báo điện tử TRÁCH NHIỆM do Khu Hội CTNCT Việt Nam Nam California chủ trương

*  hoạt động từ 26/4/2008  *


"Những thông tin trên trang web này thể hiện quyền tự do ngôn luận của người đưa tin; và quyền được tiếp cận thông tin đầy đủ của người đọc."

Diễn đàn                                                             

 

LƯU Ư: đ xem các videos trên youtube, xin quí v, quí bn vào google hay google chrome đánh ch trách nhim” trang web trachnhiem s hin ra, t đó chúng ta xem bài, xem videos trên youtube! Yahoo không xem phim đưc!!!

***

 

Phim "Terror in Little Saigon" có phụ đề Việt ngữ

 
Phim “Nỗi Kinh Hoàng ở Little Saigon”: Phép thử cho lương tâm và trách nhiệm

***

Đinh Từ Thức

Nh́n vào sự thật qua vụ các nhà báo gốc Việt bị giết

 
        
H́nh minh hoạ bởi Rob Dobi (OC Weekly)

Điều tra phóng sự truyền h́nh Terror in Little Saigon đă gây sôi nổi ngay từ trước khi công chiếu vào ngày 3 tháng 11, 2015. Sau mười ngày, cuộc tranh căi đă phân định thành nhiều phe tương đối rơ nét. Nhưng hầu như lập luận của phe nào cũng bị vẩn đục bởi những định kiến sẵn có, khiến cuộc thảo luận chỉ quanh quẩn, người nọ lập lại ư kiến của người kia cùng phe, khiến t́nh trạng ngày càng tù mù thêm. Giống như một sân quần ngựa, càng nhiều ngựa quần, bụi đất càng mù mịt.

Muốn nh́n rơ vấn đề, trước hết, cần loại bỏ mọi định kiến, nghi vấn, suy đoán theo tưởng tượng. Cần gạt bỏ mọi t́nh cảm thiên lệch sẵn có như bênh ai, chống ai...Hăy bắt đầu từ số không, và chỉ nh́n vào những sự việc có thật, rồi từ đấy mới có thể có cái nh́n rơ ràng.

Sự thật không thể chối bỏ

Trước hết, những người chống lại nhóm làm phim đưa ra lập luận: Nội vụ đă sẩy ra hai ba chục năm rồi, giới hữu trách đă có gắng nhiều, vẫn không t́m ra thủ phạm, không ai bị truy tố, tại sao làm sống lại chuyện này? Nhằm mục đích ǵ? Có âm mưu ǵ? Ai chi tiền? Đằng sau có ai? Và đằng sau ai có ai nữa? Tại sao lúc này?... Trong khi ấy, những người có thành kiến với Mặt Trận [Quốc gia Thống nhất Giải phóng Việt Nam của Tướng Hoàng Cơ Minh – gọi tắt là Mặt Trận], cũng như với chính đảng kế tục Mặt Trận là Việt Tân, đều nhấn mạnh về nghi vấn Mặt Trận là thủ phạm. Nội dung cuốn phim gây tranh căi cũng thiên về khuynh hướng này, và cũng không nêu được sự thật mới nào.

Vậy sự thật ở đâu? Bắt đầu từ chỗ nào?

Dù chưa bắt được thủ phạm, chưa ai bị truy tố, nhưng có một sự thật không ai chối căi được, là có những người bị giết. Sự thật này không ai có thể né tránh, không thể thay đổi, không thể xoá bỏ. Dù nhắc tới nó hay không, dù can đảm đối diện hay hèn mạt chối bỏ, nó vẫn c̣n đó. Chưa có ai bị truy tố, không có nghĩa là không có thủ phạm, không có người chết. Có nhiều người bị giết mà chưa bắt được thủ phạm, rất nhiều nguy hiểm; v́ thủ phạm vẫn thong dong sống trà trộn với người lương thiện trong xă hội, “đă quen mất nết đi rồi”, có thể tái phạm tội ác bất cứ lúc nào; là mối đe dọa thường trực cho mọi người. Hơn nữa, có người chết, th́ phải làm cho sáng tỏ. Không làm được là bất lực, vô trách nhiệm, vô cảm.

Theo những tài liệu rơ ràng, không ai chối căi được, là trong mười năm, từ 1981 đến 1990 thế kỷ trước, có nhiều vụ khủng bố mà nạn nhân thuộc thành phần người Việt tại Mỹ. Kẻ bị đe doạ, bị hành hung, người bị đốt nhà, nhiều người bị bắn chết, có người chỉ bị thương, thoát chết. Nội dung cuốn phim gây tranh căi chỉ nói tới năm người bị giết, nên ở đây, cũng chỉ đề cập tới những người này.

Năm người bị giết không phải chỉ là những con số đơn độc vô tri vô giác. Mỗi người không phải chỉ là một phân số 1/5 của một tổng số. Họ là những con người bằng xương bằng thịt, có tên tuổi, diện mạo, có sở thích, chí hướng, có gia đ́nh, bạn hữu và nguồn gốc. Đó là sự thật.

Sự thật khác là cả năm người khi bị giết đều cùng đang sống trên lănh thổ Hoa Kỳ, là cường quốc dân chủ số một trên thế giới, là “thành phố ánh sáng trên đồi cao” cho cả thế giới noi theo về tinh thần trọng luật, và tôn trọng nhân quyền. Sự thật kế tiếp là những người này đă bị giết hai ba chục năm, mà chính quyền Hoa Kỳ vẫn chưa t́m ra thủ phạm để đem ra trước công lư. Nếu đây là một vết nhơ, một điều đáng xấu hổ, đáng nhục th́, ai xấu hổ, ai nhục? Có người nói: khơi lại nội vụ là làm nhục cộng đồng người Việt. Sự thật, có phải vậy không?

Một sự thật khác liên hệ tới nhà báo bị giết không thể bỏ qua: Ngày 7 tháng 1 năm 2015, hai sát thủ xông vào tuần báo châm biếm Charlie Hebdo ở Paris, bắn chết 12 người. Cả thế giới phẫn nộ. Tổng Thống Pháp từng bị tờ báo này mạ lỵ thậm tệ nhiều lần, ra lệnh treo cờ rủ, cả nước Pháp để tang, hàng triệu người xuống đường đeo huy hiệu, tự nhận “Tôi là Charlie” (Je suis Charlie). Tổng Thống Mỹ Obama lên án vụ tấn công là “horrific shooting” (vụ bắn khủng khiếp), hứa giúp đỡ mọi sự cần thiết để đưa bọn khủng bố ra trước công lư. Tổng Thư Kư LHQ Ban Ki-moon tuyên bố: “Đó là một tội phạm máu lạnh, kinh hoàng không thể biện minh được. Nó cũng là cuộc tấn công thẳng vào nền tảng của dân chủ, vào truyền thông và vào tự do phát biểu”. Thủ Tướng Anh Cameron bầy tỏ trên twitter: “Những vụ giết người tại Paris là bệnh hoạn. Chúng tôi sát cánh với dân tộc Pháp trong trận đánh chống lại kinh hăi và bảo vệ tự do báo chí”.

Khác nhau giữa các nhà báo Pháp bị giết ở Paris, và nhà báo gốc Việt bị giết ở Mỹ là ở chỗ, một đằng bị giết cùng một nơi, cùng lúc, một đằng bị giết lẻ tẻ, rải rác nhiều nơi, trong nhiều năm. Thủ phạm giết nhiều người một lúc, là phạm pháp một lần. Thủ phạm giết người nhiều lần, mỗi lần một vài người, dù tổng số người bị giết ít hơn, nhưng là phạm pháp nhiều lần, có yếu tố tái phạm. Một yếu tố khiến tội phạm nặng thêm.

Vậy, vụ các nhà báo gốc Việt bị giết ở Mỹ phải được coi là nghiêm trọng hơn vụ Charlie Hebdo. Tuần báo Charlie Hebdo là một cá thể trong cộng đồng dân Pháp, dù nhiều người không ưa cá thể này, nhưng từ tổng thống trở xuống, cả dân Pháp đă đau buồn, cùng nhau chịu tang, thế giới chia buồn.

Các nhà báo Việt bị sát hại tại Mỹ, dù có người không ưa họ – chẳng ai được mọi người cùng ưa – trước hết, họ là những cá thể trong cộng đồng người Việt, cùng lúc, họ cũng thuộc về cộng đồng tất cả mọi người sống trên đất Mỹ. Trước hết, cái chết của họ là nỗi đau chung, là tang chung cho cả cộng đồng người Việt. Và theo cách đối xử của dân Pháp trước vụ Charlie Hebdo, họ cũng đáng được dân Mỹ chia sẻ niềm đau, chính quyền Hoa Kỳ giúp đỡ, và thế giới quan tâm.

Bây giờ, xin nh́n thẳng vào sự thật, trước những cái chết của họ, cộng đồng người Việt đă làm ǵ? Chính quyền Hoa Kỳ đă làm ǵ? Thế giới đă làm ǵ?

Nói theo Nguyễn Ngọc Lan, trước tội ác sẩy ra cho thành viên của ḿnh, Cộng đồng người Việt đă “làm thinh”! Nói “làm thinh” là đă nhẹ bớt quá nhiều. Sự thật c̣n tệ hơn nữa. Trả lời nhóm làm phim ProPublica, người đă bắn Trần Khánh Vân, chỉ v́ ông này chủ trương đối thoại và giao thương với Việt Cộng, Trần Văn Bé Tư, sau bảy năm ngồi tù, vẫn c̣n hănh diện: “Tôi bắn, hắn đổ xuống như một cái cây”. Và cho biết thêm: “Dân chúng ở Orange County coi những ngừơi giết những kẻ bị coi là Cộng Sản như anh hùng”. Ông c̣n nói đă được tuyển mộ gia nhập K-9 nhưng từ chối, tuy vậy, ông thán phục việc làm của họ.

C̣n chính phủ Hoa Kỳ, Tổng Thống Obama hứa giúp nước Pháp “đưa bọn khủng bố ra trước công lư”, nhưng đối với bọn khủng bố giết người trên nước ông, ông cũng làm thinh luôn. C̣n thế giới? Cộng đồng Việt như vậy, chính quyền Mỹ như vậy, hà tất thế giới phải quan tâm.

Sự thật đáng buồn

Một sự thật đáng buồn hơn cả thái độ làm thinh: Sau khi điều tra phóng sự Kinh hoàng tại Little Saigon công chiếu, đă có cuộc vận động trong cộng đồng chống lại nỗ lực của nhóm người làm sống lại vụ án này, với lư do âm mưu làm xấu h́nh ảnh cộng đồng. Như đă tŕnh bầy, những người bị giết là nạn nhân, cộng đồng người Việt là tang gia. Ở đâu có chuyện lạ đời, nhiều thành viên trong gia đ́nh bị giết mà tang gia bị nhục? Cộng đồng không bao bọc thành viên của ḿnh, và làm thinh, hay c̣n vui mừng trước hoạn nạn của thành viên, cái đó mới đáng nhục. Và  nhục nhă nhất ở đời là không biết nhục.

Phía chống đối ProPublica c̣n nêu nghi vấn: Có thể những nhà báo bị giết là do bàn tay Việt Cộng, để tạo nghi ngờ và chia rẽ trong cộng đồng Việt tị nạn. Nếu vậy, nội vụ càng cần làm sáng tỏ, thay v́ bỏ qua. Bởi v́, cái nước Mỹ số một thế giới, cùng với cộng đồng Việt chống cộng nổi tiếng hoàn cầu, mà để Việt Cộng gửi sát thủ sang đây hoành hành như chỗ không người, thỉnh thoảng giết một nhà báo để bịt miệng, kéo dài cả chục năm, vẫn không bắt được thủ phạm. Nhục nào bằng?

Chính quyền Mỹ có trách nhiệm bảo vệ an ninh cho mọi cư dân. Để cho người dưới trách nhiệm bảo vệ của ḿnh bị giết là một cái nhục. Nhục kế tiếp là bó tay, không t́m ra thủ phạm. Nhóm làm phim đánh động dư luận, làm sống lại nội vụ, trước hết là góp phần t́m ra thủ phạm để bộ mặt Hoa Kỳ không bị nhem nhuốc, sau là đem lại một kết thúc b́nh an cho gia đ́nh các nạn nhân. Thế mà, điều đáng ngạc nhiên, một nghị sĩ gốc Việt tại Viện Lập Pháp Tiểu Bang California đă vội vàng lên tiếng phản đối. Nghị sĩ Janet Nguyễn có một vai tṛ kép, vừa là đại diện dân Mỹ, vừa là một thành viên cộng đồng Việt. Đáng lẽ bà phải vui mừng gấp đôi trước việc làm của ProPublica, v́ cố gắng của họ vừa làm đẹp cho nước Mỹ, vừa đem lại lợi ích cho cộng đồng Việt. Một tuần sau ngày công chiếu phóng sự điều tra, trong lá thư ngày 10 tháng 11 gửi ProPublica, bà tỏ vẻ bất b́nh và yêu cầu tổ chức này phải xin lỗi cộng đồng Việt. Lư do bất b́nh, bà viết: “Trái với những ǵ được tŕnh bầy xuyên tạc trong phóng sự của ông, trên 1.7 triệu người Mỹ gốc Việt là những công dân tôn trọng pháp luật đă cống hiến cho sự thịnh vượng của xă hội Hoa Ky”. (Contrary to what was portrayed in your slanted reporting, the more than 1.7 million Vietnamese Americans are law abiding citizens that contribute to the rich tapestry of America’s society).

Nghị sĩ Nguyễn nói mà không cần để ư tới thực tế. Sự thật là sắc dân nào, cộng đồng nào cũng vậy, đều có một số do thiếu hiểu biết, hay cố t́nh vi phạm pháp luật. V́ thế mới cần có hệ thống tư pháp. Trên nước Mỹ, năm nào cũng có những người Việt phạm pháp, bị truy tố ra toà. Đó là chuyện b́nh thường. Nếu tất cả trên một triệu bảy trăm ngàn người gốc Việt đều là những công dân tôn trọng pháp luật, vậy những người bị truy tố hay đang thi hành án trong tù, họ ở đâu ra? Nghị sĩ Nguyễn c̣n trẻ, tương lai con nhiều hứa hẹn, không nên phát biểu giống như những người phát ngôn từ Bắc Kinh hay Hà Nội, lúc nào cũng gân cổ tuyên bố “chúng tôi không có tù chính trị”, nhưng trong “kho dự trữ” luôn đầy ắp, sẵn sàng đem ra làm quà mở đường cho một chuyến công du, hay đổi lấy chữ kư cho một thoả hiệp béo bở.

“Bản án tử h́nh” dành cho Dương Trọng Lâm (tài liệu trên ProPublica)

Ngoài ra, khi có những người, hay nhóm người gốc Việt phạm pháp, đó là chuyện cá nhân hay băng đảng riêng, họ làm họ chịu. Một người hay một nhóm phạm pháp không phải cả cộng đồng phạm pháp. Uy tín cộng đồng không bị suy giảm khi có một cá nhân, hay một nhóm trong cộng đồng phạm pháp. Chỉ khi nào cộng đồng cố t́nh bao che cho một cá nhân hay một nhóm trong tập thể của ḿnh, lúc ấy, uy tín cộng đồng bị thương tổn. Ngược lại, khi cộng đồng tham gia việc t́m ra kẻ phạm pháp trong tập thể của ḿnh, là góp phần rửa sạch bộ mặt ḿnh, càng làm cho uy tín của cộng đồng lên cao.

Để Nghị Sĩ Nguyễn dễ phân biệt giữa vinh với nhục, và giữa cá thể với cộng đồng, chẳng cần t́m đâu xa, có thể nh́n ngay vào lịch sử hiện đại của Hoa Kỳ. Năm 1972, Tổng Thống Nixon bao che cho một nhóm tay chân bộ hạ ở Bạch Ốc  đột nhập trụ sở Đảng Dân Chủ ở chung cư Watergate. Hai nhà báo trẻ của The Washington Post, được sự đồng ư của chủ bút, cố truy t́m nguồn gốc của việc làm phạm pháp này. Lúc đầu. v́ chưa đủ bằng chứng, nhà báo gặp rất nhiều khó khăn. Họ cũng bị đe doạ, nhưng nhà báo đă cố làm việc v́ công tâm, để bảo vệ những giá trị cao đẹp của Mỹ, không phải để bôi nhọ nước Mỹ. Trong trường hợp này, truy nguyên để chứng minh ông tổng thống phạm pháp, là cố gắng can đảm, đáng trân trọng, không phải là việc làm cần ngăn chặn.

Khi ông Nixon hết đường nói quanh, phải từ chức, tuy ông là đương kim tổng thống, đại diện cho cả nước Mỹ, nhưng hành vi sai trái của ông chỉ riêng ông phải chịu. Ḿnh ông xấu mặt. Nước Mỹ chẳng những không xấu, c̣n được cả thế giới kính phục. Lần đầu tiên trong lịch sử, nhà báo chỉ với cây bút trong tay, làm cho một ông tổng thống quyền lực hàng đầu thế giới, nắm ch́a khoá nguyên tử trong tay, phải từ chức.

Một trùng hợp khá hy hữu, trong cùng ngày Nghị sĩ Nguyễn viết thư cho ProPublica, nói tất cả người Việt ở Mỹ đều là những công dân tôn trọng pháp luật, ông Nguyễn Xuân Nghĩa, một cựu lănh đạo cao cấp của Mặt Trận cho biết: K-9 có thật, do ông Phạm Văn Liễu điều động, mục tiêu ám sát đầu tiên là chính ông (Nguyễn Xuân Nghĩa), mục tiêu thứ nh́ là chủ báo Người Việt Đỗ Ngọc Yến, nhưng cuối cùng, ông Trần Khánh Vân lănh đạn! Kẻ bắn ông Vân vẫn c̣n đó, sau khi măn án tù vẫn hănh diện về hành vi bắn người của ḿnh. Nếu cho đây là niềm hănh diện chung của cộng dồng, terror chính là đấy, phải t́m đâu xa?

Ngoài ngạc nhiên về nội dung thư phản đối của Nghị sĩ Janet Nguyễn, là ngạc nhiên về câu nói của một nhà lănh đạo Mặt Trận vốn nổi tiếng khôn ngoan, ông Hoàng Cơ Định. Trong cuộc phỏng vấn do Hà Giang báo Người Việt thực hiện ngày 6 tháng 11, ông Định tuyên bố: “Nhưng nếu trong một cộng đồng, cứ một người cầm bút tử nạn là lập tức cho là họ bị đàn áp v́ sự nghiệp viết lách th́ cộng đồng đó có đáng cho là đă trưởng thành hay chăng.” Nếu chỉ là câu nói vô t́nh, đó là sự đáng tiếc. Nếu cố ư, đó là câu nói nhằm mục đích đánh lạc hướng dư luận. Nói chung, ông nêu một nhận định đúng. Nhưng nó không đúng với trường hợp các nhà báo bị giết. Từ trước tới nay, có nhà báo từ trần do nguyên nhân không b́nh thường, nhưng tên tuổi không nằm trong danh sách những người bị đàn áp v́ sự nghiệp viết lách. Trong khi ấy, qua bằng chứng c̣n lại, tất cả những người bị giết, trừ một người là chuyên viên kỹ thuật, đều là những nhà báo cương quyết bầy tỏ lập trường của họ, bất chấp áp lực. Họ đích thực là nạn nhân của những vụ giết người để bịt miệng. Trong số này không có ai là nhà báo ra đường bị xe cán, rồi cộng đồng hô hoán lên là họ chết v́ sự nghiệp viết lách.

Diện mạo các nạn nhân

Theo thứ tự thời gian, nạn nhân đầu tiên là Dương Trọng Lâm, 27 tuổi, chủ bút báo Cái Đ́nh Làng, bị giết 1981, tại San Francisco, CA. Theo “bản án tử h́nh” bằng tiếng Anh đề ngày 7 August 1981, được thi hành bởi “Tổ Chức Người Việt Diệt Cộng Phục Quốc” (VOECRN). Tóm tắt tội trạng liệt kê: Lâm được VNCH cho đi du học năm 1971, thay v́ phục vụ Quốc Gia lại theo Cộng Sản, làm báo Cái Đ́nh Làng để tuyên truyền cho cộng sản. Sau khi Terror in Little Saigon công chiếu, một nhân vật uy tín trong cộng đồng Bắc Cali là cựu Đại Tá Vũ Văn Lộc cho biết thêm, cha Lâm là Trung Tá VNCH Dương Văn Lạng, nay cũng đă qua đời. Vẫn theo ông Lộc, xác Lâm lúc đầu đă được chôn trong nghĩa trang cộng đồng, nhưng có một số quư vị phản đối. Tuy không ép buộc, gia đ́nh tự ư mang Lâm đi chôn nơi khác, để tránh bị phá hoại.

Chỉ cần riêng sự thật trên đây, một sự thật không ai chối căi được, và chỉ cần một vụ này thôi, có cần thế lực nào, có cần âm mưu nào, có cần ai làm thêm ǵ nữa để bôi xấu cộng đồng Việt?

<=====Dương Trọng Lâm khi là sinh viên trường Oberlin. (Courtesy of Oberlin College Archives)- (Ảnh lấy từ ProPublica)

 

Hỏi lư do tại sao bỏ nước chạy sang Mỹ, có lẽ bất cứ ai trong cộng đồng Việt tị nạn, dù đang ngủ mơ, cũng có thể trả lời trôi chảy: “sang đây để có tự do dân chủ”. Tự do có phải muốn lên án tử ai cũng được, dân chủ có phải người dân nào cũng có thể tự ḿnh làm quan toà, kiêm đao phủ? Và giết người rồi, c̣n không muốn cho chôn! Lời tuyên bố của Tổng Thư Kư LHQ Ban Ki-moon sau vụ Charlie Hebdo rất phù hợp cho ở đây: “Đó là một tội phạm máu lạnh, kinh hoàng không thể biện minh được. Nó cũng là cuộc tấn công thẳng vào nền tảng của dân chủ, vào truyền thông và vào tự do phát biểu” (It was horrendous, unjustifiable and cold-blooded crime. It was also a direct assault on a cornerstone of democracy, on the media and on freedom of expression).

Người thứ nh́ là Nguyễn Đạm Phong, 45 tuổi, bị ám sát Tháng Tám, 1982, tại nhà ở Houston, Texas. Đạm Phong làm báo từ thời ở Sài G̣n, sang Mỹ, làm chủ nhiệm tờ Tự Do ở Houston. Những bài báo c̣n lại cho thấy Đạm Phong công kích Mặt Trận khá nặng nề, qua những bài báo chiếm đầy trang nhất. Theo thân nhân công khai kể lại, Đạm Phong đă sang tận Thái Lan t́m hiểu về “chiến khu” của Mặt Trận, từng bị Mặt Trận mua chuộc, áp lực và liên tục đe doạ.

Qua vụ chiếu phim Terror in Little Saigon, và những lên tiếng tiếp theo của con trai, dư luận được biết khi bị ám sát, Đạm Phong có tới 10 con. Số con mồ côi đông đảo này của Đạm Phong, dù khi bố chết hăy c̣n bé, đến nay chắc đă biết rơ bố chết như thế nào, và tại sao. Nhưng mấy chục đứa con của các con Đạm Phong, những đứa trẻ không có ông như các bạn cùng trang lứa, những đúa trẻ không bao giờ được ông đưa đón ở cửa trường hay dắt ra công viên, những đứa cháu không bao giờ được gặp ông. Bố mẹ các cháu sẽ giải thích như thế nào, để các cháu hiểu được: Tại sao ông đưa cả nhà sang Mỹ để có tự do, rồi lại chết v́ làm báo Tự Do?

Đạm Phong (dứơi cùng bên phải) với vợ và 8 trong số 10 con (H́nh ProPublica)

Nạn nhân thứ ba là Phạm Văn Tập (tức Hoài Điệp Tử), 45 tuổi, chủ nhiệm tạp chí Mai, chết ngộp khi văn pḥng của ông bị đốt Tháng Tám, 1987, tại Garden Grove, California. Người viết không biết nhiều về nhà báo này. Chỉ được biết, trước khi chết, ông đă từng bị cảnh cáo, v́ báo Mai đăng quảng cáo cho những dịch vụ làm ăn với Việt Cộng. Nếu c̣n sống, bây giờ, chẳng những đăng quảng cáo, ông c̣n có thể mang tiền về Việt Nam làm ăn, du lịch và du hí, cùng với hàng trăm ngàn khúc ruột ngàn dặm mỗi năm. Làm báo đi trước thời cuộc, thường là ưu điểm, nhưng sống giữa cộng đồng Việt mà đi trước thời cuộc, mất mạng như chơi!

Người thứ tư bị giết là ông Đỗ Trọng Nhân, 56 tuổi, chuyên viên kỹ thuật cho tạp chí Văn Nghệ Tiền Phong, bị bắn chết trong xe, tại Fairfax, Virginia, Tháng Mười Một, 1989. Ông Nhân là cựu sĩ quan cấp Tá, quân lực VNCH. Không phải là nhân viên toà soạn, không viết bài, nên ông không bị đe doạ, hay gây tranh căi ǵ liên hệ tới bài vở của tạp chí. Ông sống một ḿnh nên chẳng có ai thắc mắc khi không thấy ông trở về vào cuối ngày làm việc. Ông rời sở làm chiều Thứ Hai, phu đổ rác phát giác ông chết ngồi trước tay lái trong xe sáng Thứ Tư. Không biết ông bị bắn bao giờ. Báo VNTP chỉ loan một tin nhỏ, chẳng mấy ai chú ư, nói  ông bị giết v́ chuyện riêng. Nội vụ rơi vào lăng quên. Không hiểu nhà báo căn cứ vào đâu để loan tin như vậy? Không bắt được thủ phạm, sao biết được chết v́ lư do riêng tư.

Ít lâu trước khi bị giết, ông Lê Triết, một cây viết quan trọng của VNTP, và cũng là tham vấn cho Chủ Nhiệm Nguyễn Thanh Hoàng, nói với người thân rằng: “Anh Nhân đă chết thay tôi. Người ta đă giết anh ấy, v́ tưởng lầm là tôi”. Lê Triết giải thích thêm: Anh ấy không viết bài, chẳng thù oán với ai, đi làm rất chăm chỉ. Vẫn theo Lê Triết, anh và anh Nhân xấp xỉ tuổi nhau, cả hai cùng tầm vóc, hơi gầy, cùng đeo kính và cùng đi xe mầu xanh. Chỉ có một khác biệt: Lê Triết tới toà soạn bất thường, phần v́ có thể viết bài ở nhà, phần v́ lư do an ninh, để tránh bị theo dơi. Anh Nhân đi làm theo giờ nhất định, dễ bị theo dơi, bị nhận lầm là Lê Triết, và bị bắn khi ra về. Sau này, người nghe truyện cảm thấy hối hận, v́ chỉ “nghe rồi bỏ”; tưởng Lê Triết muốn “quan trọng hoá” cá nhân ḿnh. Bỏ qua v́ nghĩ rằng, cùng người Việt chống cộng với nhau, ai nỡ dă man thế.

Nạn nhân cuối cùng là Lê Triết, 61 tuổi, và vợ là Đặng Trần Thị Tuyết, 52 tuổi. Cả hai cùng bị hạ sát tại chỗ đậu xe ở đầu nhà, khoảng gần nửa đêm 21 rạng 22 tháng 9, 1990. Qua bút hiệu Tú Rua trên mục “Ngày Lại Ngày” của VNTP, Lê Triết gây sóng gió trên tờ báo này trong một thập niên, danh vang khắp nơi, oán thù cũng lắm. Đe doạ cũng nhiều.

Khi Mặt Trận ra đời, Lê Triết và VNTP nói chung rất phấn khởi, và tích cực ủng hộ. Toà báo đă cử kư giả Hoàng Xuyên đi “chiến khu” của Mặt Trận để làm phóng sự. Nhưng từ khi những thầm kín nội bộ của Mặt Trân dần dần lộ diện, nhà báo thành kẻ thù, bị đe doạ, qua thư cũng như điện thoại. Lê Triết không phải là người dễ chịu áp lực. Càng bị đe doạ, anh càng cương quyết, càng chứng tỏ con đường anh theo đuổi là đúng. Thay v́ khuất phục, anh đề pḥng, mua súng tự vệ, lắp camera bốn góc nhà, cộng với con chó Bobby do Nguyễn Thanh Hoàng mua cho.

Tại party của gia đ́nh một người bạn, mừng con trai hoàn tất chương tŕnh y khoa bác sĩ, vào tối Thứ Bảy 21 tháng 9, Lê Triết tâm sự với bạn hữu: Qua Mỹ từ 1975, anh không muốn vào quốc tịch, v́ c̣n mẹ già ở quê cũ, không muốn cắt đứt chút liên hệ pháp lư c̣n lại. Chẳng lẽ mẹ người Việt, con công dân Mỹ, như người ngoại quốc. Măi đến cuối thập niên 80, trước t́nh h́nh khối cộng sản Liên Xô sụp đổ, anh xin về hưu sớm, và xin nhập quốc tịch Mỹ, để dễ dàng xin thông hành đi Nga. Cả gia đ́nh là nạn nhân cộng sản, rất phấn khởi trước t́nh h́nh mới, anh khoe: “Tôi làm xong mọi thủ tục đi Mạc Tư Khoa rồi. Chỉ mấy tuần nữa, tôi sẽ chụp một tấm h́nh đứng giữa Công Trường Đỏ, gửi về cho mẹ tôi, không cần nói ǵ cả, Cụ sẽ mừng và hiểu là tôi đă thoả chí b́nh sinh”.

Rời party khoảng 11 giờ đêm, anh chị về đến nhà quăng 11:30, lái xe vào chỗ đậu thường lệ ở đầu nhà. Cũng là nơi sát thủ chờ sẵn, ra tay ngay, gọn lẹ và chuyên nghiệp. Lê Trết chưa kịp mở cửa xe, chết gục trước tay lái. Chị Triết đă mở được cửa xe, người nửa trong nửa ngoài, chân co chân duỗi, chết nằm trên sàn xi măng carport.

(H́nh lấy từ Terror in Little Saigon – ProPublica)

Trong ṿng vài ngày sau, nhà người thân Lê Triết, điện thoại reo liên hồi.Khi nhấc lên, thay v́ tiếng nói, chỉ là những tràng cười, như thích thú, như chế diễu, như đe dọa, lạnh lùng, ghê rợn!

Gia đ́nh Lê Triết ở Việt Nam giữ kín, không dám cho thân mẫu anh biết tin dữ, v́ không biết cách giải thích thế nào cho cụ bà 90 tuổi hiểu được, tại sao con ḿnh bỏ mẹ chạy lấy người, để khỏi bị chết v́ tay Cộng Sản, bây giờ lại chết giữa tập thể đồng hương chống cộng, ở Mỹ!

Ngày giỗ đầu, các con đem phim cũ ra chiếu. Khi h́nh ảnh ông bà Lê Triết xuất hiện, con Bobby đang ngồi ở góc nhà, vừa vẫy đuôi, vừa sủa, chạy tới hít hít vào màn h́nh, như mừng chủ đi xa về. Mừng cho nó, có vẻ an phận, nhờ không ư thức được thế nào là terror. Nhưng người có mặt đă không cầm được nước mắt. Nó cũng đă đi theo chủ, lâu rồi.

Kinh hăi trái khoáy

Cuốn phim Terror in Little Saigon (Kinh hăi tại Little Saigon), như mọi người đă biết, có nội dung nói về cái chết của những nhà báo gốc Việt bị giết tại Mỹ từ 1981 đến 1990. Nhưng thực tế, nó đă tạo một hiệu ứng trái ngược trong cộng đồng Việt: Hầu như chẳng ai cảm thấy “kinh hăi” khi các nhà báo bị giết. Như đă tŕnh bầy, cả cộng đồng và làng báo Việt hồi đó đều “làm thinh”. Trái lại, đă có một không khí “kinh hăi” trong cộng đồng, trước và sau hôm công chiếu ngày 3 tháng 11. Nhiều cá nhân và đoàn thể trong cộng đồng khắp nơi trên đất Mỹ nhảy dựng, thảo luận, kết án, chống đối, hội họp, t́m cách đối phó... ngay từ trước khi xem phim. Và sau khi xem phim, mức độ kinh hăi càng tăng. Hoạt động đối phó cũng tăng: mời họp, thông cáo, kiến nghị, thư phản đối, họp báo, cả kế hoạch biểu t́nh trước PBS.

Trong khi cộng đồng sôi nổi như vậy, lại bị các nhân vật rất gần gũi với cộng đồng chê bai. Ông Hoàng Cơ Định nghi ngờ về tŕnh độ trưởng thành của cộng đồng, trong khi ông Nguyễn Xuân Nghĩa viết: “chỉ mong rằng cộng đồng chúng ta không mắc bệnh câm, điếc hay mù!” Người viết không tin quư vị trong cộng đồng thiếu tŕnh độ. Cũng không tin quư vị mắc bệnh câm, điếc, hay mù. Thật ra, quư vị là những người rất năng động và nhậy cảm, nhưng không đúng lúc, thành ra đôi khi lẫn cẫn. Lúc đáng lẽ cảm thấy kinh hăi, như khi có người bị giết v́ bất đồng chính kiến, hay để bịt miệng, th́ quư vị im lặng. Khi đáng phấn khởi hay vui mừng, như khi nhà báo t́m hiểu quá  khứ, đánh động lương tâm để giúp t́m ra thủ phạm, th́ lạI cảm thấy hăi hùng, lo sợ. T́nh trạng này, có thể tạm gọi là bệnh “kinh hăi trái khoáy” (improper terror).

Ngoài kinh hăi v́ những vụ giết người, có thế nói, qua cuốn phim “terror”, c̣n có thể thấy cả kinh hăi ngay trong đời sống cộng đồng:

Tại Cali, hàng năm cộng đồng Việt đều có tổ chức lễ giỗ và tưởng niệm Cố Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm. Một trong những đức tính hàng đầu của Tổng Thống Diệm được nêu ra hàng năm, là sự quư trọng mạng sống con người. Bằng chứng: Hà Minh Trí, sát thủ Việt Cộng toan ám sát Tổng Thống tại Ban Mê Thuật ngày 22 tháng 2 năm 1957, và phi công Phạm Phú Quốc, bỏ bom Dinh Độc Lập sáng 27 tháng 2 năm 1962. Cả hai người này, một là Việt Cộng, một là sĩ quan phản loạn, xử đúng luật, đều đáng án tử h́nh. Nhưng ông Diệm đă không giết họ. Dù yêu hay ghét ông, đó là sự thật, không thể chối căi. Trường hợp này, ông Diệm c̣n nhân từ, rộng lượng hơn Charles de Gaulle. Ngày 22 tháng 8, 1962, có cuộc ám sát hụt Tổng Thống Pháp de Gaulle ở Paris, do Trung Tá Không Quân Pháp Jean Bastien Thiry chủ mưu. Ông này bị toà án Paris kết án tử h́nh ngày 4 tháng 3, 1963, không được de Gaulle ân xá, và bị xử bắn chỉ một tuần sau đó, ngày 11 tháng 3, 1963. Một tên Việt Cộng, một sỹ quan phản loạn, chủ tâm giết, đă ra tay và giết hụt Tổng Thống. Mặc dầu có đầy đủ quyền hành hợp pháp để xử tử họ, nhưng ông không làm. Ông trọng mạng sống của họ, dù họ đă cố t́nh giết ông. Cứ giả tỉ Dương Trọng Lâm là Cộng Sản, anh ta chưa hề giết ai, không có âm mưu giết ai. Vậy mà có người tự tiện giết anh ta, c̣n nhân danh cái này cái nọ, và công bố “bản án”. Trước sự việc khủng khiếp như vậy, có đáng gọi là “kinh hăi”, terror? Lúc sẩy ra chuyện thực sự kinh hăi, quư vị không làm ǵ. Chẳng những thế, giết người vô cớ c̣n không muốn cho chôn! Đáng kinh hăi hơn nũa! Trong khi đề cao Cụ Diệm, vẫn thản nhiên làm ngược lại những đức tính tốt của cụ, có phải là t́nh trạng đáng kinh hăi không?

Ai chưa cảm thấy kinh hăi đủ, người viết xin tŕnh bầy tiếp: Trở lại vụ ông de Gaulle không ân xá cho tử tội Thiry. Thật ra, lúc đầu ông đă định ân xá, nhưng sau khi suy nghĩ, ông đă đưa ra 5 lư do để bác. Trong số này, hai lư do đầu và cuối rất đáng lưu ư:

- Lư do đầu, hung thủ đă xả súng vào xe trong đó có chở một người đàn bà vô tội; đó là Bà Yvonne de Gaulle, vợ ông, ngồi chung xe với ông.

- Lư do cuối, các hung thủ xử dựng vơ khí tấn công, chính họ đối diện với hiểm nguy khi hành động, họ được giảm án. Nhưng người chủ mưu Thiry, không trực tiếp hành sự, mà ngồi chỉ huy ở một nơi an toàn, không đáng được ân xá.

Cả hai lư do trên, đều có thể áp dụng cho vụ ám sát ông bà Lê Triết, với mức độ trầm trọng hơn; v́ ông de Gaulle và người đàn bà vô tội vợ ông đều thoát chết, trong khi ông Triết và người đàn bà vô tội của ông không may mán như vậy. Đồng thời, theo hồ sơ cảnh sát, hung thủ là kẻ giết người chuyên nghiệp; nghĩa là kẻ chủ mưu cũng chỉ huy từ một nơi an toàn, như Thiry.

Người vô tội bị giết, kẻ đáng tử h́nh vẫn ngoài ṿng pháp luật, trong một phần tư thế kỷ. Đủ kinh hăi chưa?

C̣n nữa: Sau khi chống đối A.C. Thompson, một phần sinh hoạt nhộn nhịp trong cộng đồng rọi đèn chiếu vào Tony Nguyễn: Eureka! Nó đây rồi! Lại một thằng cộng sản nữa! Nó là bạn của Dương Trọng Lâm, lấy tiền của cộng sản để bôi nhọ cộng đồng! Nếu quả thật Tony Nguyễn là cộng sản, hay thân cộng, th́ thật đáng kinh hăi. Không phải kinh hăi v́ anh ta là cộng sản, mà kinh hăi cho cộng đồng. Tất cả mọi người trong cộng đồng Việt tị nạn, kể cả người viết bài này, xưa nay chống cộng, v́ tin rằng tất cả những ǵ liên hệ tới cộng sản đều xấu. Nếu Tony Nguyễn là cộng sản, và ngày nay anh ta xả thân cố làm sáng tỏ cái chết của người bạn tên Lâm sẩy ra từ 34 năm trước, như vậy là t́nh bạn của những người cộng sản hay thân cộng đối với nhau rất sâu đậm. Trong khi ấy, những người quốc gia có chính nghĩa sáng ngời, không lo làm sáng tỏ cái chết của những thành viên chống cộng như Đạm Phong, Lê Triết, mà trước nỗ lực truy tầm thủ phạm của nhà báo, lại cảm thấy “terror”, như chính ḿnh là thủ phạm sắp bị hành quyết. C̣n kinh hăi nào hơn?

Vẫn chưa hết: Trong khi trả lời phỏng vấn trên đài Cali Today ngày 6 tháng 11, một nhân vật uy tín trong cộng đồng Bắc Cali đă phát biểu ư kiến, giống như một số người khác, về cuốn phim Terror in Little Saigon, rằng đây là chuyện cũ, sẩy ra trong lúc ḷng người c̣n giao động, không nên nói tới nữa. Trong khi ấy, từ trước tới nay, cộng đồng chống cộng vẫn nhắc tới, vẫn đ̣i cộng sản phải làm sáng tỏ những vụ giết người từ thời Cải Cách Ruộng Đất, thời Mậu Thân, thời Tù Cải Tạo, và những vụ bịt miệng thời Nhân Văn, Giai Phẩm, vụ Xét Lại... Tất cả terror này đều cũ hơn những terror trên đất Mỹ. Chỉ nh́n thấy lỗi ở người mà không nh́n thấy lỗi ở ḿnh, căn bệnh này có đáng kinh hăi không?

Lại nữa, Đại Tá Lộc chê cuốn phim “đầu voi đuôi chuột”, chưa đưa ra được những bằng chứng thuyết phục. Kư giả và cơ sở truyền thông tư nhân không phải là cảnh sát hay FBI. Họ đă cố gắng, và họ mới làm được đến thế thôi. Cộng đồng gốc Việt là tập thể có liên hệ, nêu thấy c̣n thiếu sót, nên tiếp tay họ để làm tốt hơn, thay v́ coi họ như kẻ thù. Họ mới đem lại được cái “đuôi chuột”, cộng đồng đă hoảng loạn lên. Nếu họ đem lại cái đuôi voi? Terror!

Ngoài chuyện terror, nhóm làm phim c̣n bị công kích về việc dùng chữ “Little Saigon”, nói rằng địa danh xuất hiện sau các vụ giết người, và có những vụ ám sát sẩy ra ngoài Cali, như ờ Virginia, hay Texas. Little Saigon đă trở thành tượng trưng cho tập thể người Việt tị nạn tại Mỹ. Nếu bảo tên này chỉ dành riêng cho một nơi nhất định nào, tại sao đă có Little Saigon ở Nam Cali, Bắc Cali cũng đ̣i y hệt cho San Jose? Sau vụ khủng bố tại Paris hôm Thứ Sáu 13 tháng 11, nhiều người nước khác đă đeo biểu hiệu “Je suis Paris”. Sao không ai nói với những người này là khủng bố tận bên Pháp, anh đang ở Mỹ, anh là (cái chó) ǵ mà tự xưng Je suis Paris?


***

Từ đầu bài, người viết chỉ nh́n vào những ǵ dựa trên sự thật. Để đổi khẩu vị, xin thay lời kết bằng một mẩu truyện giả tưởng, thật ngắn:

Cuối năm Con Dê (2015), Ngọc Hoàng Thượng Đế mở com pú tờ, vào gú gồ t́m chuyện lớn, để hỏi táo quân các nơi trong buổi tiếp kiến tất niên. Thấy nổi bật:tin khủng bố làm nổ máy bay Nga ở Sinai; công an giết người và hành hung luật sư ở Việt Nam. Lại thấy nhiều bài nói người Việt giống người Do. Thiết triều ngày 23 tháng Chạp, Ngọc Hoàng hỏi Táo Do Thái:

- Sa mạc Sinai hẹp, sao dân Do Thái xưa mất 40 năm để vượt qua?

Táo Do Thái thưa:

- Tâu Ngọc Hoàng, v́ một người trong đám dân di tản đánh rơi một quarter.

Ngọc Hoàng vuốt râu cười hiền: “I see”! Rồi hỏi Táo Việt Tị Nạn:

- Thái B́nh Dương rộng, nay chỉ cần một ngày để vượt qua, sao 40 năm vẫn chưa về giải phóng quê hương?

Táo Việt Tị Nạn thưa:

- Bẩm Ngọc Hoàng, chúng con c̣n bận cắm cờ, và...

- Và ǵ? Ngọc Hoàng hỏi tiếp.

- Rước cờ, và...

- Ǵ nữa? Ngọc Hoàng hỏi thêm.

- Phủ cờ!

Ngọc Hoàng vẫn giữ vẻ uy nghi, lẩm bẩm một ḿnh: “Đéo hiểu”!

 

 

 

TERROR IN LITTLE SAIGON NGO KY&PHAT BUI

 

 
Phỏng Vấn Nguyễn Thanh Tú, con kư giả Đạm Phong NOV 22. 2015

 

 
"Terror in Little Saigon" gây tranh căi, dân Little Saigon có ư kiến ǵ?