Hữu Bài tiết lộ cho biết rằng Hoàng Đế Việt Nam không có quyền hành ǵ cả:

Bảo Đại: Nhưng c̣n quyền hạn của Trẫm, công việc của Trẫm? Các quan Thượng làm việc ra sao?

Nguyễn Hữu Bài: Kính tâu Hoàng Thượng, trước kia th́ mỗi bộ tâu tŕnh lên Hoàng Đế và đệ lên dự án để xin quyết định. Nhưng sau đức Tiên Đế Khải Định băng hà năm 1926 th́ đă có một thỏa ước với nước Pháp, theo đó Nội Các sẽ họp dưới sự chủ tọa của viên Khâm Sứ, ḿnh phải báo cáo và xin quyết định. Ṭa Khâm Sứ ra chỉ thị, nhất là về ngân sách. Chính phủ Pháp thu thuế và trao lại cho Nam Triều đủ để trả lương cho nhân viên để có thể tồn tại. .. Thực tế, thỏa ước này đă trao hết quyền hạn cho viên khâm sứ, từ chính trị đến tư pháp. Ở Bắc Kỳ, hiện nay viên Thống Sứ ở Hà Nội đang nắm quyền Phó Vương rồi.

Bảo Đại: Vậy th́ Trẫm c̣n quyền ǵ?

Nguyễn Hữu Bài: Hoàng Thượng c̣n giữ được quyền về . .. nghi lễ, quyền ân xá tội nhân, quyền phong sắc cho các thần linh, quyền cấp phát tưởng lục, phẩm hàm cho người sống hay người chết v.v.”


Cựu Hoàng Bảo Đại cho biết rằng sau đó ông đă vận động và tranh đấu để nắm lại quyền hành và ngày 10 tháng 12 năm 1932, ông đă công bố một đạo dụ loan báo ư định cầm quyền dưới h́nh thức quân chủ lập hiến. Ông cho biết rằng đạo dụ này được dân chúng, nhất là giới trẻ nhiệt liệt hoan nghênh và sang đến ngày 2 tháng 5 năm 1933 th́ ông lại ban hành một đạo dụ mới đặt cơ cấu cho sự cải cách và ông trực tiếp nắm quyền lănh đạo. Bảo Đại cho biết rằng ông đă mời một người trẻ tuổi là ông Ngô Đ́nh Diệm về giữ chức Thượng Thư Bộ Lại:


Tôi cho vời một viên quan tỉnh trẻ tuổi nhứt là ông Ngô Đ́nh Diệm, lúc ấy làm Tuần Vũ Phan Thiết, để đảm trách Bộ Lại. Vốn ḍng quan lại, anh ruột ông ta làm tổng đốc tỉnh Faifo. Diệm năm ấy mới 31 tuổi, nổi tiếng là thông minh, liêm khiết. Đây là một người quốc gia bảo thủ. Ngoài chức vụ thượng thư, Ngô đ́nh Diệm c̣n là Tổng Thư kư cho Hội Đồng Hỗn Hợp về Canh Tân đă được ban bố năm trước, bao gồm các thượng thư Việt Nam và hàng công chức cao cấp Pháp. Ngô Đ́nh Diệm được Nguyễn Hữu Bài trước khi về hưu tiến cử.”


Tuy nhiên chỉ mấy tháng sau ngày nhậm chức Thượng Thư Bộ Lại, ông Ngô Đ́nh Diệm đă xin từ chức v́ ông thấy rơ dă tâm của người Pháp là họ không bao giờ muốn trao trả quyền hành lại cho triều đ́nh Việt Nam. Cựu Hoàng Bảo Đại cho biết rằng sau 4 tháng, vào đầu tháng 9 năm 1933, Ngô Đ́nh Diệm liền xin gặp ông và nói:
Tâu Hoàng Thượng, hạ thần đến để xin Hoàng Thượng cho từ chức và cũng xin Hoàng Thượng cho giải nhiệm luôn tất cả những chức vụ mà Hoàng Thượng đă trao phó từ trước.

Bảo Đại: Quan Thượng, viên thư kư Nguyễn Đệ đă tâu tŕnh Trẫm tất cả nỗi khó khăn của ông, nhưng Trẫm nghĩ rằng ông nên tiếp tục ở lại.

Ngô Đ́nh Diệm: Tâu Hoàng Thượng, xin Hoàng Thượng tha tội cho kẻ hạ thần nhưng quả hạ thần không thể nào ở lại được. Ở lại chức vụ này, quả nhiên là một tṛ hề đau khổ cho kẻ hạ thần mà hạ thần không thể nào kham nổi. Người Pháp đă nắm lấy hết quyền hành, họ đă cai trị trực tiếp, luôn luôn nhân danh ḥa ước bảo hộ nhưng họ không lúc nào không vi phạm từng ngày, từng giờ.

Bảo Đại: Quan Thượng, Trẫm hiểu tinh thầm trách nhiệm của Quan Thượng. Sự liêm khiết ấy đă tôn vinh ông lên rất nhiều, nhưng cần phải chờ thời. Đất nước ta chưa sẵn sàng. Sau nữa, những năm sắp tới đây c̣n dành cho chúng ta nhiều biến chuyển. .. Chiến tranh khó có thể tránh được ở Âu Châu, và như thế, sẽ có nhiều hậu quả đối với Á Châu mà Nhật Bản có thể là vai tṛ chủ chốt. V́ những lư do đó, Trẫm nhắc lời cho Quan Thượng sự yêu cầu của Trẫm lần nữa.

Ngô Đ́nh Diệm: Kính tâu Hoàng Thượng, thật quả là điều mà hạ thần không thể kham nổi. Kẻ hạ thần không được quyền ở lại. Kính xin Hoàng Thượng cho phép kẻ hạ thần được rút lui”.

Ông ta khăng khăng một mực xin từ chức.

Bảo Đại: Được, Trẫm chấp thuận cho Quan Thượng từ chức. Quan Thượng đă muốn vậy th́ Trẫm cũng chẳng thể nào làm ǵ được hơn. Mong rằng sự ra đi của Quan Thượng sẽ mở mắt cho người Pháp để cho họ có một tầm nhăn quan rộng lớn hơn. Dù sao nữa, mong Quan Thượng hăy sẵn sàng, có thể ngày nào đó Trẫm lại cần đến quan Thượng và Trẫm sẽ cho vời.

Ngô Đ́nh Diệm: Kính tâu Hoàng Thượng, xin Hoàng Thượng hăy tin tưởng ḷng trung thành tuyệt đối của kẻ hạ thần.”

Việc ông Ngô Đ́nh Diệm treo ấn từ quan vào tháng 9 năm 1933 đă gây tiếng vang trên khắp nước, không những tại Trung Kỳ mà ngay cả tại Bắc Kỳ và Nam Kỳ dân chúng ai ai cũng đều có ḷng cảm phục. Và một trong những người đó là nhà cách mạng Phan Bội Châu đang bị người Pháp quản thúc tại Huế, lúc bấy giờ được dân chúng ở Huế gọi một cách đầy cảm t́nh là “Ông Già Bến Ngự.”


Khoảng ba tháng sau ngày ông Ngô Đ́nh Diệm từ chức Thượng Thư Bộ Lại, vào ngày 27 tháng 12 năm 1933, nhật báo Tiếng Dân ở Huế do cụ Huỳnh Thúc Kháng làm chủ nhiệm có đăng tăi “Mười Bài Vô Đề” do cụ Phan Bội Châu cảm tác, trong đó có bài thứ 5 đặc biệt để tặng cho ông Ngô Đ́nh Diệm:

Mười Bài Vô Đề


Cụ Sào Nam năm nay thường đau luôn, không được mạnh như mọi năm. Nhưng xu xác kém nhiều mà tinh thần vẫn khảng khái. Cụ mới làm 10 bài Vô Đề, bản báo lục đăng như dưới đây. T. D.V

Ai biết trời Nam hăy có người,
Sịch nghe tưởng ngỡ sấm bên tai.
Lông hồng coi nhẹ vàng muôn lượng,
…(kiểm duyệt bỏ).. .
Phơi tỏ cùng trời gan đỏ chói,
Nhá nhem thây kệ mắt đen thui.
Ví chăng kịp lúc làm vai vế,
Sau ngựa Châu xin quất ngọn roi.

Sào Nam Phan Bội Châu
(Tiếng Dân 27-12-1933)

 Khi cho đăng bài thơ này vào năm 1933, kiểm duyệt của người Pháp đă cắt bỏ câu thơ thứ tư cho nên trong bài chỉ c̣n có 7 câu mà thôi.

Bài thơ này tuy được lồng vào trong 10 bài vô đề nhưng hồi đó th́ ở Huế ai cũng biết rằng cụ Phan Bội Chân đă làm bài thơ này để tặng cho ông Ngô Đ́nh Diệm. Khoảng hai năm sau, chính cụ Phan Bội Châu đă xác nhận trong một bài phỏng vấn trên báo Ánh Sáng là Cụ đă sáng tác bài thơ này. Hơn nửa thế kỷ sau, trong bộ “Phan Bội Châu Toàn Tập” gồm 10 cuốn do ông Chương Thâu, giáo sư Sử Học của Hà Nội sưu tầm và biên soạn và nhà Xuất Bản Thuận Hóa ở Huế xuất bản vào năm 1990, trong phần chú thích, G.S. Chương Thâu có ghi rằng: “Bài này tác giả tặng NĐD.” Như vậy th́ chính nhà sử học Chương Thâu của Cộng sản cũng phải thừa nhận là bài này “tác giả tặng NĐD,” tuy nhiên v́ phải theo đúng quy luật và chỉ thị của chính quyền Cộng sản hiện nay, ông Chương Thâu và nhà xuất bản Thuâïn Hóa, cả ông giáo sư sử học cũng như là những người chủ trương nhà xuất bản này đều là đảng viên Cộng sản, do đó họ không được phép để nguyên tên tuổi của ông Ngô Đ́nh Diệm mà chỉ để tên tắt là N.Đ.D. mà thôi.

Cụ Phan Bội Châu Không Hề Quen Biết Ông Diệm

Có nhiều người không có cảm t́nh với ông Ngô Đ́nh Diệm thường đưa ra lập luận nói rằng sở dĩ Cụ Phan Bội Châu đă làm bài thơ nói trên để tặng cho ông Diệm là v́ ông Diệm có một mối giao t́nh với Cụ. Lập luận này đă dựa vào những lời đồn đại nói rằng sau khi từ chức ông Ngô Đ́nh Diệm vẫn thường lui tới thăm viếng Cụ Phan Bội Châu v́ thế mà ông cựu thượng thư này đă chiếm được cảm t́nh của nhà chí sĩ cách mạng Phan Bội Châu. Mới đây, trong một bài viết về Cụ Phan Bội Châu, nhà văn Huỳnh Hữu Ủy cũng cho biết như vậy: “Trong những người lui tới nhà cụ Phan, có một nhân vật đặc biệt là ông Ngô Đ́nh Diệm, vừa từ chức Thượng Thư Bộ Lại, một nhân vật có tiếng thông minh và liêm khiết trong chính trường thời bấy giờ. Chính Cụ Phan Bội Châu cũng rất kính nể ông Diệm, cảm phục khí tiết của ông quan trẻ tuổi, nên có làm một bài thơ để tặng cho ông khi vị thượng thư đầu triều này từ bỏ quyền cao chức trọng để phản đối chính quyền Pháp và Nam triều tay sai.”

Sự đồn đại như vậy nghe ra th́ cũng rất là hữu lư v́ nhà của ông Ngô Đ́nh Diệm rất gần nhà của Cụ Phan Bội Châu, khoảng cách chưa đầy một cây số (nửa mile) mà thôi. Nếu ai ở Huế th́ cũng đều biết rằng căn nhà gia đ́nh của ông Ngô Đ́nh Diệm do Thượng Thư Ngô Đ́nh Khả tạo dựng từ thế kỷ thứ 19 tọa lạc tại Phú Cam và Cụ Phan Bội Châu th́ đă sống cuộc đời an trí cho đến khi tạ thế tại Bến Ngự. Mảnh vườn và gian nhà của cụ là do sự đóng góp của đồng bào toàn quốc qua lời kêu gọi của cụ Huỳnh Thúc Kháng, chủ nhiệm báo Tiếng Dân tại Huế và Luật sư Phan Văn Trường: “Tháng Giêng năm Đinh Măo (1927,) tôi nhờ có cụ Phan văn Trường quyên giúp được 2,500 đồng (một số tiền rất lớn hồi đó) mới mua được miếng đất làm cái lều ở Bến Ngự.” Khoảng cách về đường bộ từ Phú Cam về Bến Ngự, nếu đi dọc theo bờ sông Bến Ngự th́ chỉ mất khoảng chừng mươi mười lăm phút, c̣n nếu đi dọc theo đường rầy xe lửa th́ chỉ chừng chưa đến mười phút mà thôi.

Ông Ngô Đ́nh Diệm có đến thăm Cụ Phan Bội Châu trong thời gian Cụ c̣n sinh tiền hay không, điều đó ít ai được biết v́ ông Diệm không hề nói đến hoặc những người thân cận của ông cũng không có đề cập đến chuyện này dù rằng sự quen biết cũng như là việc tới lui thăm viếng hay đàm đạo với nhà đại ái quốc Phan Bội Châu có thể được xem như là một vinh dự lớn lao đối với tất cả mọi người Việt Nam hồi thế kỷ thứ 20.

Về phần Cụ Phan Bội Châu, Cụ có quen biết với cựu Thượng Thư Ngô Đ́nh Diệm hay không th́ chuyện đó dĩ nhiên là Cụ phải biết rất rơ.

Gần 2 năm sau ngày ông Ngô Đ́nh Diệm từ chức, tại Huế có tin đồn nói rằng ông Diệm có thể sẽ trở lại phục vụ trong triều đ́nh của Vua Bảo Đại và trong dịp này, Cụ Phan Bội Châu đă dành cho ông Lê Thanh Cảnh, phóng viên báo Ánh Sáng ở Huế một cuộc phỏng vấn dài hơn một tiếng đồng hồ. Bài phỏng vấn đó có đoạn như sau:

Ư Kiến Cụ Phan Bội Châu với Ông Ngô Đ́nh Diệm

“Bây giờ tôi xin hỏi Cụ về t́nh h́nh trong nước ta hiện nay và ư kiến của Cụ về sự phục chức của ông Ngô Đ́nh Diệm.
“Tôi mà thầy c̣n hỏi đến t́nh trạng trong nước? Cụ mỉm cười và nói với tôi như thế sau khi kéo một hơi thuốc lào dài. Cụ lại tiếp:

“Tôi có đi được nhiều đâu mà biết rơ, vả ông Ngô Đ́nh Diệm xưa nay tôi cũng không được biết mặt hay hôi đàm một lần nào cả, nhưng lúc trước khi tôi nghe ông ấy thôi chức thượng thư, bỏ bốn năm trăm bạc lương một tháng, không tiếc ǵ đến lợi danh nữa th́ tôi cũng có ḷng khen. Hồi ấy tôi có làm một bài thơ nói về sự từ chức của ông Thượng họ Ngô:

Ai ngỡ trần gian hăy có người,
Thoạt nghe tưởng ngỡ sấm bên tai.
Lông hồng giá rẻ vàng muôn lượng,
Ngôi quư xem dường dép nửa đôi.
Phơi tỏ với trời son một tấm,
Lom loem thây chúng bạc đôi ngươi.
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. “
C̣n hai câu sau th́ thôi, cũng đừng biên làm chi nữa. Đọc bài thơ ấy th́ rơ ư tôi đối với sự từø chức của ông Ngô Đ́nh Diệm thế nào, mà tôi tưởng lúc tù chức ông không thất ư, th́ đối với sự phục chức ngày nay ông cũng không lấy làm đắc ư.”

Vâng, Cụ dạy thế rất phải, nhưng ngộ như ông Ngô Đ́nh Diệm tự nhiên trở lại ghế thượng thư th́ Cụ bảo thế nào?

“Chẳng có lẽ, nhưng nếu thật như thế th́ cái quan niệm của tôi đối với ông ấy từ trước đều vất đi.”
Thiết Mai Tôn Thất Cảnh
(Báo Ánh Sáng số 11 ngày 11 tháng 4 năm 1935)


Qua bài phỏng vấn trên, Cụ Phan Bội Châu xác nhận là chính cụ đă làm bài thơ này để tặng cho ông Ngô Đ́nh Diệm và Cụ chưa từng gặp mặt cũng như hội đàm lần nào với ông Ngô Đ́nh Diệm. Như vậy th́ bài thơ này cụ sáng tác v́ ḷng ngưỡng mộ đối với việc ông Ngô Đ́nh Diệm từ chức Thượng Thư Bộ Lại để chống lại chính sách của người Pháp chứ không phải v́ t́nh quen biết nào cả.

Về hai câu cuối cùng trong bài thơ này, theo nhà văn Huỳnh Hữu Ủy th́ cũng có người đă chất vấn Cụ về việc đă hạ ḿnh đối với ông Ngô Đ́nh Diệm:

Gần đây, ông Vương Đ́nh Quang, nguyên là thư kư của Cụ Phan Bội Châu, trong một bài viết trên tạp chí Tiếng Sông Hương khoảng năm 1988 ở Huế, cũng có nhắc lại. Vương Đ́nh Quang lúc bấy giờ đă thưa với Cụ Phan là tại sao Cụ lại hạ ḿnh như vậy đối với Ngô Đ́nh Diệm là một người lớp sau, trong khi Cụ là bậc trên, ở hàng cha, hàng anh. Nhưng Cụ Phan nói thẳng rằng Cụ là người hoạt động cách mạng, chứ nếu Cụ ở trong giới quan trường th́ Cụ cũng không chắc được như ông Diệm.”

Trong bài phỏng vấn trên báo Ánh sáng năm 1935, có lẽ v́ có tin đồn rằng ông Ngô Đ́nh Diệm sẽ trở lại làm quan cho triều đ́nh Huế cho nên Cụ Phan đă thất vọng đă trót làm hai câu đó, do đó mà Cụ nói với ông Tôn Thất Cảnh “thôi, đừng biên làm chi nữa” và nếu mà ông Diệm trở lại làm quan th́ “cái quan niệm của tôi đối với ông ấy từ trước đều vứt đi.”

Như vậy th́ bài thơ này được đăng lần thứ nhất trên báo Tiếng Dân chỉ có 7 câu và lần thứ nh́ trên báo Ánh Sáng th́ lại chỉ c̣n có 6 câu. Phải đợi cho đến năm 1957, tạp chí Văn Đàn của ông Phạm Đ́nh Tân tại Sài G̣n mới đăng lại bài thơ này với đầy đủ nguyên văn 8 câu thơ như sau:

Ai biết trời Nam hăy có người, 
 
Sịch nghe tưởng ngỡ sấm bên tai.
 
Lông hồng coi nhẹ vàng muôn lượng,
 
Ngôi quư xem dường dép nửa đôi.
 
Phơi tỏ cùng trời gan đỏ chói,
 
Nhá nhem thây kệ mắt đen thui.
 
Ví chăng kịp lúc làm vai vế,
 
Sau ngựa Châu xin quất ngọn roi.  

Ngô Đ́nh Diệm Thay Thế Cụ Phan Bội Châu Làm Lănh Tụ Phong Trào Cường Để

Như vậy th́ cho đến năm 1935, năm năm trước ngày tạ thế, Cụ Phan Bội Châu chưa hề gặp gỡ và cũng chưa hề chuyện tṛ lần nào với ông Ngô Đ́nh Diệm, cái cảm t́nh của Cụ dành cho ông Diệm trong bài thơ này cũng không bị “vứt đi” v́ ông Diệm không hề trở lại làm quan cho triều đ́nh Bảo Đại. Không những cảm t́nh với ông Ngô Đ́nh Diệm không hề bị mất đi mà có lẽ càng tăng thêm là đằng khác v́ sau khi Cụ từ trần th́ ông Ngô Đ́nh Diệm lại trở thành người lănh đạo Phong trào Cường Để do chính Cụ Phan Bội Châu đưa sang Trung Hoa và Nhật Bản vào năm 1906. Trong phiên ṭa của Hội Đồng Đề H́nh Pháp xử tội Cụ tại Hà Nội ngày 23 tháng 11 năm 1925, Cụ Phan đă khẳng định Kỳ Ngoại Hầu Cường Để là lănh tụ của Cụ:

 

Kỳ ngoại hầu Cường Để (trái) và cụ Phan Bội Châu (phải, ngồi). Hà Nội có phố lấy tên cụ Phan nhưng lại chú thích …sai.  Ghi Lịch sử mà sai th́ kẹt quá. Quư độc giả cho 16 biết bảng viết sai chỗ nào? H́nh dưới: Phim “Người Cộng Sự” của truyền h́nh Nhật hợp tác với Việt Nam. Bộ phim xoay quanh t́nh bạn giữa chí sĩ Phan Bội Châu và bác sỹ Nhật- Sakitaro Asaba trên bối cảnh là hành tŕnh sang Nhật t́m đường cứu nước.  ( vai Phan Bội Châu do tài tử Huỳnh Đông thủ diễn). 


“Ông Cường Để là người chủ mà tôi chỉ là người giúp việc. .. Họ đổ cho tôi là người chủ sự, chẳng qua là họ nghe tôi ra ngoài viết báo làm sách, ai ai cũng biết, vă nếu những người ấy có quả thật là người trong đảng của tôi đi nữa th́ đầu đảng của tôi là ông Cường Để, chủ sự tất tự ông Cường Để chớ sao lại tự tôi?”


Cụ Phan Bội Châu tạ thế vào cuối năm 1940 và chỉ mấy năm sau đó th́ ông Ngô Đ́nh Diệm được tôn lên làm lănh tụ Phong trào Cường Để. Chính nhân vật đứng hàng thứ nh́ trong phong trào này là Bác sĩ Nguyễn Xuân Chữ cho biết như sau:

Khoảng cuối năm 1944, tôi được người Nhật đưa vào Sài G̣n. ..Ở đây, tôi gặp ông Ngô Đ́nh Diệm. Lập trường của họ Ngô cũng là pḥ tá Kỳ Ngoại Hầu Cường Để trên đường phục hưng đất nước.. . Ngày hôm sau có cuộc gặp gỡ của chúng tôi với Ngô Đ́nh Diệm đang trú ẩn tại một bệnh viện cũng bị trưng dụng nhường cho quân đội Nhật mà ngày nay là Bệnh viện Hồng Bàng. Sau cuộc gặp gỡ, họ Ngô được tôn làm vị lănh tụ chung, một y sĩ (tôi) là phó lănh tụ. (Ba người c̣n lại là Bác sĩ Lê Toàn, Vũ Đ́nh Dy và Kỹ sư Vũ Văn An.) Về công việc th́ Tổng Tư Lệnh Nhật ngỏ ư muốn giữ hai lănh tụ ở Sài G̣n để tiện đàm luận và hoạt động về chính trị, c̣n người thứ ba (ông Vũ Văn An) vốn là đồng chí trong đoàn thể của họ Ngô sẽ sang Tokyo đại diện Ngô Lănh tụ bên cạnh Kỳ Ngoại Hầu Cường Để, c̣n hai anh em (Bác sĩ Lê Toàn và Vũ Đ́nh Di) đại diện cho Việt Nam Ái Quốc Đoàn.”

*

Tóm lại, Cụ Phan Bội Châu không hề quen biêt ǵ với ông Ngô Đ́nh Diệm khi cụ sáng tác bài thơ Vô Đề thứ 5 đăng trên báo Tiếng Dân vào năm 1933 đê tặng cho ông Diệm. Cụ xác nhận là Cụ làm bài thơ này v́ “tôi cũng có ḷng khen” tức là khen ngợi ông Ngô Đ́nh Diệm đă “không tiếc ǵ đến danh lợi nữa”. V́ vậy cho nên Cụ đă bày tỏ ḷng ngưỡng mộ ông quan trẻ chỉ đáng hàng con cháu ḿnh mà t́nh nguyện xin làm người đánh xe ngựa cho ông ta. Đến hai năm sau, khi nghe tin đồn ông Ngô Đ́nh Diệm sẽ trở lại làm quan tức là phục vụ cho quyền lợi của thực dân Pháp, Cụ đă giận dữ và không muốn nhắc lại hai câu thơ cuối cùng trong bài thơ đó và lại c̣n nói thêm rằng nếu quả thật ông Ngô Đ́nh Diệm muốn trở lại làm quan th́ “cái quan niệm của tôi đối với ông ấy từ trước đều vứt đi.”


Có lẽ Cụ Phan Bội Châu đă không “vứt đi” cái mỹ cảm mà Cụ đă dành cho ông Ngô Đ́nh Diệm qua bài thơ của Cụ viết vào năm 1933 v́ ông Diệm không hề trở lại làm quan như người ta đồn đại, có lẽ “cái ḷng khen” của Cụ cũng có thể tăng thêm nếu Cụ biết rằng sau khi Cụ tạ thế th́ chính ông Ngô Đ́nh Diệm là người tiếp tục vai tṛ của Cụ trong việc ủng hộ Đức Kỳ Ngoại Hầu Cường Để, người mà Cụ đă tôn thờ là Đảng Trưởng của Cụ từ năm 1906.

Cho đến khi chính phủ Laniel của Pháp kư kết với chính phủ Bửu Lộc trao trả hoàn toàn độc lập cho Việt Nam vào tháng 4 năm 1954, dù rằng đă có được mời nhiều lần nhưng ông Ngô Đ́nh Diệm không hề nhận lời hợp tác với người Pháp. Phải đợi cho đến tháng 6 năm 1954, v́ có lời mời khẩn khoản của Quốc Trưởng Bảo Đại yêu cầu về nước để cứu văn t́nh h́nh vô vọng ở miền Nam Việt Nam, ông Ngô Đ́nh Diệm đă nhận lời thành lập chính phủ vào tháng 7 năm 1954 và sau cuộc trưng cầu dân ư ngày 23 tháng 10 năm 1955, ông Ngô Đ́nh Diệm đă thành lập chế độ Đệ Nhất Cộng Ḥa vào ngày 26 tháng 10 năm 1955.


Trong 9 năm cầm quyền, tuy Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm cũng có phạm một số sai lầm về đường lối và chính sách, nhưng nói chung th́ người Miền Nam đa số đều kính trọng sự liêm khiết, đức độ và ḷng yêu nước của ông, ngay cả đến ông Hồ Chí Minh cũng phải thừa nhận rằng “ông Ngô Đ́nh Diệm cũng là người yêu nước, theo cách của ông ấy.”

Cho đến ngày bị bắn và đâm chết trên chiếc thiết vận xa M-113 trong cuộc đảo chánh ngày 1-11-1963, có lẽ ông Ngô Đ́nh Diệm cũng đă chưa làm điều ǵ sai trái cho đến độ Cụ Phan Bội Châu phải “vứt đi” cái ḷng khen của Cụ trong bài thơ đăng trên báo Tiếng Dân tại Huế vào cuối năm 1933.

Một số h́nh ảnh đồng bào hàng năm đến tưởng niệm, cử hành thánh lễ tại mộ phần Tổng thống Ngô Đ́nh Diệm, ông cố vấn Ngô Đ́nh Nhu, bào đệ Ngô Đ́nh Cẩn.

California Mùa Xuân 2007

Trần Đông Phong.

 

 

 

 

85 năm đời ta có đảng!

Nguyên Thạch (Quanlambao)


85 năm đời ta có đảng!
 Để giờ đây qui Hán thuộc Tàu

85 năm đầy dẫy niềm đau

85 năm Cùng Nhau Xuống Hố!.

 

Nước ngàn năm vua Hùng đất tổ

Đă sản sinh một lũ ngố đê hèn

Chúng giành giựt

Chúng bon chen

Chúng mụ mị...ép dân sống quen đời trâu ngựa!.

 

Đảng cộng sản?

Cá mè một lứa

Tâm điêu ngoa của những đứa lộng hành

Chúng ăn chơi, lầu tía, gái xanh

Tự xưng là lănh đạo nhưng học hành chưa hết lớp!.

 

Tài sản của chúng là những lâu đài choáng ngợp

Xe pháo ngông nghênh lớp lớp đàn em

Nh́n chúng xa hoa trong khi dân đói dân thèm

Của thừa mứa nhưng với dân được xem là của quí.

 

Chúng thủ đoạn

Chúng gian manh

Chúng lừa mị

Mở mồm ra là trân quí Độc Lập Tự Do

Nhưng đến khi thực hành, dân phải lạy xin th́ chúng mới cho

Không đút lót th́ lần ḥ chờ măi.

  

85 năm có đảng, đời ta tê tái!

Nam lao nô

Nữ đi làm gái nuôi thân

85 năm đảng rất ân cần

Lột dân sạch hết từ chân đến tóc
 

85 năm vinh quang nói dóc

85 năm nô bộc thiền triều

85 năm sống với ma quỉ tinh yêu...

Ôi đau đớn!

85 năm tiêu điều đời ta có đảng.

Nguyên Thạch