Kiến Thức
                                                                                                                                

[Bài Viết - Article]
                                                                                            
Friday, September 13, 2013

Giữ năo bộ lâu dài

Trong khi ngủ, năo sàng lọc thông tin trong ngày để đưa vào bộ nhớ. Muốn được vậy th́ giấc ngủ phải sâu, phải ngon đến độ có nhiều giấc mơ. Tốt hơn nữa là làm sao để bận cách mấy cũng có giấc ngủ trưa. Không cần ngủ lâu, không cần hơn 30 phút, chỉ cần mươi phút đă đủ để dọn đường “phần cứng” của năo bộ. 

Trong khi thầy thuốc khắp nơi nghiên cứu cách chữa bệnh Alzheimer đụng ǵ quên đó của người già th́ t́nh trạng đăng trí vừa nghe quên liền, chưa nói hết đă quên của người trẻ đă từ lâu vượt xa mức báo động.

Nhờ ngủ ngon mà nhớ

Nếu tưởng năo nghỉ xả hơi khi gia chủ mơ giấc nam kha, th́ lầm. Năo cần giấc ngủ để... làm việc. Chính v́ chất lượng của trí nhớ gắn liền với độ sâu của giấc ngủ, theo kết quả nghiên cứu ở Đại học Schleiweg-Holstein (CHLB Đức), nên người mất ngủ mất luôn trí nhớ.

Tất cả tín hiệu thần kinh trong ngày được bộ năo tập trung, nhưng để đó. Chính trong lúc ngủ là lúc năo sàng lọc thông tin để đưa vào bộ nhớ.

Muốn được vậy th́ giấc ngủ phải sâu, phải ngon đến độ có nhiều giấc mơ. Tốt hơn nữa là làm sao để bận cách mấy cũng có giấc ngủ trưa. Không cần ngủ lâu, không cần hơn 30 phút, chỉ cần mươi phút đă đủ để dọn đường “phần cứng” của năo bộ.

Biết là giấc ngủ quan trọng nhưng nếu tưởng chỉ cần dùng thuốc an thần để ngủ cho được nhằm tăng cường trí nhớ, th́ lầm to. Thuốc an thần tuy tạo được giấc ngủ nhưng năo bộ đồng thời cũng mê một lèo khiến quên luôn công việc ghi vào bộ nhớ.

20% năng lượng cho tư duy

Đừng thấy năo nhỏ nên nghĩ năo ít ăn. Năo lúc nào cũng tiêu thụ không dưới 20% năng lượng của cơ thể riêng cho chức năng tư duy. Năo v́ thế rất cần nước và chất đường cho tiến tŕnh sinh năng lượng.

Theo các chuyên gia ở Đại học Erlangen (CHLB Đức), uống không đủ nước trong ngày lại thêm bữa ăn chiều thiếu chất ngọt là một trong các lư do khiến bao nhiêu tín hiệu thần kinh vừa nhập vào lại ra ngay, cứ như nước đổ đầu vịt.

Không béo không bổ

Bên cạnh nước và chất đường, chất béo lại cần thiết cho cấu trúc của tế bào thần kinh, như 3-Omega, acid linoleic... là món ăn chính của bộ năo. Đừng tưởng cử béo th́ tốt cho năo.

Trái lại là khác. Đừng để tăng mỡ trong máu v́ đó là yếu tố bất lợi cho hoạt động của bộ năo. Nhưng thiếu chất mỡ trong cơ thể cũng tai hại tương tự. Thêm vào đó, năo không thể dẫn tín hiệu thần kinh, dù là h́nh ảnh hay âm thanh vào bộ nhớ nếu thiếu dưỡng khí.

Chính v́ thế mà nhiều thầy thuốc khuyên dùng cây thuốc có công năng cải thiện hàm lượng dưỡng khí trong năo bộ, như bạch quả, việt quất, ngay cả cho người chưa có triệu chứng đụng đâu quên đó.

Đừng ngồi yên nếu c̣n thương năo

Nhiều công tŕnh nghiên cứu về bệnh lư do stress cho thấy, người vận động thể dục thể thao trong ngày ít quên hơn người thích ngồi nhiều hơn đi. Theo các nhà nghiên cứu về lăo khoa ở Hoa Kỳ, vận động là điều kiện để bộ năo không thiếu dưỡng khí trong đêm.

Tỷ lệ tai biến mạch máu năo cũng như bệnh trầm uất thấp hơn thấy rơ ở nhóm người cao tuổi nhưng c̣n hăng hái hoạt động. Không cần nhiều nhưng đều. Cũng không cần thái quá, nhẹ nhàng thôi, như đi bộ, bơi lội, đạp xe, khí công, miễn là ngày nào cũng có.

Trăm hay không bằng tay quen

Cũng như các nội tạng khác, muốn năo ngày nào cũng “bén nhọn” mà không tập luyện chẳng khác nào đi thi mà không học bài. Kiểu nào cũng được, chơi ô chữ, sudoku, học ngoại ngữ, vẽ tranh..., kiểu nào cũng tốt, miễn là đừng ngồi yên mỗi ngày nhiều giờ trước máy truyền h́nh v́ nó tai hại vô cùng cho bộ năo, ngay cả ở người c̣n trẻ, ngay cả ở trẻ con!

Căng th́ căng, nhưng đừng quá thẳng

Stress là khó tránh trong cuộc sống được tiếng văn minh này. Khó tránh nhưng thiếu stress cũng không xong. Chỉ khổ cho năo bộ v́ nội tiết tố nẩy sinh trong t́nh huống stress bôi sạch bộ nhớ, chẳng khác nào virút trong máy tính. Biết vậy th́ đừng già néo rồi tự làm đứt dây.

Trái lại, nên hai mặt đôi công, vừa t́m cách pha loăng stress bằng thể dục thể thao, thiền định, kiểu nào cũng được, miễn vui là chính, để chủ động bảo vệ tế bào thần kinh bằng hoạt chất sinh học có tác dụng kháng oxy-hóa.

Thêm vào đó, đừng tự đầu độc cơ thể và bộ năo bằng thuốc lá, rượu bia, thịt mỡ... Với bộ năo “ngập rác” th́ quên là cái chắc v́ đâu c̣n chỗ nào để nhớ!